FATSALAR ÇOĞALMADAN
Yaşar Gören
15 Temmuz 1980 Demokrat

 Nisan ayında yapılan "Fatsa Halk Şenliği" gerek düzenleme gerekse halkın şenliğe gösterdiği ilgi bakımından aydınlar arasında büyük yankı uyandırmış, kırkbin nüfuslu bu ilçe dikkatleri üzerine çekmişti. Öyleki daha sonra bu konuda yazı yazan bir gazeteci şöyle diyordu.
"Sıkıcı olacağını düşündüğümüz enteltektüel tartışmaları halk dört saat-beş saat süreyle yerinden bile kıpırdamadan izledi. Halkın bilinç ve kültür düzeyi bizi şaşırttı. Biz entellektüel düzeyde bir toplantıyı Ankara İstanbul gibi illerde düzenlesek Fatsa'da gelenlerin onda biri kadar bile izleyici toplayamayız."
İşte Başbakan Demirel'in "huzuru bozuk" dediği Fatsa, işte Ordu Valisinin "muhbirliğe" çağırdığı Fatsa böyle bir ilçeydi. Kendisinin ve dünyanın sorunlarıyla ilgilenen temiz ve güleç yüzlü, yardımsever insanların ilçesi Fatsa. Bir gazetenin Fatsa'yla çok ilgilendiği günün sabahı bu gazeteden bir ekip Belediye Başkanı Fikri Sönmez'in odasındaydılar. Ekipten birisi Fikri Sönmez ile konuştuktan sonra İstanbul'u, yazıişlerini arıyor ve şöyle diyordu.
"Barikat yok, halktan kimse yolda bizi durdurupta, kimsin? Nereye gidiyorsun? diye sormadı. Belediyenin önüne gelirken yoldaki hız kesme banketinin yanında oturan halk, 'beyim arabanızın altını vuracaksınız' diyerek bana yardım etti. Ben, bakın yanında söylüyorum kendisini daha önce tanımıyordum, Fikri bey çok centilmen bir insan."
Pekiyi ama Fatsa'nın ve Fatsa'lıların başına örülen bu "çorap" neyin nesiydi? Bunları Fatsa için "nokta" operasyonu düzenlettiren, Belediye Başkanını ağır işkencelerle "komaya sokacak" kadar bunları kızdıran ve Fatsa'lıları günlerce özgürlüklerinden yoksun tutmaya zorlayan bu "çorap" niçin gerekmişti?

Fatsa Türkiye'de ilk kez kumarı ve faizi yasaklamış, tefeciliği ve karaborsayı yok etmiş bir ilçeydi. Fatsa vurguncunun gezmediği, esnafın müşterisinden müşterinin esnaftan memnun olduğu bir yerdi. Yani Fatsa onlarca senedir politikacıların yapacaklarını vaad ettikleri "şeyi" başarmıştı. Bu da iktidarı korkutmuştu, Fatsa bir deneydi ve bu deneyi yok etmek gerekiyordu. Hem tez elden. Fatsa'lar çoğalmadan!

Bazı gazetelerin istihbaratı doğruydu. Operasyon çok önceden başlamıştı. Örneğin Erzincan ve Sarıkamış'taki birlikler 4'ünde bulundukları yerden çekilmiş ve Fatsa'ya doğru yola çıkarılmıştı. Nevşehir’den gelen dağ komandoları bir haftadır yöredeydiler. Bolu’dan Erzincan'dan Konya’dan çok sayıda polis operasyon yapılması için getirilmişti.

Ayrıca operasyon günü ortaya çıkan maskeli faşistler onbeş gündür çeşitli istihbaratlar yapmak için Fatsa çevresinde dolaşıyorlardı.

Ne olmuştu pekiyi? Çorum'daki gibi cana yönelik bir saldırı mı? Katliam girişimi mi? günlerce süren çatışmalar mı? Ev yakmalar, Araba kundaklamalar. Hayır bunların hiçbiri olmamıştı Fatsa'da. 25 kişinin öldüğü yüzlerce kişinin yaralandığı Çorum'da bile böyle bir operasyon düzenlenmemişti.

NOKTA....NOKTA...

Puslu bir Karadeniz sabahı. Saat 02'de üç ayrı koldan ilerleyerek Fatsa'ya gelen güvenlik kuvvetleri önce stratejik noktaları tuttular. Operasyon büyük bir sessizlik içinde başladı. Saat 04.15'te ise askeri kariyerlerin paletlerinden çıkan gürültü Fatsa’nın sokaklarında yankılanmaya başladı. Bu arada sokaklarda dolaşan bir trafik aracından ve çarşıdaki camiden "Fatsa’lılar sokağa çıkma yasaği ilan edilmiştir, yasağa uyun" anonsu yapıldı. Fatsa'lılar işte böyle uyandılar.

"Kapıyı çaldıklarında uyanmış, sokağı seyrediyorduk... Açtık polisler asık suratlarıyla içeriye doluştular. Evin içinde dolaşan kediye bir tekme attı biri. Zavallı hayvan karşı duvara çarptı sonra miyavlayarak yan odaya kaçtı. Üç çocuğum var benim, üçünü de aldılar. Evi didik didik ettiler. Kitap dergi gazete ne buldularsa aldılar. Yazılı mektupları bile topladılar. Resimler fotoğraflar hepsi bize küfür ettiler. Ne yaptık biz onlara."

"Düşünün sokağa çıkma yasağı var. Maskeli faşistler sokak aralarında dolaşıyor. Biz evden çıkamıyoruz. Bize gerginliği ve kıstırılmışlığı yaşatıyorlar. Ama yenilmeyeceğiz. Bize maskeliler de vız gelir. Nokta operasyonu mudur? Yoksa noktalı virgül operasyonu mudur nedir? Demirel'in emriyle vali yapıyor bunları, Ama Fatsalı'ların Demirel gibilerin yaptıklarına karnı tok. Örgütlü halk yenilmez. Bu bir kere daha doğrulanacak. Fatsa’da Faşistlerin hesabı boşa çıkacak."

Böyle diyordu bir Fatsa'lı yurttaş.
BUGÜNÜN TÜRKİYE'Sİ GELECEK TÜRKİYE'YE GEBE, Cihan Ateş, 16 Temmuz 1980, Demokrat
Bir Yerel Yönetim Deneyi