Dayanabilirsek; kendi kendimizi eleştirelim.

Bugün dünyanın her yerinde sosyalizm komünizme karşı alınmış bir önlemdir, daha doğrusu, elçilik danışmanlığı yapan eski bir Milli Birlik üyemizin deyimiyle "komünizme taşmayı önleyecek son bent"tir; herkesçe hoş görülen bir "ehven'i şer: kötünün iyisi"dir. Ama, bizim devletçiliğe kardırılan sosyalizm anlayışımızla, Batıdaki sosyalizm yapılışları arasında, en az ortaçağla modernçağ arasındaki farklar kadar karlı dağlar ve uçurumlar vardır. Batıda sosyalist devletçilik, işverenin hesaplılığına dayanır; bizde "devletçi sosyalizm" -bilerek, bilmeyerek- ortaçağın tartısız, darasız keyfiliğini okşar.

Boyuna unuturuz. Batıda sosyalizm ne zaman, nasıl ve niçin doğdu?

Batıda, derebeyi düzeni köklerinden yolundu. Ortaçağın antika ağaları yerine, yeni sanayinin açtığı evren pazarına ayak uydurup yontulmuş modern emlâk sahipleri geçti. Derebeyliğin yıkılış ayaklanmaları içinde silah arkadaşlığı yapılırken alevlenmiş halk ve işçi hareketleri önünde ansızın ürken işveren sınıfı, toplum içinde insanın insanı işletme ve sömürmesinin inceliklerini denemiş ortak aradı. Bu uğurda, tek başına dizginleyemediği sarsıntılarla herşeyi kaybetmektense, büyük arazi sahiplerine "kılıçlarının hakkı" olan "rant" adlı "arslan payı"nı tanıyıp uzlaşmaktan başka yol bulamadı. Üst sınıfların ekonomi temelinde yaptıkları bu rant, kâr paylaşımı, devlet ve siyaset alanlarında paylaştıkları işbölümü ile perçinlendi. Modern "serbest rekabet" yasalarına uygun "hür parlamento" düzeni sağlandı. Bu esnek sıkıyönetim altında yalnız kalan, ekonomide işleyici kol, politikada vergi ve oy ödeyici kul durumuna giren işçi sınıfı, devlet dışında başının çaresine baktı. Ortaçağ toplumundan kendi saflarına ve çevresine düşmüş zümre ve tabakaların çeşitli insan ve eğilimlerine göre bir sürü "sosyalizm"lere sarılma yollarına girdi. Demek, Batıda sosyalizm, devletin dışında ve karşısında doğdu. Devletçiliğe hâlâ, bir türlü, kolay kolay ısındırılamadı.

Türkiye'de gidiş ve kavrayışlar hangi basamakta bulunurlar?

Doğru konuşalım. Derebeyi kalıntılarımız, bütün dişleri ve tırnaklarıyla iliklerimize işlemiş olarak yaşarlar. Örnek alalım: Bir İngiliz işvereni ile lordu, anayurdunda devletin yasası hâttâ örf dışında kılını kıpırdattırmaz, dünyada, hemen yarı yeryüzünü sömürge ve yarı-sömürge gibi kullanır.

Bir de bizim ağalarımızla bezirganlarımıza bakalım, hepsi devlet koltuğunda şakşakçı teb’a, rüşvetçi müteahhit kenedirler, "yurtseverlik"'i bu yönde anlar ve savunurlar. Dünyaya gelince, onlar yabancı mallarına ajan ve yabancı nüfuzuna hayran olmaktan hiç tedirgin olmazlar. Bu, her çiğ ve acı güçlüyü kendisine süzeren (üst ağa) saymaya hazır insanlara ortaçağda "vasal" (kul taifesi) denir.

Demek, bizim yönetici sınıflarımız henüz vatandaş, modern yurttaş olmamıştır. Devletçiliğimize bu yönden bakalım. Uzun ve karanlık Doğu tarihimiz örneklerle doludur. İslam anayasamız Kur'andır. Bir yanda tanrısal kesinlikte Kur'an ayetleri, kör hafız ezberiyle  dediği anlaşılmaksızın, gözü kapalı hoş sesle okunurken, ötede sarıklı talkıncılar Kur'ana aykırı en keyfi saltanatlara fetva verirlerdi. Tıpkı o alışkanlığımızla, çeviri anayasa ve yasalarımızı hiçe sayan en ilkel ilişkilerimiz geriliğimizi "kitabına uydurarak", bütün ekonomi ve toplumumuzu boğuyor. Mevzuatımız, yalnız ileri insan görüşlü bir yabancı bize "şunu yapın" dediği zaman, "kitabımızda o da yazılı" demek için, göstermelik, raf bitiğidir. Siyaset, yönetim, ahlâk, hukuk, bilim ve sanat ilişkilerimiz geri tepmede herşeyi mübah sayan kılıklarla soysuzlaştırılıyor. İç bağıntılarımız, dağların kayması gibi kendiliğinden ve önüne geçilemezmiş gibi, dış ilişkilerimizde kapitülasyon gelenek ve göreneklerini diriltmek üzere inanılmaz yarışlara kalkışıyor. En rahatsız olmuş görünenler bile "yaşasın devletçiliğimiz!" biçiminde, "Padişahımız, efendimiz öldü. Padişahım çok yaşa!" gülbankını çekiyorlar...

İşte tam o sırada, işçi sınıfımız dışından ve ta yukarılardan bir sosyalizm gürülltüsüdür gırla gidiyor. Hem de bütün iddiası ne? Kalkınmamızı özel sermaye yerine, devletçiliğimiz eliyle yapmak! Ne büyük lâf! Bu neye benziyor? Aslan pençesine düşmüş eşeğin "aman arslanım, kendi pençeni ısır, mideni ye ve kalbini kopar! O daha lezzetlidir..." demesine. Bu eşeklik, bizim "sosyalist devletçiliğimiz"den daha olanaklı bir şeyi istemektir. Çünkü aslan da bir hayvandır. Gözü kararıp pençesini de ısırabilir. Devlet bir hayvan değildir. Yapacağını hiçbir zaman pençesindeki eşeklere danışmaz. Öyleysa bizim "devletçiliğimiz"in sosyal eşeklikleri neye yarar?

Çevremize azıcık göz gezdirelim. Bugün, yabancı sermaye hepimizden daha devletçi! Ortaçağ artığı hacıağa ve bezirganlarımızın Yassıada'dan başka işe yaramadıklarını göstererek, sıkı sıkıya, kıskıvrak bağlanacağımız devlet planları bekliyor. Tahttan indirilmiş Düyun'u Umumiye saltanatı, başka türlü bir güvenilir konsorsiyum sağlayamaz. Yalnız ortaçağ lonca esnafı kafalı "devletçilerimiz"le, ortaçağ azmanı hacıağa ve bezirganlarımıza kurban Lala paşalarımız bu çeşit "devletçiliğimiz" de "sosyalizm" ya da "komünizm" kokusu alabilirler. Yabancı sermaye ile birlikte Sivas Kongresi şerefine kadeh kaldırarak kaynaşma sevdasına düşmüş güdücü sınıflarımız, uluslararası pazarlığını yığınlarımıza mal etmek içjn sosyalizm gibi lâf kalabalıklarını neden hoş görmesinler?... Onun için sosyalizm hazır elbisesi, bütün makbul "Avrupa malı" yabancı nesneler gibi, değerleri tartışma konusu edilemez "düsturlar" halinde ülkemize sokuluyor. Her pahalı satılmak istenen şey gibi, sosyalizm de, hayran kaldığımız Batı kökenli "ithal malı" olarak piyasaya sürülüyor.

Makineyi en iyi yapıldığı Avrupa'dan sokuyoruz da, sosyalizmi niçin Avrupa'dan almayalım?
        

Birincisi: Bugün artık makinenin en iyisi Avnıpa`dan başka yerde de yapılıyor. Hâttâ Avrupa'dan iyisi Amerika'da ya da Japonya'da yapılıyor. Demek, Avrupa üstünlüğü, Avrupa hayranlığımızın nedeni olmaktan çıkmıştır. Bugün, dünyanın en ummadığımız başkâ birçok yerinde daha iyi teknik ve düşünceler bulunabilir. Amaç yalnızca iyi; doğru, güzelse...

İkincisi: Niçin tekniği ve düşünceyi Avrupa'dan getirtiyoruz? Özrümüz kabahatimizden büyük. Geriliğimiz bizi daha iyi düşünmeye ve yapmaya koyvermiyor! Geriliğimiz bu dizginlemeyi nasıl başarıyor? "Devletçiliğimiz" sayesinde.. Şimdi, oturup, o devletçiliğimizi "on emir" yapmamız gerekir mi? Buna gerek de yok. "Evamir'i aşere"imiz de, yüz emrimizde, her emrimiz de "O"ndan, kırk yıllık, bin yıllık "devletçiliğimiz"den tepemize iner. Bizim ona hınk deyicilik etmemize gerek yok ki...

Üçüncüsü: Avrupa'dan alıyorsak lütfen numusumuzla, tahrif etmeden alalım. Avrupa'da hiçbir sosyalizm devletçilikle başlamadı. Tersine, her sosyalizmin, devletçilik yüzünden boynu altında kaldı. Almanya'da Lassalizm, bizzat Lassal'in öldürülmesiyle kapandı. Fransa'da Blankizm, "devletçi" "iş atölyeleri" ile halk hareketinin başını yedi... Yani, devletçilik, ısmarlama değilse, kendi kendisi için bile, bütün ütopyalar gibi uğursuzluk getirir.

Dördüncüsü: Avrupalı, kendisi işine daha elverişli bir makineyi keşfetmedikçe eskilerini bize tevekkeli yere vermediği gibi, bizim derebeyi sırlı küpümüz de, kalıbına en uygun olmayan "sosyalizm"i içerisine sızdırmaz, vb., vb.

Bütün bu nedenler yüzünden, şöyle bir paradoksla karşılaşıyoruz:

Avrupa'da: Sosyal yapı değişiklikleri kaçınılmaz bir gelişim sayılıyor. O gelişimi önlemek ve -söz yerindeyse- "amortize" etmek için fizik yasalar uygulanıyor. Kazanı aşırı istimle patlatmamak için (ekonomik ve siyasal bunalımlarla Batı dünyasını havaya uçurtmamak için) Batının güdücü sınıfları bir "emniyet sübabı" arıyorlar. Sosyal emniyet sübaplarının en elverişlisini sosyalizmde buluyorlar.

Türkiye'de: Bütün sosyal ve politik çabaların sonucu, tam Batıdakinin tersine dönüyor. Kılık ve saç sakal "devrim"leri bile, kadim devletçiliğimizden gelmiyorsa, isyan çıkarıyor. Traş "inkılapları" dışında en ufak bir toplumsal yapı değişikliği ise, ölüm (komünizim) sayılıyor. Modernleşme gidişini bütün gerekleri ve sonuçlarıyla benimseyeceğimize, o gidişin sosyal yapımıza getireceği her türlü değişikliği sansüre uğratmak için uykularımız kaçırılıyor. Ortaçağ ilişkilerimizin kilit mevkisini her ne pahasına olursa olsun dokunulmaz tutmak için bir maske aranıyor. Ve o maske devletçiliğimizle karışık sosyalizmtrak "aydın" gevezeliklerinde bulunuyor... Devletçiliğimizle sosyalizm arasında köprü kurmaya çalışan şövalyelerin kişisel iç kuruntu ve buruntuları ne olursa olsun, nesnel etki ve emekler bu değirmene su taşıyor.

Avrupa`da büyük sanayinin kuruluşuna yol açan işçi sınıfının yığın hareketi sosyalizmi yaratırken, bizde "devletçiliğimiz" adıyla savunulan tutum, pratikte, işçi hareketlerini yeraltına sokup, vergi kaçakçılığı ile sosyal adaletsizliği göklere çıkaran bir sanayileşme geriliğini bilerek, bilmeyerek kışkırtıyor. 1000 kişi çalıştıracak bir işletme, iş yasası sınırına girmemek için binbir parçaya bölünüyor. 1936'dan beri çeyrek yüzyıl geçti. "Özel sermaye"nin bu köstebek oyununu devletçiliğimiz görmek bile istemedi. "Madem ki yasadır, iş yasası bütün işçiler için yürürlüğe girdi" diyemedi... Uyruğunu kendi yasaları içine sokmayı bile bir ayrıcalık haline sokmuş olan devletçiliğimiz, o tavşan uykusu ile sermaye birikişini değil, ulusal zenginlik israflarını en mirasyedi derebeyice arttırdığını, sanki kavrayamadı. İşçiyi domuzuna sömürmenin makineleşmeyi durdurduğunu, makineleşmesiz sermaye birikiminin olmayacağını sanki göremedi. "Canım, Tahtakale dükkancılıklarına oranla, Sümerbank fabrikaları az çok modern işletmeler olmadı mı?" Birincisi: Geriliğimizi korumak için tabi ki devletçiliğimiz gerekti. Doğaldır ki devletçiliğimizin ayakta durması için bazı girişimlersiz olunamazdı. İkinci: Demokrat Parti rahmetlik, bir tek sözünde durmuş olmak için devlet işletmelerini satılığa çıkardığı zaman bir tek ciddi özel sermayeci alıcı çıkmadı. Ancak, bedavaya verilir ve üstelik diş kirası para da ödenirse, devletçiliğimizi utandırmamak için devlet işletmelerini almaya katlanan bir özel sermayeci ilk iş olarak bu işletmelerdeki personelin beşte üç ya da dört kişisini kapı dışarı edeceğini şart koştu. Üçüncüsü: 15 milyar yatırım yapmış devlet işletmelerinde, bunca "drokonyen" (zor kötek) fiyat ayarlamalarına karşın, tekel ayrıcalıkları olmasa her yıl 300 milyon Türk lirası zararına çalışılıyor. Dördüncüsü: Hiçbir özel sermayenin yapamayacağı zamları pervasızca yapan devletçiliğimizin -meclis kontrolu dışında- yasa üstü işleyiş ve ihale mekanizması, ülkede pahalılığın ve işsizliğin zaptedilemez ve karşı konulamaz öncüsü oluyor. Beşincisi: En korkunç 1923 ile 1963 arasında tam kırk yıl geçti: Dünyanın bırakalım başka yerlerini, 40 yılda aşiret çağının Japonyası, en modern Avrupa kapitalist üretimine öldürücü rekabetle karşı koydu. Devletçiliğimizin en büyük anıtı olan Karabük için Amerikalı uzman Thornburg, yüzümüze karşı "Beyinsizliğin şaheseri!" sıfatını damgaladı. vb vb. Bu çapta bir sanayiciliğe, "modern işletmecilik" mi, yoksa "yağma Hasan'ın böreği", fodlacılığı besleyen "modern işkembecilik" mi demek daha doğru olur, derince düşünülecek şeydir.

"Kalkınmamız" şöyle dursun, sürekli artan nüfusumuz düşünülürse, olduğumuz yerde kalmamızı bile rahatça sağlamayan böyle bir devletçiliğimiz, ister istemez "demokrasi"yi kuramadı. Çünkü demokrasi, Avrupa'da 150 yıldan beri tanımlandığı gibi "en kalabalık, en züğürt yurttaşların" yanında olur. Devletçiliğimiz ise, çoğunluğumuzun -işçi, köylü, esnaf, aydın, memur yığınlarımızın- sosyal adaletsizliğe kurban edilmeleri pahasına, tek parti çağında birkaç şehirde, çok parti çağında birkaç mahallede birkaç "milyoner" yaratmanın şarkısını boruyla çaldırtmayı, demokrasi havası diye övdü. Şimdi, kullarını aç bırakmamak demek olan demokrasiyi bile gerçekleştirememiş olan bir devletçiliğimizin, "kulların efendi olmaları anlamınadır" denilen sosyalizme öncü sayıldığını düşünelim! Hem de kulların hiç haberleri bile olmaksızın, birkaç efendi kendi aralarında kendi kendilerini kandırıp atlatıvererek sosyalizmi uygulayıversinler! Pes.

Hayatta olmaz öyle şey. Ama "ruh" alemi başka, belki "ruh"larımıza, "gaipten" bir sosyalizm esini ya da vahiyi gelmişse? Olaylarımıza dönelim.

Avrupa'da sosyalizm, az çok işçi yığınları için, işçilerle birlikte, işçiler tarafından benimsendikçe güçlenmiştir. İşçi katına inmemiş işçiyle gerçekten omuz omuza savaşmamış "aydın" Saint-Simon olsa, Robert Owen olsa, Charles Fourier olsa "ütopist" (hayalci kuruntucu) sayılmıştır. Bizde devletçi sosyalizm, düşünce çoraklığımızda kolay satış yapmaya memur birkaç yarım-aydının, geçit resimlerinde çığırtkan afişler asmaya, çok kısa bir zaman için izin verilmiş dergicikte üç beş okur yazarda kafa göz bırakmayan, camiyle kilise arası lanetlenmeye yarar "aydın avuntusu"dur.

Üzerine en çok gürültü kopardığımız kültür bakımından Avrupa, yüzyıldan beri az çok bağımsız bir düşünce özgürlüğünü düşünce olarak kaldığı ölçüde yasak edememiştir.

Bizde, anayasalar harıl harıl yazarlar: "Herkes düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir" (Madde 20). Sonra Millet Meclisi katlarında yabancı bir konsorsiyumdan yardım görmek üzere düzülen planı yapan ve savunanlar "komünist" damgasıyla resmen suçlanırlar. Çünkü Mussolini'den adapte edilmiş ceza kanununda bile o adla bir suç yazılmadığı halde, o "düşünce"ye benzer ya da benzemez her hoşa gitmeyen düşünceyi kötülemek ve yasak etmek için "komünist" demek, akan bütün suları durdurur. Yasanın ve adliyenin dili bir kârış çıkar, öyle bir suçun damgasını yemiş yurttaşı temize çıkarıncaya kadar... Neden? Çünkü bizde yasalar değil, şahıslar, derebeyler "devletçiliğimiz"e egemendirler. Daha doğrusu "devletçiliğimiz"in özü, "devletlû"ları yasaların üstünde saymaktır. Bu koşullar altında, düşüncemiz, patenti belli tekellerde ayrıcalık tanınmış kalıp düşüncelerle ısmarlama lâf ebeliklerinden öteye geçemez. Kültür alanında, dünyaya sunulacak tek bir orijinal şaheserimiz doğmadı diye de, ağlaşıp dururuz. Ya da tersine, dünyanın her yerinde harc-ı alem olmuş en bayağı fikirleri, hep biz keşfetmişiz gibi, kendi "eşsiz örneksiz" buluşlarımız olarak millete yutturmaya kalkışırız.

Devletçiliğimizin kurduğu karantinayı cennet saydırmaya çabalayan "devlet kuşu" sosyalistlerimiz sağ olsunlar.

Maddi alanda Avrupa en yüksek teknik uygarlığı kurmuş, biz o medeniyeti siyasi kabuğunda bir kıyafet devrimi sanmışız. Yarım yüzyıl harika, mucize, dünyalara bedel ilerleme türküleriyle deretepe düz gitmişiz. Bir de arkamıza dönüp bakmışız ki, arpa boyu yol almamışız. Yarım yüzyıl önce bıraktığımız yere, dönme dolapla dolaşıp gelmişiz. Avrupa'dan, yarım yüzyıl öncekinden çok daha büyük bir uzaklıkla geri kaldığımızı anlayınca afallayıp kalmışız!

Manevi alanda Avrupa, ortaçağ skolastiğini bir daha geri,getirmemecesine gömüp, modern düşünceyi sağlamış. Biz, Arapça ve Acemce'yi bırakıp, Fransızca'dan, Almanca'dan, en son İngilizce'den çeviri ve taklitler yapmakla, medrese kafamıza uygun bir yeni-skolastik şapkasını başımıza geçirdiğimizi bile anlamamışızdır.

Bugün, en kör göze bile batan biricik gerçek ortada duruyor. Batıda sosyalizm, büyük sanayinin yarattığı modern işçi sınıfına, uzun süreli savaşlarla savunduğu yaşama ve düşünme özgürlüğünü modern toplum çerçevesini çatlatmaksızın kısmi tatminlerle amortize etme, giderme yolları açan iyi kötü bir sosyal istikrar sağlamak çabasıdır.

Türkiye'de neler oluyor?... Büyük sanayi ürünleri nasıl Avrupa'dan hazırca geliyorsa, ülkemizde nasıl ancak Avrupa'da modası geçmiş, tekniğin son sözü olmaktan çıkmış az çok ıskarta makineler getirilerek "monte" edilir edilmez bir "ulusal sanayi" doğdu sanılıyorsa, tıpkı onun gibi, Avrupa'da büyük sanayinin doğal ürünü olan sosyalizm de, ancak Avrupa'da işportaya çoktan düşmüş sosyalizm ya da sosyal düşünce döküntülerinden derme çatma parçalar, yedek parçalar biçiminde yurda aktarılırsa, "yerli malı" bir sosyalizmimiz oluverir biliniyor. Hammaddesi Amerika'dan, makinesi İsrail'den getirilip çıfıt çarşılarımızda sekiz-on yaşındaki kızoğlan çocuklarımızı sabah namazından yatsıya dek balmumuna çeviren "plastik sanayimiz" ne kadar "ulusal" ise, o kadar ulusal "montaj fikir" özentilerine kapılıyoruz. Fakat bu "fikir"ler, hele "devletçiliğimiz"le kaynaştırıldılar mı, ortaçağ zihniyetimizle ister istemez hayattan kopuyorlar. Basmakalıp, halkımıza gün ışığı göstermeyen bir sürü yapma ve uydurma "ulusal sosyalizm" kılıklı "ideoloji" ukalalıkları moda oluyor. O yüzden bizim "sosyal" düşüncelerimiz ve "sosyalizmlerimiz" hâttâ soysuzlaştırılmışın soysuzlaştırılmışı -Ahmet Agayef'in dediği gibi- "önü sonu tutar" bir sistem bile yumurtlayamıyor. Her sıkışan zümre, sınıf ya da sözcünün mahalle kahvesi ağzına, kocakarı aklına geleni, paşa keyfine uyduğu gibi ortaya savurması bir "yenilik" ve "ilerilik" sanılıyor. Her kolay kabadayı kalemşörün kursağında geğirdiği gıdaklama, her panayır şairinin ya da tatlı su romancısının "anlamı karnında" guruldayan gaazi, fantazi fikir kırıntıcıkları "sosyal hikmet" yerine geçiriliyor. Ne sağ, ne sol, kimse modern anlamda düşünceyi ciddiye almıyor. Bütün sosyal yaygaralarımız, halkın ve ulusun her türlü özgürlük ve insanlık yönelişini şaşkına çeviren anarşi unsuru sosyalizmsi palavralara dökülüyor.

Bizim "devletçi sosyalizm" çığırtkanlarımız o palavraların en gözde kahramanlarındandırlar. O sırtlarını "sağlam kazığa", devletçiliğimize dayamış kabadayıların ağzında "sosyalizmimiz" bile, hâttâ Batının anladığı yönde "komünizme taşmayı önleyecek son bent" olmaktan bile çıkıyor. Diktatör taslaklarının demagoji taçlarını süsleyen sahte elmas, zümrüt, zebercet taşları, taklit mücevherat rolünü ancak oynayabiliyor. Bu tür "sosyalist"lerimiz, Türkiye'de kâh sinsi sinsi, kâh bütün haşmetiyle, debdebesiyle, fakat her zaman dipdiri yaşamış, yaşatılmış derebeyi bağıntılarımızı, "devletçiliğimiz" maskesi altında, "besle büyüsün, ört uyusun" eden bir rezil çemberi haklı çıkarmaya yarıyorlar. Yıllar yılıdır dinlediğimiz "sosyal" mavallar, kırk yıldır şiştikçe iştahı artan, iştahlandıkça şişen ortaçağ artığı bürokrasimiz, Şark kırtasiyeciliğimiz ortamında, dış yardım sadakasıyla "Ne kendi eyledi rahat, ne halka verdi huzur!" Biçare palaspare memurlar saltanatımızı hem tavlayan, hem avlayan ünlü "yem borusu" yerine geçiyor. Vardı, geldi, Konya altı saat derken, hayat pahalılığı ve işsizlik hamamı içinde halk kadar memuru da terletip bayıltan geriliğimizi, gökten inmiş kurtarıcı "Mehdi resulullah", hak rahmeti bir mucize ilerleyiş gibi yaldızlamaya özeniyor. Bütün o "sosyalizm" kasketli "devletçilik" çalımlarımız, profesör Zati Sungur'ların dünya güzelini belinin ortasından testereyle kesip yapıştıran, ya da hokkabaz külahı içinde tılsımlı tavşanlar hoplatan, "ne sihirdir, ne keramet, el çabukluğu marifet" kavuklu derebeyi geriliği ile sarmaş dolaş silindir şapkalı yabancı nüfuzunu putlaştırmış, gülünmekten çok ağlanacak bir çorbacı skolastiğinin sarhoşluğudur.

Bunun en tipik, daha doğrusu en ibret alınacak "trajik" örneği mi aranacak?... Dünkü tek parti çağının, tarikat ehli dışında kimsenin ciddiye almadığı çorbacı skolastiğinin son perdesi ne idüğü belirli "komünizm" süprüntüsü "kadroculuk"du. Bugünkü çok parti çağının, hemen herkesce ciddiye alınan çorbacı skolastiğinin ilk perdesi ne oldukları belirsiz -küçümseme ve kötüleme anlamında değil, iyi, hoş, parlak sözleri ne otursa olsun, en "doğru" ve sağlam diye yaslandıkları yerde, "devletçiliğimiz" gibi çürük tahtaya basmış olan- "yöncülük"tür.

Kadroculuk "işverenden yana devletçilik"miş de, yöncülük "halktan yana devletçilik" miymiş? Haydi, efendim!.. Kül poğaçasına hasret ülkemizden başka yerde kim satın alır böyle manda tezeğinden iri lâfları, karın doyuracak somun diye?.. En haklı görünen olayları bile gölgesi altında kuşkuya gömen temel düşüncelerine bakılınca, iki akıntı arasındaki -birbirlerine bugün de çekici gelen- yöntem ve mantık sonucu (yol ve varılacak köy) iddialarında tek fark şudur: Kadroculuk daha itçe biçimde "ütopik demagoji"ydi. Yöncülük daha tasavvufi (mistik) biçimde "demagojik ütopi"dir. Kadrizm, sinikçe (hinoğluhince) bilerek yapılmış tahriflerle uydurmaya kalkıştığı "ütopya"da, salt bahşişini kazanmak üzere yaranmak istediği sınıfların gerçek oluşum ve eğilimlerini köy softası kadarcık ezberleyememiş alaturka demagojiydi. Yönizm, demagojiye (kuru kalabalığı parlak boş lafla temelde yanıltmaya) kaydığını sezmeksizin, güvencini edinmek üzere yaranmak istediği zümrelerin tarihsel durumlarını bir "tarihçi" Murat bey veya bir "tarihi istikbal"ci Celal Nuri İleri bey kadarcık olsun görememiş silme "alafranga ütopizm"dir. Osmanlı, "sınıfı me'murin" derdi bunların "devletçilik" dedikleri kuşa! Gönül genç "Yön" koçlarını, dişleri dökülmüş kadro kurtlarıyla aynı ağılda görmekten üzülmüş, neye yarar? Acıklı yanları bu.

Traji-komik çalımları, melodramatik curcuna yalımları ne olursa olsun, çökmüş Osmanlı İmparatorluğu'ndan yadigar düzeniyle, medreseci lonca mantığına solcu softalığı katmış kötü esnaf ukalalıkları hangi sapa balta olurlar? Sıkıntılı, sıkıntılı "sosyal" sözler ya da her ihanetini gördükçe sevgili yosmaya tapınçlı sitemlerle, kurda koyun postekisi mi giydirilecek? Kendilerine nasılsa, -diplomalarına bakıp- "aydın" etiketi takılmış, burnunun ucunu görmez, kendini beğenmiş zavallı kapıkulu kalabalığı, ara sıra kazan kaldırma peşrevli "İzmir havası" temposuyla zinde zeybek oyununa mı kaldırılacak? O kadarcığına bile yaramıyorlar. İşte 27 Mayıs çıktı geçti! O "Sur'u İsrafil" "uyanık"larımız neredeydiler? Bezirgan kulislerde "seçim" yapıldıktan, atı alan hacıağa Üsküdar'ı boyladıktan sonra, mantar gibi fışkırmakla "atom bombası"na benzeyişlerini mi seraplaştıracaklar? Yoksa. Türkiye halkının gerilikten kan kusan "sadrine şifa" verecek kağıttan "reçete"ler mi sunacaklar?

Çeşitleri kadrizm kadrilizm ile ya da yönizm bönizmiyle kalsa öpülüp başa konulacak olan bu "eshab'ı kehif"in "devrimci doktur" perukalı "kıtmir" üstadlarının, kaçık "ideolog"luklarıyla gösterdikleri bütün "beceri", Türk ulusunun başındaki en büyük tarihsel derdi -pahalı, lüks devletçiliğimizi- zemzemle yıkamak, o her aklı başında işverenin pek iyi -sosyalistlerimizden çok daha iyi- tanıdığı, tanımladığı, yaka silktiği hacıağa kokulu levanten yetiştirmeye elverişli gübreliği, o ahır karanlığındaki nemli "mantar yaslası"nı, en güneşli, en bereketli, biricik ekin tarlası diye millete tek umut kaynağı, tek "arz'ı mev'ut"[Musa dininde olanlar için vaat edilmiş toprak, Kudüs] gibi gösterip, halkı yağmur duasına çağırmaktır. Yurdumuzda en basit toplumsal düşünce kurallarını yasak edip, her düşünceyi körükörüne kışla itaatına sokamazsa kelepçeleyen kafatası ölçüsünü, ruh şebekesini, vicdan ağını, bulunmaz Hint kumaşı, "eşsiz örneksiz" Keşmir şalı diye, geri kültürümüzün Mahmutpaşa yokuşu Ankara caddelerinde, maldan anlamayanlara, beş aşağı, on yukarı ucuz-pahalı satmaktır.

Geçtim, o "şark kurnazı" madrabazlıkları, kendilerinden başka anlayarak dinleyen var mı? Koltuklu masa başında "salla başı, al maaşı" geçinmekten başka ülkü bilmeyen, sertçe yat borusuyla zıbarıp, yumuşakça lahuti hamam borusu ile talime kalkmayı bütün bir değişmez yaşama sanan "me'murin taifesi" ya da usturuplu üç-beş cümle tekerlenince her işin yoluna gireceğini -Amerika'dan buğday gelmese, Avrupa'dan "sadaka'i fıtır" gelmese de, fodlaların sürgit ödeneceğini- uman ulufeci "aydınyan" ya da "solcuyan", "sağcıyan"... belki böyle kaval seslerine alışık ezeli devlet süt kuzucuklarıdır. Ne desen, inanıverirler. Önlerine kim düşse kanıverirler. Maaşlar tıkırında gittikçe pek uysaldırlar. Kazanı boş görmedikçe kaldırmazlar. Ama, vergisi ve karakoluyla bizim bitmez tükenmez, ucu bucağı görünmez kırtasiyeciliğimizi etinde, kemiğinde duymuş halkımız önüne, bizim salak ve solak hafızlarımız, Pala Paşalar kadarcık olsun çıkabiliyorlar, "kalkınma" "hat'mi şerif”lerini indirebiliyorlar mı? Hayır. Çünkü, halk önünde "devletçiliğimiz"e "Şam'ın şekeri" dedikleri gün, yüzleri kızarmasa bile, "Arabın yüzü" gibi istenmeyeceklerdir. Tersine, hani şu "devletçiliğimiz"in sıcak "serler"inde tıkız harçlıklarla sulanıp yapay olarak büyütülmüş "şeriatçı-ırkçı"larmız yok mu? Onlar, "suret'i haktan" görünüp sığındikları "devletçiliğimiz'e sözüm ona çatarak, toplumumuzu Hülagü Han'ın okla yay çağına döndüreceklerini vaat ettikleri zaman milletçe alkışlanacaklar da, beriki sosyal-devletçiler, taratorlu ağızlarıyla sırf "devletçiliğimiz"in cennet köşklerini tapşırmaya kalkar kalkmaz -yanıbaşlarında jandarma süngüsü yokken- yuhalanacaklarını bilinçaltlarıyla sezmeyecekler mi?

Ne yazık ki, timsah gözyaşları dökerek, ektiklerini yuhalanmakla biçerlerken, görecekleri ilgisizliği ve tiksintiyi, yaptıkları ham sofu vaizlerinin sonucu değil, "toplumsal ilericiliğe" karşı, anlayışsız "sokak adamı"nın cahilce sövüp sayması bilecekler, böylece, Türkiye halkının her türlü sosyal adalete ve ileriliğe düşman olduğu sanısına bir yol da kendi denemeleriyle yol açacaklardır.

Yok, sosyal baylarımız Batıdan en az yüzelli yıl geri "devletçiliğimiz"e sözde ileri batıcı "sosyalizm" kaftanını giydirmekle yapılan kalkınma "ideolog"luğu, hiç değilse yeni bir "demagog"luk sayılamaz.

Bırakalım o "sosyalizm" (Yön) ya da "nasyonal sosyalizm" (Kadro) gibi ülema pozlu kuruntuları, önce kendi gerçeğimize inelim. Doğunun softa kafasını Batı maymunluğu gövdesine aşılayıp, Türkiye halkında kalmış iki paralık akl'ı selimin de ortasına tüy dikmeyelim.

Sosyalizm Batı için ne kadar kaçınılmaz bir zorunluluksa, Türkiye için o kadar düşünce gümrüğünden konfeksiyon mal, hazır elbise kaçırmak, kafamızı gövdemizden apayrı çalıştırmak, beynimizi çok alışkın bulunduğumuz düşünce tembelliğiyle katılaştırmak, taşlaştırmak, molozlaştırmak oluyor. Birisi göğsüne "sosyalizm" rozetini taktı mı, bütün millet sorunlarımız için, "hak dini bendedir!" gibilerden, kafa yormak şöyle dursun, kılını kıpırdatmamayı erdemliliğin son rütbesi sayıp oturuveriyor. Batıda sosyalizm başka türlü dindirilemeyen sancılara karşı kullanılmış bir morfin şırıngasıdır. Bizde sosyalizm hammaddesi Avrupa'dan kaçak olarak yurda sokulan -afyon kadarcık bir yerli malı olmayan- keyif veren zehirdir, her türlü pratikten kopmayı haklı çıkaracak bir afyonkeşliktir. Nedeni üzerinde çok durmayalım. Bütün "solcuyan" tayfamıza dikkat edelim hepsi de memleketin her hareketine karşı "Ben sabahtan söyledim!" diyen kurnaz Yahudi usulüyle, lahavle çekip baş çevirirler. Çırpınan insanlarımızın ne dünü, ne bugünü; ne yarını ile ilgilenmeyi "tarikat"larına uygun bulmazlar. Bu kabadayılar, Babıali'nin "büyük kapılı" kokain tekkelerinde "sosyalizm" kabağı çekiştiren esrarkeş dervişlerdir. Oturduklan peygamber postları üstünde, geceli gündüzlü tespih çekerek dünya ve ahiret gereklerini yerine getiren tuhaf sukuşu ermişlerine benzerler. Dünyanın hiçbir yerinde bu kadar "ucuz sosyalizm" görülmemiştir.

Çünkü dünyanın hiçbir yeri Türkiye değildir. Bizim en son toplumsal gerçeğimiz, Avrupa ile taban tabana zıttır: Daha doğrusu Batıya karşı kanlı, ateşli savaşa giren Kuvva-yı Milliyeciliğimiz, Batıdaki az çok "sosyalist" hükümetlere karşı gelişmiştir. Kuvva-yı Milliyeciliğimiz, "milli mücadele"ye hiç nedensiz rastlantıyla mı girmişti? Girmekle yanılmış mıydı? Kimse milli mücadelenin yanlış olduğu iddiasına açıkça kalkışamıyor. Hâttâ, bütün siyasi tezleri Yassıada'da vurgunculuktan mahkûm olanların canlarına dokunulsa bile, mallarını affa uğratmalı diyen partiler bile o kadarına henüz varamadılar. Kolay değil.
        

Kırk üç yıl önce Sivas Kongresi'nde tartışılan "ulusal kurtuluş" sorununu Bölükbaşı'dan Alican'a kadar bütün führerlerimizle Lala Paşalarımızın bir tek uzun ya da kısa "af"la çözümledikleri gibi, bir tek ince ya da kalın sosyalizm lafıyla çözümleyebileceğimizi sanmayalım. Kuvva-yı Milliyecilik nasıl "sosyalizm" değil -Mustafa Kemal'in deyimiyle -"Müstebit hilafet ve saltanatla kapitalizm ve emperyalizmden kurtuluş"duysa, bugün de aynı sorunları renkkâri "sosyalizm" maskeleri altında apokarya maskarasına çevirmeyelim. Milli Birlik Komitesi üyeleri, “anlamı şairin karnında" bir "sosyalizm" boncuğu ile oyalanarak "Atatürk ilkeleri"ni Türkçe ezanla karışık tasarruf bonosu ya da "herşeyden önce eğitim" atlasıyla kaplı yoksul köylüye dek arazi vergisi biçiminde yorumlamasalardı, belki hem kendileri bu kadar çabuk meydanlarda taşlanmazlar, hem de ülke pek çok ilkelere bu derece hasret düşmezdi.

Neden 30 Ağustos`un kanlı zaferinden sonra gelen şey "istikrar" oldu da, 27 Mayıs'ın kansız zaferinden sonra gelen "istikrarsızlık" oldu? "Sosyalizm" ya da "ilke" tartışmalarından mı? Hayır.1960 yılındaki durumumuz, 1923 yılındaki durumla taban tabana zıttır. Ekonomi alanında "mübadele" denilen yığınla insan transferleri, politika alanında evren ve bağımsızlık savaşlarıyla devrimlerdeki insan kırımları yüzünden ortaya açılmış boşluk;1920'den sonraki açlara ve işsizlere, ters, olumsuz eksi yoldan da olsa, geçim ve iş alanları sağlamıştı. Bütün bayındır Anadolu'nun zenginlik kaynaklarını tekellerinde tutan "gayri müslim"lerin tasfiye yollu sınır dışı edilişi, gelgeç de olsa, ansızın yerli unsurlara geniş fırsatlar, hâttâ kimi müslüman açıkgözlere yağma alanı açmıştı. Sıra sıra devrimlerden sonra, seri halinde Trablus, Balkan, Birinci Dünya Savaşlarının cephelerde ve cephe gerilerinde su gibi harcadığı yüzbinlerce "münevver-memur"dan "münhal" kalmış yerler, terhis edilen ordu ve sivil kadrolara bol bol hizmet kapılan açtı. Mübadele sayesinde, yüzyıllardan beri yabancı ajanı gayri müslimlerin topraklarımızdan sökülüp atılmaları, yerleri doluncaya kadar olsun, halkımızı bir an için ekonomik sömürülmeden bir ölçüde kurtulmaya ve istikrara kavuşturdu. Elle tutulur önemli zenginlikler el değiştirip paylaşıldı. İmparatorluğun sekiz on yıllık -en az 1908'den beri 15, 1809'dan beri 115 yıllık- çözülüş ihtilalleri ve savaşlarınca tırpanlanmış aydınların devlet kapısındaki açık yerleri öylesine çoktu ki, yeni yeni devlet kadroları kurulduğu sıralar göze çarpan memur açığıyla karşılaşıldı. Bugün beş-altı yılda bitirilemeyen yüksek öğrenim o zaman iki-üç yıldı. Ankara Hukuk'u, 2 yıl içinde zincir usulü ilkokuldan gelmiş her yaşta öğrencilerden bile akın akın diplomalılar yetiştirdi... 27 Mayıs'ın her iki yönde hiçbir şansı olmadı. Tersine zenginliklerin mübadelesi yoktu ve olamazdı, özel ve yabancı sermayeyi ürkütmemek korkusu, vurguncuların bile siyaset dışında rahatsız edilmelerini önledi, vergi kaçakçılığını kanıtlayan "servet beyannamesi", doktrinsizlikle övünen sözde partilerin ortak kaygısı ve bir numaralı karabasanı oldu. Memur enflasyonu ise, akılları durduracak çapla tavanı aşmıştı. Bu koşullar altında 27 Mayıs, ne savaş, ne devrim açamayacağına göre, ne yapabilirdi? Yüzde yüz halka inip, bütün ulusu ekonomi ve politika alanlarında örgütleyerek toprak reformunu, kooperatifçiliği, sanayileşmeyi bir ulusal seferberlik halinde, Anadolu Bağımsızlık Savaşı'nın özveri, özgürlük ve bilinci ile çarçabuk gcrçekleştirebilirdi. Ne yaptı? Sonradan "gayri şamimi beyanlar" sayılan anlaşılmaz "sosyalizm"lerle oyalandı. Sosyalizm yenir mi, yenmez mi işkilleri arasında, altta güreşmenin üstadı "devletçiliğimiz" imdada yetişti. "Aman, arslanlar, şunları yaparsanız siz yaparsınız. Seçim ve partiler gelmeden çabuk karar verin. Göreyim sizi!" diyerek, akıl hocalığını tam yaptı. İşçi, müstahdem, memur, esnaf 27 Mayıs'ı çılgınca mı alkışladı? Bak işvereni darılttınız, işletmeler kapanıyor, çabuk özel sermayeye sermaye ödenmek üzere işçiye, memura, esnafa tasarruf bonosu kesip, zorla ödünç nafakalarından parababalarına aktarın. Beş on ağanın gözaltına alınması ile toprak reformu lâfları baldırıçıplak köylülerin hoşlarına mı gitti? Devletçiliğimizin kırdaki temel direkleri (Kadroculuğun "rasin temelleri"!) sarsılmasın, "sosyal devlet"in yerini bulması, çalışan köylüden de arazi vergisi alınmakla olur. Bu iki önlemcik, 27 Mayıs'ı geniş köy ve şehir yığınları içinde o saat tecrit edivermişti. Halkla arası açtırılan 27 Mayıs için geriye ne kalmıştı? Sokağa dökülüp elele veren üniversite ile ordu. "Devrim"in bu iki motorunu "tıkanıklık"tan kurtarsa kurtarsa 27 Mayıs yiğitleri kurtarabilir. Devrimin kan döktüğü Beyezıt Meydanı'na "Hürriyet Meydanı" adını takarak, kendisini ceza olarak yanardağ ağzına çevir, tam üç yol greyderlerle kökünden kazı. Bir daha özgürlük gösterilerine sahne olmaya tövbe etsin. Meydanlara yapılan bu sembolik işkenceyi insanlara uygulamak daha kolay. Üniversitede 147'ler, orduda 7000 Eminsular pekâla "zinde kuvvetler"i en az ikiye bölerek, kambur üstüne kamburlar çıkarabilir!... Ondan sonra yap bir "seçim"... "Kalplere vur bir zımba! Rumba da Rumba, Rumba!"

"Gelmiş geçmiş 'ıktidarların en iyi niyetlisi" olduğunu söyleyen ve belki de gerçekten öyle olan Milli Birlik Komitesi bütün bu davranışlara neden kapıldı? Özetlenirse "sınıfsız, imtiyazsız bir toplum olduğumuzu şarkılaştıran "devletçiliğimiz"e kanışından. Sınıflara bakmadan "devletçiliğimiz herşeyi yapabilir" sanısı, kolâyca "herşey devletçiliğimiz için" oluvermişti. En parlak sosyal sözlerse, ancak toplum sınıfları bakımından uygulanınca öz anlamlarını açıklayabilirler.

Tasarruf bonusu, söz olarak devlet eliyle "sosyal kalkınmamız" içindi. Uygulanınca, özel sermayeyi beslemek üzere dar geçimlilerin kuşaklarını büsbütün sıkmak oldu... Arazi vergisi, söz olarak "devlet yükünü taşımakta eşitlik" içindi. Uygulanınca, küçük mülkleri büyük arazilere aktaracak vergi adaletsizliğini büsbütün arttırmak oldu.

Batıcı demokrasi her sınıftan ne alındığını, her sınıfa ne verildiğini açıkça pazarlığa çıkarmaktır. Bizde "ihale kanunu" vardır, ama "devletlu"larımız "ihaleyi dilediğine yapıp yapmamakta serbesttir" kaydını her günkü gazete ilanlarıyla belirtiriz.. Kimse sormaz, ihaleyi dilediğimize yapacaksak, bu ihale kanununa ne gerek var? Devletçiliğimizi bu olay özetler. Sınıflı, bir toplumda "sınıf yok" denildi mi, açık hesap görülmeyecek, "dilediğimize ihaleyi yapacağız" demek istenir. Bu özgürlük değil, zorbalıktır. Demokrasi değil, diktatörlüktür. "Devletçilerimiz", bir bakımdan diktatörlüğün çanak yalayıcılarıdır.

Nereden kalkarsak kalkalım, görülüyor ki, Türkiye'mizin birinci sorunu "komünizmi önleyecek" bir sosyalizm değildir. önce, iliklerimizi, damarlarımızı yedi bin yıldan beri ahtapot gibi sarmış şark kalem efendiliği devletçiliğimizin maddi yükünü; pahalılığı, işsizliği, yoksulluğu, manevi yükünü, adaletsizliği, anti-demokratik kanunları, mutlak düşünce köleliğimizi açıklamalı ve giderme yollarına içtenlikle girmeliyiz. Bunun ilk koşulu, toplumsal sınıflarımız arasında açıkça, namusluca, hesaplaşmayı yasak etmeyen ucuz ve alçak gönüllü devlettir. Sınıflar üstünde ya da dışında, "Libaralizm mi, yoksa sosyalizm mi" gibi alafranga tartışma tahteravallileri, bizantizmdir. Kimin için o inceden inceye kıyılmış, naneli, "kırmızı biberli" sosyalist laf pideleri? Avrupacı "devletçi" lahmacunlar? Kaç kişinin karınını doyurur, o yarım buutlu roman ve şiir düzmeciliğine kardırılmış -Allah kabul etsin- "devrimci"' mevlutlar? Ve hepsinin altında ("Tahtında müstetir hüvesi! derdi Osmanlı...) devlet kapısında maaşa, ün çatısında mart kediliğine kavuşuncaya dek, şu ya da bu partinin kazıkları ile çelik çomak oynayan "halkçı" panayır tellallıkları?

Bari yaranabilseler! Ağızlarıyla kuş tutsalar devletçilerimize komoniz damgası vuruluyor. Çünkü, devletçiliğimize öyle bir İsrailoğullarının günah çıkartma tekesi gerek... İsa'dan iki bin küsur yıl önceki Hammurabi çağından beri sağlanmış zorba devletçiliğin iki yüzlü Acem kılıcı kimin hesabına bileniyor? Belki kadristlerin örneği kimisine ağız sulandırıcı geliyor. Siyasette dokunulmaz parya sayılsalar bile, "ekonomi"ce kese doldurma, düşlerinde görmedikleri mevki ve çiftlik sahibi olma gibi kayrılmalar, "devletçilerimiz" için bir tür "Teşviki Sanayi Kanunu" sayılıyor. Fakat, milletin ensesinde kırk yıldır, bin yıldır boza pişiren şey, "solcuyan"ımızın her derde deva ebegümeci diye sattıkları ve her fırsattan sille tokatını yedikçe şamar oğlanına döndükleri "devletçiliğimiz"dir.

Bizdeki Doğu devletçiliği, hatta Prusyalı demirden başbakan Bismarck'ın taklit ettiği Louis Napoleon "devletçiliği" bile olamadı. Bismarkizm, sanayileşme yarışına baştan kara atılmış bir Almanya'da yaşadığı için, onun "kürsü sosyalizmi" çorbasına, az buçuk modern işçi sınıfının tuzu karıştırılabilmişti. Bizim çorbacılar hiç öyle "hata"ya, kazara olsun düştüler mi? Tek parti devletçiliği kısa kesti, "Türkiye'de işçi, mişçi yok!" dedi. Çok parti devletçiliği için işçi vardı, ama "köylü efendimiz" gibi salt ve ancak "oy davarı" olarak sayılırdı. Seçimden seçime "sayım" yapılırken, şehir sürülerinin gittikçe daha çoğunluğunu tutan ekonomik "atıl kitle" olarak işçi sınıfı değil, işçiler hesaba katılabilirdi. Nitekim kadrizm, "imtiyazsız, sınıfsız" Türkiye'de, "münevver ve mütefektir insan"ların atıştırdıkları bir devlet sofrası dalkavukluğuydu: Yönizm; sınıfların artık "milli şef”çe ilan edilmiş bulunduğu Türkiye'de, sınıflar üstü "aydın ve zinde kuvvetler"in güdeceği devletçilik oldu. Kadrizm için. “işçi sınıfı" ya da "sınıf savaşı" yoktu, varsa önlenmeliydi! "Sen herkesi kör, alemi sersem mi sanırsın" diyen bulunmadı. Yönizm; ünlü ayrıcalıklı "bildiri"sinde "mevkiye gelmiş"lerin (acaba "kadrocu" devletlûlar mı? Hepsi bir "sosyete"de mevki sahibi!) "felsefesi etrafında birleşme" ("Felsefe" Ziya Gökalp'in "Hak yok, vazife var" parolası yerine, "sınıf yok,devlet var" parolası) "Kurtulmanın birinci şartıdır" buyuruyor. Demek, bütün kapıkulları bile değil, "mevki sahipleri birleşiniz!" Ana felsefe bu, geri kalan pek çok parlak sözler, acı olaylar, tatlı umutlar, mutlu yapınmalar bu "kurlu azınlık" felsefesine dayanmaktadır!

Bakış ve görüş bu olunca, firavunlardan, nemrutlardan beri bütün Doğu zorbalıklarının hep, toptan, şaşmaz "devletçilikleri"nin suçu neydi? Binlerce yıl önce, halk "kan bağları"nı tutarken, devletçilik de bir "kan"dan gelme asilzadelikti. Şimdi sıra savma demokrasiye geldi. Gerçek demokrasiyi önlemek için, devletçiliğimiz "demokrat" kılığına girecektir. Ve girdi. Tevfik Fikret'in deyimi ile: Kanun diye, kanun diye, kanun tepelemenin en eski üstadı Doğu devletçiliğidir. İster cübbe, kaftan giysin, ister smokin, frak... Kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz. "Biz bize benzeriz!"

Siz hiç gördünüz mü, bizde halktan gelmiş yani devletten gelmemiş tek bir "hürriyet" "kanun" ya da "demokrasi", tek bir reform, devrim? Ne geldiyse başımıza devletçiliğimizden geldi. O yüzden "hürriyet, kanun, devrim" sözde, devletçiliğimiz işte kaldı. Bugün susta duran "susyalistlerimiz"e bakılırsa, sosyalizm de devletçiliğimizden gelecek. Artık, öyle bir "sosyalizm"i mutlaka Batıda ararsak Salazar ya da Franko düzenlerinden başka yerde bulamayacağımızı bilmek için evliya olmaya gerek yoktur. Oysa, bizim uyanık Salazarımız, "her dem taze, her zaman zinde" devletçimiz ortadadır. O patent İsmet Paşacığımızın tekelindedir. Abacı, kebeci, öteki devletçi sosyalistler neci?

Ve İnönü Paşamız, demokrasicik oyununa başlanacağı gün bizlere hadlerimizi bildirdi: "Sınıf esasına müstenit" çok parti olacak, ama zinhar: “Söz ayağa düşürülmeyecek!" Ve sözü ayağa hiç düşürttü mü İnönü hazretleri? Sözü yedi bin yıllık (kendi deyimiyle) "batakçı ağalar"ın çamuruna düşürttü, ondan beter yerli-yabancı bir avuç parababalarının midelerine düşürttü. Fakat, ne yaptı yaptı, ilamaşallah "ayağa", yani halka söz düşürtmedi. O kadar ki, devletçiliğimizin elinden tutup iktidara çıkarttığı Bayar-Menderes çetesi, "ayak" takımına, (Vatan Cephesi parçavra proloteryaya) yüz verdiği gün, el ense edildi. Her "devletlû" ölür, yaşasın devletçilik! En "mangalda kül bırakmayan" "devrimcilikler"imiz, kendilerini alkışlamak ve kutlamak için olsa bile halkı nikahlı kan gibi izinsiz sokağa çıkartmamayı birinci "hikmet'i devlet" bildi. Herşey -demokrasi tanımının tersine- halk dışında, halktan habersiz olacaktı. Ve sonra buna "halk için" denecekti.

Onun için, "aklımız eriyor, gücümüz yetmiyor" diyen sevgili çocuk halkımız, yedi bin yıllık ağız yanmışlığı ile devletçiliğimizden ürker. Devletçiliğimize karşı en sahte çıkışları dört elle tutar, DP ve AP zaferleri ondandır. Devletçiliğimizin eleştirisi de, gene devletçiliğimizin buyrultusuyla demagojinin en iki yüzlüsüne bırakılmıştı.

"Sonra asıldılar" mı?

Nasrettin Hoca ülkemizde, Yassıada Başsavcısının arada kullandığı sözü hatırlatmayın adama: "Hamamın namusunu temizlemek!" yeter mi?

Tarihimizin her sayfasında okuruz. "Seyfiye" (kılıçlılar: silahlı kuvvetler) ile "ilmiye"nin (sarıklılar: bilimadamlarının) "züyuf akça" (enflasyon parası) ile ödenen "ulufe"leri (maaşları) geçimlerine yetmedikçe, birleşilerek kazanlar kaldırırlar. Yeniçeri ayaklanmalarını hemen kötülemeyelim. Sadrazamlarla birkaç "nabekar vezir"in (uygunsuz bakan) kelleleri uçurulur. Gerekirse padişah saray zindanında boğulur... Yeter ki devletçiliğimiz kurtulsun. Birilerinin kalkıp, yerlerine başkalarının oturması sözü ayağa düşürtmeden yapılır. "Halkın haklanması" başarılır.

Devletçiliğimiz "devrimci" değil midir? Ne demek! Hacı Bektaş'ı Veli'nin ensemizde sıvazladığı keçe "börk"le dörtyüz yıl cihangirlik ettiğimize bakmayın. Sultan Mahmud`u Sani'den beri az mı külah değiştirdik? Kıyafet devrimleri, gençlik aşısı gibi gelir devletçiliğimize. Devletçiliğimiz bir "Tanzimat" çıkardı. Yabancı donanmasının top ateşi altında, müslümandan başka bütün uluslar Osmanlılıktan sıyrıldı; Türkiye, "müttefiklerimiz" Batı devletlerine gırtlağına dek borca batıp Düyun'u Umumiye sömürgesi durumuna girdi. O sayede iki Abdülcambaz (Abdülmecit ve Abdülaziz Hanlar) devletçiliğimizi 39 yıl tepe tepe kullandılar. Üçüncü Abdülcambaz (Kızıl zorba Abdülhamit) ile devletçiliğimiz bir Kanun'u Esasi çıkarttı, o anayasanın rafa konulması üçüncü Abdül-hana 33 yıl, aynı anayasanın raftan indirilmesi meşrutiyet han ve kahramanlarına 12 yıl meydanı boş bırakıp, devletçiğimizi 45 yıl daha yaşattı. Koskoca bir imparatorluk yıkıldı, devletçiliğimizin kılına dokunulmadı. Avrupa'yı, esnaf dükkancıklarından modern büyük sanayiye yükselten 19. yüzyıl, Türkiye'de böyle aşıldı. Batı ilerlemekte doruğa çıkarken, biz dörtnala geri gidip yarı-sömürgeleştik. Hep o devletçiliğimiz sayesinde! Yalnız, o zamanki devletçiliğimize "hilafetçiliğimiz" ya da "saltanatımız" denirdi.

Müslüman uluslar da Birinci Evren Savaşı'nda Batılı bıçağı ile kesilip ayrıldıktan ve aynı Batılılar Anadolu'muzu dilim dilim ayırıp yutmaya kalktıktan sonra, devletçiliğimizin soluğu tutulmuştu. Büyük Millet Meclisi o zaman bir "halkçılık programı" kotardı. Devletçiliğimiz, onun uygulanmasını "zaferden sonra"ya bıraktı. Zafer çarçabuk devletçiliğimizin zaferi oldu. "Sınıfı me'murin" 3-5 binden 30 bine, 300 bine dek bereketlendi. 20 yıllık tek parti "inkilapçılığımızın” temeli, milliyetçi-laik-halkçı cumhuriyetçi "devletçiliğimiz"di. İkinci 20 yıllık "demokrasi"ciliğimizin temeli Birleşik Milletlerci-Natocu-Centocu-Seatocu gene "devletçiliğimiz"dir. Neden bir üçüncü 20 yıllık "sosyal cumhuriyetçi"liğimizin temeli anayasacı-senatocu-plancı-Batıcı bir daha "devletçiliğimiz" olmasın?

Böylelikle devletçiliğimiz, Batının 19. büyük sanayileşme yüzyılı üstünden parende attığı gibi, dünyanın 20. atom yüzyılı üstünden de pekâlâ tosun gibi atlaylabilir! Ondan sonrası? Devletçiliğimizden sonrası isterse tufan olsun, ne çıkar?

Bağdat da elimizde yok ki, "yanlış hesap"larımızı oradan geri döndürelim: işsizlik, pahalılık ateşi karşısında döner kebaba dönmüş halkımıza, Amerikan buğdayı, yağı, peyniri, tavuğu, etiyle beslenen toraman "sosyalizmci", "benim oğlum bina okur, döner döner yine okur" devletçiliğimizi! Kırım Savaşı'ndan Kore Savaşı'na yadigâr olup "komonist"likle suçlanan "plan" gereğince, 5 yılda 15 milyar Türk lirası devletçi yabancı borç ateşine devam! Bandırma ovasında 200 metre öteye düşürülen "Marmara" füzemiz 5 dönüm ağacı şan için yakıp kül etti ya? Asi Hârbiyelilere, sultan sarısı kakma yollu kızıl ceket, zırhlı mavi pantolon, Hollywood uğuru ak itten maskot önde, gelsin bando mızıkalı geçit resimleri. Alabanda sancak devletçiliğimiz! İnönü paşam, hastanedeki ablasından sonra, Amerikan Cumhurbaşkanı yardımcısının karısı madamanın elini, hür basınımızın birinci sayfasında eğile eğile öperek yardım sağlayacak, özel teşebbüsü doyuran devletçiliğimize!

Döner kebap Osmanlı sofrasında bağdaş kurularak baş parmakla yenilmemiş de, Amerikan iskemlesinde, İngiliz çatalı, Fransız kaşığı, Alman bıçağı ile atıştırılmış. Kebap devletçiliğimizin. Dalavere, malevere Türk Mehmet nöbete!

"Ecanip"e karşı o denli nazik davranan devletçiliğimizi içinde tanımaz mısınız? Arife tarif gerektirmeyecek kadar besbellidir o. Herkesin gözü önünde, hiç kimsemize ayrıca en ufak açıklamaya değmez, aşırıca bilinen karışıkça bir makinedir. En basit işçimize, köylümüze, esnafımıza sorun: "Karakola mı düşmek istersin:, cehenneme mi?" Alacağınız karşılığın illâ yerli malı olmamasını dilerseniz, taze bitmiş sizin kadar "susyalist" misafirimiz Amerikan sendikasına sorun. Siz bütün ömrünüzce "turist" kalmışsınız bu topraklar üstünde, o altı ayda yerlimiz olmuş... Gangsterine kucak açılan Amerikalı bile, "sözü ayağa" düşürür düşürmez yakalanıp, karakolda alaturka "gözdağı"na getirilerek, salt Amerikan vatandaşı olduğu için özür dilemeyle bırakılıyor. Aynı durumda olan Türk vatandaşları ise, karakol bodrumunda saklanılıyorlar. Gene Amerikalının yüzü suyu hürmetine ertesi sabah, her yerleri mosmor, doğduklarına pişman, sokağa tükürülüyorlar. Çelebi, böyle olur bizde de işçiden yana, sosyalizmden yana devletçilik dediğin... Amerikalının bildiği demokrasi halkı gönül kanısıyla kandırmaktır. Bizim "sosyal" devletçiliğimiz, ("gönül" de söz mü?) kanuna, anayasa, baba tasaya bakmayıp, karakola kıstırdığını, hem karda gezip izini belli etmeksizin muma çevirmektir. Bu devletçiliğimizin mi sırtına binip sosyalizmi "yansıtacak"sınız? Vah, "ol mahiler ki, derya içredir, deryayı bilmezler", vah! Bu derece içten toylardansanız, kendi kendinizi pekiyi aldatabilirsiniz. Devletçiliğimizi aldatacağınızı umuyorsanız, Arabistan'ın bütün develeri ile Güney Amerika'nın bütün lamalarını güldürürsünüz kendinize. Devletçiliğimiz yedi bin yıllık denemesiyle işini bilir. Bilmeden yapar, o. "Ve başlangıçta fiil vard!" Devletçiliğimize tanrısal şirinlik muskası takmak üzere, sosyalizm afsun tafsununu bile bile kullanıyorsanız, ya da daha ince yoldan burnumuzu ustalıkla kırması için yol gösteriyorsanız, ne hacet? Yedi bin yıllık firavunluklarla nemrutlukların en değerli hazinelerini derleyen Osmanlı dekadansının en geleneksel antika devletçiliği mirasına konmuş anayurtta yaşıyoruz.

Egemenliğini savunmak için her yıl milyarları çatır çutur öğüten koca devletçiliğimizi, küçük hesaplarla bugün abdestsiz ağıza alabildiniz diye, torbada keklik mi sandınız? Şaşılır kedinin çamaşır yıkayışına!

Sakın beni "devlet düşmanı" bir anarşist sanmayın. O zaman, size, hiçbir şey anlatamamış olurum. O zaman siz, Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan bütün savunmaları kulağının ardıyla dinleyen, iddianamesini çoktan yazmış savcı olursunuz. Ceza kanununu Mussolini'den devletçi maddelerini, mecelle ülül'emrinin ferman'ı şahaneleriyle kokteyl etmişe dönerseniz. Gerçek demokrat devletin candan savunucusuyum. Doğu dünyamıza yedi bin yıldır göz açtırmamış lanet halkamızın cankurtaran simidi olmadığını belirtmek istiyorum. Hani, bunca ferman, islahat, devrim çabalarına karşın giderilememiş, gereğince "şeytan da olan, bolşevik de olan" kırtasiyeciliğimiz yok mu? Nice "münevver ve mütefekkir insan"larımızı "suyu arayan" mahut elmacı eşeği gibi çeşmeye götürüp götürüp, içirmeksizin getiren, binbir saltanattan daha sultan, bütün uygarlık putlarından daha ebedi, ezeli, ölmez, ulu, ulusal, kutsal ve tutkalsal azrailimizdir.

Ona bir çare gösterebiliyor musunuz? Ama, kuru lâfla, yaş lâfla, yazılı lâfla, okunmuş lâfla değil. Teşkilatlı ve şuurlu pratik çare. Bırakın "soyut- somut" sosyalizm tekerlemelerini, Batıcı demokrasi temcit pilavlarını. Düşündüğü gibi yaşamak için savaşmayan aydın, uşaktır. Teşkilatsız halk, köle kalabalığıdır. Halkın teşkilatına dayanmayan her parlak söz, sosyal şarlatanlıktır.

         Bugün Yön adlı dergi ölmüş bulunuyor. Sağlığında onun düşüncelerini yayanlar, şimdi Devrim adlı bir dergi çıkarıyorlar. Yön niçin öldü? Devrim niçin doğdu. Ayrı konu. Her ikisinin de yaşaması gerekirdi. 0lmadı.Yön battı. Ama ana düşünce Devrim'de sürüp gideceğe benziyor.
         Yön'ün ilk çıkışını sevinerek izlemiştik. Daha ilk sayısının "Bildiri"sini okur okumaz, ne yalan söyleyelim, öyle bir alışkanlığımız olsa "beynimizden vurulmuşa döndük" diyebilirdik. Hazırlık propagandası, Yön'ü genç kuşak sosyalistlerin çıkardığını yaymıştı. Bildiri, otuz yıl önceki kadro kapıkullarının hemen bütün kuruntularını kendisine taban etmişti!
         Bir örgüt için olduğu gibi, bu dergi için de dört beş yıl sustuk. Sabırlılığa alışmışız. Gençlerin deneysizliklerini iyi dileklerine bağışlamamalı mıydı? Ne var ki teorik yanlış küçük değildi. O sıra hiç kımıldamayan kimi eskice sosyalistlere anlattık. "Hadi canım sen de!" dediler. Demek kimi sosyalistler de aldanıyorlardı.
         "Deneysiz iyi dilek", çarçabuk yankı yaptı, "hiçten iyi" miydi? "Sosyalizm" iddialı çıkmasa, hâttâ işe bilimsel sosyalizm yöntemlerini karıştırmasa, kutlanacak yanları vardı. İş bilimsel sosyalizme dayanınca son kuşağın taze beyinleri karıştırılabilirdi. Bunu hoşgörmeye hakkımız yoktu.
         En sonra bir sinyal çektik, "Atma Avcıoğlu, din kardeşiyiz!" Avcıoğlu ne demek istediğimizi anlamamış göründü. "Sosyalizmin el kitapları"ndan bilgiçlik satmak istediğimize dokundu. Sonra sayfalarını "iyi dilekli" bütün sollara açtı. O zaman, aşağıdaki yazıları kaleme aldık.
         Amacımız şu ya da bu kişiyi "kandırmak" değildi. Nesnel incelemeydi. Avcıoğullarının pek tedirgin oldukları üslübumuzu yumuşatamamıştık, İncelemeyi,o gün için bir kıyıya attık. Derken Yön battı. "Yönizm"de battı mı?
         Hiç batar mı? O, en sevimli olduğu derecede en verimlilerinden biri olan Avcıoğullarının kişiliklerinden üstün bir sosyal "kategori"nin eğilimiydi. Yüz tane Avcıoğlu gitse, bin tanesi gelirdi. Nitekim Devrim'i görmedim. Türkiye'nin Düzeni'ne baktım. Saygıdeğer emek. Ne var ki Yön havalı. Atmosfer çevremizdir.
         Sağdan soldan -biz sağa bakmadığımız için daha çok soldan- şikayetler geldi. Biz nereden başlayalım? Otuz yıl, önceki Kodronun Kadrosu eleştirimiz, bereket "sıçanlar"ın elinden yakasını kurtaramamış. Kayıp. Yönün Yönü yazısı ise kıyıda duruyor.
         Onu, hiç değilse olduğu gibi vermek, yeni çaba istemiyor. Genç arkadaşlara karşı boynumuzun borcudur. Borcumuzu ödemeye çalışalım.

         I- Doktrinler
         Her küçük-burjuva düşüncesinin en hoşlandığı şey "özgün doktrin"ler ortaya atmaktır. Atar atmaz "dünya açıklanmış" olacaktır.
         Yönizm'in 3 doktrini var:1- Batılılaşma doktrini, 2- Ekonomi doktrini, 3- Devletçilik doktrini...
         Belki de onun hiç böyle şeyleri yok. Ama, varmış gibi ele alınmadıkça, ana-fıkirleri anlamak güçleşir.
         PROBLEMİ KOYUŞ
         Yönizm, bir küçük-burjuva devrimciliğinin "vicdan azabı" teorisidir. Bu "bitmeyen kavga" bilince çıkarılırken sınıfı, stili ve konusu konulmalıdır.
         Yön'ün Sınıf Yapısı
         Yön Dergisi daha ilk sayısında (20 Aralık 1961) bir ortak bildiri yaydı. Altına imza atanların sosyal kategorileri şöyledir: Sorumlular 1 General, 2 Profesör, 4 Milletvekili, 5 Senatör, 9 Subay,10 Doçent, 35 Asistan, 37 Mühendis, 23 Avukat,19 Doktor,17 İktisatçı, 3 Ressam, 3 Rejisör, 3 Evkadını,1 Futbolcu, 80 Yazar, 48 Öğretmen, 59 Memur, 4 Eski Memur. Toplam 363 kişi.
         Sorumsuzlar (Öğrenci): 72 Hukuk Öğrencisi, 28 Siyasal Bilgiler Öğrencisi, 27 İktisat Öğrencisi, 23 Lise Öğrencisi. Toplam I50 kişi.
         Sosyal Sınıflar: 1 Ağa, 2 Çiftçi, 6 Tüccar, 9 İşçi. Toplam 18 kişi.
         İmza atanlara bakınca, Yön'ün bir kapıkulu atmosferi içinde doğduğu ve bir kapıkulu dergisi olaacağı anlaşılıyordu.
         Bu rakam ve orantıları, Yön'e, Türkiye'de kapıkullarından başka kimsenin sosyalizme elverişli bulunmadığı kanısını verecektir.
         Yalnız yukarıdaki rakamlar bile, Yön'ün karakteristiğini açabilir. Yönizm, sosyal sınıflardan ancak 3,5 oranında ilgi görür. Bunun da yarısı (%1.75) işçidir. Sosyalizme en açık sınıf işçidir. Modern toplumda bir sosyal sınıf olmayan aydınlar Yön sosyalizminde %96.5'dırlar. Bunların %34.8'i açık memur, %37.05'i serbest meslekli (örtülü memur), %28.25'i öğrenci (gelecek memur) olmak üzere hepsi kapıkuludur.
         Yön'ün Kaçak Güreş Yordamı
         Bildiri sondan bir önceki bağlantısında şöyle yazıyordu:
         "Varmak istediğimiz amaçların şu veya bu noktası tartışma konusu edilebilir.Bu bildirinin yayınlanmasındaki maksat da bu çeşit tartışmalara yol açmaktır." (4/e)
         Yani, Yön'ün istediği "tartışma konusu", Yön'ün bütün "amaçları" değil, onların "şu veya bu noktası"dır. Yani, bizi ayrıntılarla uğraştıracak. Nitekim, Yöncülere karşı yapılan iki açık tartışma oldu:
         1- "Atma Avcıoğlu Din Kardeşiyiz!" denildi. Avcıoğlu karşılığı, söylenenlerin özünü pas geçti, yalnız kendi biyografisi ile ilgili beşinci derece takılma (ayrıntı ve üslup) üzerine bildiri yaptı.
         2- Bir genç avukat, işçi sınıfının önemi üzerinde durdu. Yön, öz konu üzerinde konuşmayı sonraya bıraktı, yalnız kendisine yakıştırılmış onuncu derece bir dokundurmayı afakanlıca yalanladı.
         Bu "kaçak güreş", Yöncü "doğma"ya dokunacak eleştirmelere yolu kapadı. Bununla birlikte,kimse Yönizmi, kendisinin "izin" edeceği yönde ele almak zorunda değildir.
         Yönizmin Ana - Fikirleri
         "Yönizm", Türkiye toplumuna "Yön" vermek gibi ağır ve nankör bir çaba içindedir. Bunun için 3 doktrin ve 3 parola ortaya atılıyor. 3 doktrin şunlardır:1- Batılılaşma doktrini, 2- Ekonomi doktrini 3- Devletçilik doktrini.
         3 parolaları da o 3 doktrinden çıkar: 1- İstismarı (sömürüyü) kaldırmak, 2- Sosyal adalet, 3- Planlı istihsal (üretim)
         Bu altı nokta, "Yönizm"de olağanüstü birbirine karışık, içiçe ve ayrılmaz durumdalar. Gene de, kimi yerlerini tekrarlama tehlikesini de göze alarak, onları ayrı ayrı bölümlerde gözden geçirmek gerekir. Kendileri yıllardır aynı temayı öylesine ısıtıp ısıtıp öne sürdüler ki, bizim o "temcit pilavı"na fazla kaşık atmamızı pek yadırgamasalar olur.
         Yalnız, "Yönizm"in üç doktrini ile üç parolasına girmeden önce ve rahat girebilmek için, bu eğilimin hangi sosyal kökten kaynak aldığına ve hangi yordamla işlediğine iki üç sözcükte değinmek gerekir.
         1- Batıcılık Doktrini: Yöncülerin en tartışılamaz "gerçek" gibi koydukları "Batılılaşma" nedir? Kısaca görelim.
         Batılılaşmak mı, Batıdan Kurtuluş mu?
         Yönizm, Bildiri'sinin 1 sayılı paragrafında şöyle diyor:
         "İktisadi alanda hızla kalkınmak. Yani milli istihsal seviyesini hızla yükseltmek."
         Bu "hızlı" gidiş hangi yoldan yürüyecek? 1. paragrafın (a) fıkrası yolu şöyle çiziyor:
         "Atatürk Devrimlerinin amacı olan Batılılaşmak."
         Atatürk devrimleri ulusal kurtuluş ateşi içinde başladı. Bu devrimler "Batılılaşmak"mıdır, "Batılılaşmamak" mıdır? Onu, 42 yıl sonra yazı alanına girecek "Yöncü'lerden öğrenmek yerine, Mustafa Kemal Paşa'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi ndeki ilk açış söylevinden okumak daha yerinde olur.
         Mustafa Kemal Paşa, dünya önünde giriştiği devrimin bir kurtuluş savaşı olduğunu söyledi. Bu ulusal kurtuluşun iki amacı bulunduğunu belirtti: 1- Emperyalizme ve kapitalizme karşı gelmek. 2- Zorbalığa (Osmanlı derebeyliğine) karşı gelmek,
         Musıafa Kemal Paşa'nın kendi ağzından çıkan bu iki amacı, Yönizmin atlayarak görmemezlikten gelmesi, nasıl bir "sosyalizm", "solculuk", "hızla kalkınma" ya da "hızla yükselme" olur? Anlaşılmıyor.
         Yönizmin, asıl ulusal kurtuluş ortada dururken ve bugünün en yakıcı konusu olmuşken, onu bırakıp önem verdiği "batılılaşma" nedir?
         Batılılaşmak Neyin Peçesidir?
         "Batılılaşma": en bayağı "elkitabı"nda, en toy ilkokul çocuğunun bile kolayca okuyup anlayabileceği şeydir artık, Türkiye'de bile... Batılılaşma, bir ülkede kapitalizmi kurmaktır. Nitekim Türkiye'de de şimdiye dek yapılmış bütün "Batılılaşma" işlemleri, kapitalistleşmekten başka sonuç vermemiştir. Veremezdi de.
         Yönizm, inanmazsa, ağabeyleri olan "kadrizm-kadrilizm" "üstad"larına sorabilir.
         Niçin düpedüz kapitalizm demek dururken, dolambaçlı yoldan epey anlamsız ve lastikli "Batılılaşma" denmiştir? Onun bizdeki tarihsel ve sosyal karakteristiği üzerinde durmayalım. Yalnız şu kadarcığını söyleyelim: Batılılaşma, "utangaç kapitalistleşmek"tir.
         Kapitalist sınıfı Türkiye'de her zaman "kökü dışarıda" bir sınıftır. Saltanat çağında komprador kapitalizmdi, yabancı sermayenin Türkiye'deki kontuarlarına bağlı doğrudan doğruya ajanlarıydı. Cumhuriyet çağında finans-kapital oldu. Yani, Türkiye'deki kapitalist sınıfına karşı bile açık yüzle görünemeyecek kertede millete ve vatana karşı, uluslararası finans- kapital ile göbek bağlıydı.
         O yüzden, toprağımızda maskeli haydut biçiminde gizli faaliyet göstermek zorunda kaldı. Hele 1920 yılları, ulusal kurtuluş savaşı kapitalizme ve emperyalizme karşı olmayı kutsal bir ulusal amaç olarak tüm insanlığa ilan ettikten sonra, kalkıp, "Türkiye'de kapitalizmi yoktan var edeceğiz!" demek, her babayiğidin harcı değildi.
         Ancak, Amerika gelip onbinlerce yabancı uzman ve askeriyle Türkiye'yi "üs" yaptıktan sonra, artık kapitalizmi savunmak büyük bir kahramanlık olmaktan çıktı. Sırt, emperyalizmin ağababalarına dayanmıştı. Öyleyse neden hâlâ "Batılıtaşma" gevelemeleri yapılır?
         Arap: "Hain korkak olur" demiş. Millete, vatana açıkça ihanet etmek kolay iş değildir. Yapılanlar şirin gösterilmek için, kıyıcığından "zararsız" sözcükler uydurulup kullanılacaktır. "Batılılaşma" o "zararsız" sözcüklerin en sınanmışlarındandır.
         Yöncülerin "Batılılaşma" sözcüğünü kullanmaları, emperyalizm ve kapitalizme aşık olduklarını mı gösterir? Hayır. Onlar,1920 Türkiye'sinde olduğu gibi hâlâ emperyalizm başka, kapitalizm başka şeydir sanırlar. Ama kapitalizmin dostu olmadıklarını kanıtlamak için, emperyalizmin düşmanı olduklarını somut açıklamalarla belirtirler.
         Emperyalizme düşmanlıklarında içten olmadıklarını öne sürmek aklımızdan geçmiyor. "Eski sosyalistler"den öylesine tiksinişlerini bile, kadrizm kapıkullarını gereğinden çok ciddiye almış olmalarına bağlamak olağandır. Onların, Batılılaşmayı Bildiri'lerine birinci madde yapışları bile -bilmiyoruz o denli toy mudurlar- yanılgılarına verilebilir.
         Batılılaşma: Şehir-Köy İkiliğini Kaldırır mı?
         Onlar yanılıyor diye, herkesi yanıltmaya kimsenin hakkı olamaz. Hele ulusal çabayı kapitalizme yöneltmek kimin işi, kimin ülküsü olur? Herhalde solların değil. Öyleyse Yönizm, Türkiye'nin Batılılaşmasından ne bekliyor? Bir değişiklik bekliyor. Batılılaşırsak:
         "Türkiye'deki istihsal seviyesi yükseldikçe, memleketin sosyal yapısı değişecek" (Bildiri) diyor. Tabii değişim oluyor da. Ama hangi "yönde"? Yön iki değişik sonuç muştuluyor:
         1- "Şehir-köy ikiliği ortadan kalkacak",
         2- "Batı uygarlığının temeli olan akılcı düşünce kitlelere yayılacaktır."
         Doğru mu?
         Batıda 15. yüzyıldan beri hızla, 'Türkiye'de 30-40 yıldan beri kaplumbağa çabukluğuyla da olsa değişiklikler oluyor. Bu değişiklikler nelerdir?
         Şehirle köy ikiliği büsbütün artmıştır. Batıda da 'Türkiye'de de, kapitalizm, "istihsal seviyesi yükseldikçe", şehirler hıncahınç dolmuş, köyler ıssızlaşmıştır. Bunu, bütün "Batılılaşan" büyük şehirlerimizi sarmış gecekondu ordugâhları kadar hiçbir şey en kör göze batıramaz.
         Türkiye'ye, II. Emperyalist Evren Savaşı'ndan sonra "Batılılaşma" -yabancı sermaye başkanlığında- akın etmiş, o akın hızlandıkça gecekondu faciası alıp yürümüştür. Son 1955 ile 1960 yılları arasında köy nüfusu 17.1 milyondan 18.8 milyona çıkmış, artış % 10 olmuştur, şehirde nüfus 3.1 milyondan 4.5 milyona çıkmış artış %43 olmuştur. (1963 Türkiye İstatistik Yıllığı, s. 58)
         Demek, Batıda olduğu gibi Türkiye`de de şehir köyün 4,5 katı daha çok büyümüştür. Şehirli köylü kadar doğurgan olmadığına göre köylüler şehirlere kaçmışlardır. Yönizmi insanlarımıza bunun tersini söylemesi neden? Türkleri aşka getirmek mi istiyor? Yalan yanlışla değirmen dönmez.
         Batılaşma Temeli Akıl mıdır?
         "Akılcı düşünce" mi "Batı uygarlığının temeli"dir? O da tersine konuyor. "Akıl" hangisidir? Batının, korsanlıkla ve yabancı ülkeleri soyup soğana çevirmekle biriken sermayesini Yönizm belki "akılcılık" sayıyor. Dolayısıyla biz Türklerin sermaye biriktiremeyişimiz akılsızlığımızdan olmalıdır.
         Batılı emperyalizm de bunu söylüyor. Onlardan Hitler daha da ileri gidiyor. Ne yazık ki kazın ayağı hiç öyle değil. 15 ile 19. yüzyıllar arasındaki Batı kapitalizminin canavarlıklarının akılla ilgisi üzerinde durmayalım. Şu, Batıcı akılın en sultan geçindiği 19. yüzyıl ile birlikte, her 5-10 yılda bir patlak veren ekonomi krizleri, 20 yüzyılla birlikte her 20- 30 yılda bir patlak veren emperyalist evren savaşları, hep, "Batı uygarlığının temeli"nde yatan akıl almaz dinamitler midir? Yoksa "kütlelere yayılmış" o yaman "akılcı düşünce" eseri midir?
         Sosyalizm, kapıkulu yakıştırması derme çatma küçük-burjuva bilgiçliğine çevrilir ve Marksizm kalpazanı kadrizm esinlemesine kapılınırsa, kötü burjuva idealizmi yeni kuşaklara bal gibi tarihsel materyalizm diye yutturulmaktan kurtulamaz.
         Her bezirgan toplum gibi, "Batı uygarlığı" da akıl değil, kör "arz ve talep" temeline dayanır. Ve bu madde temeli, yanlış, hattâ tersine değerlendirmelerle yok edilemez.
         Türkiye'de Batıcı Akıl
         Yönizm "hayır, biz onu demiyoruz. Biz Türkiye'de hiç değilse Batı uygarlığı ölçüsünde bir akılcıl düşünce istiyoruz. Türkiye'de onu gerçekleştireceğiz" diyecek.
         Önce, eğer tam "Batıcı akılcıl düşünce"yi istiyorsak, onun doğuş yasa ve koşullarını tersine çevirmemeliyiz. Batı aklının, 500 yıllık burjuva gelişiminden sonra doğduğunu, yoksa onun burjuva gelişimini doğurmadiğını unutmamalıyız.
         Ondan sonra, Batıda (emperyalist metropollerde) değil, Doğuda (sömürge topluluklarda) yaşadığımızı "akıldan" çıkarmamalıyız ki, ayaklarımız yerden kesilmesin ve başımız dururken ayaklarımızla düşünmeyelim.
         Türkiye 250 yıldan beri "Batı uygarlığı" yönünde çabalıyor. Şu en "devrimci-halkçı-laik-devletçi-milliyetçi" cumhuriyet çağımızın o çeşit çabalarla nereden nereye geldiği gözler önünde, yürekler acısıdır. "Atatürk devrimleri"nden 20 yıl sonra doğmuş "kütlelerde" değil, yüksek öğretim gençleri arasında bile hâlâ Şeyh Said'i Nursi yi peygamber sayanlar var.
         Ya kütlelerin "akılcıl düşüncesi" ne alemde? Açın Osmanli fetva sayfalarını, en uyanık Anadolu köyünde, köylüleri sopayla namaza götürme buyrukları doludur. Laik cumhuriyet çağında bunun tersi oluyor, aklına esdikçe, hükümet her gün, yalnız köyde değil, İstanbul'un göbeğinde, gizli tören yapan bir tarikat toplantısı basıyor. Sakallı, çarşaflı insanlar, uğradıkları işleme dehşet ve tiksintiyle tepki gösteriyorlar.
         Demek ne olmuş? En iyi dileklerle yarım yüzyıllık "akılcıl düşünce" çabaları, tam tersi sonuç vermiş. Kabahat nurcu, pilavcı, Süleymancı, takunyacı halkta mı? "Akılcıl düşünce"de mi?.. Gerçeklik ortada. Kapitalizmin ölüm çağında, finans-kapital kılavuzluğuyla yapılan "çağdaş uygarlık" gazvesi, hemen Babil çağının tefeci-bezirgan hacıağalarını iktidara getirmiştir.
         Olmuyor, demek. 20. yüzyılın ortasında Türkiye'ye "Batıcılık", Batının "akılcıl düşüncesini" getirmiyor. Osmanlılıktan da geri, Arabistan çöllerinde kalmış sandığımız 7 bin yıllık en "akıldışı" Babil büyücülüğünü getiriyor. Bizim "ilerici", "sol" ya da "sosyalist" "Batı uygarlığı" taklidi yapınmalarımız tutmamış.
         "Denenmişti bir daha denemek"te yarar ne? Zarar, kendimizi ve başkalarını aldatmaktır. Zararın neresinden dönülse kâr sayılmaz mı? Ne yazık ki, bizde, eline bir "kürsü" geçirenin ilk işi, Yenicami imamı gibi oraya çıkıp kendi talkınlarından başka kimseye söz verdirtmemek olmuştur.
         19. Yüzyılda Kalkınma Parolası
         Yönizmin "akılcıl düşünür"leri 20. yüzyılda bulunduğumuzu bilmiyorlar mı? Biliyorlar. Bildiklerini de şu satırlarla belirtiyorlar:
         "1- Batı memleketlerinin kalkınmaları sırasında, çok elverişli şartlara ve sömürgeciliğe rağmen gelişme yavaş, israflı, fakat gücünü genel oydan almayan idareler altında gerçekleştirilmiştir. Ancak yirminci yüzyılda, esas itibarıyla istihsal seviyesinin yükselmesi sayesindedir ki, Batı memleketlerindeki iktisadi sistem az çok tatmin edici şekilde işleyecek hale gelmiştir."
         Bu sefer ne oluyor? Az önce "Batı uygarlığının temelinde", "akılcıl düşünce" bulan Yönizm, şimdi akla sığmaz "israf" ve dikta ("gücünü genel oydan almayan") düzeni seziyor. Ve onu, "kalkınma" diye mistikleştirdiği bir totem formüle bağlıyor. Böyledir küçük-burjuva "sağduyusu".
         Oysa, Batıda "kalkınma" diye soyut ve mutlak bir esnaf yakıştırması yoktur.18. yüzyıl Fransiz düşünürlerinin dillerine doladıkları "ilerleme" (Osmanlıda "terakki") ülküsü, "kalkınma"yı yapmamış, 500 yıllık kapitalizm "kalkınması" gerçekleştikten sonra "ilerleme" felsefesini beyinlere yankılamıştır. "Kapitalizm" bir gerçekliktir. Şeylerin adlarını açık koymadan mistifikasyona "kalkınmayalım."
         Batıda "kalkınma" değil, "kapitalizm" için "çok elverişli şartlar ve sömürgecilik" olmuş. Hani Türkiye'nin kapitalizmi geliştirecek "şartları" ve "sömürgeciliği?" Yok. Yalnız "gücünü genel oydan almayan idareler". sömürge ve "elverişli şartlar" temeli bulunmadan, üstyapı diktasıyla sermaye birikimi yapabilir mi?
         Cumhuriyetin ilk çeyrek yüzyılı boyunca şehir nüfusunun köy nüfusuna oranla artışı %1'i zor geçmiştir. Yani, yönetim "gücünü genel oydan almadı" ve kapitalistçe "kalkınma" olmadı. Öylesine olmadı ki, kırk yıllık durgun ekonomi altında yıpranan yığınlar, finans-kapitalin ansızın ilan ettiği "vur vuranın, tut tutanın" yağma düzenini bile, hak rahmeti saydılar. Hâlâ "oylar", kurtarıcı pozunda görünen fınans-kapital iğneli fıçısına akıyor. Ve bu "Batılılaşma"dır. 20. yüzyılın ikinci yarısında...
         20. Yüzyılda "Tatmin" Parolası
         Yoksa, 19. yüzyıl boyu görülmeyen "Batılaşma" mucizesi 20. yüzyılda mı doğdu? Yönizm onu söylüyor: "Ancak yirminci yüıyılda... Batı memleketlerindeki iktisadi sistem az çok tatmin edici" olmuş.
         İşte, küçük-burjuva "akılcıl düşüncesi" için bir mistikleştirilmiş tabu- sözcük daha "tatmin! ". "Tatmin" nedir? Kimi etkiler? Nasıl ölçülür? Belirsiz. Esnaf duygusallığını bırakın, sosyal sınıf nesnelliği açısından konuya bakalım. 20. yüzyılda "kalkınma" değil "kapitalizm" daha mı "tatmin" edicidir?
         "Esas itibariyle istihsal seviyesinin yükselmesi sayesinde"; işçi sınıfı içinde bir aristokrat amele zümresi satın alındı. Sendika gangsterliği, "sosyalist" kuzu postlarına bürünüp, işçileri finans-kapitalin dümen suyunda sürüklemeye çalışıyor... Gidiş, sınıf olarak işçileri mi "tatmin" ediyor, "kapitalizmi" mi? Ve bu gidiş dünyanın kaçta kaçında gerçekleşti?
         Gerçekleştiği yere göz atalım. I. Emperyalist Evren Savaşı'ndan önce kapitalizm yeryüzünün %100'üne egemenken, ondan sonra %70'ine zor egemen oldu. II. Emperyalist Evren Savaş'ından sonra kapitalizm dünyamızın ancak %30'unu tutabiliyor. Demek, en iyimser ve en dangalak emperyalist uşakları için bile kapitalizmin "tatmin" edilerek "işleyebileceği" alan,1918'den 1948'e değin 30 yılda 2.5 kez daralmıştır.
         Geri kalan üçte iki dünyanın bir yarısında işçi sınıfı sosyalizmi kuruyor. O bir yarısında geri kalmış ülkeler emperyalizmi temizlemek çabasındalar.1900 yılı dünya "iktisadi sistemi" olan "Batılılaşma" 1917 yılı dünyanın üçte ikisinde,1945 yılı dünyanın üçte birinde, ancak sağ kalabildiğine şükrediyor.
         Bunu Yönizm bilmez mi? Bilir. Daha eğlencelisi, bildiğini aynı "Bildiri'de şöyle açıklamaktan geri kalmaz:
         "Bununla birtikte Sosyalist Partileri, düşünürleri ve hâttâ liberal eğilimli siyasetçiler, kendi memleketlerindeki iktisadi sistemin israflı olduğunu, zaruri ihtiyaçlarını ihmal ettiğini, hızlı bir gelişmeyi ve sosyal adaleti sağlamak bakımından da yetersiz kaldığını delilleriyle belirtmektedir."
         Öyleyse? Sonra, "kaba konuştu" derler. Bu perhiz ne, öteki lahana turşusu ne? Dünyada değil, kendi öz metropolünde iler tutar yeri kalmamış "Batılılaşma", hele kırk yıl sakalımızı yaktıktan sonra, Türkiye'nin Türklerine nasıl salık verilebilir? Hele, ondan sonra sırayla sayılacak: "Demokrasi"ye, "sosyal adalet"e, "sömürüyü kaldırma"ya nasıl "sağlam temel" edilir?
         Artık, her AP'li mahalle imamının gözlerini kapayıp ağzını açar açmaz okuduğu gibi "çağdaş uygarlık" duası bitmiştir. Öyle ezbere tanrı gibi kaadir'i mutlak bir tek uygarlık yok:1- Çağdaş kapitalizm, 2- Çağdaş sosyalizm vardır. Kapitalizm ya da sosyalizm dışında ne "iktisat", ne "üretim", kalmıştır. Arafatta kalmak, dinde bile "hayvanlara" yakıştırılır. Kapitalizm kapitalistlerle sosyalizm işçilerle yapılır.
         2- İktisat Doktrini: Yönizmin "ileri gelenleri" Batı bilimini yutmuş, "akılcı düşünce" tiryakisi keskin "iktisat uzmanı"ymışlar. Ve o uzmanlıklarına güvenerek, neredeyse kadrizm ustaları gibi, ekonomik determinizme taş çıkartırlarmış.
         Genç "yön"cüleri kart "kadro"cularla karıştırmak hoşumuza gitmiyor. Bu gençlerin, tam 1961 yılı 20 Aralık günü, ansızın "Türk toplumu"na vermek istedikleri "yön", bütünü ile ele alınmazsa haksızlık edilmiş olur.
         "Ajitasyon" alanında kaldıkça oldukça olumlu açıklamalar yaptılar. Ama onların merakları bu değil. "Dokt"turlar. Doktrin kurmak isterler. Yön doktrinini en iyi özetleyen belge, yüzlerce imza toplayan "Bildiri"sidir. Bildiride hemen herşey iki ana tema üzerine oturtuluyor: 1- İktisat, 2- Devletçilik.
         Önce Yön'ün iktisat doktrini ve anlayışı üzerinde duralım.
         Herşey "İktisadi" midir?
         Yön için hangi toplum konusu ele alınırsa alınsın, hepsi "iktisadi"den çıkar. Sırasıyla (usanmaksızın) okuyalım:
         a) Buhran (bunalım): 27 Mayıs Devrimi'nden iki yıl sonra Yön Türkiye'nin bir "buhran içinde" olduğunu "keşf" ediyor!
         İddia: "Türkiye bugün ciddi bir iktisadi ve siyasi buhran içindedir." (2/a) diyor. Doğru.
         Bu "Lapalis'in hakikatı"na inanmamak için hiçbir neden yok. Siyasi bunalımın nedeni nedir? Yön hemen karşılığı yapıştırıyor: İktisadidir.
         Kanıt: "Sosyal buhran iktisadi buhranın tabii bir sonucudur." (2/a)
         Böylece Yön sanki dersin marksisttir.
         B) Batıcılık: Batıcılık, ya da "çağdaş uygarlık" nedir? Yön -Atatürk'ün ölümünden yirmi yıl sonra haber veriyor: Batıcılık Atatürk devrimlerinin amacıdır.
         İddia: "Atatürk devrimlerinin amacı olan Batılılaşmak"tır. Doğru mu? "1- Batılılaşmak" doktrini sırasında gördük.
         Batılılaşma amacına nasıl varılacak? Gene iktisatla. Hâttâ "iktisat" aözcüğü biraz ve çokça yuvarlak. "Marksizm" kokuyor. Yön onu daha keskin "Marksizm ile "istihsal" (üretim)e çeviriyor.
         Kanıtı: "En geniş anlamıyla batının istihsal seviyesine yaklaştığımız ölçüde (Atatürk devrimlerinin amacı olan çağdaş uygarlık) gerçekleşebilir."
         Böylece Yön sanki dersin keskin Marksistir. İktisadı, temel yapmakla kalmıyor, iktisadın temelinin de üretim (istihsal) olduğunu söylüyor.
         Bundan daha âlâ Marksizm olur mu?
         c) Demokrasi: Demokrasi nedir? Biliyoruz. Türkiye'de tek parti düzeninin "değişmez milli şef'i İsmet İnönü Paşa, Amerikan akıl tröstünden -Basra körfezinde petrol adasına sahip- Thornbourg'a verdiği sözü yerine getirerek, Türkiye'de "sınıf esasına müstenit" çifteli parti, ya da "çift parti" kurulabileceğini ilan etmişti. Paşa "sözü ayağa düşürmeyecek" demokrasi istemişti. O paşaca istekten 16 yıl sonradayız. Bütün Anadolu ve Rumeli yollarını noktalamış bulunan petrol bayi istasyonları sayesinde kurulmuştu. Vatan Partisi'ni iki yıl zindanda boğmuştu. Ses eden çıkmamıştı. Üç yıl sonra, bir geceyarısı DP batmıştı. Işte o sıra Yön ortaya çıktı.
         1- iddia: "Türk Demokrasisini yaşatmak... ve Demokrasi rejimini sağlam temellere oturtmak" idi. Nasıl oturtulacak? Hep iktisatla, istihsalle.
         1- Kanıt: "Ancak iktisadi alanda hızla kalkınmak, yani milli istihsal seviyesini hızla yükseltmek" Türk demokrasisini "oturtur"! 2- İddia: "Demokrasi herşeyden önce insan haysiyetine dayanan ve insanı üstün değer sayan bir rejimdir." (1/a) İnsan "haysiyeti" ne ile koruna- cak? İstihsalle. 2- Kanıt: "Ne kadar çok gayret saıf edilirse edilsin. düşük bir istihsal seviyesiyle, kütlelerin kültür seviyesinde esaslı bir yükselme sağlamak ha- yaldir. İşsizlik, açlık, çıplaklık, soğuk ve sefaletten yaşama içgüdüsü, öğrenme merakından daha ağır basacaktır." (1/2)
         Şeytanın Dürtüsü
         Konu buraya gelince, insanı şeytan dürtüyor: "Amerika'da 'istihsal seviyesi' ne alemde?" Dünyanın en yüksek seviyesi! Amerika'da kültür var mı? Öylesine var ki, kültürlü akderililer kültürsüz karaderililere bulaşmamak için aynı otobüse bile binmekten kaçınıyorlar ve geceyarısı beyaz kukuleteli kefenlere bürünüp, siyah insanları linç etmek üzere tek tek avlıyorlar. Vietnam'da "insan haysiyeti"ni füzelerle, napalm bombalarıyla ve zehirli gazlarla savunuyorlar. Bu çabalar, ne yazık ki Amerikan "istihsal seviyesi"nin aşırıca yüksek bulunmasından ileri geliyor ve cesaret alıyor.
         Yöncüler "Canım, biz Türkiye için konuşuyoruz!" diyecekler... Biz de onu demek istiyoruz. Yarın Türkiye'de kör topal "istihsal seviyesi" yükseldikçe, "Türk demokrasisi" oturacak mı? Örneğin Türkiye ansızın Almanya kesilse, bir Hitler'in çıkmaması için "istihsal seviyesi" yeterli olur mu? Demek demokrasi için salt "istihsal seviyesi" insanı kandıramıyor. Yöncül "Marksizm" buna ne buyurur?
         İktisadi = Anti-demokratik
         Yön'ün Bildiri'sinde en anlaşılmaz söz şudur "Böyle (özel teşebbüse dayanan) bir kalkınma.. siyasi gücü geniş ölçüde iktisadi güce tabi kılması yüzünden demokratik te değildir." (3/a)
         Bu, yukarıdan beri bunalımı Batıcılığı, demokrasiyi, sosyal adaleti boyuna "istihsal"e bağlayan Bildirinin, şimdi bütün o söylediklerini kuşkuya düşürmüyor mu?
         Bizim bildiğimiz, "iktisat biliminin ve tarihin ışığı", sınıflı toplumda en son duruşmada üstyapıyı ekonomi tabanı belirler. Buna ekonomik determinizm denir. Ama bu, üstyapıyla altyapının karşılıklı etki-tepkisini yok etmez. Tam tersine, bu determinizm ekonomik gücü siyasi güce tabi tuttuğu gibi, siyasi gücü de ekonomik güce tabi tutar. Yön'ün "keskin Marksizm" adını verdiğimiz bütün yukardaki iddiaları ve kanıtları -tek yanlı ve üstünkörü olmakla birlikte- hep siyasi gücümüzü ekonomik güce (istihsale) tabi kılmak uğruna harcanmıştı. Onun için, o tek yanlı ve skolastik "iktisat determinizmine" biz "keskin Marksizm" demiştik.
         Bu sefer Yön birdenbire tersine dönüyor. Ekonomik güce tabi olan siyasi gücü anti-demokratik sayıyor. Ya deminden beri "iktisadi"yi başımıza dikmenin alemi neydi? Yüreğimizi ne hoplatır durursun?
         Amacı "özel teşebbüs"ü haksız çıkarmak mı? İyi dilek, doğru söylemekle "iyi"dir. Bir yanlış üzerine kurulan yapı temelsiz ve "kötü"dür. Diyatektik çelişki mi yapılıyor? Kuru mantıkla çelişkilere düşmek, diyalektik değil "abes", yani saçma olur. Böyle acemice saçmalarla özel teşebbüs çürütülemez, güçlendirilir. Diyalektik bindiği dalı kesmek değildir.
         3- Devletçilik Doktrini: Yönizmin "Batılılaşmak doktrini" de, "iktisat doktrini" de lâftır. söylenir. Kusuruna bakılmasa da olur. Saçmalasa da dilin kemiksizliğine verilebilir. Ama "'devletçilik doktrini" hiç şakaya gelmez. Devlet som iştir.
         Batılılaşmak da, "iktisat ve istihsal" yapmak da, plan kurmak, sosyal adalet indirmek, sömürüyü kaldırmak da ve daha nice bin eylem hep devletçiliğimizle olacaktır.
         Yön dergisi iyi hazırlanmış bir ajitasyonla alana çıktı. Bütün iddiası adında topluydu: Yön... Kime yön verilecekti? Türk milletine. Hangi yoldan? Devletçilikte.
         "Kalubela"dan Beri Devletçilik
         Devletçilik Türkiye'de yeni bir şey değil. Cumhuriyet kuruldu kurulalı yöneticiler kendilerinin devletçi olduklarını söylediler. Anayasa'ya sokulan 6 oktan birisi devletçiliktir. O yüzden otuz küsur yıl önce, Paşa'nın emriyle kurulup dağılan kadroculuk adlı iddialar da devletçiliği "ideolojileştirme" görevini almışlardı.
         Ona bakarsanız, birinci cumhuriyet'ten önce de Türkiye devletçiydi. İttihatçıların vagon ticareti ile "mutemet" ihaleciliği domuzuna devletçilikti. Hâttâ Abdülhamit ve öncesi Türkiye'sine şirketlerin girişi devletçilik eliyle yapılmıştı.
         Fethettiği toprakları eşit çiftçiler arasında paylaştırıp dirlikçilerin kontrolünde işleten, sonra dirlikleri kesimlere (mukataalara) çeviren Osmanlı İmparatorluğu sapına kadar devletçiydi.
         Nemrut'la firavun bile, illc Sümer kentindeki tapınak ulusu İşakku bile ilk tür "devletçi"den başka bir şey değildirler.
         Onun için, "bizim bize benzeyen" devletçiliğimiz üzerinde kısa bir açıklama yapmadan, konuyu aydınlatamayacağımız ortadadır.
         Osmanlı Toplumunda: Sosyal Bölünüş
         Her ülke insanı, beden ve kafa yapısıyla kendi tarihinin ürünüdür.
         Türkiye insanının mayası ya da tohumu Orta Asya'dan göçebe geldi. Osmanoğulları, antika Bizans-İslâm uygarlıklarının kalıntılarından bir rönesans yarattılar.
         İlk Osmanlı, bir avuç doğru, yiğit ve eşit göçebe çelik çekirdeği oldu. Sürülerle medeniyet kalabalıklarını önüne katıp güttü. Osmanlı deyince gözönüne şu iki küme gelir:1- Güden savaşçıl ilbler, gaziler; 2- Güdülen barışçıl köylüler, reaya...
         Arapça "raiy" sözcüğü: "Sürüyü otlatmak", "yaymak", "gütmek" anlamına gelir. Osmanlı devlet sistemindeki ilke çobanlık düzeninin ürünü olur:1- Çobanlar (savaşçıl güdücüler), 2- Sürüler (barışçıl güdülenler).
        Ayırtlanış ve Yadlanışın Doğal Görünüşü
         Bütün sınıflı toplumlarda iş başka türlü değildir. Yalnız Osmanlılıkta bu ayrılış iki ayrı üretim düzeni kaynağından geldi. Savaşçı güdücüler çobanlık ekonomisinin, ele geçirilen güdülenler tarım ekonomisi insanlarıydılar. İlk Osmanlı güdücüleri, toplum içinde gelişmiş bir üst sınıf olarak gelmediler. Yendikleri toplumdaki yığınların başına dıştan geçirilmiş bir örgüt oldular.
         Bu ayırtlanış ve yadlaşıklık, zamanla devletleşti. Kent (site) içinde tefeci-bezirgan sınıfın doğması, toplumu bölmesi, ona egemen bir örgüt getirmesi yavaş, uzun, güç bir süreçti. Osmanlılık için aynı süreç çok çabuk, kestirme ve kolay geçti. O yüzden, yenik alt güdülenlere yabancı üstünlükleri doğal geldi. Devlet sanki gökten inmiş, insanları gütmeye memur, bağımsız, üstün bir güçtü.
         Dirlik Düzeni
         Osmanlılığın politik üstyapısı havada durmadı. Osmanlılar, her tarih öncesinin ilkel komünalleri gibi, kendinden saydıklarına karşı iyi çobandılar. İyi çoban bakımlı sürü getirir. Bakım yalnız "yönetim" değil; dişe dokunur besi bulmaktır. Koyun çobanı nasıl iyi otlakla güdümünü bağlarsa, Osmanlı da medeniyet sürüsü reayasına (eşit çiftçilere) iyi düzenlenmiş topraklar sağladı. Bu da Osmanlı devletini daha başlangıçta uyruklarının rızkına dek karışabilir kıldı.
         14. yüzyılda Osmanlı devleti, "memleket"i böyle yürüttü. Göçebe çobanın medeniyet sürülerini doğru toprak ilişkileri içinde güdüşüne birlik düzeni denildi. 6 bin 500 yıldır o düzenden iyisi bulunamamıştı. Dirlik düzeni, hiç değilse ilk yüzyıllarında, çağına göre ülkücül bir güdüm sistemi oldu. Dirlikçi devlet, çoban güdücülüğünün altın çağıydı. Bu gerçeklik, devlet güdücülerine yalnız üstünlük değil, az çok haklı bir öğüntülü güven geleneği bıraktı.
         Kesim Düzeni
         Sonra, uzun yüzyılların gelişimi sonunda, dirlik düzeni içine tefeci- bezirgan scrmaye sızdı. Üretime, dolayısıyla devlete el attı. Topraklar reayanın tasarrufundan gittikçe uzaklaştırıldı. Kesimcilere (mukataacılara) pcşkeş çekildi. "Malikane" dcnilen sistemle kesim düzeni yerleşti. Orada artık Osmanlı toplumu kesin sosyal sınıflara ayrıldı.
         Dirlik düzeninde mülkiye (politik yönetim), ilmiye (bilim, hukuk işleri), seyfiye (askerler), kalemiye (ekonomi, maliye işleri) ile 4 devlet sınıfı kayıtsız şartsız ekonomisini de, politikasını da elindc tutar güderdi. Kesim düzeninde bu devlet yapısı olduğu gibi kaldı. Yalnız roller, hiç kimse farkına varmaksızın, yavaş yavaş tersine döndü.
         Dirlik düzeninde "nüfuz" (yetki, sorumluluk) dört devlet sınıfında; bütün ekonomi devlet "nüfus"u denilen çiftçi halktaydı. Kesim düzeninde devlctin "nüfuz"uyla "nüfus"u arasına tefeci-bezirgan sınıfı girdi.
         Dirlik düzeninde devlet sınıfları, devletin ve kendilerinin geçimlerine yarayan gelirleri (öşürleri, haraçları, vb.) kendi elleriyle toplarlar, paylaşırlardı. Kesim düzeninde "devlet nüfusu'nun yarattığı bütün değerleri ve artan değerleri tefeci-bezirgan sınıf topladı. Onlardan "devlet nüfuzu"nun 4 "sınıf"ına bir pay ayırdı.
         Bu öylesine yapıldı ki, tefeci-bezirganlık devlete sıkı gününde peşin para veriyora benzerdi. Sanki devlet sınıflarını "Siz zahmet etmeyin. Ben toplar, gelirlerinizi oturduğunuz yerde ayağınıza getiririm" deniyordu. Tefeci-bezirganlar devletin nüfusunu (çiftçileri) de, nüfuzunu (4 sınıfı) da tırtıklayıp eline ve insafına geçirdi. Ama, görünüşte sanki egemen sosyal sınıf dört devlet sınıfıydı, tefeci-bezirganlık onun hizmetçisi, angaryacısıydı.
         Tefeci-bezirganlık, altta güreşen kurnaz pehlivan oldu. Devlet sınıflarının, eskisi gibi, astıkları astık, kestikderi kestik görünmelerine ses çıkarmadı. Üretim gelişmediği, verim ve ürünler azaldığı halde -her gün daha çok soyup ezdikleri- halk yığınlarını ayaklanmaktan alıkoyacak tek korkunç silah devlet sınıflarıydı.
         Devlet sınıfları, kesim düzeninde bâl gibi tefeci-bezirgan uşaklığı yapıyorlardı. Kendilerine sorulsa, onlar gene 1 tuğlu bey, 2 tuğlu beylerbeyi, 3 tuğlu vezir (mülkiye) devlet hazinelerine karışan nişancı, defterdar (kalemiye); din ve dünya bilimlerini Allahtan başka kimseden almayan kutsal ulu hoca (ilmiye), yedi iklim, dört bucağı kılıcı hakkına fethetmiş kahraman gazi (seyfiye) idiler...
         Bütün toprak gelirli ve zenginlik kaynakları (memleket), tefeci- bezirgan sınıfların (eşraf, ayan, mütegallibenin) eline mi geçti? İdare (mülkiye), hazine (kalemiye), inanç bilim (ilmiye), hepsinden üstün baba kılıç (seyfiye) devletin elinde değil miydi? Kim demiş iki paralık tefeci, ciğeri mangır etmez "Haşa min huzur!" bezirgan gibi "başıbozuk" takımı devlet nüfuzu önünde müslümanım diyebilsin?
         Batıda-Doğuda Modern Devlet
         Devlet sınıfları hep o kulak üstüne yattılar. O kuruntuyla şiştiler. İşte Türkiye'de devletçilik, dediği dedik olan bu görenekten gelir. Ne zaman "devletçiliğimiz", kadir'i mutlak tanrı gibi, vatan ve milletin alınyazısını çizen "eşsiz örneksiz" bir anka kuşu çalımıyla göklere çıkarılsa, hep o Osmanlı "nüfuz'ü devlet"i gözleri kamaştırır. İlk kamucu (müslüman ortak mülkiyetli toprakların denetçisi) devletin başına gelenlerin, pişmiş tavuğun başına gelmediği unutuluverir.
         "Devlet nüfuzu" Batıda da aşağı yukarı bizdeki mekanizmayla kuruldu. Ama daha 16. yüzyılla birlikte kapitalist sınıfı devlete kafa tutmaya başladı. 17. yüzyıl İngiltere'sinde, 18. yüzyıl Fransa'sında, 19. yüzyıl Kara Avrupa'sında kapitalist sınıfların devrimleriyle devlet güçlü burjuvazinin emrine geçti.
         Batıda o geçişler, belirli koşullarla dramatik birer trajedi oldu. Derebeyi karakterli devleti burjuva devleti kılığına soktu. Çok kanlar döküldü. Türkiye'de aynı geçiş, hep "karma: derebeyi-burjuva kırması" biçiminde gelişti. Hiçbir zaman "kansız" olmaktan çıkmadı. O yüzden, bütün ciddiliğini yitirmiş "anemik" bir komediden öte, fars dedikleri ortaoyunu denli gülünçleşti.
         Batıda devletçilik Fransa'da Louis Napoleon'la, Almanya'da Bismarck'la oldu. Ama vatanın yerli kapitalizmini büyük sanayileşme doruğuna çıkar çıkarmaz, derebeyi nüfuzu olmaktan az çok kesinlikle çıkabildi. Devlet, dayandığı sosyal sınıfin avadanlığıydı.
         Bizim devletçiliğimiz, sınıf dışı bir zümrütü anka değildir. Ancak, kapitalist sınıfımız saltanat zamanı komprador, cumhuriyet zamanı fınans- kapital biçimiyle, cılız ve "kökü dışarıda" kaldığı için, tefeci-bezirgan sınıflarla ortaklaşa bir melez devlet olarak sürüp gitti. Devletin yarı derebeyi karakteri keyfi çalımlarına sınıf mınıf dinlemezmiş çeşnisi kattı.
         Egemen sınıfların o kamuflaj pek hoşlarına gitti. Kimi kapıkullarının sağlı sollu devletçi "ideolug"luklarını dolgun maaş ya da kazançlı ün ile ödülleyerek, yanılsamayı sürdürdü. Bir zaman "kadroculuk" adıyla "cılkı çıkan" ortaoyunu meddahlığı, "kapıkulları" nezdinde epey parsa topladı. Bundan umutlananlar çok oldu. Olacaktır da.
         Devletçilik Yerine: Milletçilik
         Yön gençlerini kadroculuk lekesiyle damgalamak, en istenilmeyecek şeydir. Ama onların kendileri, "devletçilik" yanılsamasını kadroculukla paylaşma eğiliminde görünüyorlar.
         Yön gençleri görünmek istedikleri gibiyseler, biz kendilerine devletçiliği değil, milletçiliği layık görürüz. Başka dillerde "etatizm: devletçilik" terimi var. "Nasyonalizm: milliyetçilik" terimi de var. Milletçilik: nationisme" deyimini hatırlamıyoruz. Ama Türkiye'de böyle bir deyim gereklidir. Milletçilik vardır.
         Milletçilik: Türkiye'nin uzak tarihinden gelip, şimdiki gerçek yapısını etkilemiş bir eğilimin en az yanlış karşılığıdır.
         Uzak Tarihimizin Geleneği
         Uzak tarihimizden gelen milletçilik geleneği Osmanlılıktan kalmadır. Kayı Boyu, Orta Asya'nın ilkel komünasından aktardığı sosyal geleneklerini miri toprak biçimine sokmuş ve Osmanlı saltanatının sonuna dek sûrdürmüştür.
         Bu sosyal gelenek ve göreneğimiz Türk köyünde imece ya da bektaşilik biçiminde yaşıyor. Devlet sınıflarımızdan silahlı ve aydın gençliğimiz, özellikle, ilk Türk ilblerinin toplum uğruna fedakâr ülkücülüğünü ayakta tutmuştur ve tutuyor.
         Bugün, Türkiye'nin insanlık ölçüsünde orijinal sayılacak başlıca iki sosyal düşünce ve davranış karakteri ve ünü vardır:
         1- Genç Türkler: Her milletin devrimci gençleri yetişir. Hiçbirinin devrimci gençleri dünyada kendi milletinin adıyla anılmaz. Hangi miletten olursa olsun, devrim savaşına atılan gençlere Genç Türkler deniyor.
         2- Kurtuluş Savaşçılığı: Her millet, hele geri ülkelerde emperyalizme karşı savaştı. Kimileri bizden çok önce savaştı. Ama Türk silahlı ve aydın gençleri, "Genç Türk" gelencği ile savaşarak, ilk büyük anti-emperyalist zaferi kazandı. Bunda, uzak tarihimizin ilkel komüna gelenek ve göreneklerinden kalmış Genç Türkler düşünce ve davranışının özü rol oynamıştır. Onun için, anti-emperyalist savaşlarda Türkiyc'nin kurtuluş savaşı anılır.
         Yakın Tarihimizin Geleneği
         Gerek Genç Türklcr, gcrek muzaffer kurtuluş savaşı gibi özel olaylarımız, "devletçilik" kadar ikiyüzlü ve kabuklaşmış bir kavrama sığdırılamaz. Çok derin ve sosyal anlamlı millctçilik eğilimi, bir milletin yüzlerce ve binlerce yıllık doğuş ve yaşayışından doğar. Devlet ise, milletçe her zaman yok edilebilen gelgeç bir biçimdir. Her milletin tarihinde birçok devlet gelir geçer. Ama, bir devletin tarihinde birçok milletin gelip geçtiği işitilmemiştir.
         Yakın tarihimizden gelen gerçeklik, uzak tarihimizden gelmiş sosyal gelenek ve göreneklerimizin kaçınılmaz ürünüdür. Bu gerçeklik, cumhuriycti kuran ordu-gençlik ülkücülüğünün olumlu yanıdır.
         Cumhuriyetin daha ilk gününden beri devlet sınıflarının, iktidarı sağlama bağlar bağlamaz, kaydığı "vur patlasın, çal oynasın" eğilimini eski denemeler sınamıştı. Türkiye'nin 7 bin yıllık tefeci-bezirgan hacıağa efendiliğiyle 70 yılı aşkın finans-kapital bcyefendiliği, devlet sınıflarının o rahatlık özlemine "safa pezevenkliği" adını vermişti. O "safa pezevenkliği"ni en yağlı kaypaklıklar iniş-yüzüne oturtmak için kaleyi içinden fethetme şeytanlığını başarıyla uygulamaya girişti.
         Devlet sınıflarının, daha dün, önden Yunan maskeli emperyalizmin saldırısını, arkadan sultan maskeli tefeci-bezirganlığın hançerini unutamayacak derecede belleği vardır. Elbet bir bilimsel sosyalizm yöntemiyle, zaferi göklere çıkarıp kahramanları tanrılaştırmanın tarihsel anlamını aydınlatması beklenemezdi.
         Ama yakın denemesiyle, Lozan'da "Bir gün para istemeye geleceksiniz. O zaman milli kurtuluş savaşı ile tükürdüklerinizi size bir bir gösterip yalatacağız" diyen Lord Gurson'un sözü yenilir, yutulur değildi. O acıyla, yukarıdan finans-kapitalin, aşağıdan tefeci-bezirganlığın sinsice baskılarına bakarak, politika ve ekonomide direnmezse hemen silinip süpürüleceğini sezdi.
         "Musul Davası" üzerine patlayan Şeyh Sait İsyanı, şirketler konusun da, komprador burjuvaziye dokunur dokunmaz birbirini kovalayan "Gazi'ye suikast"ler, Osmanlı borçları sıkıştırır sıkıştırmaz verilen "Serbest Fırka" tavizi ile birlikte sıçrayan "Menemen olayı vb. ortadaydı. 27 Mayıs Devrimi'nden sonraki yağlı iniş-yüzünde ordunun, tabii senatörlerin ve anayasanın başına gelenler, daha önce "milli mücadele" kahramanlarını kovalıyordu.
         Bu politik "sinir savaşı" altında hangi ekonomik ve sosyal nedenlerin yattığı duruca konulmasa bile, bir şeyler sezinlenmişti. Yeryüzünde Türkiye'ye ilk modern büyük sanayi yardımını, faizsiz, hele "komisyonsuz", mal karşılığı, eliyle getirip kuran proleterya devrimi Nazilli, Menemen kombinalarını armağan etmişti. Devlet sanayi ve yabancı şirketleri devletleştirme yapılmazsa, finans-kapital yuvalarına sinmiş tefeci-bczirgan suikastçılarının ve aylıklı askerlerinin nötralize edilemeyeceği gün ışığına çıkmıştı.
         Böylece eski, yeni, antika, modern devletçiliğimiz kaynaşarak altı oktan biri oldu. Türkiye'de devletçilik denilen olay böyle bir "devlet sınıfları"nın kcndi kendilerini savunma içgüdülerinden fışkırdı. Dolayısıyla birinci ulusal kurtuluş savaşının komprodor burjuvaziyi temizleme misyonunu yerine getiren anti-emperyalist ve anti-feodal bir milletçi ekonomi tabanı yarattı.
         Devletçilikle Milletçiliği Ayırma
         Ancak, bu milletçi devlet işletmelerinin gerçekten sosyal güç kazanması başka, gizli servislerde kalıplanıp şartlanmış kadroculuğun terbiyeli maymun içgüdüsü bir işaretle konuşup bir işaretle sustuğu devletçilik bambaşka şeydir.
         Nitekim, meddahlığı, hâttâ parsalı köçekliği yapılan cumhuriyetin modern "devletçiliği", o zamanki proleter sosyalizminin önceden gördüğü yoldan ve tıpkı saltanatın antika "devletçiliği" gibi, çarçabuk "kapitalist fıdeliği" oldu. Ve bu fidelikten, bugünkü korkunç finans-kapital + tefeci-bezirgan ittifakı kaynak aldı.
         İkinci Emperyalist Evren Savaşı'ndan sonra, milletçi bir savunma olanağı henüz bir türlü giderilememiş olan devlet sanayi egemen sınıflarca bir numaralı düşman sayıldı. DP'nin, Amerikan uzmanlarınca kotarlmış "hürriyet ve demokrasi" bayrağında yazılmış en önemli parola: ulusal kurtuluş geleneğinin son kalıntısı olan devlet sanayini "özel sektör"e sokturmaktı.
         Oysa "devlet sektörü" doğmuştu, "boğmaya gelmez"di. Yarım milyona yakın devlet işçisi ve devlet hizmetlisi o sektörden geçiniyor tümüyle vahşi kapital o sektörün dehlizlerinde yaşıyordu ve fınans-kapitalin kendisi de, devletçiliğimizin kaymağını, devlet sınıflanmızla kırışarak gününü gün ediyordu. Sıkıştırma ve eritme birikince 27 Mayıs patladı.
         Devletçilikten Milletçiliğe Geçiş Gereği
         İşte "Yönizm" burada sahneye çıkıyor. "Devletçilik" terimini kullanıyor. Herkesten yeni terim bulması beklenemez. "Milletçilik" mi demeli, "devletçilik" mi gibi sözcük tartışması, özde anlaşılırsa değmeyebilir. Türkiye'de devlet sektörü denilen, milletin dişinden, tırnağından artırılmış değerlerle kurulu bir ekonomi tabanının, fınans- kapital mihrabında kurban edilmesine karşı, tefeci-bezirgan örümcek yuvalarında çarçur edilmesine karşı savaşmak gerekir mi?
         Bunu tartışmak bile gülünç olur. Ama bu savaşta savunma çağı çoktan geçmiştir. Uzak ve yakın tarihimizin son ekonomik sosyal kalıntısının ölüm dirim savaşında savunmadan saldırıya geçilmelidir. Bu da milletin malını millete vermekle, "devletçilik"le soysuzlaştırılıp aşındırılmış olan millet ve kamu sektörünü milletçi yapmakla gerçekleşir.
         Bu nasıl yapılacak? Elbet önce konunun kendisini aydınlığa ve bilince çıkarmakla olur. Bu aydınlık kimlerin bilincine çıkarılacak? Bütün milletin. Ama, millet içinde elbet devlet sınıfları gibi, işçi sınıfı ve köylü- esnaf aydın küçük-burjuva yığınları da vardır. Bunların hepsine dayanmakla birlikte, ağırlık merkezi olan "zinciri sürükleyecek halka" hangisidir?
         Türkiye'deki demokratik savaşın stratejisi ve taktiği, önce özgüçlerin seçilmesi ve tutulması, yani bilince ve örgüte kavuşturulmasıdır. Yönizm:1) Kimlere, 2) Hangi şeyi, 3) Nasıl veriyor? Kısaca özetleyelim:
         Kime:1) Yönizm "aydınlar" dediği kapıkullarını özgüç sayıyor "Bildiri"sinin altına topladığı imzalardan belli. Elbet, devlet sektörü özel sektör eline geçerse, bir kapitalist alıcının DP'ye söylediği gibi, bedava verseler, devlet işletmelerindeki 4 kişiden 3'ünü kapı dışarı edecektir. Kapıkullarının işsiz ve aç kalmaktansa, devlet sektörünü savunacakları kendiliğinden anlaşılır.
         Nasıl: 2) Diyelim ki Yönizm işçi-köylü güçlerini başkalarına bırakıyor. O kapıkulu "uzmanı"dır. Kapıkuluna durumu nasıl benimsetecek? Aynı zamanda hem bilinç, hem örgüt salık vermekle. Yönizm aylar, yıllardır bir ciddi örgüt teklifinde bulunmadı. Küçük-burjuva ikircilikleriyle işçi partisi mi desek, çalışma partisi mi kursak diye, hangi yoncayı yiyeceğini kestiremedi.
         Hangi: 3) Diyelim ki Yönizm, "elirinden bu kadarı gelir" diyerek, yalnız kapıkuluna, yalnız bilinç verme görevini üstüne alıyor. Hangi "bilinci" veriyor? Burada Yönizm, salt "devletçilik" denilen kolay, ısmarlama, içten pazarlıklı kadroculuk illüzyon-atraksiyonunu ciddiye alırsa, doğru olur mu?
         Yönizm, kadroculuğu sözle reddetti, işde ise kadrocu devletçilikten tarih kefen soyuculuğuna "terfi" edenleri kasıla kasıla gençliğe örnek gibi sundu. Ve "devletçiliğin" yanına bir "emekten yana" sözcüğü katılınca herşeyin yoluna giriverdiğini sandı.
         "Yeni", "Şuurlu" Yerine: "Sınıf" Temeli
         Önyargıya kapılmamak için Yön "Bildiri"sini bir daha ele alalım. Açıklamaya çalıştığımız gibi, Yönizm, 7 bin yıllık doğu gelenekli "devletçiliğimiz"in hem olumlu, hem olumsuz yanlarını kesince ve açıkça ortaya koymalı, kendisinin devletçiliği kadro kapıkulluğundan başka hangi türde anladığını belirtmelidir.
         Yönizm öyle bir ayrım yaparak işe başlayacağına, anlamı kadrocuların kursağında kalmış "devletçilik" parolası ve palavrasını, kendi deyimiyle "köklü" ve "akılcı düşünce" ile perdahlamaya girişiyor. Nereden mi bildik? "Kadroculuğun" "ciğerini okumuşuz" da oradan biliriz. "Akıl" hangi sosyal kümenin aklıdır? Önce onu aydınlatmak gerekir.
         Yönizm ne yapıyor? Antika devletçiliğimizin kadrocu ağzında büsbütün soysuzlaştınlmış biçimi üzerine bir "yeni" etiket yapıştırmakla herşeyin başkalaşacağını ve eski devletçilikte bir "devrim" yapacağını umuyor. Şöyle diyor. "Günümüzün gerçeklerine uygun bir Devletçilik anlayışını Türkiye için zaruri sayıyoruz." (Bildiri, 3/c)
         Ve bu deyimi, bir tek sayfada ne denli çok tekrarlarsa, o denli aydınlattığını sanıyor.
         "Varmak istediğimiz amaçlara yeni bir Devletçitik anlayışı ile erişebileceğimize inanıyoruz." (Bildiri, 3)
         Oysa bütün sorun, asıl o "yeni" olan şeyin ne olduğunda toplanır.
         İster istemez "gerçeklere uygun-yeni" devletçiliğin ne olduğu sorusu karşımıza dikiliyor. Sözcüklerin mistisizimine güven olur mu? Yönizm tekrarlıyor:
         "Yeni Devletçiliği yukarıda belirttiğimiz amaçlara erişmek için mutlaka başvurulması gereken şuurlu Devlet müdahalesi şeklinde anlıyoruz." (Bildiri, 4)
         Bu kez de, "yeni" kalktı, yerine "şuurlu" oturdu. Yeninin yerine daha büyülü bir "şuurlu" sözcüğünün mistisizmi geçince, akan sular durur mu? Babil esnafı, Etiler köylüsü, Osmanlı kapıkulu için "şuur" nedir? "Bilinç" diyor yeni kuşak. Sınıflı toplumda yuvarlak bir "bilinç" yok, Sosyal sınıf bilinci vardır. Hangi sosyal sınıfın bilinci "devlet müdahalesini" biçimlendirecek?
         Yönizmin ödünü kopartan şey ise, yalnız böyle bir soru oluyor. Onuncu cumhuriyet yılı marşının "sınıfsız imtiyazsız bir kütleyiz" sözlerini 30 yıl sonra tekerlemeyi yeterli buluyor. O zamanki "sınıf" alerjisinin Türkiye'yi nerelere getirmiş bulunduğunu göre göre bunu yapıyor.
         O zaman, yalnız "gerçeklere uygun" düşmeyen, bilim dışı kuruntu yapmakla kalmıyor. Çünkü zeka ve "akıl" yanında herkese "yön" bile verdiğini öneriyor. Öyleyse, akılcıl ve bilimsel görünürken, akıl ve bilim ötesine sıçramak, insanı ister istemez düşündürüyor. Acep Yönizm çok mu saftır? (Öyle olmasını gönül istiyor). Yoksa çok mu "herkesi kör, alemi sersem mi sanırsun" sözünü unutuyor?
         Devlet: "İnanç" Değil, "Sınıf' Aracıdır
         Devletsiz devletçilik olmaz. Devlet denildi mi ise, o bir "inanç" değil, bir "sosyal sınıf aracı"dır. Tarihin tek büyük "gerçeklik"i budur. Bu en keskin gerçekliği atladık mı, toplumda ve politikada başka bütün "gerçeklikler"den yan çizmiş oluruz.
         Devlet sorunu üzerinde yanılma küçümsenemez. Otomatikçe geri teper. Adamı alnından vurur. Devlet "silah"tır. Silahla oynamak, Abdülhamit'in "hürriyet"le oynamasına benzemez.
         "Gerçeklik" sözcüğüne gelince, herhangi bir kanının üzerine birkaç tane "gerçek" yazılı etiket yapıştırmakla, o kanı gerçekten gerçek,durumuna sokulamaz. Geıçekler olanlar, bitenlerdir, madde ve anlamca olaylardır.
         Olayları, herkes yorumlayabilir, ama değiştirmeye kimsenin gücü yetmez; yetememelidir de. Bırakalım yarım buçuk "kültürlü" aydınlarımızın birbirleri için süsleyip püsledikleri -tahrif ettikleri demeyelim- olaylar ortadadır.
         Şu kırk yıllık cumhuriyetin devletçiliği ortada. Hiçbir kusurunu görmesek, ülkeyi, ileri ülkelerle karşılaştırınca 40 yıl öncesinden daha geri bırakmış değil midir?..
         Uçak Birinci Evren Savaşı'nda icat edilmişti. Bizim şehir havacılarımız, o günkü Fransız havacılarıyla rekor kırarcasına yarışmışlardı. Şimdi tepkili füzeyle aya gidiliyor. Biz öyle bir deneye bile kalkmış değiliz. Demek Batıyla aramızdaki mesafe 50 yılda kısalmamış, uzamıştır.
         Bu, hiç değilse devletçiliğimizin verimsiz ve yetersiz kaldığını gösterir. Buna karşı ne yapmalı: Yön'e göre sorun basittir. Atatürk: "Hürriyeti matbuatın mahzurları gene hürriyeti matbuat ile düzeltilir" buyurmuştu. (Buyrultusunu bereket uygulamamıştı, başka.) Atasözü "Çivi çiviyle sökülür" der. Yön de önce söyler: Devletçiliğin kötülüğü daha çok devletçi olarak giderilir der.
         "Bir takım devlet işletmelerinin verimsiz kalış sebeplerini Devletçilikte değil, aksine yeter derecede Devletçi olmayışımızda ve Devletçiliği sistemli bir şekilde uygulamayışımızda aramak gerektiğine inanıyoruz." (Bildiri 3/c)
         Böylece "gerçekler" alanından çıkıp "inançlar" alanına girmiş bulunuyoruz. "İnanç"ı küçümsemiyoruz. Ancak önce inandığımız şey nedir? Onu açık bilmeliyiz. Sonra o şeye kimleri inandıracağımızda hayale kapılmamalıyız.
         "Devlet"in ne olduğu ve kimin elinde bulunduğu bilinmeden, onu bir aydın kapıkulunun istediği "yön"de kullanabileceğini sanmak nedir? Yalnız bu soruyu sormak bile, sosyal adalet-sömürü-plan gibi iri iri lakırdılar ardında bir küçük-burjuva "blöf"çülüğünün nasıl saklanmak istediğini göstermeye yeter. Bu, Fransızlar'ın "mistifikasyon" dedikleri biçimde, karşısındakileri aptal yerine koyma eğilimidir. Çünkü, sosyal adalet de, sömürü de, plan da yalnız ve ancak iktidar sorunudur.
         Kaba Söz Temsili: Devletçilik
         Kaba bir benzetiş yapalım. Herifin erkekliği yok. Önüne gelen kızı ve kadını nasıl "parlak ilanı aşklarla" mutlu edip gebe bırakabileceğini anlatıyor!.. 30 yıl önce, üç buçuk kapıkulundan başka kimsenin ciddiye almadığı "kadroculuk" adlı "ademi iktidarlılar felsefesi", 30 yıl sonra "kalkınma felsefesi" giysisiyle önümüze çıkarılıyor. Hem de ne zaman? Bütün başarısızlıkları İktidar sorunundaki kapıkulu ikirciliklerinden ve eğiliminden gelmiş bulunan 27 Mayıs Devrimi'nden sonra.
         O zaman bu "kalkınma felsefesi" adlı mistifikasyon, tıpkı 30 yıl önceki ağababası "kadroculuk ideologluğu" mistifikasyonu gibi basit bir küçük-burjuva ütopisi olmaktan çıkıyor. O eğilimi savunanların kişi olarak niyetlerinde iyi ya da kötü oluşları da önemli olmaktan çıkıyor. 27 Mayıs'ın yarasına tuz biber mi dökelim? Eğer yarayı açan mikrop oportadayken, "hayır yara tertemizdir, ilaç değil üfürük yeter" kanısı yayılırsa, salt karacahil olması hangi suçluyu masum bebecik durumuna sokar? Adama, "mütetabbipliğe", "sahte hekimliğe", "şarlatanlığa kalkma" derler. Ve yasada yazılı ceza kesilir.
         Kaba konuşulmadıkça açık seçik anlatılmıyor. Bu tür "felsefe" ya da "ideologluk"lar "devrim" adına yapıldı mı, durum ne oluyor? Devrim'e şöyle bir "akıl" veriliyor: "Sen iğdiş edinmene ses çıkarma. O şerefli bir "fenni sünnet" düğünüdür. Bizim vereceğimiz reçeteler sana şanlı bir döl gücü sunacaktır." 27 Mayıs'tan sonra böyle "fenni sünnetçilik" neye yarar?
         Yalnız prepüsünün değil, bütün kamışının ve tohum yumurtalarının da köklerinden kesildiğini gören "sünnet çocuğu"nu: "Oldu da bitti, maşallah!" alkışlı, törenli; şölenli sünnet düğünleriyle avutmanın bir anlamı kalır: gelecek sünnet düğünlerinde devrimi iğdişleştirme felsefesi!
         II- Parolalar
         Her "doktrin" ortaya atan, ondan çıkacak pratik sonuçları "parolalar" biçiminde ortaya atar. Atar atmaz "dünya değişmiş" olacaktır.
         Yönizm'in 3 parolası pek "sansasyonel"dir: 1- Sosyal adalet, 2- İstismarı kaldırmak, 3- Plan indirmek.
         Belki de onun hiç böyle şeyleri yok. Ama, varmış gibi ele almadıkça, ana-davranışları anlamak güçleşir.
         PROBLEMİ KOYUŞ
         Üç Yön doktrinin üç de parolası var. Bunlara değinmeden önce sorunun bir daha konuluşu gerekiyor.
         "Felsefe" mi, Bilim mi?
         Yönizm, "bilim"i kendisine "az" bulur. Bir de "felsefe" yaratıcılığına girişir.
         Neden? Belki "bilim" ve "gerçek" adına öne sürdüğü üç "doktrin"in, "bilim"e ve "gerçek"e uymadığını kendisi de sezer. Ya da, "doktrin"ler üçüzünün "hak din" olduğuna inanmayacak olan "müşrik"leri, saçlı sakallı "felsefe" gibi bir yıllanmış babahan Zeus'un bulutlar arasından göndereceği yıldırımlarla yola getirmek için.
         Oysa "felsefe" nedir? Bilimin gerçeklik alanında olaylarla dolduramadığı boşlukları doldurma çabasıdır.19. yüzyıl ortalarına dek, öyle olay eksiklikleri yerine geçirilmek istenen felsefe sisteminin teyellemelerine gereksinim vardı. Marx-Engels'ten sonra, soyut "bilim"in en eksiklerle dolu sosyal bilimler alanı da gerçek tabanı üzerine oturdu. Mantık ile gnozeoloji denilen varlık bilimi dışında felsefeye yer kalmadı.
         "Yönizm", felsefeyi nerede arıyor? "Kalkınma" alanında!... Daha Yönizm o heybetli "kalkınma felsefesi"ni ararken yakalanıyor. Kalkınma olağanüstü somut bir ekonomi kategorisidir ve ancak yüzde yüz bilimle çözümlenebilir. Kalkınma sorununda varlık, yokluk, madde, ruh gibi, mantık da yalnız bilimden gelir. Orada "felsefe"nin işi ne?
         Kalkınmayla felsefe bir araya gelir gelmez tepişirler. Kalkınma için herhangi bir uyduruk felsefe sisteminin "santans"ları, tanrısal buyrultuları değil, ciddi araştırma gerekir.
         Bir nokta var. Yönizmin "başbuğu" Avcıoğlu'dur. Onu Marx'a benzetelim. Marx gençliğinde, cahillikle, ekonomi dışında bir felsefe eğilimine kapılmıştı. Sonra, az denyince, kendini ekonomi-politiğe vererek bilinen sosyal keşifleri yaptı. Örneğin Avcıoğlu'da toy ve cahil bir aydın olarak Yön'ü çıkarırken felsefeye kapılmış, sonra eksiklerini görüp bilime dönecek sayılamaz mı? Hep öyle düşündük. Ve Türkiye'de de doğacak taze ve "zinde" Marx'ları bekledik.
         "Türkiye'nin Düzeni" adıyla bir makalenin başlığını kitabına alan Yön başbuğu, Marx gibi cahillik çağı olan Yön'den "devrim"in bilginlik çağına geçmiş gibi görünebilir. Bir şartla; önce Yön'deki günahlarının kefaretini vermeli. Ondan sonra da, Marksizmin yüzyıl önce kurulduğu için yeniden keşfedilmeye gereksinimi var mıdır? Bunu ondan sormayalım. Her genç için böyle bir keşitler aşaması olağandır.
         Yönizm, bir "eleştirinin eleştirisinin eleştirisi"ne benzemiyor. Aynca, Marx ın tersine yoldan gidiyor, felsefeden ekonomi-politiğe gideceğine, ekonomi "uzman"lğından kalkınma filozofluğuna gidiyor. Bu ters gidiş maymunun insanlaşması yerine, insanın maymunlaşmasını geçirmeye benzetilebilir.
         Gene de, Yönizmin "kalkınma felsefesi" dediği şeye bakmak, genel yargılardan daha aydınlatıcı olur. Çünkü Yönizm, hep "yeni" ve "şuurlu" gibi "zinde" görüntülü konular ortaya atmaktadır. Bu "zinde" düşüncelerin yenilik ve şuurla ilişki derecesini aramakta yarar olabilir.
        Problem Üç mü, Altı mı?
         Yön doktrinleri "yeni" olarak, amaç olarak neyi gösteriyor? O zamana değin "yok"luğundan yakındığı bir "kalkınma felsefesi"ni. Nedir o ilk defa Yöncülerce bulunmuş "kalkınma felsefesi"? Şudur
         "Kalkınma Felsefemizin hareket noktaları:
         1- Bütün imkanlarımızı harekete getirmek;
         2- Yatırımları hızla arttırmak;
         3- İstihsal hayatımızı bütünüyle planlamak;
         4- Kütleleri sosyal adalete kavuşturmak;
         5- İstismarı kaldırmak;
         6- Demokrasiyi kütlelere mal etmek."
         Altı maddede aynen derlediğimiz "felsefe", gerçekten tam bir filozof nargilesidir. Neresinden tutarsanız kayıp elinizden kaçacak yağlı lâf yuvarlakları "imkana hareket", "yatırıma hız", "kütleye adalet" ve "demokrasi"!..
         Bu altı tane gibi sıralanmış maddeyle ne söylendiğine bakalım: 1- "Bütün imkanları harekete getirmek" demek, 2- "Yatırımları hızla artırmak" için olur. Her iki iş nasıl yapılır? 3- "İstihsal hayatımızı bütünüyle planlamakla"..
         Demek üç ayrı şey gibi gösterilen öneri gerçekte bir tek şey oluyor: "Üretime yatırımı bütün olanaklardan yararlanarak planla yapmak". Buna tek sözcükle "plan" diyebiliriz.
         Gene o kalabalık 6 maddeden 4 ve 6.ları da, aynı anlamın başka sözcüklerle çeşnileştirilmesidir. Çünkü: 4- "Kütleleri sosyal adalete kavuşturmak" ile 6- "Demokrasiyi kütlelere mal etmek" başka başka nesneler değildirler. Ne "sosyal adaletsiz" demokrasi anlaşılır şeydir, ne "demokrasisiz" bir sınıflı toplumda "sosyal adalet"ten söz edilebilir. Sınıflı bir toplumda "kütlelerin" anlayacağı ve benimseyeceği "demokrasi", bir klişe yalan değilse, ancak "sosyal adalet" kılığında sahneye çıkabilir.
         Öyleyse, iki ayrı lâfa gerek yok. "Kütlelerin" karnı "demokrasi" sözüğüne pek aşırıca tok olduğu için, eski ağızlara "yeni" bir "yeysi" (taam) sunmak gerekmiştir. O biri iki görmeyi kaldıralım. "Kütleye mal edilecek" demokrasiye kısaca "sosyal adalet" adını verelim.
         Geriye ne kaldı "Yön felsefesi"nden? 5- "istismarı kaldırmak!" Kabul edelim ki "kalkınma felsefesi"nin en "orijinal" parolası bu görünüyor. "İstismar" artık 19. yüzyıl sözcüğüdür. Yeni kuşak ona "sömürü" diyor. Temiz Türkçe. Ve burada kullanılan anlamına daha uygun bir sözcük. Biz de "sömürü" diyelim.
         O zaman "kalkınma felsefesi" şu üç parolada toplanıyor: 1- Planlı üretim, 2- Sosyal adalet, 3- Sömürünün kaldırılması.
         Bu üç bclli başlı konuda ne yapılıyor? Her defasında devletçilik besmelesi çekilip sosyal adalet indiriliyor. Sömürü kaldırılıyor ve plan kuruluyor. Ve üstelik, sanki bu konular Türkiye'de hiç ele alınmamış gibi, "köpeksiz köyde değneksiz gezilerek" yapılıyor.
         1- Sosyal Adalet
         Sosyal adalet, en sansasyonel paroladır.
        Demokrasi ve Sosyal Adalet
         Kapitalist çıkmazın farkına varan Yönizm bunalımın, Batıcılığın, demokrasinin yanıbaşına yeni bir tılsımlı söz koyuyor: "sosyal adalet!"
         İddia: Türkiye'yi kurtaracak olan şey "sosyal adaleti gerçekleştirmek" olabilir.
         Nedir bu "sosyal adalet?" Hemen söyleyelim, lâfların en yuvarlağıdır.
        Çünkü:
         1- "Sosyal olmayan" adalet zaten yoktur. (Doğal adalet, metafizik adalet yoktur. Daha doğrusu onlar da "sosyal adalet" kadar uydurma bir ilke dilekçesidir).
         2- Bir yerde "adalet" sözcüğünün bulunması "adaletsizlik"in bulunmasından ileri gelir. Bırakalım. Teorik tartışmalar ayrı konudur.
         Yön, "sosyal adalet" dediği her kilidi açacak sihirli anahtarı nerede, nasıl bulacaktır? Herşeyi, daima bulduğu yerde: "istihsalde".
         Kanıt: "Milli gelirin hızla artmasına önem vermeyen bir sosyal adalet politikası, yoksulluğun bölüşülmesinden öteye geçmeyecektir. Buna karşılık, sosyal adalete yer vermeyen bir kalkınma politikası başarısızlığa mahkumdur." "O halde sosyal adalet politikasının başlıca araçlarından biri de istihsal seviyesinin yükselmesidir." (Bildiri, 1/a)
        
        Sorunun İki Konulusu
         Görüyoruz. "Yönizm", sözde hep "bilimsel sosyalizm" taslar. "Sosyal adalet" dediği yiyenin niyetine bağlı kokuda bir muzu da, her şey gibi "milli gelir" ve "istihsal seviyesi" gibi doğmatizme kardırılmış sözde "materyalist", işde "mekanist" bir değirmene atıyor. Sorun "kalkınma"dır. Modern "kalkınma" kapitalizmle olmuştur. "Yönizm" "kapitalizm"in savunucusumudur?
         Onu dürüstçe koymuyor bile. 20. yüzyıl ortasında, salt "kalkınma" tekerlemesi bakımından en büyük hızı göstermiş sosyalizm vardır. Yönizm sosyalist savunma da yapmıyor. Ne kapitalizm, ne sosyalizm denildi mi, "Batılılaşma" nerede kalıyor? "Batı", Avrupa coğrafyasında bir bölge değildir, insanlık tarihinde bir aşamadır. O aşamaca kapitalizmden sonra sosyalizm gelir. Kapitalizmi de, sosyalizmi de reddeden adam hangi Batılılaşmadan söz edebilir?
         Daha iyi dilekle, diyelim ki Yönizm Türkiye özelliğinde "doktrin" tartışmalarnın tehlikelerini ve bizantizme dökülüşünü göz önünde tutarak, skolastik "izm" tartışmalarından kaçınmak istiyor. O zaman, Türkiye'nin politika tarihinde geçmiş düşünce ve davranışları bilmezlikten gelmemelidir. Bırakalım en eski denemeleri, daha 1954 yılı kurulan Vatan Partisi de "her türlü izm"leri bir yana atıp, Türkiye gerçekliğini ele alan bir düşünce ve davranışla dövüşmüştür.
         Ona değmeden, onun tezlerine benzer ya da çelişik düşünceler ortaya atmak ne anlam taşır? En azından Türkiye olaylarını "susuş kumkuması" (conspiration de silence) yoluyla örtbas etmek. Modern toplumda "susuş kumkuması"nın kimlerce, kimlere karşı, niçin ve nasıl kullanıldığını biliyoruz. O tartışma ayrı konudur.
         Yalnız, Vatan Partisi programının birinci sayfası apaçıktır. Yönizmin yaptığı gibi, toplum ilişkileri içinden yalnız "milli gelir", ya da "üretim seviyesi" gibi bir tanesi tecrit edilip, "sosyal adalet" gibi gene tecrit edilmiş başka bir tanesine karşı çıkarılmaz. Yani, metafizik burjuva yöntemiyle toplum olayları paramparça edilip, onlardan yalnız birkaçı, hokkabaz yuvarlakları gibi havada oynatılmaz. Türkiye toplumunun bütünü "vatanımız" diye en nesnel somut biçiminde ortaya konur.
         Türkiye vatanı ne olacak? "Ne kapitalist-ne sosyalist" gibi bir küçük- burjuva anarşist palavrasıyla sahnede göbek atılmaz. Türkiye, bal gibi kapitalist dünyanın bir parçasıdır. Ona, ısmarlama kapıkulu tekerlemeleriylc "eşsiz örneksiz" bir kılık yakıştırmanın gerçeklikle ilgisi yoktur. Öyle bir yakıştırma, ya toyca soytarılıktır, ya da "herkesi kör, alemi sersem" sanan aylıklı mistifıkasyondur, enayi avlamaktır.
        Kapitatizmin İki Gelişim Biçimi
         Demek, daha sorunu koyarken Vatan Partisi Programı dürüstçe gerçekliği tutar; Yönizm ya toyca, ya da hinoğluhince mistifikasyona kaçar. Ondan sonra, konulmuş konunun işlenişi, ister istemez taban tabana zıt "yön"lerde gelişir.
         Yönizm sözde "orijinallik" taslayarak, "üretim seviyesi" ile "sosyal adalet" gibi tecrit edilmiş transandantal iki kategoriyi, birbirleriyle tokuşturur. Sözde "ekonomi uzmanlığı" yaparak, en kötü burjuva teknokrat kafasıyla, soyut iki kategoriyi birbirini çürüten saçma ilişkiler içinde boğar. Kendisi ne yaptığını anlamış mıdır, bilinmez. Ama, bütün okurlarının kafalarını skolastik çorbasına çevirmiştir. Açıkça Türkiye'nin kapitalist karakteri inkar edilmiştir. Bu yalan küpü üstüne, elbet sosyalizm kurulamaz. O zaman, namusluca bir sosyalizm sorununa da yer bırakılmaz. Hangi düzende olduğu bilinmeyen bir "kalkınma felsefesi" edebiyatına girişir. Ciddi konu, dramatik pozda komik ortaoyununa döner.
         Vatan Partisi programı Türkiye'nin, sosyalizm yolundan değil, kapitalizm yolundan yürüdüğü gerçeğini birinci gerçek gibi koyar. Kapitalizmde kalkınma kaç türlü olur? Ya Prusya usulü, pis hacıağalar hegemonyasında dikta düzenli zorba bir kapitalizm kalkınması olur, ya da Amerikan usulü, namusluca serbest rekabete dayanan demokratik düzenli az çok daha olumlu bir kapitalizm kalkınması olur. Türkiye için bu iki rahmetten biri kaçınılmaz yoldur. Şu ya da bu kılkuyruk kapıkulunun uyduruk mistifikasyonu, toplumun gidişine yön veremez.
         Böylece, kuruntu "sosyal adalet" ya da "üretim seviyesi" tartışması bir psödo-siyantifizm (bilim kalpazanlığıdır. Sorun, Türkiye'de "sosyal adalet" ya da "kalkınma felsefesi" serapları yaratmak değildir. Nasılsa öylece Türkiye'nin, içine yüzyıllardan beri girmiş bulunduğu düzende, hangi yoldan yürüyeceğidir. Kapitalizme geç gelmiş iki klasik ülke örneği, Prusya ile Amerika'dır. Japonya apayrı bir örnektir. İlkel komünadan kapitalizme doğru geçiş koşulları, Türkiye için tarihçe yoktur. Onun için, Japonya özentilerimiz Abdülhamit çağından beri boşa çıkmıştır.
         Özetleyelim: Türkiye'nin şimdiki gelişim yolu, ne sosyalizmdir, ne de kapitalizmden başkasıdır. Bilince çıkarılacak şey, Türkiye'nin kapitalist gelişim gidişi içinde Prusya (asker-banker-yunker) yolunu mu, yoksa Amerikan (demokratik burjuva) yolunu mu tuttuğudur. Bu yollardan hangisi tutulursa, Türkiye'de ona uygun bir; "sosyal adalet" ve "üretim seviyesi" ve "kalkınma" (felsefesi değil kendisi) ve "milli gelir" olur. Yalana ne hacet? Kapitalist düzendeyiz. Prusya, ya da çarlık Rusyası modeline mi uyacağız, Amerikan modeline mi? Sorun budur. Bu tartışılabilir.
        Türkiye'nin Üç Şarkı
         Yönizm, öyle bir açıklıktan veba illeti görmüş gibi kaçıyor. İki avucunda iki kategori taş. "Sosyal adalet mi, istihsal seviyesi mi" diye "çift mi tek mi" oynuyor. Bir de pozuna bakın! Türkiye'de hiç ele alınmamış sorunları, bir vuruşta kesen "iki boynuzlu İskender" kesilmiştir. Onun için, sosyal adalet üzerine bütün "iyi dilek"leri su üstünde yazıya dönüyor. Ve "sosyal adalesiz kalkınma olmaz, kalkınmasız sosyal adalet olmaz" sözü, diyalektik momentleri koymak değil, gerçeğe yan bakan tekerleme saçmalarına kapı açar.
         Vatan Partisi programı da öyle 2 değil, 3 koşul ortaya koyar. Ama bunlar Türkiye'nin sosyal düzen değişikliğinden yola çıkar. Şöyle der:
         "Vatanımızın 'Amerika' derecesinde yüksek teknikli medeniyet kur masından söz ediliyor. Lakin bir şey unutuluyor: Amerika'yı Amerika yapan hız, Amerikalıların 90 yıl önce köleliği kaldırmak uğruna Vatandaş Harbini göze alabilmeleriyle, yani keskin Hürriyet kavgası ile başlamıştır. Ve 3 nedenle gelişmiştir: 1- Devletin kırtasiyeci ve askerci olmayışı (Tam demokrasi); 2- Derebeği artıklarının yok edilişi (Toprak Reformu); 3- Sanayi sermayesinin ötekilerden üstün olması (Teknik yaratıcılığı)."
         Dikkat edelim. Sosyal adalet-üretim seviyesi gibi soyut kavramlarla ip cambazlığı oynanmıyor. Üç belli başlı kapitalist gelişim nedeni olduğu gibi konuluyor. Ve bu koyuşta birinci madde: "Bürokrat ve militarist devlet", kapitalist gelişim için ve "tam demokrasi" için başlıca engel sayılıyor. Yönizm ise, bunun tam tersini; bürokratik ve militarist olduğunu her gün kanıtladığı bir devletçiliği, "kalkınma"nın tek yolu diye öneriyor. Yani, kendisi ne dediğini bilmezken, topluma "yön" çizmeye kalkışıyor.
         Vatan Partisi programı, 3 koşulunu, sistemlice, olaylara dayanarak ayrıntılarında çözümlemeye çalışıyor. 3 illeti 3 alanda: Hürriyet -ucuz devlet, köylü-toprak, sanayi-işçi sorunları olarak inceliyor. Ondan sonra o "üç ana davayı Türk ulusuna bütünlüğü ile sunmak için" diyalektik ilişki ve çelişkilerine bağlıyor. Ve şöyle özetliyor:
         "Bu üç şart, modern medeniyet yükselişi için birbirinden ayrılmaz bütündür. Biri eksik oldu mu, hiçbiri gerçekleşemez. Hürriyetin toprak reformu, ya da sanayileşme kendimizi aldatmak olur. Aksine, bütün sanayimiz ve işçi davamız yoluna girmeden, tarımımızı modernleştirmek ya da hürriyetimizi sağlamak şimdiye kadarki deneyimlerden yüzde yüz anlaşıldığı gibi tatlı ya da hayal olur."
         Yönizmin "sosyal adalet-ihtihsal seviyesi" adlı lâkırdı tahteravallisi ile Vatan Partisi programının "üç koşul" momentleri arasındaki felsefe ayrılığı besbellidir. Yönizmin Türkiye'yi "felsefesizler" diyarı saymak için; kendinden öncekileri susuş kumkumasına sokup, neden "ahir zaman yalvacı" geçindiği anlaşılmaz şey midir?
        Vatan-Millet-Sakarya Yerine Açlık-İşsizlik-Evsizlik
         Türkiye'nin temel gerçekleri öylesine yampiri ve acemice konuldu mu, o açıdan dökümü yapılan ayrıntılı olaylar neye yarar? Yalnızca sözde "demokrasi" gösterisine. Bu sahte gösteri hangi sosyal sınıfın değirmenine su götürür? Finans-kapitalin yaratmak istediği "sosyal yanılsama" değirmenine. Ve birkaç "uzman"ın, geri ülkede kültürsüz yığınlara ideolojik atraksiyonlar yapan "illüzyoncu" olarak para ya da ün yapmasına.
         Ama Türkiye'nin ekonomik ve sosyal yapısı gün günden betere gidiyormuş. Türkiye insanları bu "ölümcül" gidiş önünde değme abur cubur ideologluklar yüzünden ne yapacağını bilemez duruma düşermiş. Ne önemi var? Daha doğrusu, öznel iddialar ne olursa olsun, nesnel olarak desteklenen egemen düzenin eğilimi ve amacı da bu değil mi? Dergiler, kitaplar çıksın, dergiler, kitaplar batsın. Kafalar karışsın. İki kişi bir araya gelirse, birbirlerini anlamasınlar.
         O zaman en haklı ağlantılar bile, insana timsah gözyâşları gibi gelmez mi? Işte Yönizm ayrıntılarından birisi:
         "Türk Demokrasisinin yaşatılması, açlığı, işsizliği ve evsizliği ortadan kaldıracak yüksek bir istihsal seviyesine götüren yolları bulmakla mümkün." (Bildiri)
         Sen görünen bütün yolları tıkamak için maskele, sonra gökten "yüksek bir istihsal seviyesi" denilen mehdiyi bekle. "Çekilen dostlar öteye, çün kaldı Meclis erteye! "... Sosyal adalet partisi mi başka türlü düşünüyor, yoksa CHP, GP, vb. mi?
         Sorun Roosevelt sosyologluğu ile karıştırılmış, "Marksizmin 120 yıl önceki elkitaplarından" yarım yamalak aktarmalı edebiyat değildir. "Vatan - millet - sakarya" bitti, "açlık - işsizlik - evsizlik" başladı. Sorun, "yüksek istihsal seviyesine götüren yolları bulmak"ta. Asıl yolu göstermeye sıra gelince ne yapılıyor?
        "Düşünce Yerine Apolet - Şöhret
         Yönizm, ne "iktisat bilimi"ni, ne "tarih ışığı"nı kimseye bırakmıyor ve şöyle diyor
         "İktisat ilminin ve Tarih'in ışığında inanıyoruz ki, Özel Teşebbüse dayanan kalkınma yavaştır, ıstıraplıdır, israflıdır, ve... Sosyal Adaletle bağdaşamaz... ve az gelişmiş bir ülkede imkansızdır." (Bildiri, 3/a)
         İlle sahneye ilk çıkan, ilk ve son peygamber olacak. Oysa özel teşebbüse karşı, benzer bir kanı, Yönizmden on yıl önce söylenmiştir. Ama nasıl? Finans-kapital terörünün kuş uçurtmadığı DP'ci "zafer" günlerinde bir siyasi parti tüzük ve programına ve davranış ve örgütlenişine ekli gerekçe biçiminde.
         Bu gerekçe, bir Talmut mezmuru gibi fıstıki makamdan davudi sesle dogma okumamıştır. Önce, Mustafa Kemal'in "Vazifeye atılmak için içinde bulunduğun vaziyetin imkan ve şeraitini düşünmeyeceksin!" öğüdü ile, en başta bağımsızlık ve cumhuriyet savunması gereklendirilmiştir. Ardından şöyle denilmiştir:
         "Bütün o nedenlerle, bugüne dek gelmiş geçmiş Reform ve Devrim hareketlerimiz hep işverenlerin kanadı ve ruhu ile çırpındı. Gene aynı nedenlerle Türkiye'mizde varolan Partilerin hemen hepsi, o kanadın ve o ruhun ana düşünce ve eğilimlerine dayandılar.
         "İşverenler kanadı ile, Türkiye'yi ilerletmek (kalkındırmak) istiyen Partilerin, memleketi gerçekten ilerletmek amaçlarında samimi olmalarından başka birşey istemiyoruz. Ancak Vatan Partisi, o kanadın Türkiyeyi Cennnete çevireceğine inanmıyor." (Kuvayimilliyeciliğimiz, 1957 baskısı, s. 7)
         Dikkat edilirse, burada da bir "inanç değildir. Orası hemen belirtilir.
         "Bu kanı, kuru bir iddia değildir. Saltanat döneminin Reformlarından son yarım demokrasi denemelerine dek geçmiş uzun tecrübeler kanımıza durmadan hak vermiştir." (A.g.e.)
         Böylece, "genel durum" konulmakla da kalmamıştı. Durumun bütün ekonomik, sosyal, politik, kültürel vb. yanları ile yönleri, alabildiğine özetle, iyice dolu 40 sayfalık açıklamalara bağlanmıştır. Ve bu açıklamaların "ışığında", bir kez daha aynı "inanç" şöyle sonuçlandırılmıştır:
         "Bütün, Türkiye'de Vatanını anlayarak seven, Milletine şuurla bağlı olan herkes, bizim artık niçin işverenler kanadı ile yükselmeye ve ilerlemeye inanmadığımızı, yukarıki izahlardan epey çıkarmıştır." "Neden Vatanımızı yükseltmek için, işçi kanadını başa geçirmek istiyoruz?" (A.g.e.)
         Bu soruya da 11 sıkı sayfa içine sığdırılabilecek denli özet karşılık verilmiştir.
         Vatan Partisi'nin o inanç uğrunda boğazlanırcasına savaşından 10 yıl sonra sahneye 27 Mayıs ışığında çıkan bir "sol" eğilim, hiçbir şey olmamış ve söylenmemiş gibi davranabilir mi?
         "Batılılaşmış" bir ülkede nesnellik gereği, davranamaz. Türkiye'de davranmakla kalınmaz. Nedenleri uzar. Öyle davranışın sonucu, en azından, teoriyi köksüz bırakır. Düşünce dünyamızı mahşerleştirerek, her türlü anlaşılır ve tutarlı pratiği kökünden baltalar. TİP "liderliği"nin politikada yaptığını, Yön "ideologluğu"nun teorileştirmesi başgösterir. O zaman "düşünce" değil, ya "apolet" ya da "şöhret" ilkeleşir.
        "Anlamı Şairin Karnında" Kavram
         Yön'ün bütün tezi "kalkınma felsefesi". Böyle dramatik bir çabada, en ufak sözcükler doğru ve yerli yerine konulmak ister. Özel teşebbüs her zaman "yavaştır, acılıdır, israflıdır", ama "az gelişmiş bir ülkede" bile olsa olanaksız mıdır?
         Atatürk'ten Demirel'e dek, hep "özel teşebbüs" "olanaklı" kılınmıştır. Acısına, israfına bakılmamıştır. Sosyal adaletle "bağdaşmadığı" ise, bir "inanç" konusu değildir. 43 yıllık Türkiye "özel teşebbüsü", Atatürk'ün sosyal adaleti ile mi, yoksa Demirel'in sosyal adaletiyle mi ?
         Çünkü, her çağın kendine özgü bir "sosyal adalet"i olur. Konfiçyüs'ünde, Buda nın da, Musa, İsa, Muhammed Peygamberlerin de birer "sosyal adalet"leri vardır. Modern çağın "sosyal adalet"i denince, onun ne olduğu tanımlanmalıdır. Bir kapitalist sosyal adalet var, bir de sosyalizm var. Bilinebildiği kadarıyla "sosyal adalet", kapitalizmin sosyalizme karşı paratoneridir. Bu bakımdan "sosyal adalet" sadakası, "özel teşebbüs"ün dengeli ve ömürlü yaşatılma ülküsüdür. Yönizm özel teşebbüsle kalkınmaya "inanmıyor".
         Sosyalist "sosyal adalet" mi? Sosyalizm bir dilencilik düzeni olmamalıdır. Ancak modern toplumda, sosyal sınıf ve zümrelere göre çeşitli sosyalizmler bulunduğu için, çeşitli sosyal adaletler de türemiştir. Derebeyi sosyalizmi, burjuva sosyalizmi, küçük-burjuva sosyalizmi.. hâttâ işçi sınıfı içinde aristokrat işçi vb.. zümre sosyalizmleri hep ayrı ayrı "sosyal adalet" sadakacıkları icat etmişlerdir. Proletarya sosyalizmi bunlardan hiçbirine inanmıyor. Yönizm ise, "sınıf' sözcüğü önünde allerji duyduğu için, proletarya sosyalizmine "inanmıyor".
         Bu koşullar altında, biz kime "inanalım"? Böylece "Yönizm"in bir aksiyon kadar herşeyi kanıtlayıcı ölçüt gibi tartışmasız açık ilke olarak koyduğu "sosyal adalet", herşeyden önce kendisi, varlığı kanıtlanmaya, tanımlanmaya, bir mihenk taşına vurulmaya muhtaç, çok üstükapalı, çok ikiyüzlü bir kavramdır. Aydın uyduruğu bir küçük-burjuva ütopyasıdır. Bir lastik torbadır; nereye üfürürsen oraya doğru şişer, nereye çekersen oraya uzar, içine ne doldurursan almam demez.
         Yönizmin "akılcıl düşünce"sine hoş gelse bile, herşeyi üzerine oturttuğu sosyal adaletin -eskilerin deyimiyle- "anlamı şairin karnında" bir hayli şişirnıe, kof sözcüktür. Şiir, roman, edebiyat şişirmeye yarar. Düşünce ve davranış olanında "kafa şişirmek"ten başka pek bir şeye yaramasa gerekir.
         2- İstismarı (Sömürüyü) Kaldırma
         Sömürüyü kaldırmak sosyal adaletin ürünü olacaktır. Nasıl?
        Yönizmin "İstismarı Kaldırışı"
         Yönizm, sosyal adaleti "devlete" yaptırdığı gibi, "istismarı" da gene devlete kaldırtır. Devletçiliğimiz istismarı nasıl kaldıracak? Yön burada güzel ayetler okur:
         "Çalışmayı Toplumun en yüksek değeri haline getirmek, çalışmaya dayanan kazançları yüksek seviyeye çıkarmak Devletçiliğin temel hedefidir. Kol ve kafa gücünü satarak geçinenlerin ezilmesine seyirci kalan, arsa spekülatörlerinin ve ticaret adamında istismarcı mutavassıtların haksız kaziançlarına göz yuman ve bu gibilerin bir yüksek Devlet memur'undan, fıkir ve bilim adamı'ndan fazla kazanmasına ses çıkarmayan bir sistemin, 20. yüzyılda daha fazla sürüp gitmesine imkan yoktur." (Bildiri, 4/d)
         Kur'an okumaya ve destan yazmaya alışkın "müminler" (inananlar) için, yukarıdaki sözler, zırıl zırıl "sosyalizm" sızan doğmalar gibi görünür. Biz, Hazreti Muhammed'in son peygamber olduğunu bilenler, öyle Tevrat ve İncil "mezamir"lerini 20. yüzyıl sonrasında gözü kapalı "amin! "le karşılayamayız. Çünkü "Yönizm" de hep "iktisat ilminin ve tarihin ışığında" konuşmak pozundadır. Söylenenleri bilim ve tarih ışığına çıkarınca ne görüyoruz? Birer birer izleyelim.
        "Çalışma" Nedir?
         "Çalışmayı toplumun en yüksek değeri haline getirmek" ne demektir? Çeşitli açılardan arayalım:
         "Çalışma" sözcüğü Türkçe'de geniş anlamlıdır. Başlıca iki ayrı sözcüğü içine alır; emek-iş... Emek harcamak da, iş yapmak da çalışmaktır. Elbet emek de, iş de toplumca yararlı insan gücü harcamak anlamına gelir.
         Ancak çalışmak, emek, iş toplumun ayrı sınıf ve zümreleri varsa, herbiri için apayrı yönlerde anlaşılır ve kullanılır. Örneğin kapitalist de "çalışır". Onun çalışmasına daha çok "iş" dendi. Tuttu. Kapitaliste "işadamı" etiketi konuyor. İşçinin çalışmasına "emek" adı veriliyor. Ne var ki "işadamı" da sıkışınca "şu kadar emek" verdiğini savunuyor.
         Demek, çalışma olağanüstii yuvarlak bir deyemdir. Kimin, hangi sosyal sınıf ve kümenin çalışması olduğu belirtilmedikçe, bilimsel bir söz edilmiş sayılamaz. Geçelim.
        Değer Nasıl Yükseltilir?
         Bezirgan toplumda ister "en yüksek" olsun ister "en alçak" olsun, her değeri, harcanan yararlı insan emeği yaratır. Değerin yüksekliği, yararlı emeğin ne denli basit ya da katmerli oluşuna ve ne kadar zaman sürdüğüne göre belirlenir.
         Yönizm "yüksek"le hangisini kastediyor? Toplumda bütün emekleri basit olmaktan mı çıkaracak? Yoksa çalışmayı son derece mi uzatacak? Başka türlü "en yüksek değer" elde edilemez. Toplumda her emek basit olarak başlar. Gittikçe beceri ve bilgi kazanarak katmerlenir. Anadan doğma katmerli emek olamaz. Yönizm bunun tersini diliyorsa, boşuna kuruntu yapıyor. Emeğin süresini uzatmakla "yüksek değer" peşindeyse, toplumda bütün ileri tekniği yok edip eski taşçağına dönmesi gerekir.
         Amacımız şaka değil. Gerile gerile atılan gelişigüzel sözlerin, bilim açısından ölçülmedikçe, ne gülünç anlamlar taşıyabileceğini anlatmaktır. Bu açıdan, Yönizmin o kallavi sözü, bilim dışı bir atmasyon olur.
         Yönizm acaba "emeğin değerinhi" derken neyi düşünmüş olabilir? İki şey akla gelir: I- Değersiz emek görmüştür. Değer deyince, daha çok değişim değeri kastedîlir. Bir emeğin değişim değerine dönmesi için, kullanım değeri bulunmalıdır. Emek bir işe yaramadan harcandı mı, meydana gelen şeyin yararlığı, bir gereksinimi karşılaması yoktur. 0 zaman dünyanın emeği harcansın, "değeri yoktur." Emek boşuna gitmiştir. Bizde böyle emekler çoktur. Havanda su dövülür. Yön, bu emek israfını devlet önlemelidir mi diyor?
         2- Emeğin manevi değeri, yani emek ve iş Türkiye'de kötü ve hor görülür. O da emeğin israfı kadar ulusal hastalığımızdır. Onun için Vatan Partisi programı şöyle der:
         "1- Mukaddes Cihad ilanı: Bütün memleket radyoları ve bekçileri, sabah akşam ezanlarından sonra, şehir ve köy meydanlarında şu büyük milli hakikati her gün haykıracaklar: Tarlada, fabrikada, karada, denizde, havada çalışmak, masabaşında, salonda, sarayda oturmaktan çok daha üstün şereflidir... İnsan için, işten gayrisi yalandır! (Leyse lil insane illa ma sea!)"
         Yönizm bu iki anlamda konuşuyorsa, önce onu böyle koymalıdır. Sonra, kendisinden önce konulanların üzerinden atlamakla bilim yapılmayacağını bilmelidir.
        Değer: Bezirgan Yaratığıdır
         Asıl sorun, Yönizmin "değer" anlayışındaki acıklı sapıtmadır. Çalışmayı "değer haline getirmek", Yönizmin sandığı gibi, her toplum için geçerli bir olay değildir. Yalnız bezirgan ekonomili toplum için vardır. Antika medeniyetlerin tefeci-bezirgan ekonomisiyle modern medeniyetin kapitalist ekonomisi içinde her çalışma ya da emek "değer haline getirilir."
         Ama, tarihöncesindeki ilkel komünada olduğu ve modern sosyalizmin yüksek aşamasında olacağı gibi, hiçbir çalışma "değer haline" getirilemez. Yönizm bunu bilmiyor mu? Bilmiyorsa, niçin "bilim ışığı" adına konuşuyor? Önce öğrensin. Yok, biliyor da öyle söylüyorsa, kimi aldatacak?
         Biz Yönizmi daha masum bir burjuva dar görüşü "ekonomi uzmanı" sayalım. O zaman şu sonuca varırız; Yönizm, yeryüzünde bezirgan ekonomili (antika ya da modern) sermaye düzeninden başka düzenli bir toplumu görmek istememektedir.
         Demek Yönizm, "iktisat uzmanlığı" yüzünden, kabalama kapitalizm dışında toplum düşünemeyen bir yarım bilgili küçük-burjuva eğilimidir. Sosyalizmle uzaktan yakından bir "bilimsel" ilişki iddiasına kalkamaz. Çünkü "iktisat bilimi ve tarih ışığında" sosyalizm, herşeyden önce, o burjuva hukukuna temel olan "emeği değer haline getirme" işine son verir.
        Kazanç Yükseltme Metafiziği
         Yönizmin "bilim ışığında" asıl karakteri bu olunca, "istismarı" nasıl kaldıracağı hikayesi daha kolay anlaşılır. "Çalışmaya dayanan kazançları yüksek seviyeye çıkarmak devletçiliğin temel hedefidir" diyor.
         Burada artık "bilim" duruyor. Bir panayır esnafının, her derde deva "abıhayat" satışı başlıyor. Çalışma kimin (hangi sosyal kümenin) çalışmasıdır? Belli değil. Devlet kimin elindedir? O hiç belli değil. Ama, "kazançları yüksek seviyeye çıkarmak" cebimizdedir. Arzu eden buyursun. "Bedava" (ya da 1 Yön parasına) sebilüllah dağıtıyoruz!
         Olmaz böyle şey. Hiç değilse "bilim" adına olmaz. "Çalışmaya dayanan kazançları yükseltmek"... Bakın, bunu devlet yapabilir. Hele bizde. Yeter ki, kimin, hangi "çalışması" kazandırılacak? O bilinsin.
         Finans-kapitatin çok "zahmetli" bir ölüme mahkûm ettiği "rahmetli" Gürsel Paşa da "Çalışınız! Çalışınız!" demişti. En çok; saman altından, "loca" üstünden finans-kapital "çalıştı". Önce bütün entelicans servislerini, ardından bütün "siyasi partileri", en başta İnönü Paşayı "çalıştırdı". Derken CIA generaline Ankara'da "bir başbakan arattı." Buldurttu. Şimdi Demirel'i harıl harıl "çalıştırıyor."
         "Bilim va tarih ışığında" son,gerçeklik bu. "Devletçiliğiniz" de onada, ondan başka hiçbir şey değil. Bu "devletçiliğin temel hedefi" ini "kazançları yüksek seviyeye çıkacak?" Ortada başka "devletçilik" bulunmadığına görc...
         Şimdi, her çalışmanın kazancı yükselecek mi? Kuruntuya gerek yok. Kapitalist de çalıştığını, gece uykularını kaçırırcasına çalıştığını iddia eder, memur da, köylü de, esnaf da, işçi de, aydın da çalışır... Devletçilik bunlardan hangisinin kazancını yükseltecek?
         "Kapitalist çalışmaz, çalıştırır" denecek. Peki, çalışanlarla çalıştıranların bulunduğu bir toplumda mıyız, değil miyiz? Kazanç yükseltme, metafızik "felsefe" değildir.
        İki Tip: Devlet ve Kazanç
         Dünyanın her yerinde kazanç yükselme ve alçalması, toplumuna ve devletine göre olur.
         Önce toplumuna bakalım. Devletin kazançlarla uğraşması için önce varolması, bulunması gerekir. Tarihöncesinde devlet yoktur. Kimse de kazancını devletçilikten bekleyeınez. Kazanç, zenginlik, sınıf ayrımları olamaz. Yüksek sosyalizm konağında da, sosyal sınıflar gibi devlet de olamaz. Dolayısıyla bulunmayan devletçilik ne çalışmayı, ne çalışmamayı etkileyemez. Ve insanlar, şu ya da bu nedenle çalıştıkları ölçüde kazanç denilen bezirgan hukukunu unuturlar.
         Yönizm, çalışmaya kazanç sağlayan bir devletçilik düşündüğü için, sınıflı toplumun düşünürüdür. Sosyal sınıfların erimediği bir toplumda yeryüzü iki tip "devletçilik" biliyor:
         1- Kapitalist devlet: Finans-kapitalist hegemonyasında, tefeci- bezirganlarla hacıağa, eşraf ve benzerlerinin kazançlarını yükseltir.
         2- Sosyalist devlet: İşçi sınıfı hegemonyasında, köylü, esnaf, aydın küçük-burjuvaların kazançlarını yükseltir.
         Bu iki tip dışında bir devlet ve devletçilik, kızgın çöl yağmuru kadar bile ömürlü olamıyor. Yönizm, devletin karakteristiğini "kazanç yükseltici" saymakla, daha ömürlü bir "yeni" devletçiliği, kuruntuevinden başka nerede "bilim vc tarih ışığı"na kavuşturabilir?
         Hakkını büsbütün yemeyelim. Yön'ün daha sonraki sözlerini unutmuyoruz. Ne güzel tekerliyor. Yönizmin "istismarı" kaldıracak "yeni devletçiliği" başlıca üç lekeden ya da illetten uzak duracaktır. Nedir onlar?
        Gücü, Satanı "Ezmeme" Mezesi
         1: "Kol ve kafa gücünü satarak geçinenlerin ezilmesine seyirci kalan" bir devletçilik olmayacak.
         "Kol ve kafa gücü satımı" devam edecek. Yalnız "ezilmesine seyirci" kalınmayacak. Allah için, bugün Demirel devletçiliği "seyirci" mi kalıyor? Örgütsüz ve sessiz biçare esnafçıkların, köylücüklerin, aydıncıkların yaralarına geceli gündüzlü en ağrı kesici afyonlu macunları sıvıyor. Başı bağlanmış işçilerin ise, kimi grevlerini "iptal" ediyor, kimi sendika gangsterleriyle patronlar arasında kırışma yaptıran bakan ve benzerlerini uzlaştırıyor.
         Hem "ezilmek" nedir? Bir şiir ve roman bezirganlığına meme. "Kol ve kafa gücünü satın" alanlar düzeni, yani kapitalizm ne zaman emekçileri ezmiş, ne zaman "ezmemiş" sayılacak? Bir insan, başka birçok insanı "ezmeden" nasıl işletip, onun yarattığı artı-değeri elinden alabilir? "Ezmesiz" lokanta dükkanı olabilir, ama "ezmesiz" "sömürü düzeni" Yönizmin meze dükkancılığından başka nerede "alınıp satılır?"
         "Bir hiç için, birçok gürültü" (Sheakspare)
        Spekülasyona Göz Yummama Salçası
        2/a- "Arsa spekülatörlerinin ve ticaret alanında istismarcı mutavassıtların lıaksız kazançlarına göz yuman" bir devletçilik olmayacak. Kimdir o "arsa spekülatörleri?" Yüzeyden içe inelim. a) En yüzeyde, her büyük şehrin her köşebaşında yuvalanmış "emlakçı" örümcekceğizleri dizilirler. Bu zavallıların çoğu, "asker sivil bürokrat"lıktan emekliye atılınca aç kalmamak üzere, son tasarrufunu da "emlakçılıkta" eritmeyi deneyen yarı kapıkulu, yarı devletçilik işsizlerdir. Arsa spekülasyonundan başka bir şey yapmıyorlar.
         Devletçiliğimiz onlara mı göz yummayacak?
         b) Emlakçıların arkasında, şehrin şu ya da bu semtinde ya da dışarılarında, babasından, dedesinden bir arsacığı ya da tarlacığı kalmış olanlar. Kapitalizm geliştikçe köyden şehire işsizler akın etti. Yollar asfaltlandı. O yeri atası 100 paraya almışken, çocuğuna 100 bin lira veriyorlar. Çocuk 1 milyon istiyor. Bu, apaçık arsa spekülüsyonudur. Çünkü, arsa sahibinin en ufak emeği, en basit zekâsı bir katkı yapmamışken, çoğu kör raslantıyla milyoner olması önündeyiz.
         Ülkede kapitalizm sürüp giderken, en ülkücü geçinen Yönizm ideoloğu ya da keskin komünist, bunamadıkça, milyonluk arsasını 100 kağıt liraya başkasına sunar mı? Delirmedikçe, "arsa spekülatörü" durumunda kalacaktır.
         Devletçiliğimiz onlara mı göz yummayacak?
         c) En geride, hiçbirisi "arsa spekülatörü" sıfatını üstüne kondurmayan asıl finans-kapitalistleri (banka, şirket ve toprak ağa ve bey efendileri) izleyelim. Şehrin en büyük arsalarını yok pahasına kapatırlar. "Halka hizmet", "evsizleri mesken sahibi etmek" için devlete bir göz kırpar. Hazineler, kasalar ona kredi olur. Belediyeler ve devlet onun yerlerini asfaltlar, elektrikler, telefonlar. Milyonların dansı göz karartır.
         Devletçiliğimiz onlara mı göz yummayacak?
         "Hadi canım sen de." Onlar hangi yabancı sermayenin neremizi bayındıracağını ve hangi "devlet teşebbüsü"nün ne gibi planlar kotardığını, ahbapları bakanın masası üstünde "tesadüf" okumuşturlar. Ve Yönizmin öylesine özlediği "istihsal seviyesini" yükseltmekten başka amaç gütmemişlerdir ki!
         Tek tek kişiler şöyle dursunlar. Beş altı yüzünü Yassıada Yüksek Olağanüstü ihtilal Mahkemelerine verdik. Menderes'in cımbız parasından başka "kanuna aykırı" bir yer ya da para spekülasyonunu bulabildik mi?
         Bulamazdık.
        Sömürüsüz Ticaret Masalı
         2/b- Çünkü, biz (yani Yönizm) "Ticaret alanında istismarcı mutavassıt" ile "haksız kazançları" mikroskop ya da teleskopla arayacağız. "Ticaret" yerinde duracak. Biz onun "haklı mı, haksız mı olduğunu yoklayacağız. Ona göre "istismar: sömürü" var, yok diyeceğiz.
         Bunu teker teker yapmak için, şimdiki yarım ile bir milyon devlet kapıkulunu kaç on milyona çıkaracağız? Her kapitalistin işyerine beş on tane, evinin kapısına, otomobiline, mutfağına, telefonlarının başına, salonuna, poker masasına, yatak odasına, karyolanın altına kaçar tane "zehir hafiye" sokmalıyız ki anlayalım "istismar" yaptı mı, yapmadı mı. Yaptıysa ne demek? Hem kapitalist olacak. hem "istismar" yapmayacak?... Bir işgücünü ya da malı alırken satıcısını, satarken alıcısını kazıklamadan nasıl "ticaret" edecek?
         Evet Yönizm "ticaret istismarıcı olmayan haklı kazancı" tanımlamadığı için, Timurlenk'ten daha korkunç bir sosyal işkenceli keyfi idare olacaktır. Kapitalistler öyle bir "sosyal adalet"tense, bin kez komünizme kucak açacaklardır. Komünistler ise, kapitalizmi en hinoğluhince sürdürdüğü için onu affetmeyeceklerdir.
         Yönizm o "istismarsız mutavassıt" ya da "haklı kazanç" ilkelerini hangi toplumda bulmuş? Hiç söylemiyor. Biz arayacağız. İnsanlık tarihinde öyle şey olmuş mudur? Olmuştur. Ne zaman? İlk Sümer uygarlığının Ur kentinde, henüz "bezirgan sınıfı" doğmadan, öyle alışverişler olmuş sayılabilir.
         Her küçük üretici kendi ürününü birkaç bin nüfuslu kent (site) pazarına çıkarmıştır denir. Öyle tek tek saf üreticiler pek gerçek değilse de, kimi ekonomi ilişkilerini aydınlatmak için varsayım olağan sayılmıştır. Karşılıklı iki üretici kendi ürünlerini değiş-tokuş ederlerken, haksız kazanç düşünmemiş sayılırlar.
         Bunlar üreticilerin kendileri. Ya "mutavassıt"lar? Tapınak adına kentin buğdayını alıp uzak illerdeki madenlerle değiş eden bir aracı vardır. Ona Sümerce "tamkara" deniyor. Aracı tamkâra namuslu kaldığı sürece, güttüğü kervanlı alışverişte "istismarsız mutavassıt" olmuştur denilebilir. Çünkü kamu adına aracıdır.
         Ama bugün Ur çağından 7 bin uzaktayız. Tamkaralar, ta o zamanlar haksız kazançla sömüren aracı bezirganlar haline gelmişlerdir. O gün bugün türü yitmiş antika alışverişi Yönizm nereden çıkarıyor? Kendi küçük-burjuva eğiliminden. Emperyalizm çağında, Sefaletin Felsefesi'ni yazan esnaf kafalı Proudhon gibi, bizim kapıkulu kafalı Yönizmimiz de "kalkınmanın felsefesi" diye tutturuyor. Karl Marx'ın çoktan öldüğüne güvenerek, Türkiye'nin küçük-burjuva yığınlarna, yıllanmış "hayalci sosyalizm"i bir "yeni devletçilik" diye yutturacağını umuyor!
         Bunu kendisi de ağzından kaçırıyor.
        Ziller Kapıkulları İçin Çalıyor
         3- Yönizm üçüncü olarak diyor ki:
         "Bu gibilerin (arsa spekülatörleriyle sömüren aracıların) bir yüksek Devlet memurundan, fikir ve bilim adamından fazla kazanmasına ses çıkarmayan bir sistemin 20 nci yüzyılda daha fazla sürüp gitmesine imkan yoktur." (Bildiri, 4/d)
         Gerçi burada bir örnek veriliyor. Ama, onu seçmek bile bir içgüdüyü gösteriyor. Yüksek memur da, fikir adamı da burjuvalaşmadığı ölçüde, bir küçük-burjuvadır. Yönizm o kümeleri tahrik ediyor. Onların bile "alçak memur" kesimini değil, "yüksek"lerini öneriyor. Vurguncu neden "yüksek devlet memurundan" fazla kazansın?
         Demirel de bunu anladı. CIA da. 27 Mayıs'tan sonra verilen primler,yapılan zamlar vurguncularla aydın kapıkulları arasındaki uçurumu kaldırma uğrunda birbirini kovalıyor. Ne yaparsın ki, tüm dünya çapul edilmedikçe, Amerika'nın "ak yakalıları" gibi, vurguncununkiyle yarışan bir "yüksek memur veya bilim adamı" kazancı Türkiye'de kolay sağlanamaz.
         Beride Yönizm, dünyayı. (Türkiye dünyasını) o "yüksek" kapıkullarından başkası ile cennete çevirmeyeceğine inanmış. Pek parlak "Bildiri"nin en son ayetişerif'i şudur:
         "Bugün içinde bulunduğumuz buhranlardan kurtulmanın birinci şartını, Türk toplumunun çeşitli kesimlerinde görev almış olanların ve millet kaderine hakim olabilecek mevkilere gelmiş bulunanların, düşüncelerini açıkça ortaya koyarak, bir temel kalkınma felsefesi etrafında birleşmelerinde görüyoruz."
         Anlaşıldı mı?
         "Kalkınmayı hızlandırmak"; "milli gelirdeki artışların önemli bir kısmını tasarrufa yöneltmek", "vergi adaletini sağlamak", "sendikaların kuvvetlendirilmesi", "istihsal kooperatiflerinin geliştirilmesi", "küçük sanatlarda kooperatifçiliğin yaygın hale getirilmesi", vb. vb.... 100 yıldır sağda yolda ortaya atılmış -işçi sınıfı dışında- bütün burjuva reformu önerilerini kimler becerecek? "Millet kaderine hakim olabilecek mevkilere gelmiş" "görevli" kapıkulları!
        Felsefe: "Yem Borusu"
        Kapıkulları isteseler "yeni devletçilik"le "istismarı" kaldırabilirler mi? Bir gelenekleri var.500 yıllık Osmanlılığı "devlet sınıfları" olarak "idare" etmişler. 500 finans-kapitalist ile 5000 tefeci-bezirgan hacıağanın sömürebildiği yığını neden 500 bin kapıkulu güdemesin? Zaten görünüşte "güden" kim?
         Ancak, o görünüş "Olsa ile bulsa, bir araya gelse" felsefesidir. Bırakalım, Osmanlı İmparatorluğunu nereye dek "güttüklerini". Cumhuriyette komprador burjuvaziyi kaldırıp, yerine fınans-kapitali oturtan kim? 27 Mayıs'ta fınans-kapitali birkaç gün "hop oturtup, hop kaldırttıktan" sonra, yalnız "yüreğini kaldırmak"la bırakıp (Milleti haraca kesen "tasarruf, bonosu" yolundan) "hızla kalkındıran" kim?
         Eğri oturup doğru söyleyelim: "Yüksek memur ve fikir adamı" dediğimiz, "yüksek kapıkulları"dır. Kimseyi suçlamak aklımızdan geçmesin... Olaylar, olaylardır. "Alçak memur ve fıkir adamı" da, kuzu gibi, o "yüksekler"e uyuvermiştir. Ne yapsın biçare? O da eski "iltimas- madenihas-delkitemas" üçüzünün yaratığıdır: Ve İspartalı usulü yakalanmamak koşuluyla ne denli çalarsa o denli "becerili-sorumlu-şerefli" sayılıp "yükselmeye" eğitilmiştir. "Gizli işsizlik" gibi toplumu kasıp kavuran "gizli kayırma (iltimas) -rüşvet-irtikap-suistimal-suyu arama" sömürüde büyük hırsızlarla "suçortaklığı" kompleksine düşmenin ezeli, sınanmış yolu değil midir?
         Bununla, "kapıkulundan hayır yok!", onun "potansiyeli", çöplüğe atılmalı! demek istemiyoruz. Onun, "devlet demek ben demeğim" kuruntusu uyarılmalıdır. O, kapıkuludur. Devlet, egemen sınıfındır. Modern toplumda modern sosyal sınıf iki kampttı. Burjuvalar-ağalar kampı, proletarya kampı. Bu sosyal temel açık konmadıkça her "devletçilik" adam kandırma oyununa döner.
         Onun için, 1961 yılı "sürüp gitmesine imkan yoktur" sanılan sömürü sistemi "sürüp gitmiş"tir. Çünkü, toy "iktisat uzmanı" "öze1 teşebbüs kâra dayanır" sanmıştır. "Kâr" kapıkullarının cebine girerse "devletçilik" güneş olur sanmıştır. Hayır, özel teşebbüs bir sosyal sınıfa dayanır. Kapıkulu modern bir "sosyal sınıf" değildir. Hangi sınıf maaşını ve konforunu sağlarsa ona "kul" olur. Gerçek bu!
         En "hasbi devletçi" Yönizm bile "kalkınmayı hızlandırmak" istedi mi , o "maaş-konfor", güvencesi "vergi"ye şöyle göz kırpıyor: "Bellibaşlı tasarruf kaynaklarından biri olan vergilerde verimin arttırılması, Devletçilikte mümkündür." (Bildiri, 4/a) buyuruyor. Ve: "Yüksek gelirlerden alınan vergilere karşı bugün yönetilen en önemli itiraz. bunları yatırımları azaltmasıdır" diyor. Ve ütopisine "yüksek gelir"lileri inandırmaya(kandırmaya!) çabalıyor.
        Böylece,hiçbir şey yapamayanların, herşeyi söylemek logoresine tutuluyor. "Kalkınma felsefesi dediği şey, kapıkuluna "avunma felsefesi" = yem borusu oluyor.
        Öğrenci Olmadan Bilginlik
         Bütün o "yüksek" kuruntular nereden geliyor? Kuşku yok, "aydın" dediğimiz modern küçük-burjuvanın, hem antika örneği gibi "iki cami arasında binamaz" kalmasından, hem de bu vurguncular ülkesinde -bir gece ansızın milyoner olunduğu gibi- keskin iki üç çıkışla, önüne ardına bakmaksızın, kestirmeden "yüksek... fikir ve bilim" tepesi olma aşkından.
         Fikir ve bilim ise, Marx'ın dediği gibi, doruktur. Oraya asfalt yol yoktur. Bir ömür boyu uçurumlu patikaları aşmak vardır. İktisat bilimi, das Kapital doruğundan sonra, burjuva vülger ekonomi bataklığında açmış çiçeklerle kavranmaz. Marksist ekonomi dışında ciddi ekonomi bilimi kalmamıştır. Marksist ekonominin alfabesi olsun iyi kavranmadıkça, hiçbir temeli toplum konusu anlaşılamaz.
         Yönizmin sosyal eğilimi bir yana bırakılırsa, yanılmalarının teknik nedeni, Marksizmin alfabesini "tenezzül" saymasında toplanıyor. Her genç Yöncü, hava azıcık satış yaptırır yaptırmaz "artık alim olduk" komleksine uğruyor. Bu kez Marxksizmin alfabesi aydınlanmadan, "cebr'i ala"sı üzerine dokt fetvalar ortalığı çınlatıyor.
         Marksizmin alfabesi, insanı kolay sapıtmalardan koruyacak en sağlam pusuladır. O pusulanın ibresi, emek-işçidir. Emek kavramını bütünüyle incelemeden hiçbir ekonomi sorunu nasıl çözülemezse, işçi sınıfı bütünüyle araştınlmadıkça hiçbir sosyal ve politik sorun da çözülemez.
         Örneğin, değeri sözcüğünü mü ağzımıza alıyoruz?
         Toplumda emekten başka değer kaynağı yoktur. Bunu hatırlamak ve hatırlatmak kimsenin gücüne gitmemelidir. Antika eserlerin, toprağın değeri yok, arı ve taleple beliren fiyatı vardır.
         Devletçilik de öyle. Bezirgan devletçiliği ise emeğin değere dönmesini savunur. Ama, emeğin değerini -yani bir malın içinde billurlaşan emek miktarını- dünyada hiçbir devlet ne yükseltebilir, ne alçaltabilir.
         Bezirgan toplumun ulaştığı üretim tekniğine ve yöntemine göre bir malın elde edilmesi için gereken ortalama toplumsal emek miktarı, ya da değer, daha yüksek ya da alçak olur. Üretim ilişkilerinin (sınıf ilişkilerinin) ürünü olan devletin ne haddine, emeği yüksek ya da alçak değerli yapmak!
         Görüyoruz. Kimi sözler harcanırken, bilimsel anlamlarını tanımak gerekir. Hele bu sözler sosyalizm karşısında söyleniyorsa, daha tetik davranmalıdır. D. Avcıoğlu'nun, S. Divitçioğlu'nu sıkıştırırken söylediği gibi, insan: "Marksizmin elifbası üzerinde tartışmak zorunda kaldığı için mahçup ve üzgün" düşer." (Yön, 8 Temmuz 1966, s. 11)
         3- Planı İndirmek
        Dünyanın Yeniden Yaratılışı
         27 Mayıs'tan önce ve sonra, Menderes'ten Bölükbaşı'ya, İnönü Paşa'dan Demirel Beye dek bütün politika "üstad"larının seçim kampanyalarında saçtıkları slogan... dikkati çeken aynı fikir-hap; "hızla kalkınma" için "plan" oturtmasıdır. Bu hap, politika üstadlarımızın ağızlarında nasıl yaldızlanır? Biliyoruz Sorun hapın yaldızında değil, içindeki cevherdedir. Yönün ağzında "plan"-hap hangi cevheri (özü) taşıyor? Az ayrıntısıyla inceleyelim.
         Türkiye'de plan sözü kimden çıktı? Emperyalizmden. Uluslararası finans-kapital Türkiye'yi torbada kck:lik edince, sömürüsünü bir plana bağlamak istedi. Ve politikacılarımızın ağzına plan sakızını verdi. Emperyalizmin "plan" dediği şey tekeldir. O, oluştan, "tekelci" anlamına gelen "devletçi"dir de. Yalnız bu ilâ adı kullanmaz.
         Yön devletçi-plancıdır. Ve DPT'yi beğenmez. Der ki:
         "Türkiye'nin kalkınmasını belli bir siyasi amaca yöneltmek, siyasi iktidarın emrinde teknik bir organ olan Devlet Planlama Teşkilatı'nın yetkisini aşan bir iştir." (Bildiri, 2/c) "Plan iktisadi hayatı istenen amaçlara zamanında ve bütünüyle yöneltmiye imkan verecek yetkilerle araçları da beraberinde getirmelidir... Bunu sağlayacak belli başlı şartlardan biri, iktisadi hayatın çeşitli kesimlerine hakim olan kilit sanayilerin Devlet elinde bulundurulmasıdır. Devletçiliği, ciddi bir planlamanın vazgeçilmez unsuru sayıyoruz." (Bildiri, 4/b)
         Yani devletçilik herşeye, plancılık ise devletçiliğe "hakim" olacak; dünya tersine dönecek!
         Biliyoruz, plansızlık kapitalist üretimin karakteristiğidir.19. yüzyılın klasik bunalımları, o plansızlığın ürünüydü.
         Bilimsel sosyalizm "iktisadi hayatı bütünüyle" planlamaktır. Böyle bir "ekonomik plan" ne ister? Onu uygulayacak sosyal sınıf ve sosyalist parti. Yön ne yapıyor? "Sınıf" mı? Allah göstermesin! Örgüt mü? Üç bin lira maaş veren sendikadan başkasına girilemez. Yalnız şöyle yazılır:
         "Fakat, ağırlık merkezi özel teşebbüs olan bir iktisadi sistemin bugünkü yapısiyle Türkiye'nin hızla ve sosyal adalet içinde çağdaş uygarlık seviyesine erişebileceğini sanmıyoruz." (Bildiri, 3/a)
         Nedenleri? Yön, 30 yıl önceki "kadroculuk" gibi Yahudi yalvaç pozunda Talmut talkını veriyor. Kendisinden önce yapılmış açıklamalan (doğru- yanlış) yok sayıyor. Sosyalizmi ise ağzına almıyor.
         Yeryüzünde herşey yeni-Yönizmle başlayacak!
        "Yeni" mi, "Kriptoculuk" mu?
         Nasıl bir düzen gerek? Yön açıkça "sosyalist" demez. Demesin. Söylediği bütünleme plan sosyalizmden başka yerde olamaz. Öyle ise Yön "ürkek sosyalist"tir, ya da "hür basın"ın deyimiyle "kripto-sosyalist" (saklı sosyalist)... Saklanmaya 27 Mayıs'tan sonra o denli gerek var mı? Bu bir. Diyelim ki adamlar tedbirli. Yalnız ikincisi var. Yön bir (hep gene Yahudi yalvaç edasıyla) kehanette bulunuyor:
         'Türkiye'nin iktisadi hayatında özel teşebbüsü ve Devlet teşebbüsünü birlikte yaşıyan karma bir sistem kalacaktır." (Bildiri, 3/a) diyor. Oysa bu kanı geleceğe ait bir olasılık değildi;. Koalisyon hükümetlerinin (Demirel-İnönü-Bölükbaşı-Alican vb'lerinin) her günkü ürkek kapitalizmleridir. Onlar, halkın önünde, bir avuç bezirganı devlet eliyle zengin edeceklerini söylemekten ürkmekte haklıdırlar. Yön "karma sistem kalacaktır" garantisini veriyor. 27 Mayıs'tan sonra bunu ona soran var mı? Kalmış, gidiyor karmakarış!
         Görüyoruz: "Özel teşebbüse inanmıyorum" demek de, "karma ekonomi kalacaktır" buyurmak da "yeni" bir şey değil. Yeni olan şey, söz kalabalığı arasına karışan bindiği dalı kesme saçmalığıdır.
         Yön bir yandan, "Devlet Planlama Teşkilatı"nı yetersiz buluyor. Öte yanda, karma ekonomi kalacak derken, kendi sözünü baltalıyor. Toplum ölçüsünde plan ancak sosyalist bir toplumda olur. Özel teşebbüs demek, birbirinden bağımsız, plandan "hür", yani anarşik üretim demektir.
         ABD'nin her tröstü, birkaç Yakındoğu devletinin bütçesini satın alacak büyüklüktedir. Onun için, ABD, bunalımları "amortize" edecek, ya da alacaklarını tekelden garantiye bağlayacak "planlar" yapmaksızın emperyalizini ayakta tutamıyor. Bu durum ABD kapitalizminin planlı ekonomiye dayandığını gösterir mi? Asla.
         Yön: "Biz kilit sanayiyi devlet eline" veren "ciddi bir planlama" istiyoruz diyecek. ABD'nde bütün ekonomi 200 ailenin, bu 200 aile de 8 merkezin tekelci kontrolünde. Yalnız General Motors firmasının 1962 net kârı 14.5 milyar lira. Türk devletinin bir yıllık haydan gelip huya giden bütçesi! Yalnız Rockefeller firması 70 milyar dolarlık (700 milyar resmi kurla Türk lirası) ABD sermayesine hükmeder. Senin "cari fıyatlarla" 1962 üretim sektörleri bakımından ulusal gelirin 54 milyar Türk lirası (Rockefeller'in 13'de 1'i). Yalnız General Motors'un 1962 sermayesi 146 milyar. Senin "gayri safı sermaye teşekkülün" 8 milyar (Bir Amerikan firmasının 8'de 1'i). Onun için ABD, nice "bağımsız devlet" dediklerinle, kedi fareyle oynar gibi oynayabiliyor.
         Bu Amerikan özel sermayesi, "kilit sanayiyi senin devletinden daha geniş ölçüde tekelinde tutuyor. Amerika ekonomisini it sürüsü kadar kalabalık "menacerler" aracılığı ile kontrol edip "planlıyor". Yön, Amerikan ekonomisinin "ciddi bir planlamaya" girdiğini öne sürebilir mi? Bilmiyoruz, ama zannetmiyoruz. Amerika'da iktidar (yani devlet) özel teşebbüsün emrindedir. Özel teşebbüsün tekelciliği, toplum bütününe plan yapmaz, kâr için rasyonalizasyon yapar ve ancak plansızlık sayesinde yaşar. Amerikan tekellerinin sağ kalması: 1) Kendi ülkesinde geniş bir tekel dışı bırakılmış "vahşi" özel sektörün plansızlığına bağlıdır; 2) Dünyada dağınık özel teşebbüs topluluklarının anarşik ve bilinçsiz sömürge olarak kalmalarına bağlıdır. Amerikan tekelciliği ve devleti, Amerika'da ve dünyada plansızlığın kendisine sömürge ettiği "ufak"larla "vahşi"'ler zararına ayakta durabilir.
        Türkiye'nin Gerçekliği
         Onun için biz, küçük Türkiye ekonomisini planlamalı mıyız? Elbette. Ama bugünkü "karma ekonomi kalacak" dedik mi, Amerikan tekellerinin işine gelecek "planlama teşkilatı"ndan başkası gerçeklerimize uymaz, Rakamlar ortada.
         Gayri safi sabit sermaye teşekkülü toplamı içinde kamu sektörünün payı 1956 yılı %46.9'ken,1962 yılı %47.1 olur: 5 yılda devletçiliğimizin sermayesi binde 2 artar. Fakat bu artış içinde konut, bina ve inşaat büyük yer tutar. Asıl sermayenin teknik yanı, makine ve donanım o beş yıl içinde özel kesimde 4.1 kat arttığı halde, kamu kesiminde 3.1 kat artar. Yani, binde 2 ilerlemiş gibi görünen kamu kesimi gerçekte binde 330 oranında gerilemiştir.
         Yarış, salt sermaye artışı bakımından özel kesime kazandırılmıştır. Karma ekonominin Türkiye'de uygulanışı, özel sermayeyi geliştirmek içindir.
         Bugünkü devletçiliğimiz budur. Millet devlete çuvalla verecek, devlet de öze1 teşebbüse torba torba dağıtacaktır. Devlet öze1 teşebbüsün siyasi hegemonyası altında kaldıkça başka bir sonuca salt devletçilikle varılamaz. Yön "varılır" derse milleti aldatmış olur. Olmayacak duaya amin dedirtir. Yön' ün böyle sahte bir inanç yaratması yersiz olur.
         Türkiye'de gerçekten planlı ekonomi isteniyorsa, devletçiliğimizi, finans-kapitalle tefeci-bezirgan tekelinden kurtarmak birinci iştir. Bu iş, halkın gerçekten siyasette söz sahibi olmasıyla başarılır.
         Ancak o zaman: "İkinci bir kuvayimilliye seferberliği gerektir... Bu mübarek iktisadi kuvayimilliye seferberliğimizin güdücü ruhu -başta işçi sınıfımız gelmek üzere- cahil alim, köylü şehirli... bütün değer yaratan iyi, niyetli vatandaşların, tamamile aşağıdan gelme ve tamamile serbest(Teşebbüs-Teşkilat-Kontrol)larında bulunur; ve bu emelle, bütün organlarda bilfiil müstahsiller (eylemcil üretmenler) çoğunlukta görülür, yarımız olan kadın ön safta bulunur, gençliğe sonsuz inanılır." (V.P. Anatüzüğü, s.l)
         Bu siyasi çaba başarılmadıkça, plancılık istediği kadar göklere çıkarılsın, yapılacak bütün planlar Amerikan tekellerinin ve yerli Demirellerin göstereceği "Yön"de yürür. Yön böyle bir Yön müdür? Herhalde olmamalı. Gerçeği görmüyor mu? Görüyor. Buna karşı ne yapıyor? (Yapmak Şöyle dursun, ne düşünüyor?)
        Dünyayı Tersine Çevirme
         Yön, "Türkiye'nin kalkınmasını belli bir siyasi amaca yöneltmek" istiyor. O siyasi amaç nedir? Besbelli (ürkek ya da atak) "sosyalizm" olacak.
         Sosyalizm amacına varmak için ne gerekir? Yukarıda değindik. Devlet planlaması gibi bütün devletçiliğimiz de gerçekten halkçı, halkın aşağıdan ve serbest teşebbüs-örgüt kontroluna dayanmış bir "siyasi iktidarın emrinde" olmalıdır.
         Yön tam tersini istiyor. "Siyasi iktidarın emrinde teknik bir organ" olmayacak bir "planlama teşkilatı" tasavvur ediyor! Dünyanın her yerinde teknik ve ekonomi planları siyasi iktidarların emrindedir. Demokratik İngiltere'de de faşist Almanya'da da, komünist Sovyetler Birliği' nde de bu böyledir.
         Yön, Türkiye'de bunu tersine çevirebileceğini umuyor. Hem kalkınmayı "siyasi bir amaç"a yöneltmek istiyor, hem yöneltmeyi yapacak "siyasi iktidar"ı -ki devlet demektir- "Devlet Planlama Teşkilatı"na emir veremez hale sokmak istiyor. Neden? Çünkü bugünkü siyasi iktidar AP'nin elindedir.
        27 Mayıs Ütopyası
         Bunu bildiği halde, siyasi iktidardan bağımsız bir devlet (olabilirmiş gibi) istiyor Yön. (İsteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara diye besbelli) iktidara kafa tutan bir devlet, daha doğrusu devlete karşı devlet. Yön'ün bütün "felsefesi" bu "yeni devletçilik" ilkesini keşif ve icat etmiş olmasına dayanıyor. Çok "orijinal". Bu orijinallik Yön'e nereden geliyor?
         27 Mayıs'tan. 27 Mayıs'a nereden geliyor? Osmanlı İmparatorluğu geleneklerinden. Ala. Demek Yön'ü icadı büsbütün temelsiz değil.
         Osmanlılıkta devlete karşı devlet, padişahıa karşı yeniçeri kazan kaldırmasıydı. Cumhuriyette devlete karşı devlet, Türkiye Silahlı Kuvvetlerinin DP hükümetini devirmesi oldu. Demek tarihte, Yön'ün kuruntuda kurduğu gibi paradokslar olurmuş. Yeniçerilerin kazan kaldırmaları tarihe karıştığına göre, Yön 27 Mayıs'ın mı ideoloğudur? Pek benziyor.
         Ancak, bu gibi değişiklikler adım başında gelmezler, gelince de, onları getiren sosyal, ekonomik ve politik sınıf eğilimlerinden aldıkları amaçla yönelirler.
         Bu amacı bizim uyduracağımız ütopik "devletçilik" kuruntuları değil, ortada duran gerçek devletin sahibi, belirli sosyal sınıflar etkiler. Yön'ün tüm hiçe saydığı o etkiler ise bu sosyal sınıf determinizmidir. Yön ise, bir topluma sosyal sınıflar üstünde "yön verebilecek" insanlar bulunduğunu savunuyor.
        "Sınıf" Yerine "Kişiler"
         "Planların yön kazanması ve başarıya ulaşması ancak Türk toplumuna Yön verebilecek durumda bulunan çevrelerin açık bir kalkınma felsefesi üzerinde anlaşmalarile mümkün olacaktır." (Bildiri, 2/c)
         Bildirisini de o "çevreler"den derlediğini yazıyor: "Hazırlanan bildiri Türk toplum hayatının çeşitli kesimlerinde görev almış kimselere danışılarak, onların fıkirleri göz önünde tutularak meydana getirildi." (Bildiri, Başlangıç) Ve tekrar ediliyor: "... Kurtulmanın birinci şartı, Türk toplumunun çeşitli kesimlerinde görev almış olanlar ve millet kaderine hakim olacak mevkilere gelmiş bulunanlar, düşüncelerini açıkça ortaya koyarak bir temel kalkınma felsefesi etrafında birleşmeli."
         En son "felsefe" bu! Adı, sanı belirli olmayan "çevreler". Bunlar tüm küçük-burjuvazi midir?
        Küçük - Burjuva Yerine Ayrıcalıklı Kapıkulu
         Kimdir o "çevreler"? Bu yerde bakla da ağızdan çıkanlıyor:
         "Türk toplumuna yön verebilmek durumunda bulunan: Öğretmen, yazar, politikacı, sendikacı, müteşebbis ve idareci gibi kimselerin belli bir kalkınma felsefesinin ana hatları üzerinde anlaşmaya varmalarını zaruri sayıyoruz." (Bildiri, 2)
         Demek bütün planların dayanağı, tümüyle küçük-burjuvazinin büyük yığınları bile değildir. O yığınlar içinden bir avuç insan istibdatta kapıkulu, meşrutiyette münevver, cumhuriyette aydın adı verilen Türkiye'deki azınlık bile değil, "millet kaderine hakim olacak mevkilere gelmiş" hüdavendigarlar. "Söyle Tatar ağası?"
         Bütün o cennetlik centilmenleri bir tek "kalkınma felsefesinde" birleştirmek ne güzel şey! Yeter ki gerçek olsun. Gerçek olması için, bu insanların kimlikleri ve çevreleri üzerinde durmak gerekmez mi?
        Yüksek Görevliler: İntihar Felsefesi
         Kimlikler belli. "Görevliler". Yöncülük kızacak ama, soralım; polis "görevlisi jandarma" da bu görevlilerden midir? Elbette olmalıdır. Şaka etmiyoruz. Camide vaiz ünlü hocaefendiyi dinleyin: "Ülülemr" kimdir? Polistir, jandarmadır.
         Toprak gösterisi yapan köylüyü karakola, gösteri yürüyüşü yapan şehirliyi cezaevine "yönelten" odur. Ona "kalkınma felsefemizi" beğendirmezsek epeyce "imkansızlık" değilse bile, güçlük çekeriz.
         Ancak Yön bu küçük insanların görevliliklerine de önem vermez. Görevli yüksek tabakadan "millet kaderine hakim" olmalıdır. Yön bu yüce görevlilere güveniyor mu bari?
         Hayır. O gibilerin bütün benlikleri hep "dış yardım turizm, meyve sebze ihracı" -yani hep bizim acente bezirganların fıkirleri- ile doludur. Yön yazıyor: "Toplum hayatının gidişinde söz sahibi birçok kimse (sebze meyva ihracı -Turizm- Dış yardım yolu ile) kalkınma davasının çözülebileceğine inanmaktadır." (Bildiri, 2/b)
         Ne yazık değil mi? Sen bütün umudunu, inancını o "yüce görevlilere" bağla.. Onlar da habire dış yardım-turizmden başkasına inanmasınlar. Başkası olsa intihar edebilir. Yöncülerin sinirleri sağlam. Dayanıyorlar. Yalnız "akılcıl düşünce"leri depreştikçe, kendi kendilerine şöyle sokran maktan da "hazin" "üsluplarını" alıkoyamıyorlar:
         "İşte en hazin tarafı, (diyorlar) Türkiye'nin kaderine hakim olabilecek durumda bulunan çevrelerde, karşı karşıya bulunduğumuz çetin meselelerin şuuruna henüz varılmamış olmasıdır. Bu çevrelerce benimsenen ve uygulanabilecek olan bir kalkınma felsefesi yoktur." (Bildiri, 2/b)
        Yüce Görevliler Felsefesiz midirler?
         Yöncüler "felsefe"den ne anlarlar? Söylemiyorlar. Biz özetlemiştik. Felsefe -mantık bir yana bırakılırsa- bilimin dolduramadığı gedikleri kuruntu molozuyla doldurmaktır. Kallanma felsefesi, bilim dışı kuruntu molozları demek olur.
         Şimdi, Yöncülere karşı o "millet kaderine hakim" yüce görevlileri savunmanın sırası bize gelmedi mi dersiniz? Amaç "felsefe" ise, (Yön öyle diyor), yüce görevlilerin felsefesiz olduklarını söylemek iftira olur. Dış yardım turizm v.b. molozlar, finans-kapital başlıklı tefeci-bezirgan sınıflarımız için pekâlâ en parlak felsefedir. Günahlarına giriyor yüce görevlilerin Yön, onları "felsefe"siz ilan ederken. Yöncüler, besbelli kendi "felsefe"lerini yüce görevlilerde bulamıyorlar. Yoksa onlar (görevliler) burjuvaca kalkınma felsefesiz değillerdir, haşa!
        Asıl Felsefesizlik: Diyalektik Yöntemsizlik
         Yöncüler üzülmesinler. "Bir sizden, bir bizden" olsun diye, yöncülere kendi yönümüzden bir felsefesizler örneği verelim. Biz Türkiye işçi sınıfına inanıyoruz. Ve Yöncüleri tutundukları dal ellerinde kaldığı için teselli etmek üzere "bildir"elim.
         Şu bizim dört elle sarılınmasını, başta gelmesini istediğimiz Türkiye işçi sınıfımız yok mu? Bugün asıl "felsefesiz" bırakılmış, tek sosyal yığınımız odur. Çünkü işçi sınıfımız ortaçağ felsefesini köyde bırakmış fakat modern burjuva felsefesini bile, henüz şehirde bulamamıştır.
         Ancak biz, Türkiye işçi sınıfı felsefesizdir diye üzülmüyoruz. İşçi sınıfının evrensel bir diyatektik yöntemi bulunduğunu ve bu yöntemin hayattan geldiği için Türkiye işçi sınıfımıza anlatılabileceğini biliyonız. Bütün korktuğumuz, kendilerine kolayca "Marksist" deyiveren küçük- burjuva, aydınlarının "felsefe"lerini işçi sınıfımız içine yaymalarıdır.
        Tek Güvence: İşçi Sınıfı
         İşçi sınıfı yöntemine göre sosyal sınıflar açısından konulmadıkça hiçbir sorun ne anlaşılır ne çözümlenir. Kalkınma da, plan da, devlet de, demokrasi de, istihsal de, istismar da, reform da, adalet de, güvenlik de, tasarruf da, yatırım da, eğitim de, doğrultum da, kültür de, kooperatif de... toplum içinde ne varsa hepsi sosyal sınıflar açısından konulmadıkça bugünkü dünyada aydınlığa kavuşturulamaz.
         Sınıf gerçekliği bir "bölücülük" değildir. Dünyada işçi sınıfı kadar derleyici ikinci bir güç bulunamaz. Toplumun bütün aşınan sınıf, tabaka ve zümreleri proletarya potasında erir. işgücünün karşılığından başka şeyde gözü olmadığı için, proletarya kimseyi ne sömürmeye ne ezmeye gidemez. En sonunda sınıf olarak kendi kendisini de inkâra çağırılı bulunduğu için, bugün de, yarın da her gerçeği gören için, hâttâ işverenlerin bile, hâttâ ağaların bile güvenine değen tek selamet körfezi işçi sınıfının yoludur.
        Devletlular: Bir Sınıfa Kapılanırlar
         Oysa Yönizmin güvendiği devletlular kimlerdir? Sayıyorlar; öğretmenle yazar, yöneticiyle politikacı, girişimciyle sendikacı...
         Bunların hiçbirisi, kendi başınıa bağımsız insanüstü prototip değildir. Üşenmezsek hatırlayalım. Ali Fuat Başgil de öğretmendir, Köy Enstütülü köy öğretmeni de... Ahmet Emin Yalman'da yazardır, imzası olmayan gazete muhabiri de ... Yönetici, politikacı, girişimci, sendikacı, vb.. için herkes öyle aralarında karlı dağlar bulunan tipleri tanır...
         Bütün o kişilerin ve kişiliklerin vurulacakları mihenk taşı, toplum içinde 1966 yılı Türkiye'sinde işveren sınıfına mı, işçi sınıfına mı yön alacaklarına göre değerlenir. Bu aşırı derecede basit ve kolay bir düşünce ve davranış yöntemidir. illa kanşık ve güç felsefeler icat edeceğiz diye, sağ kulağımızı sol ayak başparmağımızla gösterme hevesine niçin kalkmalı? Bu, bizim solcu "öztürkçeci"lerimizin, insanlarımız gibi konuşmayı bırakıp, kendi aralarında ıkına sıkına uydurma kuşdili, kast dili, "yeni" bir medrese dili yaratmayı "ilericilik", "devrimcilik" saymalarını andırır.
        Devletlutar: Kanmazlar, Kötülerler
         "Şu felsefesiz devletluları kandırırsak fena mı olur?" diyeceksiniz. Kimse kimseyi kandıramaz meğer ki, kananın içinde kanmak için bir gelişme bulunsun. Baksanıza, kendiniz bildiriyorsunuz:
        "Köklü reformlara girişmeden kalkınmanın başarılamıyacağı ve buna karşılık kalkınma sonucunda Toplum düzenine, insan davranışlarına bazı değişikliklerin geleceği unutulmaktadır... Hem kalkınma istenmekte, hem de köklü reformlara karşı konulmakta ve yeni davranışlar yadırganıp kötülenmektedir." (Bildiri, 2/b) , Gördünüz mü kazın ayağını? İsterseniz en sonturlu plancı-devletçi olun. "Reform" dediğiniz şey sinek kaydı traş devrimi olursa ne âlâ, "köklü" olacaksa, hemen "kötülenmek" nasibinizdir. Yüce görevlilerin şakaları yoktur. Hangi "planı" kurarsanız kurunuz, sadece "millet kaderine hakim olacak mevkilere gelmiş bulunanlar"la yola çıkılınca ne olur? Ya hiçbir şeyin palavracılığı olur kadrizm ve Yönizm gibi, ya da katastrof! Palavracılığa sözümüz yok. Katastroflar herkesin gözü önünde geçti. Nasıl unutulabilir ve nasıl hiçbir ders çıkarılmadan hatırlanır? Menderes mi, yoksa Gürsel mi "millet kaderine hakim" görünmedi? Bu iki karşıt kutup, sosyal sınıf pusulasını şaşırır şaşırmaz, aynı kişisel katastrofla gürlediler.
         Önce Menderes zavallısı, İnebahtı nutkunda şöyle bağırmıştı:
         "Memleketin iktisadi inkişafını önlemek suretiyle, onu dış pazarlara açık bir istismar sahası halinde teslim etmek ve siyasi istiklalimizi bu yoldan tazyiklere maruz bırakmak istikametinde içli, dışlı çalışanlar... Türk milletini itila yolundan saptırarak, onu iktisadi ve dolayısı ile de siyasi istiklalinden kısmen olsun mahrum etmek istemektedirler."
         Milyonla üyesi radyolarda ilan edilen Vatan Cephesini kurdu. Kendisini tehdit edenlere -su katılmamış bir devletçi plan ağzıyla- "İhtilaller yalnız aşağıdan olmaz. Bir yukarıdan ihtilal yapacağız!" zılgıdını bastı. Ardında, bugünkü AP'nin alamadığı oylar yığınla onu destekliyordu. Sovyetler Başbakanı Kruşçef'i Ankara'ya çağırdı. Kendisi de Moskova'ya gidecekti. On gün geçmedi, uçağa bineceği Eskişehir'den haydut gibi kovalandı. Yassıada'da köpek-bebek davası ile, örtülü ödenekten cımbız parası aldığı açıklanarak, elleri ardında kelepçeli sehpaya götürüldü. Menderes "gerici" devletlu mulydu? Gürsel Paşa'dan "ilerici"si, hele "devrimci"si "devletlular" arasında kaç tane sayılır? Onun ölümünü rastlantıya bağlayanlar, ancak Amerika'da "cumhurbaşkanı" katliamını delilere mâledenler kadar "saf" devletçi-plancı olabilirler. Manzara açıktır.
         Rahmetli (komada) Gürsel Paşa. 27 Mayıs ertesi: "Türkiye'de bir komünist partisinin başarı kazanacağını ummuyorum. Ama bir sosyatist parti muhakkak lazım." demişti. 14'ler sınır dışına iletilince, Allah afiyet versin Paşam: "... İnsanı gayrı samimi beyanda bulunmıya mecbur ediyorlardı" deyiverdi. Aradan üç yıl geçti. Ürgüplü ile aynı zamanda gazetelere: "Türkiye'de bir komünist partisi kurulmalıdır" bildirisini yaptı... Bir hafta geçmedi, Paşam uçakla ansızın Amerika'ya taşındı. Ve son sistem Amerikan hastahanesine girer girmez, komaya düştü. hâlâ kalkamıyor.
         Bu satırlar biterken Gürsel Paşa uzun zahmetli komadaydı. Bugün rahmetli oldu. Şaka gibi geliyor ama, böyle...

         Türkiye geri ülke olduğu için kültürü de geri. Sosyal politika kültüründe en geri kalmışlık devlet ve iktidar noktalarında toplanıyor. Tevfık Rüştü Aras'ın 1920 yılı Moskova'dan ithal ettiği devletçilik çok kişinin başını döndürdü. Ne zaman kritik günler yaşandıysa, o zaman başı dönük bir devletçilik akımı sahneye çıkarıldı.
         Bu akımların ortak yanlışı şu oldu; hepsi de devleti egemen sınıf ilişkisinden kopuk gösterdiler. Belirli bir sosyal sınıfa dayanmayan bir bağımsız devlet bulunabileceğini yaydılar. Öylesine ki, devletin de yalnız kadro elemanını parmağına dolayıp "ideoloji" yapan devletçiler türedi. Bunlar, zamanına göre "Kadroculuk" denen Nazilikten, "Yöncü' denilen solculuğa dek çeşitler gösterdiler.
         Hepsinin yanılsaması, politikada devlet iktidarı denli can alacak duruluk isteyen konuyu karartma ilkesine dayandı. Bunu bilerek, bilmeyerek yapmaları önem taşımıyor. Geriliğimiz, sosyalistler arasında bile devletçiliği ciddiye alan ve iktidar sorununa şaşı bakan eğilimlere kapı açıyor.
         0 gibilere, bir şeyi her an anmak gerekiyor. Devrimin birinci sorunu şu ya da bu doktrin ya da parola değil, iktidar sorunudur. İktidar kişi işi değildir. İktidardaki kişi hangi sosyal sınıfın eğilimindeyse, devlet de, devletçilik de tüm o sosyal sınıfın egemenlik aracı olur. Bu çok yalınkat doğruyu bir an bile unutmak, politikada affedilmez karmanyollara yol açar.
         Bu doğruyu belirtmek için elimizde en yerli malı deneme tahtası sabık Kadroculuk ile şimdiki Yöncülüktür. Onların ana fikirleri sırtında, gerek birinci Ulusal Kurtuluş Savaşı, gerekse ikinciye uzanan 27 Mayıs Devrimi olaylarını denemek, boşuna emek yitirmek olmaz.
         27 Mayıs olayının sınıf-iktidar sorunu açısından ayrı eleştirisi ilginçtir. Ona bir giriş olarak, polemik biçiminde de olsa, aşağıdaki araştırnıa özetini gerekli bulduk.
        Yönizm - Kadrizm Kadrili
         Yöncüler kendilerini kadroculara benzettiğimiz için gocunuyorlar.
         Biz, iddiaları kendi boyutlarına indirmekten başka bir şey yapmıyoruz. Yıllar yılıdır anlatmaya çalıştığımız şey, şunu açıklamaktadır. Bütün "devletçilik"lerimiz aç çok geçmişi hortlatma eğilimleridir.
         Kadroculuk o hortlayışın 20-30 yıl önceki iskeletidir. Yöncülük, aynı iskeletc "emekten yana" yamalarıyla donattığı sözde "yeni" bir soyhayı bir ölü pusatını telleyip giydirmektir.
         Nemrut ve firavunlar çağından arta kalmış "devletçiliğimiz" Osmanlı İmpratorluğu ile birlikte ölmüştü. Gömülmeliydi. Diriltilen iskeleti mezardan çıkarıldı.
         Kadroculuk o ölünün kefen soyuculuğunu yaptı. Yöncülük, aynı ölüye ucuz, sosyalizm adlı Amerikan bezinden bir kaftan giydirmekle ne yapıyor? Kanuni Sultan Süleyman trajedisinin gezeksiz komedyasını oynuyor.
         Kanuni ölünce, cephedeki ordu bozulmasın diye, giydirilip kuşatıldı, tahteravanına oturtuldu. Ardına saklanan kapıkulu, ölü padişahın kolunu ikide bir selam verir gibi kaldırıp indirdi. Osmanlı ordusu dağılmadan başkent dolaylarına dek ilerledi. Padişah ölüsü ardına sinip, ölünün kolunu oynatan zavallı kapıkulunun önemi nedir?
        Önemli Kukla
         Kadroculuğun da "önemi" odur. Ne fazla, ne eksik. Amaç "nüfuz'u devlet"i kurtarmak için bir maskaralığı ciddiye almaktır. Maskaralığın, ister "fikir"ini bulmak, ister sahnesini oynamak olsun, koca tarih içindeki rolü en son duruşmada nıaskaralıktan başka bir şey değildir.
         "Canım, Kadrocular da, Yöncüler de bir şeyler söylemek istediler. Niyetçikleri iyiydi. Arasıra sütçü beygiri gibi sağı solu ısırsalar bile, yürecikleri temizdi; vb..." denecek. Bütün bu küçük-burjuva mırınkırınlarını kırk yıldır dinleriz. Osmanlıca'da buna "fasık'ı mahrumluk" edebiyatı denir.
         Biz, sahnede oynayanların gösterilerine, kişi niyetlerine bakmayız.Oyunu seyredenlerin anlayışlarını ise, eğlence sayarız. "Niyet"in ne olduğu ilgiye değer. Zati Sungur, sahnede kızı testereyle ikiye biçer. Seyirciler dehşet içinde heyecanlanırlar. O başka Biz kızın biçilmediğini bilmeliyiz.
         Zati Sungur'un para kazanmak amacıyla hayal oynattığını unutmamalıyız. İşin içyüzünü kavramak için tarihin nesnel belgelerini hesaba katmalıyız. Zati Sungur para kazanmasaydı, üstelik başına belayı satın alsaydı, oyuna kalkar mıydı? Kişi "niyet"i bâbında orasını aramalıyız.
        Sahneye Çıkış: Zamanı - Anlamı
         Olayların oluşuna bakınca ne görüyoruz? Kadroculuk ne zaman sahneye çıkarıldı? İzmir, bir hafta "işçilerin ve gençlerin" fiilen işgali altında kaldığı zaman.
         Halk Parlisi, devletçiliğimizin yarattığı yaman hoşnutsuzluğa çelme takmak istedi. Çelmelerin en başarılısı önde gider gibi yapılıp takılanları ve insanı "kafadan gayrımüsellah" (silahsızlandırma) edenleridir: Hiçbir sistem, insanı "düşüncede silahsızlandırma"ya uğratmadıkça yenemez. Kadro kapıkulları, Osmanlı "nüfuz'u devlet"den ilmiyenin oynadığı rolü devlet- tanrı adına oynadılar.
         Yöncüler ne zaman sahneye çıktılar? 1961 yılı. Ne olmuştu o sıra? 1960 Mayıs 27 Devrimi yeni geçmişti. 27 Mayıs gene devletçiliğimizin bir şaha kalkışıydı.
         Kimin, niçin, nasıl ittiği bir yana. 27 Mayıs, geleneksel ilmiyemizin (üniversitenin) yaptığı bilimsel ve gidimsel kışkırtma üzerine, seyfiyemizin (ordunun) kılıcını ortaya atmasıydı.
         Sadrazamla vüzeranın (bakan Menderes'le iki bakanın) kelleleri öylesine kolay koparıldı, başarı öylesine tereyağdan kıl çeker gibi oldu ki, "devlet sınıflarımız", kendilerini "Orhan Gazi"lerin dirlik düzeni içindeymişçesine, eşsiz örneksiz bir "nüfuz'u devlet" içinde sandılar.
         Oysa Türkiye'de Kanuni Sultan Süleyman çağından beri kesim düzeni gelmişti. Karşı gelen diller ve dinleyen kulaklar kesilip Beyazıt Camii'nin eşiklerine çivilenmişti. 27 Mayıs şövalyeleri bunu unutmuşlardı.
         Türkiye'de, 1908 Meşrutiyet devriminden beri, yabancı sermaye şirketleriyle domuztopu olmuş yerli tefeci-bezirganlanmız egemendi. Onların kılına toz konduran, Mahmut Şevket Paşa hazretleri denli yavuz kişi olsa, Beyazıt meydanındaki arabası içinde tavşan gibi avlanıp kanlar içinde "hürriyet şehidi" edilirdi. 27 Mayıs şövalyeleri bunu düşünmemişlerdi.
        Hiyerarşi Dehşeti
         "Ordu biziz" diyorlardı, "devlet demek biz demekiz. Biz razı, millet besbelli razı olduktan kelli, ne halt edermiş bu işe finans-kapital denilen kökü dışarıda-dalbudağı içeride alçak rüşvetçi kadı?"
        Ne halt mı edermiş? Önce siz, ey Orhan Gazi çağının ilbleri kadar saf ve yiğit Orhan Erkanlı'lar, Orhan Kabibay'lar.. Siz şanlı Türk ordusunun sınangılı hiyerarşisine candan inanmış küçük subaylar değil misiniz?
         İşte, içimizde en "tehlikeli şövalye" olarak ihtilalciliği dünyada hiç kimseciklere öldüm allah bırakmayan pek sevimli, pek zeki "gölgedeki adam". Altı yıl sonraki anılarında okuyoruz.
         "İhtilal" günlerinden bir gündür. Bir Milli Birlik küçük subayı, bir iş sırasında (garnizonu teftiş ya da benzeri) bir sıra generalinden iki adım önde yürümüş. Bunu gören bir subay, başı üstündeki bütün mavi göklerin, kalın camdan kubbeler gibi çatırdayıp, şangır şungur Türkiyenin üzerine yıkıldığını ve herşeyi ezip yok ettiğini sezmiş. Dündar Seyhan öyle kabus görmüş değerli tanıkları söyletmiyor mu anılarında?
        Hiyerarşi Gücü
         Başka hiçbir şeye gerek kalmaz. Yalnız başına o "hiyerarşi" adlı kutsal ilke yetti. Bir gece yarısı "14'ler" kolipostal gibi derlendiler. Dört beş bin lira maaşla, yabancı ülkeler elçiliklerinde 2 yıllığına sürgün "müsteşar" durumuna getirildiler.
         Geceyarısından bir saat önce hepsi kendilerini tabanca üstüne yeminle millete adamıştı. "Devlet demek bir demekiz" sanan Orhan Gazi'ydiler, bir saat sonra kendilerini devlet sınırları dışında buldular. İkinci kerte bir memur olan elçinin göz hapsi altına girdiler. "Ne üdüğü belirsiz" birer "akibeti meçhul" memurcuk oluverdiler...
         Bu inanılmaz mucizeyi tek başına, bir elle tutulmaz, gözle görülmez "hiyerarşi" ilkeciği yapmıştı.
         "Ne demek, yani? Ordu öldü mü? Haşa". 27 Mayıs devrimine isteyerek, istemeyerek, bilerek, bilmeyerek katılanlar ya da katılmış görünenler, Menderes'in niyetlenip niyetlenip yapamadığı o "yukarıdan ihtilal"i, hiyerarşik tepeden vuruşu görür görmez büyük paniğe uğradılar. "14'ler" düşmüştü. Hiyerarşide "düşenin dostu olmaz"dı. "14'ler" niye düşmüştü? Hiyerarşi diyalektiğinden. Hem hiyerarşiye inanıyorlar, hem hiyerarşiyi çiğniyorlardı. Hiyerarşi de onlara göstermişti.
         Madem ki yenilmişlerdi, beter olsunlardı. Artık "ordu" onlara acıyamazdı. "Su testisi su yolunda kırılmıştı". Ne halleri varsa, görsünlerdi 14'ler...
        Ordu Kuşkusu
         Ancak! Ortada bir "ancak" kalıyordu. 14'lerin "izzet'i ikram" ile gömüldükleri sefarethanelerin başına dikilen taşta şöyle yazılıyordu: "Bu gün bena ise yarin senadür!... Baki kalan bu kubbede bir hoş sedâ imiş."
         İşin içyüzünü bilmemekle beraber, ordu kuşkudaydı. "Bayram değil, seyran değilken, hiyerarşi enişte neden orduyu öpmüştü?" 14'ler, "bir hoş sedâ" bırakmışlardı, hiç değilse. Ya "gölgedeki adamlar" bir gün sigaya çekilirse?
         Aman, henüz hiyerarşi elimizdeyken, hiyerarşiye uygunca başımızın çaresine bakalım. Ne yapalım?
         Başbuğumuz, genelkurmay başkanımız başta. Ondan sonra gelen kuvvet komutanları hep birlikte. Bütün vurucu güçler, ordu birlikleri kendi adamlarımızca tutulmuş. Kim kıpırdayabilir o muazzam silahlı gücün karşısında?
        Tanrısal Komedya: Devlet İçinde Gizli Devlet
         "Gölgedeki adam" büyük bir içtenlikle açıklıyor. Bir yanda "hiyerarşi" Kurucu Meclis'i toplanmıştır. DP'nin yerine AP'yi vatan topraklarına Gümüş Pala elde salmıştır. Anayasaya uygun olsun olmasın, seçim yusasıyla toplanmış Büyük Millet Meclisi vardır.
         O meclis "sinesinden", ilerici-plancı "karma ekonomi"yi kim güdccek? Koskoca milli mücadele kahramanı. Her ilkokul kitabında Atatürk ilkelerinin ölmez bekçisi gibi resimleri yaygın İsmet İnönü Paşa'nın "karma hükümet"leri geçit yapıyor.
         Öte yanda, o hükümetlerin emrinde olması gereken ve hükümetin bir işareti üzerine dünyayı kan ve ateş içinde boğmak için hazır,duran ordu var. "Silahlı Kuvvetler Birliği" adıyla bir... gizli... evet hükümet içinde "hükümetten gizli" örgüt kurulmuş.
         Siz işe bakın. Gizli "Silahlı Kuvvetler Birliği", Ankara'nın resmi Jandarma Okulu'nda, Jandarma Genel Komutanı'nın başkanlığı altında gizli toplantılar yapıyor.
         Ve bu, hükümetten saklı gizli kongrelere, elbet başbuğumuz, genelkurmay başkanımız gelecek. Çünkü o, Silahlı Kuvvetler Birliği'nin, hiyerarşi ilkesi gereğince zaten herşeyin başkanıdır.
         Asıl Silahlı Kuvvetler Birliği'nin kendisine karşı kurulduğu bilinen hükümetin de başı, yani zamanın başbakanı da Paşa'dır. İ. İ. Paşa, görünmez hiyerarşinin doruğunda gedikli bulunduğu için, Jandarma Okulu'nda verilen "gizli" Amerikankâri şölenlerde (brifinglerde) fıng atmakta, "İhtilalciler"den aşağı kalmamaktadır.
        
        Silahlı Güçler: Tam Yönetici
         "Silahlı Kuvvetler Birliği Kongresinde çoğunluk, ezici çoğunluk "müdahaleciler"dedir. Bunlar seçimle iktidara gelmiş Büyük Millet Meclisi'ni hemen dağıtıp, hükümeti ele almaya kararlıdırlar.
         Devede kulak kabilinden olan bir azınlık "güdümcü"dür. Bunlara göre bırakılsın şu başıbozuklar yönetimde, yalnız ordu her yanlış gördüğü yerde hükümeti dürterek dilediği yöne çevirsin.. Çeviremezse, o zaman müdahale!
         Yani ordunun "müdahale"cisi de, "güdümcüsü"de hükümete "yön" vermekte Silahlı Kuvvetleri yetkili ve sorumlu sayar. Her ne olursa olsun dünyanın heryerinde hükümet orduya yön verir, bizde tersine ordu, başıbozuk hükümete yön verecek. Ankara'nın göbeğinde, "alameleinnas" (gizli) "Silahlı Kuvvetler Birliği" tümüyle bu karardadır. Hükümete yön verilecek.
        Yön - Kadro Çorbaları
         Geldik mi "Yön"e... Evet Yön dergisi bu "havay'i nesimi"nin kuşudur. Müdahalecilerden midir, güdücülerden mi? Yön, "alt yanı bir eti otlu başıbozuk"tur. Kim onun ağzına bakar?
         Ne var ki, Yön'ün kendisi de "ağzından çıkanı kulağı duymaz" kılığında göründü. Belki en büyük "beceri"si bu oldu. Yön'ün çelişmelerle dolu düşünceleri, zavallı Türk okurlarının çoğuna "tercüman" oluyordu. "Başka türlü nasıl söylesin?" Yön ancak Türkiye'nin gizli güçleri tarafından "izin" verildiği ölçüde yayın yaptı.
         Yöncülüğü Kadroculuktan ayrı tutan özellikler şu iki noktada toplandı:
         1- Yön, 27 Mayıs devrimcilerinin o mezbuhane direndikleri zamanda ortaya çıktı. Yön, varolan iktidara karşı direnen silahlı kuvvetlerin bulunduğu günlerde doğdu. Kadroculuk, varolan iktidarı Serbest Fıkra debellenişini bastırdığı günlerde doğdu.
         2- Kadro, hükümetin ve polisin açıkça para ve desteği, hükümet başkanının emir biçiminde direktifıyle yayınlandı ve kapatıldı. Yön öyle kapatıldı. CHP'nin kanadı altından çıktı. Bütün "büyük adam""larımız gibi. Şaşkına çevirttiği kimi silahlı adamların yaptıkları "hükümete karşı" hareket sırasında, sıkıyönetim tarafından kapatıldı.
         Kadrocular iktidarın "fıkir çorbacılığını" yaptılar, Yöncüler iktidara karşı olanlara "çorba fıkirler" sundular.
        Devletçilik: Hangi Çorbacının Keşfi?
         Yön çorbasına atılan her tuzu, biberi aynı ayrı ele almak, çorbanın içinde boğulmak olur. Çorbanın kendisi devletçiliktir.
         Burada Kadroculuk ile Yöncülük ortaktır. Bu iki acaip çorbayı birbirine karıştırmamak için çok çaba harcadık. İkisini de çorba olmaktan çıkaramadık. Nitekim ilk Yön sayısından sonra, "hacı hacıyı arafatta" bulduğu gibi, Yön de Kadro'yu kalafatta bulacaktır.
         Denilecek ki "Sen çorba yemez misin?" Pek sevmem mübareği. Onsuz yemeğe oturmayanlara da bir şey demem. Sofrada çorba gibi, düşünceye "çorba-fikir'le başlayanları hiç kınamam.
         Yön çorbasının suyu soğanı ne olursa olsun asıl, dişe dokunan maddesi, pirinci devletçiliktir. Yön'ü yiyen ya da içenler onun sıcak suyu, tatlı soğanı, iştah açıcı naneleri kırmızı ya da karabiberleriyle değil, tanesiyle, yağıyla besleneceklerdir.
         Yön'ün tanesi devlet, yağı devletçilik yağcılığıdır. Belki bu denli insafsız konuştuğum için kendim de üzgünüm. Ne var ki olanı olduğu gibi söylemek şanımızdandır.
         Kadroculuk kapıkulları devletçidirler derken, sakın devletçiliği onlar keşif, hele icat ettiler sanılmasın, Böyle bir sanı o tip sade suya çorbacıları bayağı adam yerine koymak olur.
        Devletçilik ve Taşra Burjuvazisi
         Devletçilik Türkiye cumhuriyet olduğu günden beri uygulandı. Kemalizmin bütün reform ilkeleri devletçiliğe dayandırıldı. Sonuç ne oldu? Bunu biz söylemeyelim. Yön'ün 1. sayısında, CHP'ye hiç de düşman olmayan Turan Güneş şunları yazıyor:
         "CHP'nin kurulduğu senelerde 'mahalli eşraf ve memurlar' Batılılaşma ameliyesine en yakın zümrelerdi. Atatürk İnkılaplarını yaymak için Devlet teşkilatı olarak da 'mahalli eşraf'ı kullanmıştır:" (T. Güneş: "CHP Halktan Nasıl Uzaklaştı?", Yön, 20.12.1961, s. 14)
         Bu satırlardan dört yıl sonra, bir gazetenin açık oturumunda Tevfik Rüştü Aras şöyle diyor:
         "Gerçekten, o zaman büyük şefım Atatürk'e o rejimin (Sovyet komünizminin) nelerinden faydalanmamız, nelerinden de çekinmemiz gerektiğini ânlatmıştım. Mesela, yollar, barajlar fabrikalar gibi büyük yatırımları Devletin yürütmesinin faydalarını anlattığım gibi, alamayacağımız taraflarını da belirttim."
         Görülüyor. Türkiye'de devletçiliğe bir sağdıç aranıyorsa o, 1920 yıllarında bulunur.
         Bay Güneş, bütün aydınlarımız gibi, en duru gerçekleri masal mistisizmine bular ve tersine çevirir. "Batılılaşma (yani kapitalistleşme) ameliyesine" elbet bizim burjuvalarımızla burjuva aydınlarımız yakındırlar. Ve bütün o aygıt ve zümreler ülkenin gidişine yön vermekte Atatürk'ü etkilemişlerdir. Yoksa bu "ameliye"ye neden -Bay Güneş'in yazdığı gibi- "nispeten aydın zümreler bunlar" olduğu için Batıcılık yolu tutulmamıştır.
         "Eşraf ta, Devletle ve binanaleyh iktidarda bulunanlarla en sıkı teması olan bir zümre teşkil ediyordu; Memurlar Devlet makinesinin çarkları olarak, tabiatiyle Devlet icraatına bağlıydılar. Vilayetlerdeki Cumhuriyet balolarını hatırlayanlar, Vali beyin yanında, belde eşrafının da, eşleriyle birlikte, şöyle salonun bir kenarına iliştiğini unutmamış olacaklardır."
         "Devlet teşkilatiyle Parti teşkilatını zaman zaman birleştirme temayülü bir yana, yakın bir tarihe gelinceye kadar, Parti üst kadroları ile Devlet kadroları arasındaki oldukça sıkı transferler de, uzmanların üzerinde dikkatle durması gereken bir konudur."
        Taşra Burjuvazisine İdeologluk
         İşte kadro kapıkullarının "ideoloji"leştirmek istedikleri ilk "devletçiliğimiz" buydu. Bay Turan Güneş bile bunu "Türkiye'yi Batıya açmaya yarayan başlangıç" sayıyor. Batıya, yani kapitalizme...
         Kadrocular bile bile lades oynadılar. Kapitalizme başlangıç devletçiliğini, 35 yıl önce "eşsiz örneksiz" bir "sınıfsız toplum" idealine yöneliş gibi süslediler. Gençliğin kafasını çorbaya çevirmenin tuzu, biberi oldular.
         O zaman annelerinden doğan çocuklar, şimdi "eşsiz, örneksiz, sınıfsız imtiyazsız" toplumu, Batıcı devletçiliğin nasıl yarattığını çok iyi gördüler.
        Kapıkulunun Halkı Görüşü
         Bugün, aldılar ellerine kalemi Yöncüler, gene Türkiyeyi "eşsiz örneksiz" saymaktalar. Kadrocularla bu noktada ortaktırlar. Yalnız onlar "eşsiz örneksiz" karşılığını, ileri Batı ülkelerine benzemez "geri kalmış ülke" sayıyorlar. Bu adı Batılı bilginlerden çevirdiler. Kadro'dan farklarını "emekten yana" olmakla özetliyorlar. Ana fikirleri, ya da fıkirlerinin anası Türk milletini "yeni bir devletçilik" ile "kalkındırmaktır."
         Bu "ilke"sini nereden çıkarıyor? Çok dikkate değer kapıkulu psikolojisinden. Kapıkulu psikolojisi nasıl şeydir? Bir kez ülkede herşeyi devlet sayar. Vatan'da devlettir, millet de...
         Herşey devlet oldu mu, Türkiye'nin varlığında, işaret ettiğimiz gibi, iki devlet bölümü akla gelir:1- "Devlet nüfuzu", 2- "Devlet nüfusu"...
         Gerçi deyimler Osmanlınındır. Osmanlı edip adamdır. Kadim kentin kutsal yasa geleneğiyle ilkelerini Kur'an dili diyebileceğimiz serbest nazım da olsa hep kafiyeli ve vezinli söyler.
         Yöncüler laik "fütüristler"dirler. Gelişigüzel konuşur sere serpe nesir yazarlar. Onların kolay ve sempatik üslupları, bir şeyi açık koymaktan çok, dolaylı koyar.
         Osmanlı devletlûsu konuşurken şöyle derdi: "Aman sultanım, nüfusu devlet gemi azıya alacak. Ayak takımının gözü açılırsa, mazallah nüfuzu devlet ne hale gelür! Vb..."
         Yöncülük, böyle kesin saf tutmaz. "Nüfus" sözcüğünün yerine "kütle"yi geçirir. "Aman, maymun gözünü açıyor, dikkat!" gibilerden şöyle bildirir:
         "Kütleler, başka memleketlerdeki veya başka tabakalardaki yüksek hayat standardının varlığını öğrenmekte ve asıl önemlisi, bu standarda erişmenin mümkün olduğunu görmektedir." (Bildiri, 2/a).
        Kitle Tehlikesi Çanları
         "Kütleler" amorf (biçimsiz) bir kara kalabalıktır. İçinde sosyal sınıf, zümre, tabaka billurlaşmaları yoktur. İşçi de "kütle"dir, köylü de "kütle", esnaf, aydın, (hatta tefeci hacıağalarla bezirganlar da) kütledir. Kütlet kütletebildiğin ideolojiyi, korkma...
         Bu kütleler kadim oldukları gibi tevekkülle kadere boyun eğmiyorlar. "Başka memleketlerde" ve yerli burjuva "tabaka"larında yaşam düzeyinin apartman boyu yükseldiğini ve dün zibidi olanın, punduna düşürülmüş bir vurgunla zengin olabildiğini, bunun için namussuzluktan (rüşvet, irtikap, hile, yalan, tağşişten) başka hiçbir beceriye gereksinim bulunmadığını görmektedir. (Yön böyle gerçekleri çimçiy koymaz. Edepli üslupla "Hayat standardına... erişmenin mümkün olduğunu" çelebice yazar. Kibardır.)
         O kibar üslup devlet nüfuzunun karşısına çıkan iki büyük "kütle" tehlikesini haber verir:
         "Topraksızlık artan nüfusu nehirlerc doğru itmekte, şehirlere akan nüfusa iş ve mesken sağlanmasında güçlük çekilmektedir. Köklü tedbirler alınmazsa, gecekondu ve işsizlik önümüzdeki yıllarda millet hayatının tehlikeli bir yarası haline gelerek, düzenin bozulmasına yol açabilir." (Bildiri, 2/a).
         Bu okka dört yüz dirhem oturaklı Osmanlı kapıkullunun "nüfuzu devleti" tehlikede gördüğü zaman kullandığı üsluptur. Onun için bütün kapıkullarını kolayca "mest" eder. Kapıkulunun bu "suret'i haktan görünüş" üslubu altında yatan mantık, görünüşe aldanmak felsefesidir. Örnek olarak Yön'ün iki iddiasını ele alalım.
        Maltuzyanizm
         1. Örnek: Şehirlere nüfus akışı nedendir? Kapıkuluna göre "topraksızlıktan ": "Topraksızlık artan nüfusu şehirlere doğru itmekte, şehirlere akan nüfusa ise iş ve mesken sağlanmasında güçlük çekilmektedir." (Bildiri, 2/a).
         Köyden şehire nüfus akışını, proleterleşmeyi İçişleri Bakanlığı'na rapor eden "akılcı düşünce" sahibi bir vali beyefendi hazretleri de ancak bu denli parlak "idarei maslahat" ruhu ile jurnal verebilir.
         Proleterleşme süreci neden? Topraksızlıktan. Topraksızlık neden? Nüfus artışından. Böylece vali beyin "kalkınma felsefesi" ardında, okulda kendisine "iktisat ilmi okutulurken belletilmiş bulunan ünlü Papaz Malthus'un kulakları gözüküverir.
         "Devlet nüfusu" artıyor. "Düzenin bozulması" tehlikesi var. Çare? Nüfusu azaltmak için ya nüfus fazlasını savaş açarak kırmalı, ya da insanları semizletmek için kısırlaştırmalı!
         Yön bunu önermiyor ama proleterleşme nedenini toprak azlığı, nüfus çokluğu gibi yüzeydeki nedenlere bağladı mı, bir Hitler çıkıp, o mantığı kendi silahı ile pek kolay vurabilir...
        Köylü Issızlaştıran Kapitalizm
        Oysa gerçek bilim, nüfusun ekonomik olanaklarla oranlı arttığını belirtir. Ekonomik olanaklar belirli bir sömürme düzeninin azınlık çıkarcıları tekelinde birikirse, çoğunluk nüfusu açıkta kalır. Bu gerçek anlatılalı yüzyıllar geçmiştir. Ortada mutlak değil, düzene göre göreceli bir nüfus "fazlalığı" olur. Modern çağda o nüfus fazlalığını yapan temel derin neden kapitalizmdir.
         Eğer ortada bir "tehlike" varsa, o kapitalizm tehlikesidir. Kapitalizm, kendi zılgıtını yürütmek için, oy avcılığında işine yarayacak köy ağalanyla anlaşır. Kır ağaları geniş toprakları tapu ve benzeri oyunlarıyla tekellerine geçirirler. Toprak ürününden kapitalist kârı yanında, fazla olarak, ekonomik hiçbir görevi ve gereği bulunmayan ağa rantı da çekilip çıkartılır. Tarıma sermaye yatırımı kârsız ve dolayısıyla daralmış olur. Tarım geri ve verimsiz kalır.
         Bütün geriliğine karşın tarıma kapitalizmin girişi, Tanzimattan beri görüldüğü gibi, büyük toprakları kamu mülkiyetinden birkaç mütegallibe, eşraf ve ağanın mülkiyeti altında aşırtır.
         DP çağında 40 bin traktörün girişinden beri proleterleşme hızlandığı gibi, üretici küçük köylülerin nefes boruları da tıkandı. Çünkü ortak köy otlakları köy burjuvaları tarafından gaspedildi.
         Bu yağma altında orta ve küçük köylü ekonomisi her gün biraz daha verimsizleşip iflas eder. İflas eden köylü aç kalınca, şehirde iş aramaya akın eder. Şehir varoşlarını gecekondular kaplar.
         Bu gidiş en çok şehir kapitalistleri ve emlâk sahipleri için iştah açıcı olur. İşsiz çoğaldıkça, pahalılık artar, ücretlerin paraca miktarı artsa bile alım güçleri bakımından değerleri eksilir. Ucuz işeli kârı çoğaltır. Kâr çoğaldıkça kapitalizm büyür. Kapitalizm geliştikçe köyden şehire akın artar, vb...
         Yöncü samuraylar "Bunları biz mi bilmiyoruz? Bunlar 40 yıllık elkitaplarında yazılı!" diyecekler. Biliyorsanız özrünüz kabahatinizden büyük, niçin o yanı saklıyorsunuz? Kimi aldatıyorsunuz? Bilmiyorsanız, hatırlatanları nazenin "üslup" kullanmadıkları için "tü kaka" saymaya ne hakkınız var?
        Gençlik Sayısıyla mı Yamandır?
         2. Örnek: Son zamanlarda gençlik azıttı, "asi gençlik" çoğaldı. Neden? Kapıkulu, Batı "elkitaplarından" yapılmış çeviri olursa, onu Türk okuyucularına aktarmakta kusur etmez. Kendi ülkesindeki gençlik sorununa gelince, gene aynı vali beyefendi felsefesini rahatça geveleyiverir.
         Gençlik sorunu "Hızlı nüfus artışı yüzünden"dir. Yön'e göre. "Çığ haline gelen bu gençlerin büyük bir kısmına okul ve sağlam bir gelecek sağlamak mümkün olamamaktadır." (Bildiri, 2/a)
         Nüfus artmasa gençlik de o denli yaman olamazdı. Gençlik sorunu ancak bu denli mekanik konulabilir. O bir kuru kalabalık mıdır?
         "Biliyoruz, ama söyleyemeyiz" mi diyecekler? Neden? Başka şeylerde pek cesur görünüyorlar. Korkuyu biz de ikinci basamağa, bilinçaltına bırakalım. Amaçları ne?.. En hafif anlamıyla kandırmak olabilir. Burada sorun büsbütün çatallaşıyor.
        Kim Aldatılabilir?
         Önce niye kandırmalı? Türkiye'nin bugün aldanmaya değil, herşeyi en yasal, açık seçik olarak anlamaya gereksinimi büyüktür. "Bilmemek, hiçbir zaman, hiçbir yerde, hiç kimsenin işine yaramamıştır."
         Ancak küçük-burjuva mistisizmi, sosyal "nalla mıh arası" durumu yüzünden, bilmemeyi esrar kabağı gibi çekiştirmekle avunur. Sosyal durumu modern toplum içinde belirli olan sınıflar ayık gezmeyi yeğlerler. Hele modern işçi sınıfı, en ufak aldanışıyla hem kendi kaderini, hem ülke alınyazısını karartabilir.
         Modern kapitalist sınıfıyla onun gericilikte omuzdaşı olan ağaları, beyleri kandırmaya gelince, kuruntudur bu. En az ikiyüz yıldan beri onlar burunlarından kıl koparmamayı bütün incelikleriyle öğrenmiş, usta akıl hocaları beslerler.
         Öyleyse kimi kandırmak isteyebilir Yöncülük? Kendi kendini değilse, ancak, üzerine "felsefe" kurduğu kapıkulluğunu kandırmak isteyebilir.
         Kapıkulu, öteden beri, dibini eleştirmek zahmetine hiç kalkmadığı kimi yuvarlak lafları batıl inanç dcrecesinde benimsemiştir. Hele "sınıf" denildi mi, bir zaman onu yalnız antika Osmanlı "devlet sınıfları" sayardı. Kırk yıldır "Türkiye'de sınıf yok!" emir-parolasını tek ciddiye alan da, gene hep o kapıkuludur.
         Şimdi onun herşeyi herkesten iyi bildiğine inanmış tumturaklı bilgisizliğine, birden "sınıf" dersek, yıldırımla vurulmuşa döner! Yavaş yavaş, alıştıra alıştıra söylcyeceğiz...
         Belki bunu demek istiyor Yöncülük. O da bir çeşit yiğitliğin yoğurt yemesi olamaz mı?
        Paşa Huzuruna Çıkma Taktiği
         Bu görüş Paşa hazretlerinin huzuruna çıkma töreni ve taktiğidir. Menderes, çoğunluğun diktatörü olarak, Mitlet Meclisi- nde bir gün parmağı ile İsmet Paşayı göstererek: "Bu adam!" diye bağırmıştı, "Bu adam eğer 1945 yılı DP merkezine 2 görevli jandarma ile bir polis göndermiş olsaydı, şimdi iktidarda olan Demokrat Parti'nin bugün yerinde yeller eser, namı nişanı, kalmazdı!"
         Söylenen doğruydu. Tam o sıra ülkeye "Paşa Demirkıratı istememiş" diye yayılan bir haber üzerine, bütün kurulmuş DP ocak, bucak, ilçe, il örgütlerinin astıkları tabelalar yerlerinden sökülerek Ankara'ya gönderilmiş ve DP'den "toplu istifaların" başladığı görülmüştü.
         Paşa'nın yakınları daha ilginç bir olayı belirttiler. DP örgütünün paniğini gören Bayar-Menderes ekibi Paşa'nın huzuruna koşarlar. "Anan yahşi, baban yahşi" taktiğiyle Paşa'nın büyük ocağına sığındıklarını belirtirler.
         Herhalde "ecanibe karşı" demokrasi oyuncuğunun bozguna uğramasının çok "ayıp" düşeceğini de belirtmişler, Bunun üzerine Paşa gevşemiş. Karşısında "Nuh deyip peygamber demez" durumda dikilen, o bütün kapıkulları gibi "kraldan ziyade kralcı taraftarı" Recep Peker'e "Ne dersin Recep, bırakalım şunlan baksana, onlar da belki iyi bir idare ederler!" Onun üzerine Demokrat Parti üzerindeki ipotek kaldınlmış. Menderesler seçimi kazanıp iktidara gelmişler.
         En bilgiç ve bilinçli iyiniyette Yöncülerin böyle davrandıklarını kabul edelim. Paşanın izni olmadan hiçbir şey olmaz, hâttâ en zararsız yanından "nötralize" edilmiş demokrasi bile olmaz. Sosyalizm nasıl olur? Biz olduracağız mı diyorlar Yöncüler ve benzerleri?
         O zaman değer ölçüleri yanlış. Bir kez Paşa'nın yalnızca isteyişiyle herşeyin olduğuna inanmak için, insan, en azından, şöhretin doruğuna çıkmış bir kapıkulu kadar ayakları yerden kesilmiş bulunmalıdır.
        Paşayı Aşan Olaylar
         Unutmamış olanlar çok iyi hatırlarlar. İkinci Dünya Savaşı'nın son yılıydı. Bilinmez hangi ağızdan kimin kulağına tek parti yerine, biraz daha esnekçe bir "demokrasi" denenemez mi gibilerden bir fısıltı kaçmış. Kulağını sağır sanan gafillere, Paşa ansızın top gibi gürledi: "Savaş bitince, gidişimizde yumuşayacağımızı mırıldananları işittim. Şunu iyi bilsinler ki, savaş sonrası tutumumuz şimdikinden çok daha sıkı olur!" Cümle aynen böyle değildi. Çok daha sertti. Hatırlayanlar bilir. .
         Gazetelerin bütün ilk sayfalarını kaplayan bu keskin ihtarın üzerinden yanılmıyorsak 6 ay geçti, geçmedi. Savaş bitti, Thornburg Türkiye'ye geldi, gitti: Büyük Arnerikan basınında okuduk. O "son baharda" Paşa, Türkiye Büyük Meclisi'nde çifte partili bir parlamento kuracağına söz vermişti. Amerikan uzmanı kulaklarına inanmak gerekirse, Türkiye "demokratik" hayatın ilk adımı atacağını ve Amerikan yardımının düşünülebileceğini müjdeliyordu.
         Türkiye, Amerikalının müjdeleyişinden çok daha yaygın birçok partili buzların çözümüne ve "eşsiz örneksiz" bir demokrasi panayırına alan oldu.
         Bu kıssadan hangi hisse çıkar? En "kaadir'i mutlak" geçinen tarihsel Paşa bile bir yıl içinde, söylediğinin tam tersini yapmak zorunda kalmıştır. En "mangal kadar yürekli" solcuların dört elle yapıştıklan paşakişilerin hali budur.
         Kişi, bağlandığı sosyal sınıfın ve eğilimin yönünde tıpış tıpış yürüdükçe "harikalar" yaratır. Sosyal sınıfının tarihsel eğiliminden kıl kadar ayrılmaya görsün, gümbür gümbür yıkılır.
         Hâttâ, 500 yıllık gelenekleriyle talim görmüş, tıkır tıkır maaşını almış terbiyeli maymun kapıkullarını toptan peşinde örgütlemiş bulunduğu zaman bile, az önce "değişmez şef" ilan ettiği kişiyi, kendi CHP'si "değişirleştirir".
         Kılına dokunulmaz iktidar partisi, batan geminin farelerine dönmüş sadık üyelerince terkedilir ve arkadan hançerlenir. Bu çok basit politika alfabesini ciddiye almayanın siyaset sahnesinde at koşturması, düşünce ve davranışta değil, bizde en kolay gelen edebiyat göklerinde yüceltilebilir: Donkişot!
        Modern Sosyalizm Suyu
         Bu bakımdan bütün "sosyalist" ve "kripto-komünist" geçinenlerin sayıyla kendilerine gelmeleri gerektir. Bizde Marx'ın başı üzerine yeminsiz konuşmayanlarımız da, bilimsel sosyalizmin dehrisi olduklarını afışlerken masum çocuk münafıklığına düşerler.
         Bunun nedenleri çoktur. Belli başlı ilk neden cahilliğimizdir.
         Sosyalist allamelerimiz, sosyalizmi kurucuların dilinden öğrenmezler. İkinci elden bellerler. Hepsine sorun: Marx kimdir? Eşsiz Kapital eserinin yazıcısıdır. Kapitali okudun mu?..
         Binde biri bile okuyamamıştır. Oysa Kapital'i okumak yetmez, incelemek gerektir. Bunu hiçbiri yapmamıştır...
         O zaman, arslanlarımızın "sosyalizm"leri, şuradan buradan derme çatma, çoğu yakıştırma "bilgin" iddialarına dayanır. Bu tavşanın suyu olur. Sudan bir sosyalizm.
        Sosyalizm Softalığı
         Oysa, Marx'ın başta Kapital, bütün eserlerini kuru kuruya incelemek de yetmez. O bir kütüphane fareliği olur, sosyalizm olmaz. "Sosyal" allamelerimiz ise, bilimsel sosyalizm üzerine ne kadar çok "tavşanın suyunun suyu"nu içmişlerse, o denli büyük bilgin sosyalist olunacağına güvenirler.
         Örneğin, yeryüzünde, insana bilimsel sosyalizmi alfabesinden cebri alasına dek öğreten en yüksek üniversite bulunsa ve insan o üniversitede öğrenci değil, profesörlerin başı üstad kesilse -nasıl kesilir bilinemez ya!- gerçekten sosyalist olur mu? Hayır. Biraz kumazca ise allamelik taslayabilir; biraz ezberci ise "hafız'ı kütüp"lük, ya da "hafız'ı Kapital"lik edebilir. Biraz bönse; yeryüzünün gelmiş geçmiş Marksistlerine elini öptürerek ders vereceğini yutturmaya kalkabilir.
         Ama o kişi, ağzıyla kuş tutsa, gerçek sosyalist olâmaz. Başımızın bütün belaları, bu tür medrese kaçkını sosyalizm softalarıdır.
        Sosyalizmin Sefaleti: Pratiksizlik
         Bunlar, sosyalist bilgi yalnız ve ancak pratiğin ölçütünden -sosyalistçe savaşın mihenk taşına vurularak- geçirilirse bir bilim ve bilinç yaratabileceğini, bu alfabetik gerçeği kavramadan dehri olmaya kalkışmışlardır.
         Tümüyle sosyalizmin bütün birinci elden usta eserlerini hatmet, yut... eğer bütün o yazılanları, hayat savaşında, pratik sosyalist güreşte, derinde, etinle, kemiğinle denememişsen, belki bir sosyalist tilkisin, ama postu samanla doldurulmuş bir tilkisin!...
         Ne dediğini, ne yaptığınla ölçmemişsindir. Bir arşiv papazı, bir müzelik antikasın. Sosyalist değilsin. Öyle üniversite diploması, ünlü bilgin ya da güzelsanat üstadı kesilmekle sosyalist olunsaydı, dünya Marx'larla dolardı. Marx, üniversite profesörlüğünü tepmeseydi Marx olamazdı. Elde silah 1848 Alman devrimine katılan Engels Antidühring'i yazamazdı. Cilt cilt eserlerle bilim dünyasını altüst ettiğini sanan sayılı sosyalist Alman profesörü Dühring bilimsel sosyalizmi kurardı.
         Gerçeğin bu sağlam pratik temelinden, veba ileti görmüş gibi kaçan yazar ve bilgin ülemamızın, sosyalizmden otoriteyle konu açmaya ne zaman kalkışsalar içine düştükleri fikir sefaleti, moral bozgunculuğu şundandır: Hep kürsü yüksekliklerinden millet tarlasına inciler yağdırma sevdalarından kurtulamazlar.
         Demiyoruz ki onların incileri yalancı incidir, hâttâ belki en özenilmiş Hint kumaşı üzerine dizilen saf Ümman incileri olabilir döktürdükleri. Ne yazık ki, halkın o göklerden beklediği rahmet, inci yağmuru değil, bilim çölümüze azıcık duru sudur.
         Ne teorik -sosyalizmi birinci elden incelemek- ne pratik, -sosyalizm bilgisini hayata uygulayarak geliştirmek- savaşın kıyasıya ve ölesiye öldüresiye göze alamayanların, yaşayan insanlarımızın ve gençliğimizin sofrasına koydukları sözde-sosyalizm, tavşanın suyunun suyu bile değildir. Doğrudan doğruya, ne kokar, ne bulaşır dedikleri tavşanın kakasıdır.
         Bilimsel sosyalizmin teori ve pratiği şaşmaz bir politika gerçeği bulmuştur. Üretim temeline dayanmayan sosyal üstyapı dayanıksızdır. Siyasette temel bir sorunun çözümü ve yönü bulunmak istenirse, her çağın üretim temeli üzerinde yükselen başlıca sosyal sınıf ilişkilerini pusula gibi elde ve önde tutmak ilk koşuldur.
        Sosyal Sınıf Pusulası
         Sosyal sınıf pusulasını şaşıran kimsenin siyasetten konu açması, dilinin altında bir şey saklamıyorsa, iflah olmaz toyluğun sırıtmasıdır.
         Modern toplumun kapitalist üretim temeli üzerinde başlıca sosyal sınıflar:1- Kapitalist sınıfı, 2- İşçi sınıfıdır.
         Batıda da, Batıcı Türkiye'de başka pusula yoktur. Ya kapitalist sınıfının pusulasıyla, ya işçi sınıfının pusulasıyla siyaset denizine açılınır. İkisi ortası bir başka pusula yoktur. Çünkü kapitalist üretim yordamı içinde başlıca sosyal sınıflar onlardır.
         Türkiye'de kapitalistle işçiden başka insan yok mu? Var. Hem de en çok onlar var. Türkiye nüfusunun %70-80'i ne kapitalisttir, ne işçi. Varlığı bu derece büyük olan kalabalık yığınlarımız hiç midirler? Hayır. Onlar yalnız modern üretimin insanları olmadıkları için, toplumun temel ilişkilerinde (ekonomi gidişimizde) hiçbir dolaysız rol oynayamazlar.
         Onlar başlıca sosyal sınıflarımız durumunda ve çıkarında bulunmadıkları için, politikamızın örgütlü ilişkilerinde (partilerimizin gidişinde) de hiçbir doğrudan doğruya ve bağımsız rol oynayamazlar.
         Kayzer: "Bir millet ya örs olur, ya çekiç" demiş. İşçi sınıfı dışındaki sosyal yığınlarımız ne örs olabilirler, ne çekiç. Onlar çekiçle örsün (kapitalist sınıfıyla işçi sınıfının) arasında dövülen ham demir gibidirler.
         Örs de çekiç de demirdendir. Ama, demirin örs ya da çekiç haline gelmesi için, daha önce tavlanması, sonra örsle çekiç arasında yöntemlice döğülmesi, en sonunda su verilerek çelikleştirilmesi şarttır.
         Kapitalizm denilen demirhanede, sermaye çekiç ise, işçi sınıfını örs gibi kullanarak, bütün öteki orta ve kadim çağ artığı yığınları ham demir gibi ateşe sokup döverek istediği biçime sokar. (Emperyalizm, faşizm vb. düzenlerinde küçük-burjuvazi az buz alet olmaz.)
         İşçi sınıfı çekiç olur da sermayeyi örs gibi kullanırsa, aynı yığınlara dilediği biçimleri verebilir. Ama o geniş demir yığını kendi başına kalkıp kendi kendisini, ya da başkasını ne örs haline sokabilir, ne çekiç edebilir.
         Modern kapitalizmde ve Türkiye'de sosyal sınıf pusulasını bilinçle kullanmak deyince bunu anlıyoruz. Yön dergisi böyle bir pusulanın gereğine inanmadığı için olacak, o pusulanın varlığını inkar etmekle işe başlıyor.
         Bunu açıkça yapmıyor. Sorunları koyuşuyla belli ediyor. Açıkça koysa, tartışma kolaylaşacak. İşi mistik denecek bir sinizmle ele alıyor. Okuyucu ne diyeceğini şaşırıyor. Öyle lastikli laflar ortaya atıyorki, kendisi de, bir başkası da istediği yere çekebilir.
         Sorunları öyle koyan toplumsal zümre hangisidir? Küçük-burjuvazi.
         O hiçbir sorunu belirli bir sosyal sınıf açısından koyamaz. Çünkü kendisi modern bir sosyal sınıf değildir.
        Pusulasız Yelkenli Fikri
         Gelişigüzel bir iki örnek alalım:
         "Şayet gerçek kuvvete sahip olanların temsilcileri iktidarda değilse, bu durum uzun sürmez. Ya rejim içindeki bir krizle biter; yani... asıl kuvvetli olanlar iktidara gelin (14 Mayıs 1950'de böyle olmuştur.) Ya da bu yol tıkanmıştır... Bu takdirde rejim yaşayamaz, yıkılır. Kriz rejim içerisinde değil, Prof. Duverger'nin deyişiyle 'rejim üzerinde' olur." (Ahmet Taner Taslı: 'Türkiye'de Rejim Krizi ve Nedenleri', Yön, 8 Temmuz 1966)
         Bu kocaman fetvada 1950 yılı seçimi kazanan DP "gerçek kuvvet"miş! Fakat az aşağıda ne görüyonız? Şunu:
         "27 Mayıs, bir yüzü ile, iktidara sahip olanların gerçek kuvveti kimlcrin taşıdığını unutmalarından doğmuştur." (A.g.e.)
         10 yıl sonra gerçek güç DP değildir, ordudur! Neden? Bilinmez. 1950'de ordu yok muydu? DP orduya karşın iktidara gelmedi mi? 1961'de gene orduya karşın AP (DP'nin açık seçik devamı) alıştıra alıştıra iktidara getirilmedi mi? Getirildi. Öyleyse "gerçek kuvvet" kim? Yahudi'nin hesabı; kim gelirse o,..
        Azgelişmiş Beyin
         Niçin ağırbaşlı cümlelerle bu kadar hafif fıkirler ortaya atılır? Çünkü, aydınlarımız gene Batıdan bir "azgelişmiş" lâfını öğrenmişlerdir. Türkiye azgelişmiş olunca:
         "Nüfusun büyük kısmını teşkil eden köylü, çiftçi topluluğu bir baskı grubu, bir kuvvet haline gelememiştir. İşçiler içinde durum aşağı yukarı aynıdır... Kapitalist gelişme deneyi ise, henüz ycteri kadar kuvvetli bir sermayedar sınıfı yaratamamıştır." (A.g.e.)
        ; Geriye ne kaldı? Aydınlar:
         "Şimdilik asıl kuvvet, işte, ordusu, üniversitesi ve bir bütün olarak idare kademeleri ile bu topluluğun elindedir." (A.g.e., s.16)
         İşte ,Yön dergisinin 1961'den 1966'ya değin ağzında çiğneye çiğneye posaya çevirdiği sakız bu "teori"dir. Dünyada Türkiye'yi sosyal sınıflar değil, aydınlar yönetir.
         Bir bakıma, görünüşte doğru. Yönetim kademeleri hep aydınlar. Ama bu aydınlar (hele ordu) neden 1950 yılı "gerçek kuvvet"ken, okuryazar kıtlığına uğramış DP'yi iktidara getirdi de, 1960 yılı aynı DP sürüyle aydını kendi saflarına aktardığı zaman ("gerçek kuvvet"ten hayli nasip almış) DP'yi alaşağı etti?...
         Hikmctinden sual olunmaz! Okuyucu nereye bakıp kimi göreceğini şaşırır. Bu kafa kargaşalığını yaratmaya ise, gerile gcrile Yön denir.
        Yaz Boz Sosyalizmi
         "Gerçek kuvvet"lerimizin öncüsü üniversite olmalı. Bir profesörümüz,sanki Yön'ün kuvvet teorisini yalancı çıkarmak istercesine, yeni bir "teori" ortaya atıyor. Diyor ki:
         "Azgelişmiş ülkelerde, sınıf açısından, üç tane ayrı 'gayrı meçhul güç' vardır: Kapıkulu, Kapitalistler ve Halk. İşçi sınıfı... halkın köylü, esnaf gibi diğer zümrelerinden ayrılmadığından henüz bir güç değildir" gibi inciler döker. Tam Yön'ün ideologlarından kaç doçentimiz varsa, o kadar: "Marxgil düşünce planında teori" (Yön, 8 Temmuz 1966, S. Divitçioğlu: "D. Avcıoğlu'nun Yazısı Üzerine", s.11)
         Avcıoğlu sevinmeli değil mi? Kendisine, pek haklı olarak "kapıkulu sosyalisti" denildiğine içerliyor. Epey doğru karşılıklar veriyor. Can alacak yere geliyor. Kapıkulu sosyalizminin Yön'de dcğil, Mısır ve Cezayir'de aramasını öne sürerck şunları yazıyor:
         "Doğan Avcıoğlu bu çabaya (Mısır ve Cezayir deki "kapitalist olmayan" kalkınmaya), sosyalizm etiketi verilemeyeceğini, Türkiye için de bugünkü temel ve hayati meselenin sosyalizm olmadığını, fakat antiemperyalist mücadele olduğunu, sosyalizmin, antiemperyalist mücadelenin başarısına bağlı yarının meselesini teşkil ettiğini birçok kerre ısrarla yazmıştır." (Yön A.g.y., s.12, A.'nın notu)
         Avcıoğlu sosyalizmi "yarının meselesi" sayıyor, Mustafa Kemal de, birinci Büyük Millet Meclisi'ne sunulan "halkçılık programı"nı, anti- empeıyalist mücadele sırasında, "zaferden sonraya" bıraktırmıştı.
         Aradan 44 yıl geçti. Bugün Türkiye'de herkes "ikinci kuvvayi milliye" seferberliğini düşünüyor. Neden?
         Çünkü Sivas Kongresi'nde tartışalan "Amerikan mandası"na yakın bir Amerikan üsleri ve Amerikan sermayesi altındayız.
         Bu duruma düşmemizde, hiç değilse bugün, o ilk erteleme kararının az rol oynamadığını iddia edebilir miyiz? TBMM halkçılık programını zaferden önce ele alıp işleseydi, zaferden sonra o kadar kolayca ve mutlak surette unutabilir miydi?
         Halkçılık programı hasıraltı edilmeyip gerçekleşseydi, bugün Türkiye bu denli geri ve emperyalizm tehlikesiyle karşı karşıya kalır mıydı?
        Yönizm Kemalizmle Kıyaslanabilir mi?
         Gerçi Mustafa Kemal'in halkçılık programını ertelemesi ile Avcıoğlu'nun sosyalizmi ertelemeye uğratması arasında en ufak bir kıyaslanabilirlik yoktur. Avcıoğlu Mustafa Kemal değildir.
         Mustafa Kemal Ordular Grup Komutanlığı yapmış, Halifei Ruyi Zemin'in Yaver'i Has'ı Hazret'i Şehriyarisi'ydi. Anadolu ve Rumeli'de varolan bütün silahlı kuvvetlere ve mülkiye amirlerine doğrudan doğruya emir verme yazılı yetkisiyle Anadolu'ya gönderilmiş bir komutandı.
         İkinci Meşrutiyet'in padişahtan üstün şanlı başkumandan "vekili" Enver Paşa'nın Turan'ı zaptetmek için tepeden tırnağa silahlandırdığı muazzam bir ordu vardı. Hiç kullanılmamış, yıpranmamıştı. Yakındoğunun en büyük silahlı kuvveti olarak, "kolordu" etiketi altında saklanıyordu. Kazım Karabekir Paşa kumandasında Mustafa Kemal'in emrine girmişti. Türkiye üzerinde padişahı gölgede bırakan öyle yüksek yetkili komutanla Yöncüleri karşılaştırmak bile gülünç olur.
         O durumda Mustafa Kemal "Şimdi anti-emperyalist mücadele var. Halkçılık programını sonraya bırakalım" derken, önce sözünü yerine getirecek eylemsel güce sahipti.
         Daha insaflıcası, halkçılığı sonraya bırakmanın ülkeyi bugün içinde bulunduğu duruma sürükleyeceği gibi 40 yıllık bir deneme de yoktu. Avcıoğulları öyle midirler?
        Birinci Kurtuluşla Kıyaslama
         Zaman ve olaylar bakımından sorun büsbütün Yöncülerin aleyhine çıkar. TBMM toplandığı zaman Türkiye'nin merkezleri: İstanbul, Marmara, Ege, Antalya, Adana bölgeleri işgal altındaydı.
         En bilinçli olması gereken Almancı komprador kapitalistler kanadı İltihatçılar bile, işgalcilerle hemen uzlaşma yolları araştırıyordu.
         İşçi sınıfı Anadolu'yla, silah kaçırmaktan başka yolla bağlı değildi. Bugün Türkiye bir bütündür. O zaman modern işçi yüzbinlerdeydi. Şimdi en az 2 milyon şehir işçisinin dörtte biri örgütlenmiş insanımızdır.
         O zaman, tefeci-bezirganlarla eşraf ve ağalar, beyler bile, kendilerini müslüman biliyorlar, "gavur" dedikleri emperyalistlerle açıktan açığa bir kaba giremiyorlardı. Ancak tek tük casuslarıyla, ayıp ettiklerini herkesten, hâttâ kendi kendilerinden saklayarak, gizli ihanet yollarında buluşuyorlardı.
         Şimdi "işveren sınıfıyla bezirgan ve hacıağalar hep laiktirler. Nurcu geçinenler bile, Amerikan "Barış Gönüllüleri"nden misyonerlik dersi alıyorlar.
         O zaman emperyalizm, elde silah kan döküp ırza geçerek memleketi yakıyor, yıkıyordu. Şimdi emperyalizm, "barış" meleği, film yıldızı, kovboy sempatisi, sakız, kız pantolonu biçiminde, camilerimize dek para getiren turist serbestliğiyle gelmiş. Türkiye'ye kalkınma fonları, planları, uzmanları yağdırarak bir kurtarıcı gibi alkışlarla, bando mızıka karşılanıyor. Sularımızda ve karalarımızla ayrıcalıklı kol geziyor.
        Kurtuluş: Sosyalist Kadro-Bilinç
         Türkiye'nin milli mücadele yılları işi çok basitti. Ya ölecek, ya öldürecekti. Cepheler açık, keskindi. Yalnız silahlar konuşuyordu. Silah sesleri arasında halkçılık programı, savaşanları bilinçlendirebilirdi. Ama, onu kavrayamayan komutanlara platonik bir telkin gibi görünebilirdi.
         Bugün en büyük silah top tüfek değil, düşüncedir. Türk ulusu kafadan silahsızlandırılmıştır. Halka elle tutulur, açık, duru, gerçek bir ülkü, ancak sosyalist kadroyla verilebilir.
         Bir avuç finans-kapitalistin Türkiye'yi daha kıskıvrak bağlamak için bulanık suda balık avlamasına ve yabancı emperyalizme yem yapmasına ancak sosyalist bilinçle kapılar kapatılabilir.
         Yön'ün de, benzerlerinin de, üzerlerine düşen başlıca görev, her zaman basit olan gerçeği çözüm telinden yakalamaktır. Bugün yeryüzünde emperyalizmden kurtuluşun tek yolu, onun tarihsel antitezi ve biricik olmasa bile, en kesin mezar kazıcısı olan sosyalizmdir.
         1966 yılı dünyamızda ilk büyük meydan savaşı "kapitalizmin son konağı ile sosyalizm arasında sonuna gelmiş bulunan" savaştır. Emperyalizme karşı savaşın, sosyalizm için savaştan ayrılacak yanı kalmamıştır.
         Mustafa Kemal'in ulusal kurtuluş savaşı günlerinde, iş böylesine yalınlaşmamış sayılabilirdi. Nitekim arada 1919'dan 1966'ya kadar geçmiş 47 yıl, kapitalizm-sosyalizm savaşının ikinci derece ürünlerini, birinci
        konu olarak ele almayı gerektirmiştir.
         Fakat arada geçen 47 yıl boşuna geçmemiştir. Kaçınılmaz gerçeği bir daha kanıtlamıştır. Türkiye'nin "anti-emperyalist ve anti-kapitalist" savaşı. Türkiye'yi "Batıcılaşmak" sapa yolundan kapitalizme çıkarmıştır.
         Bugün, dostun da, düşmanın da sözbirliği ettiği bir çıkmaza getirip sokulmuşuzdur. Yön'ün de, herkesin de ikide bir Türkiye'de varlığını öne sürdüğü kriz; siyasal, ekonomik, sosyal, ahlaki, düşünsel, edebi, felsefi, dini, vb... dır.
         Hangi türlüsünü isterseniz o türlü türlü bunalımlar nedir? Türkiye ulusal kurtuluştan; vardırıldığı kapitalizme, yabancı sermaye egemenliğine, yabancı üs olmaya düşürülmüştür. Emperyalizmin topraklarımıza sokulması sosyalizm düşmanlığıyla olmuştur. 47 yıllık savaş,180 derecelik bir dönüşle, anti-emperyalist savaşken, emperyalizmle ittifak olmuştur.
        Milli Kurtuluş - Anti-emperyalizm
         Şimdi hepinizi cıyak cıyak bağırtan sancılarımız, geriliğimiz, işsizliğimiz, açlığımız, evsizliğimiz 40 yıl savaşır göründüğümüz emperyalizmin kucağına düşmüş olmamızdan ileri gelmektedir. 50 yıl önce Çin'in, 47 yıl önce Türkiye'nin geçirdiği ulusal kurtuluş hareketlerinden hiç mi bir ders çıkmadı? Çok ders çıktı.
         50 yıl sonra ulusal kurtuluş hareketine kalkışan en geri Afrika ülkeleri bile, artık, sosyalizme inanmayan ve yönelmeyen bir ulusal kurtuluş hareketinin, dönüp dolaşıp kendi kendisini inkara vardığını anlamış bulunuyorlar.
         Bunu Türkiye'nin 47 yıldır başından geçenlerden daha iyi anlatacak ikinci bir örnek de, koca Çin'in başından geçenlerdir.
         İki büyük kar'ı kadim imparatorluk Çin fağfurluğu ile Osmanlı saltanatıydı. Emperyalizmin Birinci Dünya Savaşı ile kendi başına açtığı ilk büyük ölüm bunalımı üzerine iki imparatorluk da allak bullak oldu.
         Çin'de daha önce Sun-Yat-Sen, Türkiye'de daha sonra Mustafa Kemal adına açılan ulusal kurtuluş hareketleri, anti-emperyalist ve anti-kapitalist birer savaş olmakta birbirlerinden zerrece farklı değillerdi. Ancak Türkiye, emperyalist anavatanlarını büyük sömürgelere bağlayan en stratejik yollar üzerindeydi. Sovyet sosyalist devriminin "yumuşak karnı" altına yakındı.
        Barut Fıçısı - Eşraf Paniği
         Anadolu hareketinin sözcüsü olarak İstanbul'a gelen Refet Paşa, caddelerde ve meydanlarda: "Biz bir barut fıçısı üstünde oturuyoruz. Dokunurlarsa, kendimizi de, dünyayı da havaya uçururuz!" diye bar bar bağırabilmişti.
         "Barut fıçısı" sosyalizmdi. Emperyalizm bunu daha Erzurum Kongresi açılmadan anlamış ve paşalarımıza anlatmıştı. Anadolu'ya 12 Nisan 1919 günü Gücemal vapuru ile ilk geçen paşa Kazım Karabekir'di. Paşa anlatıyor:
         "19'da Trabzon'a vardık. Vali Galip bey... dehşetli İttihatçılar aleyhinde olmakla beraber, yaşı ilerlemiş ve kuvvette muhalefet edemiyecek bir insandı... Trabzon Muhafazai Hukuk Cemiyeti Merkezi eşraftan (21) kişi imiş. (11)i heyeti merkeziye, (10) heyeti idare. Belediye Reisi Barutçu Ahmet efendi aynı zamanda Müdafaai Hukuk reisi. Heyet vaziyetin dehşetinden yılgın. Ahvali olduğu gibi değil, müthiş ve gayri kabili izale felaketli görüyorlar. Bütün ümitleri Avrupa'ya yalvaracak heyette. Bu muhterem insanlara dedim ki: İtilaf kuvvetlerinden korkmayınız. Daha geçen hafta Londra'dan memleketimize getirilmek istenilen olaylar iyi anlayınca, biz gitmeyiz diye silah çatılarını bırakıp savuştular. İtilaf milletleri Harbı Umumiden o kadar yorgun çıktılar ki., memleketimizde tek bir nefer bile öldürmeye razı değillerdir. Karşımızda Rum, Ermeniden başka kimseyi görmeyeceğiz. İstanbul'da İtilaf kuvvetleri bostan korkuluğundan başka bir şey değildir." (K. Karabekir: İstiklal Harbimiz, s. 19-20)
        Hazır Şark Ordusu
         İşte, Anadolu tefeci-bezirgan (her vilayette 21 kişi) eşrafı buydu. 4 Mayıs günü Erzurum "Müdafaai Hukuk Reisi Hoca Raif Efendi" Karabekir'e: "Bari ailelerini herkes şimdiden nereye kadar çekilmeleri münasip ise oraya göndersinler" der. Eşraf, memleketi bırakıp kaçma hazırlığındadır. Çünkü İngiliz'i Kars'ta görmüş, paniğe uğramıştır. Enver Paşa'nın şarkta bıraktığı hazır, yıpranmamış orduyu görmemektedir. K. Karabekir Paşa eşrafa şöyle der: "Ermenistan'ı rehin alacağım. Arzu ettiğimiz bir sulh için bu bir anahtardır." (A.g.e., s.23)
         Yerini yurdunu bırakıp kaçmaya hazır olan eşraf acep halkçılık programı önünde ne yapardı? Gerçek güç orduydu. Eşraf göstermelikti. K. Karabekir eşrafa şöyle diyordu: "Silahlarımızı vermiyeceğiz, fakat işin milli bir karaşeklinde tecellisi için Erzurum Kongresinin himmeline ihtiyacımızı izah ettim." (A.g.e., s. 23)
         Kütlesiyle eşraf padişahına bağlı, emperyalizme kuldu. 30 Nisan'a dek Trabzon'da kalan K.Karabekir şöyle diyor
         "İngilizler herşeyi kontrol altına almışlar. Fransız mümessili dehşetli Türk aleyhtarı. Trabzon'da (Ademi Merkeziyet Cemiyeti) diye birkaç kişilik zayıf bir şey var ve Fransız mümessilinin nüfuzunda. Fakat (İhtiyat Zabitleri Cemiyeti) ve (Muhafazai Hukuk) mensupları namuskar insanlar ve hiçbir nüfuzda değil." (A.g.e., s.20)
        Mehmetçik - Halk - Sosyalizm
         "27 Nisanda bir Yunan torpidosu geldi. Gelecek Rum muhacirlerini yerleştirmek için bir heyet getirmiş. Bir gece birkaç Yunan neferi sarhoş olarak bir neferimizin silahını almak ister, neferimiz de bunlara silahla mukabele eder ve birini öldürür. İtilaf memurları bunu mühim bir mesele addiyle valiye gitmişler. Bana geldiler. Neferin mukabelei bilmisil yapılmasını, maktule merasim icrasını istediler. Yüz vermedim... Ertesi günü (400) kişilik Rum muhacirini havi Rum vapuru geldi. Vaktiyle Trabzon'dan Sohum'a gitmişler. Şimdi Bolşeviklerden kaçıyorlarmış. Odesa mıntıkasına bazı Efzun kıtaatı gönderildiğinden, Bolşevikler tuttuklarını güya şimendifer raylarına bağlayıp çiğnetiyorlarmış. Bu muhacirler mallarını, hatta çocuklarını bile atıp kaçmışlarmış.
         "Ajanstan da Fransa'da Klemanso Kabinesi düştüğünü. Bolşeviklerin Rifada sekiz bin sekiz yüz kişi katliam ettiklerini öğrendim. Bu havadislerden lazım gibi istifade ettim. Bolşeviklerin Kafkasya'ya yürüdüğünü ve bize iyi bir barış sağlanmazsa, bizim düşmanlarımızın düşmanı olduğundan tabi müttefık olacağımızı, Sohum havalisinde İtilaf ordusunun denize döküldüğü gibi havadisleri neşrettim. Kıtaatta ve halkta maneviyata iyi tesirler yaptı." (A.g.e., s. 21)
        Halktan Al - Eşrafa Ver
         Bunun mantık sonucu:1) Halkın orduya sarılmasıydı:
         "Aşkale'deki kıtatımızı da teftişten sonra 3 Mayısta öğleyin sevgili Erzuruma geldim. Halkın ve kıtaatın memnuniyeti pek ziyade idi. Halk ve kıtaatım derlerdi ki (Bismillah dedi mi o mutlak muvaffak olur). Bu kadar büyük itimat varken elbet muvaffak olurduk ve olacağız da." (A.g.e., s. 22)
         2) Paşa etrafına ve eşrafa hep o iyimserliği yaymıştı:
         "Ermeni ve Rumlarla hesabımızı nasıl olsa görürüz. Husule itilafla muharip olan Bolşevik Rusya da Kafkasya'ya hareketini tevcih etmiştir. Yakında ne Kars'ta ve ne Batum'da İngiliz kuvvetleri kalamayacaktır. Benim kararım şudur. Şimdiden (Müdafaai Hukuk Cemiyetlerini) esaslı tensik ve Erzurumda bir Kongre ile fiili kararları milletin arzusu haline kalbetmek... Trabzon'da İngilizlerin dairei nüfuzuna girenlerden maada bir şey vermemek. Mıntıkamıza bir taraftan taarruz olursa derhal Ermenistana yüklenmek. Dikkat edeceğimiz en mühim mesele de Kürtlük cereyanıdır... Kürdistan'ın Ermenistan olacağını anlatmakla mesele kolay hallolur. (Trabzon Müdafaai Hukuk)u ile görüştüm. İtilaf kuvvetlerinin bir şey yapamıyacaklarını ve İstanbul'daki kuvvetlerin bostan korkuluğu olduğunu anlattım. Kararımızdan ayrılmamaya ve artık şuraya buraya ricacı heyetler göndermekle değil, bizim vereceğimiz hareket emirlerini yapmaya söz verdiler." (A.g.e., s. 23)
        Emperyalist Anti-Sosyalizm
         "Ertesi günü (Erzurum'da Türk ordusunu silahlarından tecrit etmiye gönderilmiş bulunan İngiliz miralayı Ravlinson'u) ziyaretimde pek samimi davrandı. Bahsi Bolşeviklere getirdi. İdarelerinde intizam başladığı için ahvalin müşkül olduğunu söyledi. Kafkaslar için korkulmıyacağını, çünkü Kazakların Çar taraftarı olduklarından bahsettim. 'Maateessüf onlar da karıştı' dedi; 'Gayrimümkün! Gayrimümkün' Yeniden kuvvet celbi gayrı mümkün! Bundan başka Bolşeviklerin müteaddit orduları var. Yapılan ve yapılacak şey başka memleketlere Bolşeviklik sirayet etmemesidir. Ve müthiş propagandacılarını gönderiyorlar.' dedi." (A.g.e., s. 24)
         Türkçe'de "çocuktan al haberi" deriz. Paşamız emperyalistten almıştı haberi... Emperyalizm karşısında bir tek düşman görüyordu: sosyalizm. Ona karşı paşadan medet umar gibiydi. Ounun için Türk ordusunu silahsızlandırma konusunu unutmuştu. Paşa diyor ki:
         "Ravlinson ne Halit Beyden (az önce 'Üçüncü Fırka Kumandanı Yarbay Halit Bey muhafaza altında Trabzon'a sevkolunacak. Elviyeyi selasede Gürcülere karşı halkı mukabeleye sevk ettiğinden İngilizler kendisini mesul ediyordu:) ne de silahlardan bugün hiç bahsetmedi. Ben silah ve kumandan vermemek için atlatma planları yaparken onun da beni Bolşevikler Kafkasya'ya geldi diye, vaktinden evvel bir hareket yaptırmaya çalıştığını hissettim.
         "İlk mühim iş haber almak. Bilhassa Rusya'da neler oluyor, bunu doğru olarak ve vaktinde öğrenmekti. Telsiz telgraf istasyonunu faaliyete koydum. Rusya ve Fransızca tebliğ ve ajanları alabilecek insanları Tebriz'de olduğu gibi işe başlattım. Moskova telsizlerini muntazaman, arasıra da Berlin ve Paris'ten ajansı ve bazan İstanbul Kaıadeniz'de gemilerin muhaberatını almaya başladım. Kafkasya'dan ve Kars'tan da malumat almak için icabeden tedbirleri yaptım. Zaman zaman aldığım haberlerle hale göre nasıl neşriyat yaptığım görülecektir." (A.g.e., s. 24)
        Kürt - Ermeni Çelişkisi
         "8 Mayısta Erzurum valisi Münir Beyden de bir tezkere geldi: "Bolşeviklerin Tiflis ve Batum'u işgal ettikleri, İngilizlerin Kars'ta kalan 2 bin kişileri de Erivan cihetine trenle naklolundukları." (A.g.e., s. 25) "Aynı zamanda Aşiret tensikatını yaptım. Harbı Umumide bulunan aşiret alay kumandanlarını selb ile; açıkça bunlara Kürtlük meselelerinin neticesini, Kürtleri Ermenilere mahvettireceklerini anlattım. Ve memleketimizin kurtarılması için elbirliği ile çalışılmazsa, iki cihanda lanete hak kazanacaklarını söyledim. söz verdiler, yemin ettiler. Kürtlük için mühim propagandalar varmış. Berlin gazetesi namussuzca yazarmış, fakat ayrılık fıkri gütmeyeceklerdir. Bilhassa Dördüncü Aşiret Alay Kumandanı Haydar Bey (1335 Ermeni Harekatında şehit oldu) bana müthiş propaganda ve para oynadığını, fakat şahsının Erzuruma gelmesi ve ikaz etmesi üzerine ayrılık fıkri kalmadığını yeminle anlattı."
        Elli Bin Silahlı
         "Kolordum 4 fıkra (tümen) idi. Genel kuvvetim: 17 bin 860 idi. 30 bin tüfenk nizamiye her zaman seferber edebilirdim. Fakat sunufu muhtelifesi, aşiretleri, milisleri icabında 50 bin kişilik bir ordu ile işe başlıyabilecek idim. Ahali elinde dahihayli silah vardı. Ayrıca, köy bekçilerine dahi silah verdirdim." (A.g.e., s. 24-25)
         K. Karabekir 20 yaşında subay, 23 yaşında kurmay çıkmış, 27 yaşında irtica, 28 yaşında Arnavut isyanlarını bastırmış, 30 yaşında binbaşı, 32 yaşında (1914) yarbay, 36 yaşında (1918) liva (tümgeneral) oldu. "Şarkıaki Ordunun mütarekeye zaferle girmiş olması, maddi ve manevi kuvvetinin bozulmamış bulunması dolayısiyle...1919 Nisan ortalarında bütün şarktaki ordunun başına geçmek imkanını bulmuştur." (A.g.e.)
         Bu çocuk (37) yaşında paşalar, isteseler iki vilayetin emperyalizme "yalvarmak"tan başka şeye aklı yatmayan yirmi otuz eşrafına kalb kuvveti vereceklerine, heyecanla hareket eden halka "halkçılık programı"nı destekletemezler miydi? "istemek" elde olsaydı... Olmadı.
        Halkçılık Programı
         Demek, kurtuluş savaşı gibi anacık babacık gününde bile "halkçılık programı"nın uygulanmaması, "millet kaderine hakim olabilecek mevkilere gelmiş bulunanların" o program üzerinde yeterince duru net bir kanı bekleyememiş olmalarından ileri gelmiştir.
         O yüzden anti-emperyalist - anti-kapitalist mücadele, Türkiye'de önce kapitalizmi, sonra emperyalizmi, bugünkü duruma yükseltmiştir. Bugün artık en kör göz bile milli mücadelede anti-emperyalist savaş ile halkçılık programı arasında hayati bir bağlılık getirebilir. Anti-emperyalizmde halkçılığın birbirine zarar vermek şöyle dursun, birbirini yalnız çelikten güce eriştireceğini anlamakta güçlük çekemez.
         Birinci Büyük Millet Meclisi'nin halkçılık programı neydi? 18 Eylül 1921 (1337) günü Meclise Mustafa Kemal imzasıyla sunulan programın 2. maddesi şudur:
         "2- Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, hayat ve istiklalini kurtarmağı yegane maksad'u gaye bildiği halkı emperyalizm ve kapitalizm tehakküm ve zulmünden tahlis ederek, idarei hakimiyetinin hakiki sahibi kılmakla gayesine vasıl olunacağı iddiasındadır."
         "3- T.B.M.M. Hükümeti, milletin hayat ve istiklaline suikasteden emperyalist ve kapitalist düşmanların tecavüzatına karşı müdafaa ve harici düşmanlarla tevhidi mevsaî edip milleti iğfal ve ifsada çalışan dahili hainleri tedip için orduyu tarsin etmeyi ve onu millet istiklalinin müttekası bilmeyi vecibe addeder." (S. Ağaoğlu: Kuvayimilliye Ruhu, s. 72)
         Sözler Osmanlıca. İnsan, sonradan öztürkçe modasıyla, acep o ilk günlerde söylenenlerin sonraki kuşaklarca anlaşılmaması amaç mı güdüldü diye, kendi kendine sormadan edemiyor. Kurtuluş savaşında biricik amaç halkı empcryalizm
        ve kapitalizm tehakkümünden ve zulmünden kurtarmaktır. Bu nasıl olacak?
        Mübarek Saban ve Çekiç
         Yeni Anayasa tartışılırken (18 Kasım 1920 -1336) İzmir millet vekili Mahmut Esat batıcı parlamento usulünü şiddetle yerdi:
         "Bu Parlamento usulü halkı memnun edememiştir ve zaman zaman dünyayı sarsan büyük büyük ihtilallere meydan vermiştir. Çünkü Parlamentoların kabulüne ve kanunu esasının (Anayasanın) alkışlarla tasdikine rağmen, bir tabaka vardır ki, memleketi omuzlarında taşıyan bir tabaka vardır ki, o, daima esaret altında inlemiştir. Efendiliğine nail olamamıştır, ve o sefalet içinde inlerken, Burjuva tabakası onun önüne çıkmış,elindeki kanunu esasi ile o zavallı tabakanın önünde istihza etmiştir... Efendiler, memleket demek o memleketin iktisadiyatı demektir. Hiçbir zaman o memleketin, yalan yanlış politikacıları demek değildir. Fakat o memleketi, sapanı ile, elinde o mübarek Çekici ile çalışan demircisi, çiftçisi temsil eder ve memleket onlardan terekküp eder.
         "Memleket manası onlarda mündemiçtir. Ve o tabaka reiskare gelmedikçe, bu memleketin mukadderatını doğrudan doğruya eline almadıkça feraha doğru yürümenin imkanı yoktur. Bütün Anayasalara ve bütün meşrutiyet şekline rağmen esirdir. Yine inlemektedir. Yine aç ve yoksuldur. O tabakayı buraya koymaktadır ki biz açlığın önüne geçeceğiz ve o tabaka buraya geldiği zaman kibar kibar cümleler içinde büyük nutuklar irad edemiyecek, fakat çiftçi çiftçiliğini düşünecek, demirci demirciliğini düşünecek, dabak dabaklığını düşünecek, ayakkabıcılar ayakkabılarını düşünecek, bu suretle memleketi vücuda getiren unsurlar o memleketi hakikaten düşünmüş olacaktır. Hiçbir zaman bir çiftçi olmıyan, çiftçinin menfaatini çiftçi kadar takdir edemez efendiler... ve memleketini belki elbesesiz, belki bastonsuz, belki yakalıksız, fakat ayağında çizmelerile, elinde mübarek çekiciyle buraya gelen demircilerini, çiftçilerini, yani memleketi burada gözümüzün önünde görürüz... Bunlardan ve herhalde bizim burada siyasi mübahaselerimizden, siyasi münakaşalarımızdan ziyade hayır ve istifade görür ve hiç bir vakit memleket siyaset bildiğimiz şu fırıldaklardan ibaret değildir." (Kuvayimilliye Ruhu, s. 98-100)
        Köylü Memleketin Efendisi
         Kapitalizmi, burjuva parlamentosunu kaldıran bir yönetime bilim dilinde ütopik ya da bilimsel sosyalizm denilmez de ne denir? 45 yıl önce TBMM'nin de bunlar söylendi. Kabul edilen anayasanın 4 ve 5. maddeleri şunu yazdı:
         "B.M. Meclisi, Vilayetler halkınca meslekler erbabı temsil edilmek üzere doğrudan doğruya müntehap azadan mürekkeptir... Intihabı 2 senede bir icra olunur..."
         O Mecliste Mustafa Kemal şöyle haykırıyordu:
         "Türkiye'nin sahibi ve efendisi kimdir? (Köylüler se daları.) Bunun cevabını derhal birlikte verelim: Türkiye'nin sahibi hakikisi ve efendisi, hakiki müstahsil olan köylüdür. (Şiddetli ve sürekli alkışlar).
         "O halde herkesten daha çok refah, saadet ve servet, müstahak ve elyak olan köylüdür. (Sürekli alkışlar) Binaenalehy Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin siyaseti iktisadiyesi bu gayei asliyeyi istihsale matuftur.
         "Tunalı Hilmi bey (Bolu): Allaha çok hamdederim ki bu sözleri işitiyorum.
         "Mustafa Kemal Paşa (devamla). Filhakika yedi asırdanberi cihanın muhtelif aktarına sevk ederek kanlarını akıttığımız, kemiklerini topraklarında bıraktığımız ve yedi asırdanberi emeklerini ellerinden alıp israf ettiğimiz ve buna mukabil daima tahkir ve tezlil ile mukabele ettiğimiz ve bunca fedakarlık ve ihsarılarına karşı nankörlük, küstahlık, cebbarlıkta uşak menzilesine indirmek istediğimiz bu sahibi aslinin huzurunda bugün kemali hicap ve ihtiramla vazzi hakikimizi alalım." (Büyük Millet Meclisi zabıtları C. 18, s. 4, 3, içtima senesi açış nutku, A.g.e., s. 218-219)
        Herkes Birinci Sosyalist
         Şimdi bir an başımızı eğip utançla düşünmek zorunda değil miyiz? Yarım yüzyıl sonra TİP adına sahneye çıkanlar seçimden önce meddahlığını yaptıkları eli nasırlıları "yetersiz" bulabiliyorlar.
         Yön dergisinin bir kurucusu TİP'i beleşten eleştirirken şunlar yazıyor:
         "TİP yöneticileri, sosyalizm sözünü telaffuzdan dikkatle kaçırırlarken, "Türkiye'nin tek kurtuluş yolu sosyalizmdir" diye çıkan Yön'e fena halde bozulmuşlar ve onu 'İnönü'nün oyunu' diye çürütmeye kalkışmışlardır. Bugün sosyalistlerin, Türk kamuoyuna mal ettikteri ne fıkir varsa, ilk kez Yön'de ciddi araştırmalara dayanarak ortaya atılmıştır. Sosyalizmin en büyük milliyetçilik olduğu görüşü ve İkinci Milli Kurtuluş Savaşı sloganı Yön'ün ortaya attığı bir fikirdir." (İlhami Sosyal: "Eğri Oturalım, Doğru Konuşalım", Yön 29.7.1966) Hangisine inanmalı? Türkiye'de her önüne gelen her düşüncenin ve hareketin kendisiyle başladığını bilerek bilmeyerek söyleyebilir. Ancak, aynı Yön'ün aynı 1965 yılı 8 Temmuz sayısında D. Avcıoğlu: "Türkiye için bugünkü temel ve hayati mesele sosyalizm değil" der, 29 Temmuz Sayısında İ. Soysal: "Türkiye'nin tek kurtuluş yolu Sosyalizmdir" derse.,. O dergiye ne ad takılır: "Yön" mü, "Yönsüzlük" mü?
        İki Yüzlü İnançsızlık
         Böylesine nişangahsız atış nereden cesaret alıyor? Küçük- burjuvalıktan. İşte bu küçük-burjuvalar, bir yandan sosyalizmi ve "Marksizmi" kimseciklere bırakamazlar. Ötede "orijinal" görünme sevdasıyla, 45 yıl önce bile Türkiye için sosyalizmin temel ve hayati sorun olduğunun hiç değilse söylendiğini ve millet meclisince savundulduğunu bilmezler ya da unuturlar.
         Yarım yüzyıl önce Türkiye gerçekten elde silah emperyalizme karşı savaşırken modern sosyalizme temel olacak bir işçi sınıfının işgal altında kaldığı gibi gerekçeler bulunabilir. O nedenle sosyalizm yolundan cayıldığı öne sürülebilir, belki.
         Bugün o teorinin bilinçsiz bir çıkarcı atlatması olduğu öne sürülebilir. Gene de birinci kuvayimilliyecilerin genç deneyimsiz burjuva aydınları oluşları gibi mazeretleri vardır. Bugün "ikinci kuvayimilliyeciliğin" patentini telikle ellerinde tutan Yöncülerin öyle bir mazeretleri yoktur. Türkiye'de örgütlenmesi en azgın zorbaca işkence ve baskılara karşın önlenememiş bir işçi sınıfı vardır.
         Onlar 30 yıllık kadrocu kalpazanlarla elbirliği etmişler. "İşçi sınıfı yoktur" diyemiyorlar. Bilinçsizdir, yetersizdir mavalını okuyorlar. "Sosyalizme karşıyız" diyemiyorlar, sosyalizm, emperyalizmle savaşı bizde sağlayamaz diyorlar.
        Kişi Başka - Sınıf Başka
         Tek tek işçilerimizi ele alırsak elbet hepsi de Yunus gibi "biçaredir, baştan aşağı yaredir"ler. Babil çağından beri toprağımıza sinmiş binbir nemrutluğun ve firavunluğun baskısı altında başka nasıl olabilirlerdi?
         Yedi bin yıllık imtiyazlara sahip, ikiyüz yıldır içli dışlı desteklede sivriltilen kapitalistlerimizi görmüyor muyuz? Tek tek ele alınırlarsa, hepsi devlet koltuğu altında uyuz böceği, yabancı sermaye ajanı.
         Ama, sosyal bir sınıf olarak işverenlerimiz yeryüzünün hangi ülkesindeki işveren sınıfından daha az egemendir? Daha az sömürücüdür
         Demek, bir sosyal sınıf insanlarının tek tek karşımıza alacağımız kişileri, hatta sapık kast ve zümreleri hiçbir şey öğretmez. Önemli olan, o yetersiz, değersiz kişi ve zümrelerden birleşik olan sosyal sınıfların, bir toplum ya da ülke içinde tarihsel bakımdan oynamakta oldukları ya da oynamaya çağrılı bulundukları rolleridir.
         Yön samurayları Türkiye'de işveren sınıfının küllü ayıbıyla var ve egemen olduğunu inkar edebilirler mi? Hayır. işçi sınıfının varlığını ve sosyal misyonunu neye dayanarak inkar ediyorlar? Başka hiçbir şeye değil. Kendilerini bir hamlede okkalayıp iktidara çıkarmadığı için, AP'ye oy verdiği için!...
        İşçi Sınıfını Metafizikçe Koymak
         Yöncüler "Avrupa görmüş" "mutlu azınlığımızdan"dırlar. Amerika'da, İngiltere'de, Fransa'da, Almanya'da, İtalya'da Yöncülerin "proletarya" diye gerinerek anacakları bir işçi sınıfı var mı? Var. Hem de çoğunlukta. Yani Batı ülkeleri nüfusu içinde oyların en kalabalığı işçilerdedir.
         Ne görüyoruz oralarda? Oy çoğunlukları Adenaur ya da Erhard'ların, Kisinger`lerin, De Gaulle'lerin, Fanfani lerin, jonson'ların emrindedir.
         Yöncüler neden o ileri Batı ülkeleri işçilerini yetersiz, bilinçsiz bulmuyorlar da, Türkiye işçi sınıfına dudak büküyorlar? Sosyalizm için De Gaulle mu Jonson mu daha tehlikelidir, yoksa bizdeki Menderesler, Palapaşalar, Demireller mi? Elbet birinciler.
         O Batı burjuva liderleri "demokratik" yoldan, işçilerin oylarını alarak iktidara gelmişlerdir.
         Dahası var. Dünyanın en ileri kapitalist ülkesi İngiltere'de ikide bir "İşçi Partisi" iktidara gelir, gider. İngiltere yeryüzünde kapitalizmin kalesi olmaktan geri kalmaz. İsveç kadar olsun İngiltere'ye "sosyalist" demek kimsenin aklından geçmez.
         Ötede bakarsınız Kuli'ler ülkesi Çin'de, o "yetersiz" işçi sınıfı başa geçip, işitilmiş sosyalizmlerin en çetinini kurar. Yön bile onun "sosyalizm"inden kuşku duyma cesaretini gösteremez. Demek işçi sınıfını idealistçe koymamalıdır.
        Sosyalizm Partisi ve Teorisi
         Yalnız, bu sosyalizm Mısır ve Cezayir gibi sömürgelerde patlak verdi mi, Yön önce onları proletaryasız sosyalist devrimler olarak kendi kapıkulu "devrimci"liğine, devletçi anti-emperyalizmine örnek yerine koymak ister. Sonra "yeterli" profesör Niyazi Berkes Cezayir'de içki sofrasının sosyalizm adına yasak edildiğini görünce, D. Avcıoğlu" bu çabaya sosyalizm etiketi "verilemeyeceğini" (8 Temmuz 1966, Yön) yazar:
         Bir başka gazeteci kendi köşesinden daha sistemli konuşmak isteyince Yön'de şunları yazıyor:
         "Türkiye'de sosyalist akım gittikçe daha sıhhatli bir yapıya kavuşmak, ve memleketin gerçeklerine oturmak için durmadan düşünce çabası sarfetmek zorundadır."
         "Fikir yönünden kısırlık, hiç şüpheniz olmasın eylem yönünden kısırlık getirir:.. Türkiye'de sosyalizmin yürüyeceği yol ve tutacağı usul konusunda yazılarımız zengin değildir." (İlhan Selçuk: "Kendi Kendimize", Yön, 8 Temmuz 1966, s. 5)
         Doğrudur. "Devrimci teori olmaksızın devrimci hareket olamaz." İnsanın bütün hayvanlardan farkı; yapacağı işi önce kafasında tasarlamasından ileri gelir.
         Ancak, insan kafasında hiçbir tasarı, gökten inme değildir. Hep yeryüzünde başından geçen işlerden çıkagelir. Diyalektik burada en yüce gerçekliğini bulur insan "işlediğini düşünür, düşündüğünü işler."
        Sosyalizm Züğürtlüğü ve Ödlekliği
         Birde bugün "sosyalist düşünce" uğruna yapılan bütün savaşların "zengin değil" züğürt kalışı, "memleketin gerçeklerine oturmayışı" şundan ileri geliyor. Yazarlarımız yalnızca yazmak ve okumakla doğru yolun bulunabileceğini sanıyor.
         İlk sapıtma oradan başlıyor. İkinci sapıtma, kendilerinden önce bu ülkede sosyalizm uğruna savaşmış olanları hiçe sayıyorlar. Burjuvazi kendi çıkarına güzel bir yol tutmuş, dün sosyal konu üzerine ağzını açanı engizisyon cenderesinde mahkum etmiş, lanetlemiş. Şimdi, bütün sosyalistçe düşünenlere o lanetlileri parmakla gösteriyor: "'Bu mel'unlara sakın yaklaşmayın. Yoksa!"
         Taze sosyalistlerimiz bu öğüdü "akılcı düşünce"lerine uygun buluyorlar. Burjuvazinin lanetlediklerini bir yolda sosyalistler lanetliyorlar. Dilleriyle değilse, davranışlarıyla...
         Sosyalistçe adam lanetlemenin özel biçimi vardır. Lanetlilere: "Sizi burjuvazi lanetlediği için biz de lanetlemeye mecburuz" diyemezler. Bu onların sosyalistliklerine" dokunur. Öyleyse ne diyecekler? İçlerindeki komplekslerüıe göre: "Siz yanılmışsınızdır", "siz düşüncesizsiniz", "siz yetersizsiniz", "siz vakti geçmiş molozsunuz", "siz şüpheli adamlarsınız" ve bunların özeti "siz yenilmişsiniz"dir.
         Hiçbir zaman "biz korkuyoruz" diyemezler. Çünkü hepsi yeni bir cesaretle ortaya atıldıklarına inanmıştırlar. Bu inançlarında içtendirler.
        Emperyalizme Yarar Yozlaşma
         O zaman ne olur? Bugünkü "sosyalist düşünce ortamı" ortaya çıkar.
         1- Sosyalizm işinde az çok denemesi ve düşüncesi bulunanlar, gizli polisin gösteremediği bir "başarı" ile tecrit edilirler.
         2- Yeni bir sosyalizm kurmaya çıkan "Allah yaratıcılar" gibi birçok "sosyalizm yaratıcıları", Türkiye'nin her türlü pratiğinden kendi kendilerini dışlarlar.
         Hareketin tarihinden, deneyiminden pratiğinden kopmuş olan yeni "sosyalizm yaratıcıları" eskilere dönüp: Gördünüz mü?" derler, lisanı halleriyle, "Biz sizin gibi enayi değiliz, beceriksiz yetersiz, düşüncesiz, moloz, müstehase, fois değiliz" derler Örgütde, yayınlarda yalnız pratikten kopmuş olmanın sosyalizmi ne derece yozlaştıracağını bilen günün egemen güdücüleri yeni "sosyalizm yaratıcıları"na hatırı sayılır kolaylıklar sağladığı için, herşey yolunda gibi görünür.
         Dört yıllık TİP ve Yön çalışmaları ile sosyalist yazarlıklar sonunda artık iyice duyulan boşluk ve eksiklik bundan ileri gelir.
         Türkiye'de yeni bir sosyalizm yaratıcılarını ne yadırgıyoruz, ne kınıyoruz. Lanetlemelere çok alışığız. Gene lanetlenmeyi kolayca göze alarak yaptıklarımızı değil hiç değilse düşündüklerimizi açıklamaktan kendimizi alıkoymayacağız.

         27 Mayıs denildi mi, göz önüne hemen 9 subay olayı gelir. 9 subay olayı, 27 Mayıs'ın başarısız bir provasıdır. 1960 devrimini yapanlar, 6 yıldan beri nasıl canlarını dişlerine takarak ihtilal hazırladıklarını söylerler. Demek, ihtilal hazırlığı 1954 yılı, tam Vatan Partisi'nin kurulduğu yıl başlamış.
         1957 yılı, ihtilalci 9 subay ile Vatan Partililer Harbiye'de tutuklandıkları zaman, birbirlerinden tüm habersizdiler. Vatan Partililer mi, 9 subay mı daha çok işkence çektiler? Kestirilemez. Vatan Partililerden, 7-8 ay geceli gündüzlü gün ışığı görmeyen, karanlık mezar darlığında hücrelerinde, sağlam dişlerinin peynir gibi kırıldığını görenler oldu. Vatan Partisi de, 9 subay da beraat ettiler.
         Bu paralellik, başka birçok bakımlardan Vatan Partisi ile 9 subay olayları arasında uzar gider. Ne var ki, paralel, hiçbir yerde birbirlerine değmeyen çizgiler oldu. Değmemekle de kalmadı, 9 subay kendilerinden sonra gelen hareketlerce aforoz edildi. Vatan Partisi de öyle, kendisinden sonra gelen hareketlerin afokonunu kaldırdı, durdu.
         9 subay olayı, 27 Mayıs'ın alabildiğine küçük modeli olmaktan çıkmadı. 9 subay olayı denildi mi, göz önüne şu manzara gelir: Genç subaylar, içlerinden birinin hanımını evden gezmeye göndererek toplanırlar. Toplandıkları ev, Vatan Partisi Genel Başkanı'nın evi ile şaşılacak derecede yanyana, aynı kıyıda sallanan iki eski konaktan biridir.
         Genç subaylar, geceyarısından sonra geç saatlere dek DP hükümetini nasıl devireceklerini görüşürler. İçlerinden başkan seçerler. Tutulacak stratejik ve taktik bütün davranışları inceler. Kuvvet hesapları, durum değerlendirmeleri ayrıntılarına dek tartışılır. İhtilalin hemen her sorunu karara bağlanır. Karşılıklı sadakat, namus, şeref ve ihtilale bağlılık yeminleri edilir.
         Daha düşünülecek bir şey kaldı mı? Hayır. Düşünülenleri uygulamaktan başka hiçbir eksik kalmamıştır. Evelallah, şu zalim, gerici, memleketi uçuruma götüren DP Hükümetini devirmek yolunda herkes sözbirliği etmiştir. İşbirliği tamamdır. Sabah olmadan, kem göze görünmeksizin, işlerin başına gidilmek üzere kalkılır. Sarmaşılarak helallaşılır. Ayrılınır. Kapıya doğru yürünür.
         Eşikten dışarı adım atılacağı anda, ihtilalcilerden birinin ansızın aklına gelip soruverir:
         - Peki, arkadaşlar. Bu alçak hükümeti devirdik demektir. Silah gücü bizde. Ordu iktidardakileri sevmiyor. Bir vuruşta yıkacağız. Yalnız ihtilal başarı ile sonuçlanır sonuçlanmaz ne yapacağız?
         Herkes şaşırarak birbirlerinin yüzlerine bakar.
         Öyle ya. İktidardaki düzeni devirmekten kolayı yok. Devrilince yerine yeni, daha iyi bir düzen kurmak gerekmez mi? İyi ya da kötü, yıkılacak düzenin yerine nasıl bir düzen konulacaktır?
         Genç subaylar, işte onu hiç akıllarına getirmemişlerdi. Bunun akıllarına gelmediğini de ancak, son ayrılık dakikasında içlerinden yalnız bir kişicik farketmişti! Bir dünya yıkacaktık, ama nasıl bir dünya yapılacağını düşünmemiştik.
         Bu durumu anlatan ihtilalci subay, ayaküstü iki üç saniye bakışıldıktan sonra her evlinin evine ve köylünün köyüne gittiğini söylüyor. Bir daha da, o son dakikada akla esen o münasebetsiz sorunun açılmadığı kendiliğinden anlaşılıyor.
         Kızkulesi karşısında, Vatan Partisi Genel Başkanı'nın belki de derin uykulara daldığı yıkkın eski yalının kapısı önünden geçen genç subaylar, yollarına o savaş kararlılığıyla gittiler. İçlerinden kimileri daha önce tutuklanıp Harbiye zindanına atılmış Vatan Partililerden habersiz tutuklandılar.
         Tutulmayanlar 27 Mayıs'ı yaptılar. Yaptıktan sonra farkettiler ki,hükümeti devirmekten kolayı yokmuş. Asıl güç olan şey, devrilenin yerine hangi hükümetin, hangi düzenin geçebileceğini bilmektir.
         "Hükümet", "düzen" demek, iktidar demektir. Politikada "iktidar" büyülü, mistik bir küçük-burjuva "bilim kategorisi" değildir. Doğrudan doğruya, kayıtsız şartsız ve yalnız sosyal sınıf egemenliği demektir. Özünde ondan başka hiçbir şey değildir. Bilimin nesnel ve somut verisi budur.
         Sınıf egemenliği çok kez sınıf diktası ile karıştırılır. Bunu özellikle en şöven diktacı olan finans-kapital karıştırır. Amacı açıktır. Fahişenin kendisini namuslu göstermek için bütün mahalleyi fuhuşla suçlayışı olağandır. Finans-kapital de, kendi kimi "demokratik" maskeli sınıf diktatörlüğünü açıklayanları diktayla suçlar. İktidar ne zaman tahakkümdür? Bir avuç sömürücü azınlık, çoğunluğu aldatır ya da zorla kendi oyununa getirirse, o zaman tahakkümdür. İster faşist, ister demokrat olsun, finans-kapital hiçbir zaman çoğunluğu sömürmekten cayamaz. Finans-kapital iktidarı her zaman tahakkümdür.
         Modern toplumda burjuva tahakkümüne karşı çıkan tek iktidar alternatifi, proletarya sosyalizmidir. Proletarya da azınlıktır. Ama sömürücü bir sınıf değildir ve kendisinin sömürüden kurtulması için, yeryüzünde hiç kimsenin sömürü ve dolayısıyla da tahakküm altında kalmaması gerektiğine inanır. Onun için, daha ilk adımında, finans-kapital tahakkümüne karşı bütün köylü, esnaf, aydın tabakalarını, hatta burjuva liberallerini ve bütün insanlığı çağırır.
         27 Mayıs devrimcileri bu çok aşırı basit gerçekliği akıllarına getirmeden bir iktidarı devirdiler. Devrilen finans-kapital iktidarı mıydı? Açıkça oydu. 27 Mayısçılar öyle sanmadılar. "Kişileri" devirdiklerine inandılar. O kaşi kuklaları oynatan sınıfları görmediler.
         Öylesine görmediler ki, iş başa düşünce devirdikleri adamların halkı kandıran sömürme aygıt ve avadanlıklarını yerden kaldırıp, yapma solunumla diriltiler. Ve iktidarı bu finans-kapital dikta araçlarına kendi elceğizleriyle teslim etmeyi, dünyanın en akılcıl işi saydılar.
         Geri kalan her iğrilti ya da doğrultu ayrıntıdadır. 27 Mayıs ayrıntılar içinde boğuldu. İktidarı teslim ettiği öteki yedek finans-kapital ekibinden ummadığı tepki ve tekmeleri yedikçe şaşakaldı. Genç 27 Mayısçılar bu aldanışlarında ayıplanamazlar. 40 yıllık iktidar tilkisi ve kafası içinde 40 tilki yatan CHP bile o ince işin farkında görünmüyor. Demirel'e karşı Bayar'ı, ya da Ecevit'e karşı Feyzioğlu nu sahneye çıkarmakla bir "düzen değişikliği" olabileceğini sanıyor.
         Aşağıdaki satırlar, biraz acele olarak 5 yıl önce kaleme alınırken, yalnız o temel yanılgıyı somut örneklerle vermeye çalışmıştı. Hala, sağda solda bu iktidar konusunun karıştırıldığı görülünce, "eski" satırların bir işe yaraması düşünüldü. Bir sözcüğüne dokunmaksızın, çırpınan yeni kuşağa bir daha sunulur.
         Kimi eksik gedikleri, sıcağı sıcağına bağışlasın, Daha eleştirel ilgiye kapı açabilir kanısındayız.
        Amerika'nın Kuklaları ve Uşakları
         27 Mayıs devriminin anılarını yapanların ağzından heyecanla dinledik. En son gölgedeki adam, acıklı 27 Mayıs ve sonrası olaylarını bir başka açıdan aydınlattı.
         27 Mayıs sabahı, devrimciler iktidardaki DP hükümetinden değil Amerika'nın araya karışmasından korkuyorlardı:
         ...arada, resmi veya gayrı resmi gelen haberlere göre ihtilal: iktidara nefes dahi aldırmadan tam bir başarı ile sonuçlanmıştı. İktidarın bir yere sığınarak kendisine artık Amerikalıları yardımcı olarak çağırması bahis konusu değildi." (D. Seyhan: Gölgedeki Adam, 31.5.1966)¹
         Demek Türkiye'de DP iktidarı değil, Amerikan müdahalesi önemliydi...
         O atlatılınca, devrimciler Türkiye'nin en yetkili ulu görevlileriydiler. Herkesin istediğinden ala "millet" kaderine hakim" bulunuyorlardı. Şimdi ne yapacaklardı? ·
         Ellerinde sosyal sınıf pusalası yoktu. Anadan doğma devletçi yetişmişlerdi. Devlet bütünüyle ellerindeydi. İstediklerini yapabilirler miydi?
         Her devletçinin kalemine doladığı bütün sorunları ortaya atabilirlerdi. Ancak o sorunların sosyal sınıf açısından çözüm yolları açık değildi.
         Sınıf pusulasızlığı yüzünden, iktidar, devrimcileri adeta paniğe uğrattı. Net, belirli bir davranış yerine, herkes başının derdine düştü. D.Seyhan yazıyor:
         "İhtilalin geçici Anayasası yapılıp Komitece kabul edilinceye kadar, hiç kimse yarınından emniyet duymadığı için bilhassa ilk 15 gün zarfında ihtilalciler kendi gelecek stratejilerinin derdine düşmüşlerdi."
         Ulu görevliler eğer Türk ulusunu önlerinde yuvarlak bir bilmece- bulmaca gibi görmeyip de, aradaki sosyal sınıf ilişkilerini olduğu gibi kavrayabilselerdi, tutacakları yanı daha ilk adımı atarken bilirler ve o yana yönelirlerdi.
         Onlar DP'yi "meşru yoldan iktidara gelmiş" sayıyorlardı, yani DP'ye oy verenlerin ne yaptıklarını bilerek oy verdikleri varsayımına inanmışlardı.
         Menderes sonradan "meşrutiyetini yitirmişti", onlar da Menderes'i alaşağı edince sorun kalmamıştı. Herşey kendiliğinden tıkırına girecekti. Bütün sorun devrimcilerin ne olacaklarına kalıyordu.
        Finans - Kapital ve İşçi Sınıfı
         Oysa DP iktidarında, Türkiye'yi ve dünyayı sarmış finans-kapital adlı bir sosyal sınıf bölümünün tahakkümü vardı. DP finans-kapitalin örgütüydü. Menderes onun simgesiydi. Simgenin kalkması, ne dünyada emperyalizmi, ne Türkiye'de onu destekleyen tefeci-bezirgan eşraf ve ajanlar topluluğunu eli kolu bağlı bırakamazdı.
         Türkiye'de bir işçi sınıfı vardı. Finans-kapitalin tahakkümünden hiçbir yararlığı bulunmayan, durumu ve çıkarı finans-kapitalle hiçbir noktada uzlaşamayacak olan, yerli finans-kapital yalanlarına en az aldanabilecek ve en çabuk uyarılabilen, en kolay, en geniş örgütlenme becerisi ortada duran halk yığınımız, işçi sınıfımızdı.
         Ezilen, soyulan Türk ulusunun önüne, sömürmenin her biçimini kökünden ve kesince gidermeye hazır bulunan işçi sınıfı tutulup geçirilebilseydi, o zaman ulu görevlilerin tereddüt ve telaşına yer kalmazdı. "Kendi gelecek stratejilerine", yani can kaygusuna düşmezlerdi. "Sosyal sınıflar stratejisine" bel bağlarlardı. Böyle hallerde kurmay nitelikleri en iyi stratej olmalarını sağlayabilirdi.
         Öyle olmadı. Devrim başarıyla sonuçlanır sonuçlanmaz, devrimciler iğneli fıçıya düşmüş çocuğa döndüler. İşte en ulu görevliydiler, ama yuvarlak "reform, demokrasi, kültür" gibi sözcüklerin kendilerini hangi görevle nereye iteceğinde şaşırıyorlardı.
         İlk akıllarına gelen, üniversite cankurtaran simidine sarılmak oldu. "Bilim" tanrısı önüne kılıçlarını adadılar: Üniversite ise, kendilerinden daha "muhtacı himmet bir dede"ydi; "nerede kalmış gayriye himmet ede!" Devrimle şoke olmuştu. Bir avuç genç üniversiteliyi, Uzakdoğu Kore'sindeki "öğrenci ayaklanmaları" örneğine kimin için ve nasıl sığdıracaklarını bilmiyorlardı.
         Herşey oluruna bırakıldı. En ampirik "akıl ve sağduyu", "battı balık yan gider" oldu.
        Siyaset Yasaklısı: Baş Siyasetçi
         "Muzaffer Özdağ, İzmir'den Gürsel'i alarak Ankara'ya götürür." (Bir "görevli", Paşayı Özdağ'ın değil kendisinin getirdiğini pek öfkelice bir yalanlamada açıkladı. Hepsi bir.) "Gürsel gelir gelmez de etrafını, ihtilalin tevkif ederek içeri atmadığı generallerle çevrili bulur,çevresinde dolaşan ve ortalıktaki kargaşalığa bir YÖN vermeye çalışan gerçek ihtilalciler de vardır ama, Gürsel bunların kim olduklarını bilmez, çünkü tanımaz." (Böylece ecinniler arasında kalmışa dönen Paşa, ilk radyo konuşmasında, bu işi yalnız başına yapmış gibi konuşmuştu: "Geldim. Haksızlığı gördüm. İktidarı aldım" dedi.) "Nihayet emir verir. Türkeş başbakanlık müsteşarlığına, Baykal kalemi mahsus müdürlüğüne gidecektir. Diğerlerine de döner: 'Siz kısımlarınıza, vazifelerinizin başına dönün. Lazım olursa ben sizi çağırırım der." .
         Yani, bütün ömrünce "siyasetle uğraşma yasağına" uymuş bir emekli Paşa, beklemediği bir geceyarısı, ansızın getirildiği o yüce görevde; Türkiye'nin bütün siyasetini tek başına güdecek!...
        İki Dudak Bir Devrimdin Üstün
         "Bu emir karşısında ilk ayılan Sezai Okan olur. Arkasına İhtilalci grubu katar ve Başbakanlığın yolunu tutar. Gürsel'e, ihtilali kendilerinin yaptıklarını ve neticeyi almadan yetkiyi de hiç kimseye bırakmaya niyetleri olmadığını açıkça beyan etmiştir. İstanbul'daki arkadaşlar: Kabibay, Erkanlı, Esin ve diğerleri, bir askeri uçakla Ankaraya ulaşırlar. Bu esnada Sezai Okan Ankara'daki arkadaşlarla kiritiklerini Gürsel'e kabul ettirebilmiştir."
         Ama, yetkiyi basbayağı gene Paşa'ya bırakmışlardır. "Niyet"leri ne olursa olsun, kısmetleri olan "netice"yi ilk adımda 14'lerle aldılar. Çünkü 9 kişilik bir komisyon. "olağanüstü olaylarda külah kapmasının becerebilen... fırsat düşkünü... türedileri tasfiye" eder, "38 kişilik komiteyi tayin eder" ise de:
         "Komite teşkil edilinceye kadar bütün yetki ve ihtilalcilerin akibeti, Cemal Gürsel'in iki dudağının oynamasına bağlıdır. Aslında, ihtilale, yıllarca çalışmış bir komite önayak olmuştur ama, Cemal Gürsel, pekala Ordu'nun yüksek rütbelilerinden bir konsey kurarak, duruma bir anda istediği şekilde hakim olabilirdi."
        Finans - Kapital Gözbağı
         Dikkat edelim. Devrim iktidara çıkıyor. "Hakim" "mevkilere gelmiş" olanlar kim? Bir küçük-burjuva ellerini çırpacak "gördünüz mü, işte kalkınma felsefeleri yok da ondan bu kargaşalık!" diyecek.
         Nasıl yok? Sonradan hemen bütün yazılanları, biz çok daha önce Cumhuriyet gazetesinde okuduk. Milli Birlik Komitesi üyelerinden herbiriyle ayrı ayrı yapılan röportajlarda, Birlik üyelerinin ağızlarından çok şey dinlemiştik. Burada saymayalım.
         Milli Birlikçilerin tek bilmedikleri şey, küçük-burjuvaların 4 yıldır göz göre göre bilmezlikten geldiği pusuladır.
         Onlar hala, milleti karınca yuvası gibi kaynaşan bir küçük-burjuva kara kalabalığı olarak görüyorlardı. Bu kalabalıklar içindeki sosyal sınıf billurlaşmalarını birbirine karıştırıyorlardı.
         Bir avuç kökü dışarıda finans-kapitalisti en "köklü" millet temeliyle karıştırıyorlardı. Çevreleri fınans-kapitalin en göze görünmez ağlarıyla sarılı olduğu için, koca Türk ulusunun sosyal ve ekonomik ilişkilerini finans-kapital ilişkilerinden ibaret sayıyorlardı.
         Bu "sınıf gözbağı", kendilerine pusulayı şaşırtıyordu. Başka hiçbir şey değil.
        Şok mu, Olta mı?
         Bu durumlarıyla devrimciler tabana, temele inmeyi akıllarına getiremiyorlardı. Millet önünde geçerli, sınanmış bir otoritenin büyük rütbeli heykelini dikip, onun gölgesine sığınmak zorunda kaldılar. Halk yığınlarının muazzam denizinde yüzeceklerine, finans-kapital ağları ve oltaları içine girdiler.
         Bu olta ağ, onları daha ilk günden kıstırıp, kendi selamet sahilindeki torbasına atmadıysa, çok tehlikeli durumlarda çok ince hesapları yapmakta usta olduğundan yapmadı.
         Madem ki balıklar ağı görmüyorlardı, bıraktı onları, rahatça dolsunlar. Ne tür ve ne sayıda ve kalitede balıklar olduklarını zevkle ve bilimle ayırdetti. Canı ne zaman çekerse, ağı o zaman çekmek elindeydi.
         Devrimci balıklar bunu bilmedikleri için,15 gün (bir devrim için 15 yıl) akibetleri "Cemal Gürsel'in iki dudağı" arasında kaldı. Bu dudakların "oynamayışını" Paşa nın şok geçirdiğine veriyorlar.
         "Gerçekte Cemal Gürsel de manzaradan şok olmuştur. Neye uğradığından ve devlet kuşunun böyle bir anda, bu kadar kolaylıkla başına konmasından kısmi şaşkınlık içerisindedir. Fakat, ne olursa olsun, evvela, kendi şahsi yetki ve emniyetlerinin bir esasa, hukuki bir statüye bağlanmasını öngörmektedirler."
        Devrimcilik Karagözcülük müdür?
         Yani, gene hep kişisel açıklama! Sosyal sınıf yok. "Millet kaderine hakim" yüce "görevliler" var; ve kimin başına konacağını "iyi saatte olsunlar"ın bileceği "devlet kuşu" var... Yön'ün "kalkınma felsefesi"ni, bu yüce "görevli "hakim" kişiler ya da çevreler mi uygulayacak?
         Küçük-burjuvaların dört yıldır "ılımlı sosyalizm" ve "40 yıllık elkitapsız Marksizm" adına "Perde kurdum, şema yaktım, gösteren zıl'lü hayal!" deyişi, yeni bir şey değildir. 27 Mayısçıları tasfiye eden, en son tutundukları tabii senatörlük mevzilerinde bile topa tutulmaya götüren "kalkınma felsefesi"dir.
         Yanlış anlaşılmasın. Biz, Karagöz perdesi oyunlarına karşı değiliz. EIbet çoluk çocuğumuzu da kimi anlamda eğitmek ve eğlendirmek gereklidir. Hatta, Yön karagözlerinin, karşılarına TİP liderliği gibi Hacivatları da alıp, sille tokat "ehli irfan olmayana bunu bilmek pek muhal!" diye böbürlenmelerine bile karışmak istemedik.
         Bir şartla: Karagöz, kendi tekerlenmelerinden başka gerçek ülkede söylenmemiştir ve söylenemez dememelidir. Hacivat, kendi davranışlarından başka davranış bu ülkede yapılmamıştır ve yapılamaz sanmalıdır.
        Konulmuş İlkeler ve Tahrifleri
         27 Mayıs ciddi bir atılganlıktı. Onun zorunluluğunu Türkiye'de 1954 yılı işçilerin -ama parlak sendikacıların değil, sıradan işçilerin kurduğu bir siyasi partinin gerekçesi, programı ve tüzüğü ve üyelerinin hayatı, kaçıncı defa ortaya attı ve bu uğurda kanlı savaşı verdi (Üyelerine o yolda kan kusturuldu):
         O zorunluluk "İkinci bir Kuvayımilliye seferberliği", ya da "Mübarek iktisadi Kuvvayımilliye seferberliği" (V.P. Tüzüğü). "Yeni bir Kuvayimilliyeci mukaddes hamle" (Gerekçe) idi.
         Karagöz kalkar: "Yeni bir İkinci Kurtuluş Savaşı" teorisini Yön icat etti derse, ona "Karagöz, yapma Karagöz!" denir.
         Hacivat kalkar, Vatan Partisi gerekçesinin ruhunu kavramadan, tüzük ve programının maddelerini sulandırıp bozarken, ikinci Kuvayımilliyeciliği tahrif ederse, ona: "Hacivat denir, etme Hacivat!"
         Neden? En basit bilim dürüstlüğünü çiğnemeleri ayrı konu, "emek" savunuculuğu yapılırken başkasının emeğinin sömürücülüğünü yaptıkları için mi? Hayır. Düşünce ve davranışları bulandırdıkları için.
        27 Mayıs Yıpratılıyor
         27 Mayıs, Karagözle Hacivata çok esin, çok kabadayılık vermiş olabilir. 27 Mayıs Karagözcülük değildir, oyun değildir, iştir. Bu ciddi iş geçip gitmiş olsaydı, Karagözlerle Hacivatlar da varsın o ciddi işin "Bu kubbede baki kalan hoş bir sada"sı olarak sahneyi kaplasınlardı.
         27 Mayıs yaşıyor. 27 Mayıs'ı yaralayanlar öldürmek istiyorlar. Bu kötü amacı besleyenler, yalnızca 27 Mayıs'ı pusulasız yakalayabildikleri için yöntemlerine güveniyorlar.
         Karagöz kalkıp pusula sosyal sınıf değil, "kalkınma felsefesi"dir komedisini inatla oynamamalıdır. Hacivat kalkıp, pusula sosyal sınıftır ama, bu sınıf "yüce görevli' avukat torbasında kekliktir dramını oynamamalıdır.
         Dergi kapatmak, kitap okuyan, eski sosyaliste selam veren üyeyi kapı dışarı etmek ile sahneyi doldurursa... bunların millete pusulayı şaşırtmak istedikleri kuşkusu uyanır. Yaptıkları alıntı ve tahrifleri akla getiriverir.
         Hele bunlar 27 Mayıs'ın çömezi bile olamazken, akıl hocası pozunu takınırlarsa, müdahale gerekli bir görev olur. 27 Mayısçılar, savaş veriyorlar. Roller tersine döndü. Yassıada suçluları 27 Mayıs'ı suçluyor.
         Dünyanın böyle tersine dönüşü, neden? Hep sosyal sınıf bilinciyle davranış yerine, yüce "görevli kişi" ve "çevre"yi geçirmekten.
        Güvence Kişiye mi, Devrime mi?
         Bakın gölgedeki adam nasıl görüyor hala sorunu:
         "Aslına bakarsanız, bizce o günkü tutum, ihtilalin doğal bir sonucudur. Kimsenin kimseye darılmaya hakkı yoktur. Yıllarca emek ve gayretle çalışan ihtilalcilerle, 27 Mayısa takaddüm eden son aylarda bulundukları yer ve makam yüzünden harekete katılan bir takım kimselerin birlikte ele geçirdikleri iktidarı paylaşmada herşeyden evvel, kendi yetki ve şahıslarını garanti altına almayı esas kabul etmeleri kadar tabii bir davranış olamazdı... 'İhtilalci evvela kendini düşünen adamdır.' Bunun dışında çok fazla düşünceye yer veren ihtilalci, ana hedefi ve esasları kaybeder, dağılır ve ayrıntılarına mal olur. Keşke ihtilalci arkadaşlarımız, ele aldıkları her konuda bu prensipten hiç ayrılmamış olsalardı, çok şey kurtarılmış olurdu."
         Gölgedeki adamın burada devrimciyi kötü bir bencil saydığını öne sürmek, anlayışsızlık olur. Elbet devrimci sağ kalırsa ülküsüne yararlı olur. Ama sağ kalmak var, sağ kalmacık var.
         Devrimci kendisine sırça saraylar kurup, çevresini yedi kat polis ve silahlı adamlarla sararak da sağ kalır, çarıksızlarla bir arada yaşayarak, halk sevgisinden örülmüş zırhlar içinde de... Ancak, kendi ülküsüne en elverişli sosyal sınıfı seçmek, Hasan Sabbah'ın Kan Kalesi içinde nefsini güvence altına almaktan çok daha garantilidir. Kişi için garantili olmasa bile, dava için garantilidir.
         27 Mayıs bu noktada yanılmıştır. Onun için tabii senatörlük değil, sayılı cumhurbaşkanlığı bile, kişi için de, dava için de gereği gibi "güvenceli" olamamıştır.
        Ne Yapılabilirdi?
         27 Mayıs devrimcileri, sabah namazından sonra kimseyi sokağa çıkartmayacaklarına, halka güvenebilir, çarıklı köylünün yanına gitmenin bütün yollarını açabilirlerdi.
         Hırpani işçinin örgütlerini Amerika'dan, milyon sağlayan sendika gangsterlerinden kurtarabilirlerdi. Ekonomik kurtuluş savaşının manivelası gibi kullanabilirlerdi. Rızkını zor çıkaran küçük memuru, aydını, sermayeye haraç vermek üzere tasarruf bonosu ile yaralamayabilirlerdi.
         27 Mayıs'ın, daha güçlü olduğu günlerde, üniversiteli gençlere karşı vurgunculara bağlılık telgrafı çekmiş bir polis yetiştirmesi sendika köpekbalığı ne yaptı? İçki sofrasında subayların ırzına dil uzattı. Hapisaneden bir muzaffer kahraman gibi şimdiki "işçi temsilcileri" tarafından şölenli törenlerle karşılandı.
         Bu kadar acı hayalkırıklığına uğratır adamı sosyal sınıf pusulasızlığı, ve bir avuç finans-kapital uşağını bu kadar başarının doruğuna çıkarır.
         Küçük bir teorik söz yanlışlığı nedir? Olmasa da olur dikkatsizlik gibi görülen pusulasızlık, dalgalı siyaset enginine, hele 27 Mayıs gibi fırtınalara açılan gemiyi pratikte batırmaya yeter.
         "Kalkınma felsefesi" Karagözlüğü, ya da "biçimsel demokrasinin seçimsel" Hacivatlığı için söylenenler, kişisel gerekçelerle ölçülerek küçümsenebilir. Pratikte iş işten geçtikten sonra, atı alan Üsküdar'ı aşıverir. Ve yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
        Nasıl Ürkütüldüler?
         27 Mayıs, sonuna dek "kansız ihtilal" ülküsünde kusur etmedi. Karşı taraf öyle mi davrandı? Gölgedeki adam şöyle diyor:
         "Bir siyasi organizasyon haline gelebilmek için ciddi gayretler gösterdik. Eski ihtilalci grupları: (14)leri, (11)leri, 22 Şubatçıları, üniversiteyi, basını ve partilerin ileri görüşlü kişilerini içine alan siyasi bir örgütlenmeye gitme teşebbüsü, yeniden ihtilal yapmak için sarfedilen gayretlerin mahsulü gibi gösterilmek istenmiştir." (s.41)
         Bir küçük-burjuva devletçiğinin bütün "sorumluları" bir arada rütbeli (Osmanlı "merkum" derdi) subaylar, profesörler, yazarlar; siyasiler... hepsi hazır. "Millet kaderine hakim" olmak şöyle dursun, bir araya gelseler "ihtilal mi yapacaksınız?" diye kovuşturuluyorlar artık.
         Yön'den öğrenecek hiçbir şeyleri yok. Yön kadar "Marksist" gibi de konuşuyorlar: "İhtilaller ancak, kendilerini doğuran sosyal ve ekonomik sebepler bertaraf edilebildiği takdirde barajlanabilir." (S.41) diyorlar. Kasıla kasıla "teori" döktüren küçük-burjuva doktlan daha mı "akılcı" konuşuyorlar? 27 Mayısçıların hiçbirisine "kalkınma felsefesiz" diyemeyiz. Hepsi "çağdaş uygarlıkçı"ydılar: "İhtilal, o günlerdeki görüşüme göre, Türkiye'yi 'Muasır medeniyet seviyesine' ulaştırabilecek bütün şartları bir hamlede bir araya getirebilmiş muazzam bir eserdi." (s.6)
         Devrimciler, biçimsel demokrasinin ulusu taş devrinde bırakacağını açıklıyorlardı:
         "Yüzyıllarca el sürülmemiş Türkiye problemlerinin, demokratik bir sistem içerisinde çözülmeye kalkılması bence mümkün değildi; yahut çok uzun zaman Türklerin, ıztırap içinde bocalaması, yokluk içinde kıvranması sonunda, belki, o da çok güçlükle, gerçekleştirilebilirdi. Bunun için de, geleceğin birçok kuşakları, yüzyıllar boyunca kurtulamadığı taş devri koşullarında savaşmaya mahkum edilecekti." (s.7)
         Herşeyi mutlak devletçilikle yönetmek istiyorlardı. Ordu mu dediniz:
         "Silahlı kuvvetlerin, eğitiminde, ikmalinde; sevk ve idaresinde, personelinin sosyal güvenliğinin ele alınmasında nihayet memleket kaynaklarının sağladığı imkanlara göre kendi kendine yeter ve güçlü bir hale getirilmesinde tam bir zihniyet modernizasyonuna ihtiyaç vardı."
         Sivil yönetim mi dediniz:
         "Sivil sektör de tensik edilecekti. Bu tensikte vazedilen en önemli prensip, yetişmiş ihtisas sahibi elemanların idari mevkilerden uzaklaştırılarak kendi ihtisaslarının gerektirdiği yer ve kadrolarda çalıştırılması düşüncesidir." (s.10)
         Doktor başhekimlikte, öğretmen okul müdürlüğünde, profesör dekanlıkta, mühendis bürolarda harcanmayacak, yüzlerce ilçe, binlerce bucak kaymakamsız, müdürsüz, bırakılmayacak! Bu "devletçiliğimiz"in en son perdesiydi.
        Dalga mı Geçiyorlardı? Hayır
         Üstelik devrimciler, kendi kurdukları (emirlerinde bulunması gereken) hükümetin, devrim amaçlarını baltalamak ve zaman kazanmaktan başka bir şey yapmadığının da farkındaydılar:
         "Program umumi temeniler ve yuvarlak tekerlemelerden meydana gelen altı sahifelik bir yasak savma, bir formalite yerine getirme gayretinden başka hemen hiçbir şeyi ihtiva etmiyordu.
         "Buna mukabil, başta Kadri Kaplan olmak üzere bir kısım arkadaşların birlikte çalışmaları ile hazırlanıp hükümete verilen Komite direktifi ve temel görüşleri, ihtilalin üzerinden beş yıl geçtiği halde, bugün dahi, Türkiye'nin her yönden kalkınma problemlerini kül halinde kavrıyan çok değerli müşterek görüşleri ifade eden bir eserdir." (s.7)
         Demek, küçük-burjuvaların "kalkınma felsefesi", devrimciler için bilinmeyen Hint kumaşı değildi. Hatta Vatan Partisi'nin "ikinci Kuvayımilliye seferberliği" sözcüğü nutuklarda geçti. Devrimciler de buna inanmışlardı:
         "Yapılacak büyük hamleler yönünde memleketin tekmil gücünü topyekün seferber edebilmek başarıya ulaşmanın tek şartıydı."
        Finans - Kapital Baltacıları
         Osmanlı şairi: "Bir hakikat kalmasın Rabbim şu alemde nihan" demiş. 27 Mayıs, şu Türkiye'de gizli bir tek gerçek ya da isterseniz "felsefe" bırakmamıştı.
         Bütün sorun o gerçekleri ve felsefeleri "çağdaş uygarlık" toplumu içinde dayandıracak bir sosyal sınıf manivelası bulmaktaydı. Bu manivela Türkiye işçi sınıfıydı. Yoksa, herşey, fatalman kökü dışarıda finans- kapital ağlarının kucağına düşmekten yakayı kurtaramazdı.
         27 Mayıs'ın Türk ulusunda en büyük sevgi ve saygı uyandırması , yalnız bu sorunu ters ve aksi yönden olsun kanıtlanmış deneme olmasından ileri gelir.
         Sürüyle küçük-burjuva ukalanın gevelediği "gerçekleri" tümüyle bilmek, hatta M.B.K kadar kayıtsız şartsız "millet kaderine hakim" bir kuvvetce yazılı 6 sayfalık program direktifı haline getirnıek neye yaramıştır? Okuyalım:
         "O gece 2 Temmuz Pazartesi günü Devlet Bakanı Amil Artus, Cemal Gürsel Hükümetinin programını komiteye getirmiş ve Osman Köksal'ın başkanlığındaki toplantıda bu hususta yaptığım teklif üzerine hazırlanarak Hükümete verilen o direktif ve temel görüşlere göre yeniden bir program yapılıp Komiteye getirilmiş değildir." (s.7)
         Yani, "millet kaderine hakim" olan en yüce görevli Milli Birlik Komitesi, kendi yaratığı olan siviller hükümetine, devrimin daha 35 günü bile hükmünü geçirtememiştir! Ne olmuştur?
        Felsefesizlik mi? Finans - Kapital Felsefesi mi?
         "Bilahare meydana çıkan prensip ayrılıkları ve şahsi çekişmeler yüzünden bu direktif de hasır altı ettirilmiştir... 13 Kasım 1960'da, -14 Komite üyesinin yurt dışına sürülmesine kadar uzanan büyük fıkir ayrılığı, hazırlanan bu Komite direktifınin ihtiva ettiği memleket sorunlarının realize edilmesi için gerekli zaman süresince, Komitenin iktidarda kalıp kalmayacağı meselesi yüzünden ortaya çıkmıştır. Sonradan, açıkta meydana gelen hiziplerin ve ihtilalcileri birbirlerini ortadan silmiye kadar götüren anlaşmazlıkların esas temelini, bu ana prensip anlaşmazlığı teşkil etmiştir. "
         Bu anlatışa göre, kimi kapıkulunun "patentini" kimseye bırakmadığı "kalkınma felsefesi"nin yokluğu değil, varlığı 27 Mayısçıları "birbirlerini ortadan silmeye" götürmüş olmuyor mu?
         Aynı "kalkınma felsefesi"nin bir de Yön ağzıyla ballandınlmasında (Paşalar gibi söyleyelim): "Fayda mülahaza olunur." Hatta hep bir ağızdan, o felsefeyi bir daha, bir daha tekrarlayalım. Hele günlük olaylar içinde canlı canlı kanıtlamaktan hiç geri kalmayalım. O da bir iştir. Yapılsın.
         Ancak bu felsefe "küp küp üstüne" kurulmamalıdır. Hele sosyal sınıf dışında uydurma temellere dayandırılmamalıdır... Dayanırsa ne olur? Temel havada kalır. Küpler birbiri üstüne yıkılıp birbirlerini kırmaktan başka işe yaramaz.
        Devrimi Kim Yaptı?
         27 Mayıs kime dayandı? Bu soru bir türlü açıkça karşılığını bulmadı. 27 Mayısçılar: "Meşruiyetini yitirmiş bir Hükümete karşı, Ordunun Anayasayı savunması için konulmuş Tüzük maddesi gereğince, Milletin direnme hakkını kullandık" dediler.
         Bu formüle göre "meşruiyet", anayasa çerçevesi içinde kalmaktır. Bir hükümetin o çerçeveyi aştığını kim belirleyecek?
         Ulus denemez. Nitekim ulus seçimlerde oyunu DP'ye verdi. Demek ulus:1- Aldatılmıştır, 2- Kendi direnme hakkını kullanamamıştır.
         Ulusun istese direnmeyeceği dağınık oylarından ve muttak· örgütsüzlüğünden bellidir. Aldandığı da, 27 Mayıs devrimi patlak verdiği gün iyimser tarafsız kalmasından bellidir.
         Ulus için için hoşnutsuzdu. Bunu deyimlendirecek hiçbir organı (ne yayını, ne örgütü) yoktu. 27 Mayıs o hoşnutsuzluğu bir baskınla üstün çıkarınca, Türk ulusu karşı tepki göstermedi. Devrimi tutmuş durumda göründü. Yabancı yazarlara İsmet İnönü'nün verdiği demeç böyle söylemişti.
         Buna karşı olanlar var. Menderes "yukarıdan devrim" dediği şeyi yapsaydı ulus gene iyimser seyirci kalacaktı kanısını savunuyorlar. Bu savunmayı Türkiye'nin gericileri ve sağcıları yapıyorlar.
         Fakat ilerici ve solcu olanlarımız da, görünüşte "ulusu" küçültücü olan bu iddiaya karşı çıktıkları halde, zımnen, saman altından, gene o fıkri yürütüyorlar: 27 Mayıs'ı zinde kuvvetler yaptı diyorlar.
         Bütün deyişler, halkın bu işlerde pek de bir rol oynamadığını, toplumun üst yönetici tabakaları arasında bir savaş yürütüldüğünü dolaylıca ikrar ve itiraf etmek oluyor.
        "Zinde Kuvvetler" Nedir?
         Ulusun ulus olarak rol oynamadığı bir altüstlükte, ulusun direnme hakkı ne demektir? Gerici-sağcılarımız, ilerici-solcularımıza bunu soruyorlar. Solcularımız, Acemce-Arapça'dan gelme aynı klişe terimi öne sürüyorlar: zinde kuvvetler! Bu sesleniş, Acemistan ve Pakistan'daki "zindebad!" (yaşa!) çığılığına benzemekle kalıyor. Ama, asıl sorunun çözümünü getirmiyor.
         Ulusu, DP ve AP'ye çoğunlukla oy verdiği için, kendi arkalarında ya da torbada keklik sayan gerici-sağcıları bir yana bırakalım. Halkın gerici- sağcılar tarafından aldatıldığını, öyleyse ığrapta yeri olmayacağını iddia eden solcu-ilericileri de bir yana bırakalım.
         Ağırceza başkanının sorduğu gibi, "Ortada bir ceset var, bunu kim öldürdü?" DP'yi kim devirdi? "Zinde kuvvetler". Anladık, kimdir onlar? Meşrutiyetin "Hareket Ordusu, Bereket Ordusu" vardı. 27 Mayıs'ın silahlı kuvvetleri işi yaptı. Ölen üniversiteliler de bulunduğu için, yalnız "silahlı"lar yerine,- "zinde kuvvetler" denildi... Silahlı kuvvetler arkadan yetişlemeseydi, üniversitelilerle liseliler, Kore'deki kadar bile başarı gösterip hükümeti devirememişti. Hiç kimse '27 Mayıs'ı ordunun yaptığını inkar edemez. Demek, "zinde kuvvetler"in özü ordudur. (Daha geniş anlamıyla silahlı kuvvetlerdir.)
        Zindeler Niye İnanırlar?
         "Yeni devletçi"ler arasına yazarlar, politikacılar, sendikacılar, girişimciler katılıyor. Silahlı kuvvetler tabusuna dokunulamıyor. Silahlı kuvvetler ise, bütün o başı bozukları haklı olarak boş laf kalabalığından başka bir şey saymıyor. Yazarlar (basın) mı dediniz? "Yeni yapılan veya yapılacak olan işlerin basın ve yayın organlarıyla halka duyurulmasının yeterli olacağını zannetmek hataların en büyüğüdür." (s,g) Siyasetçiler (partiler) mi dediniz? "Türkiye'de demokratik sistemin kurulmak istendiği günden beri meydana çıkan partilerin teşekkül sebebi, bir doktrin zorlanmasından çok, his ve çıkarları tatmin etmek olmuştur."
         Hiç değilse 27 Mayıs devrimcilerinden en çok "gölgede" düşünce üreten kişi böyle düşünüyor. Gerçi o zaman Türkiye'de tek doktrin partisi adına M.B.K: ne gönderilen açık mektupta şöyle denmişti:
         "Halkın bereketli hareketi, şuurlu teşkilatı ve aktif işbirliği işlemez olunca, irtica (gericilik) ister istemez ağır basmaz mı?
         "Bu şartlar altında, Milli Birlik Komitesi (İkinci Meşrutiyetçilerin hürriyet ü İtilaf ve İttihad ü Terakki Fırkalarına bakmıyan Atatük'ün Halk Partisi gibi), bütün milleti prejüjesiz çağıracağı bir İkinci Kuvayimilliye Partisi kurmalıdır." (Kuvayimilliyeciliğimiz ve İkinci Kuvayimilliyeciliğimiz;1965, İstanbul, s.17. Gönderiliş tarihi: 6.7.1960)
         Bu öneriyi yapan bir işçi partisiydi (VP). 27 Mayıs devrimcileri işittiler mi? Hayır.
         Devletçilerin sendikacıyla girişimcileri üzerinde durmayalım. Sendikacı, Yöncü Doğan Avcıoğlu'na bile dayanamadı. Girişimcilerimiz hemen toptan devlet artıklayıcılarıdırlar.
        Devrimin Başı Sıvışır
         Silahlı Kuvvetler 27 Mayıs günleri ne durumdaydı?
         "Balık baştan kokar" deriz. 27 Mayıs'ın başı Orgeneral Cemal Gürsel Paşa'dır. Onun 27 Mayısçılara nasıl katıldığını, Gürsel'in en son "kontenjan senatörü" yaptığı Sayın Koçaş anlatır. Almanya'da manevra sırasında yalnız kaldıkları bir sırada Paşa'ya işi çıtlatır. Sayın Gürsel'in ilk sorusu "kuvvetli misiniz" oluyor. Koçaş o günlerde üç kişicik kaldıklarını bildiği halde, Paşa ya, bütün ordu birlikmiş gibi konuşur.
         Paşa inanır. Katılır. Kara Kuvvetleri Komutanı olduğu için, bu kez gerçekten "bütün ordu" devrimcilerle birlikmiş gibi olur!...
         Bir devrim örgütüne bu giriş Paşa'nın babacanlığını, herşeyini gösterir. Ama devrimin sosyal anlamını kavradığını kanıtlar mı? O zaman gölgedekinin şu anlattıkları kaçınılmaz olur:
         "Cemal Gürsel, Silahlı Kuvvetlerin çok sevdiği ve saydığı ve erkekçe tavırları yüzünden kendisine 'Aga' ismini verdiği bir generaldi.
         "İhtilal evelisinde, ihtilal hazırlığından haberdar edilmişti ama, kimlerin ne şekilde çalışmakta olduğunu ve ihtilal teşkilatının nereye kadar uzanıp neyi kontrol etmekte bulunduğunu pek bilmezdi." (s.6)
         Bir ihtilal düşünün ki, lideri ne yapacağını bilmez! Sonrası kendiliğinden gelmez mi?
         "Ayrıca, ihtilale takaddüm eden günlerde, kendisi ile temasta bulunan ihtilalcilerin karşı koymalarına aldırmıyarak izin almakta direnmiş, iş başında kalarak teşkilata sahip olacağı yerde İzmir'e gitmiş idi."
         Bu: "Dostlar sefere, biz eve" demekti.
         "Ayrılmasıyla ihtilal hazırlıklarını müşkül duruma düşürmüştü. İhtital bir süre gecikmişti. Hatta, ihtilalciler bu yüzden Madanoğlu'nu arayıp bulmak gibi büyük bir talihsizliğe sürüklenmişti." (s.6)
         Buna isterseniz "ordu hastalığı" diyebilirsiniz. Silahlı kuvvetler, ayaklanacaklar ama bir şartla; üstlerinden emir alarak! Siz "ihtilal üste karşı altın ayaklanması değil midir" demeyin. Bizim ordu ayaklanırken de itaatlidir! Kime, Paşa'ya.
        Paşa Hastalığı
         Daha ilk adımda ordu baştakinin "müşkül"lüğünü gördü. Devrim zafer kazanınca, paşalardan çekmedikleri kalmadı. D. Seyhan, 2. Ordu komutanını ansızın 3. Orduya aktarıyordu.
         "Merdivenleri inerken tekrar kolumu yakaladı: - Sen, dedi, koskaca bir Ordu Kumandanını ilk mektebe götürülen bir çocuk gibi elinden tutmuş götürüyorsun.
         "Alkoç, anlıyordum ki, ihtilalin icraatına boyun eğmiye çalışıyordu ama, omuzlarında yarbay rütbesi olan bir subayın talimatı ile hareket etmeyi asla hazmedemiyordu. İçinde bulunduğumuz hali, askerliğin normal anlayışıyla elbette bağdaştırmaya imkan yoktu. Tahmin ettiğimiz reaksiyonlar daha ilk gün görünmeye başlamıştı. Orduda general bırakmanın hatasını daha ilk adımda gözlerimle görüyordum. Bu gibi hallerin görülmemesi zaten anormallik olurdu.
         "Alkoç gibi sapına kadar asker doğmuş ve asker yaşamış bir general, daha ilk günde duyduğu reaksiyonu uzun müddet içinde saklıyamamış,1961 yılının 6 Haziran'ında patlak veren sessiz ihtilalde askerce direnmeleri yüzünden emekli olmuştur. Orduda kalan diğer bazı generaller ise, ellerine geçirdikleri her fırsatta, ihtilalcilerden duydukları kompleksin acısını çıkarma yoluna sapmışlardır."
         Yüce komutanların çoğu 1919 çapı çakaralmazlardı:
         "... İşler 'Biz İstiklal harbinde iken' demekle yürütülen anlayış çerçevesinden bambaşka inanç ve icraat bekliyordu. Bu bir inkılaptı. İnkılapları: inanan, enerjik, bilgili ve içinde bulundukları günün gereğine göre düşünebilen kafalar hedeflerine ulaştırabilirdi." (s.10)
         İşte, devletçiliğin bütün sosyal reformlar için bel bağladığı zinde kuvvetlerden tek etken gücün, silahlı kuvvetlerin "millet kaderine hakim" en "sorumlu" ve yüce "görevliler"in halleri buydu. Başka türlü de olamazdı. Bunları, iki buçuk başıbozuk devletçinin üfürükten "kalkınma felsefesi" değil, top sökemezdi yerlerinden.
        Kritik Karar Anı
         Ya, bu "durgun mütalaası"nı yapan öteki genç, dinç, ağzını açınca ateş gibi "inanç, enerji, bilgi... günün gereğine göre düşünce" püsküren "ihtilalci" askerler, yukarıdaki "orduda general bırakmanın hatasını" gördükten sonra olsun, nasıl davrandılar? Gene eskisi gibi.
         14'ler sınırdışı edildikten sonra, DP'nin doğrudan doğruya mirasçısı olarak şişirilip millete empoze edilen AP seçimi kazanmıştır. "İhtilalciler" şimdi "kendi elleriyle kesip yare verdikleri kalemin" "kendi hükm'i idamlarını" yazması gibi duyularla toptan can kaygısındalar.
         Öte taraf; kırk ellisine kendini belli ettirmeden gezi yaptırılan ağalıkla, Amerikan yardımından yararlanmış taze şirket beyleriyle elele vermiş. AP, CKMP, YTP, MP sözbirliğinde. İsmet İnönü Paşa'nın CHP'si de geriden ağır aksak uzun menzilli topçu.
         Yurdun dört köşesini rahatça kesip, davul zurna çala, Arapça ezan okuya, para dağıta, memleket fukarasını dinsizler baskısından kurtarma törenindeler. Toprak reformunun, toprak beyinden vergi almanın Kur'ana aykırı olduğunu yayıyorlar. Allah ne verdiyse, Muhammed'ini seven bütün ülke halkının oylarını sandıklara attırmışlardır.
         Berikiler, köylüye toprak, okul, "çağdaş uygarlık" ve herşeyi vermeye kendilerini adamış devrimci askerler, dünyanın en modern silahlarıyla donanmış.
         Siyasi partiler sandıklardan çıkmış kağıt tomarlar üstünde, silahh kuvvetler tank, uçak, top, füze üstünde. Göz göze bakıyorlar.
         Şu can dayanmaz modern silahlara dayananların hepsi de, Yön dergisinin rüyasında göremeyeceği kadar "millet kaderine hakim olabilecek" zinde kuvvetler.
         Öteki, kendi attıkları oy pusulalarına dayananlar alabildiğine, Babil çağından kalma köhne kuvvetler...
         Şimdi ne olacak?
        Dört Kuvvetin "Gizli" Örgütü
         Hemen 4 kuvvet (Kara-Hava-Deniz-Jandarma silahlı kuvvetleri) bir araya gelirler. Devrimin amacına karşı olduğunu bildikleri partilere ve hükümete karşı bir "Silahlı Kuvvetler Birliği" kurarlar. "Gölgedeki adam"ları da tez çağırırlar:
         "Ordu reorganizasyonu yapılırken, hemen hepsinin kritik yerlere getirilmesine başta ben amil olmuştum... Bu arkadaşlarımın, ihtilale yıllar boyu ettikleri hizmetlere yenilerini katmalarında, ihtilalin ve Türkiye'nin ileri kaderi bakımından büyük faydalar hesabetmiştim... Onun içindir ki, Roma'da bulunmaklığıma bakmaksızın, Silahlı Kuvvetler Birliği'nin kurulmasından beri zamanında haberdar etmişlerdi." (S.20) Herşey tamam.
         "Silahlı Kuvvetler Birliği teşkilatının Ankara'daki kurucuları olan ve önderliğini yapan Halim Menteş, Necati Ünsalan, Talat Aydemir, Selçuk Atakan, Emin Arat, Feyzi Arsın, Orhan Alpakın, Nuri Hazer'dir." Birlik, sözde "gizli"dir. Yani hükümete bildiri vermiş bir siyasi örgüt değildir. Zaten öyle şey veremez. Askerler, bütün memurlar gibi, siyasetle uğraşmaktan yasaklıdırlar.
         Öyleyken, "Jandarma Subay Okulu nda yapılan brifınglere katılan Genelkurmay Başkanı Sunay ve yüksek rütbeli subaylar", hatta, devrin başbakanı İnönü, fotoğraflar çektirerek, yapılan "illegal" birlik kongrelerini şereflendirirler. Çünkü İnönü de bizim kasttan Paşadır.
         Başıbozuk olsa ne haddine girmek? Silahlı Kuvvetler Birliği'nin "gizli" toplantılar, brifingler, kongreler (evet kongreler!) yaptığı resmi Jandarma Subay Okulu salonlarına kuş uçurulmaz... Ve Sunay ise, Genelkurmay Başkanımız olarak gizli birliğin doğal şefi, hiyerarşiye uygun başıdır.
        Başta Başkomutan: "Demir Adımlarla"
         "Teşkilatın iktidara bizzat elkoyma taraftarı olanları içinde, Ordu hiyerarşik nizamı dışında münferit ve müstakil bir grup olarak olaylara müdahale fikrinde olan tek kişiye ve Silahlı Kuvvetlerin birlik-beraberlik ve bütünlüğünün Türkiye'nin geleceğine tek teminat olduğuna inanmıyan kısır düşünceli tek subaya rastlamak mümkün değildi. Böyle düşünenler mutlak başkumandanın emrinde bulunmanın, emir ve kumanda müessiriyetinin bozulmamasının şiddetle taraftarı görünüyorlardı.
         "26 Ağustos günü, yine Jandarma Okulu şeref salonunda yapılacak genel kurul toplantısına girmedim. Halim Menteş ve Necati Ünsalan bana da yemin ettirdiler. Tabanca üstüne el konarak..." (s.22)
         Böylece, "orduda general bırakmanın hata" olduğunu yazan, "biz istiklal harbindeyken" diye konuşanların "anlayış çerçevesi"ne devrim, inanç, enerji., bilgisini sığdıramayan devrimciler, örgüt ve hareket haline geldiler mi, "ellerine geçirdikleri her fırsatta ihtilalcilerden duydukları kompleksin acısını çıkarma yoluna sapmış" bildikleri generalleri başa geçirip uygun adım atmakta en ufak bir çelişki görmüyorlardı.
         Çünkü, "kumanda müessiriyetinin bozulmamasını şiddetle" arzu ediyorlardı. "Teşkilata sahip" çıkmayan Cemal Gürsel Paşa'ya bel bağlamaları ondandı.
         Gürsel en kritik anda tuttuğu mevziyi bırakıp gidince, sonra devrimcilerin "Madanoğlu'nu arayıp bulmak gibi büyük bir talihsizliğe sürüklenmeleri" ondandı.
         İlkin "şoke" olan paşalar, devrimcilerin içlerine girip, onların bir avuç adam olduklarını yalnızca ordunun hiyerarşik gidişinden yararlanarak baskın yapabildiklerini öğrenmişlerdi. Aynı hiyerarşinin başı olarak dilediklerini yapmakta serbest kalabiliyorlardı.
        Sfenks Önünde: Bile Bile Lades
         Peki, bu neden böyle oldu? Hepsi cin gibi zeki, dağarcıklarında "istiklal savaşındayken"den başka şey kalmamış paşalardan çok daha modern bilgili devrimciler, o basit oyuna budalalık ya da bilgisizlikten düşmüş olamazlardı.
         Ankara ve İstanbul'daki 30-40'ı bir araya gelince, 2-3 saatte Türkiye'yi kansızca fetheden subaylar, koca devrimde bozmadıkları etkililiği şimdi neden kendileri sağlayamıyorlardı?
         Daha böyle bir hiyerarşi alana girerken, muazzam Silahlı Kuvvetler Birliği; Birleşik Milletler'in Güvenlik Konseyi durumuna giriyordu. Katılan başlardan birisinin "veto!" demesi, her türlü karar alma olanak ve yetkisini ortadan kaldırıyordu. Zehir gibi kurmay devrimciler bu kadarcık şeyi anlamaz olurlar mıydı?
         Hayır. Bu tam bir "bile bile lades"ti. Devrimci subaylar başka türlü davranamazlardı. Ordunun bir parçası öbürüne karşı çıktı mı, hepsi tuz buz olurdu. Yapısı gereği ordu böyleydi.
         Baskın basanındı. Şok geçti mi, karşılarına ulus denilen müthiş muammalı sfenks dikiliyordu. Sfenks, önce sol elini kaldırıp devrimcilerin pek güvendikleri anayasayı onaylamıştı, sonra sağ elini kaldırıp, gölgedeki adamın "siyaset cambazları" dediği partilerin sandıklarına oy atmıştı.
         Herşey; ordu da, devrim de, anayasa da, köklü köksüz reformlar da ulus için değil miydi?
         İşte ulus böyleydi. Önce sola, sonra sağa yalpalıyordu. Hangisine inanmalı? Neye dayanmalı? Sorun dönüp dolaşıp oraya geliyordu. "Zinde kuvvetlere"... Ah, şu zinde kuvvetlerin kim ve ne olduğu bir bilinseydi...
        Sivil Zinde: Üniversite
         Üniversite diyenler çok oldu. Devrimciler "üniversite" için de gene ordu hiyerarşisine göre düşünüp davrandılar.
         Ta tepeden birkaç ünlü ve "sorumlu" ord. prof. seçildi. Bu seçim Osmanlı geleneğine uygundu. Seyfiye (silahlı kuvvetler), ilmiyeden (büyük hocalardan) davranışının haklı olduğuna fetva istemişti.
         Üniversite hocaları da tam bir şeyhülislam ağızıyla "El cevap: Allahü a'lem bissavap!" (Daha doğrusunu tanrı bilir) gibilerden kuvvetin istediğini onaylamakla yetinmiş, köşesine çekilmişti.
         Orada elinden geldiğince hiçbir şey yapmamaya, daha doğrusu "talebe'i ülümü" (üniversite gençliğini) meduzlamaya çalışıyordu. (Masalda meduz bakınca, karşısındaki taş kesilirdi.) Bunu anayasa hazırlayışında açıkça göstermişti.
         "Yeni bir Anayasa yapılacaktı. Bu iş için bilim otoriteleri görevlendirilmişti. İşe de hemen başlamışlardı. Veya başlamış görünüyorlardı. Ortada ciddi bir çalışma düzenine giren pek yoktu. Yalnız bu konuda çalışır görünmek, çalışmaları hakkında fıkir almak üzere kendilerini ziyaret eden komite üyeleriyle birlikte resim çektirmek ve bu hususta basına demeç vermek pek hoşlarına gidiyordu." (s.6)
         Herkesin bildiği "görevli otoriteler", bütün parti ve düşünürlerden anayasa projeleri istemişler ve bu isteği ciddiye alanların projelerini (bu arada Vatan Partisi'nin iki defa sunulmuş anayasa projesini) hasıraltı etmeyi bilmişlerdi.
         Devrimciler de, olanları yakında gördükleri için, şu "zinde kuvvetlerin en zindesi" görülen üniversite "görevli"lerinden, "resim çektirme, demeç verme" işgüzarlıklarından başka bir şey çıkmayacağını bıyık altından gülerek seyretmişlerdi. Artık ondan hayır beklemezlerdi.
        Asker Zinde: Milli Birlik Komitesi
         Milli Birlik Komitesi: "Zinde Kuvvetlerin en zindesinden daha zinde" değil miydi? Öyleydi:
         "Komite: genç, dinç, yurtsever, namuslu, memleket dertlerini bilen ve bu dertleri ortadan kaldırmak için her türlü imkana sahip insanlardan kurulmuştu." Ancak: "Komitecilerin çoğunda ise, zafer sarhoşluğunun ağdalı sersemliği devam ediyordu. Koca bir iktidarı birkaç saat içerisinde devirebilen bir güce sahip olanların, ayrıntısı çokça problemlerin halline medar olacak ciddi bir planlama düzeni içine girmeyi kabullenecek manevi bir olgunluğa kavuşamamış olmalarını belki tabii görmek lazımdı. Ama, aradan bir ay geçmiş, bolca laf etmekten başka hiçbir işe başlanmamış, hatta yapılacak işlerin ne envanteri, ne önceliği tesbit dahi edilmemişti."
         Çünkü bütün yetkiler bir kişiye verilmişti; Cemal Gürsel'e... "27 Mayıs sabahı, kendisi büyük Kumandan olarak aranmış, getirilerek ihtilal hareketinin lideri ilan edilmişti.
         "Osmanlı tarihinde Tanzimat'tan evvelki Padişahlara dahi verilmemiş sonsuz yetkilerle Devletin başına getirilmişti: Silahlı Kuvvetler Başkumandanı, M.B.K. Başkanı. Başbakan ve Devlet Başkanı idi."
        Aşilin Topuğu: M.B.K.'nın Başı
         "Milli Mücadelede, Sakarya doğusuna çekilen Türk kuvvetlerine kumanda edecek sorumlu bir baş arandığı zaman, Atatürk'ün Başkumandanlığı, Meclisin bu husustaki yetkilerini alarak, o da 3 ay süreyle, elde edebilmek için nasıl mücadele ettiğini hep bilirdik.
         "Gürsel'inki öyle değildi. Bir hamlede Türkiye'nin kuvvetli adamı olmuştu. Bu sonsuz yetkileri kendisine veren mevkilerin elde edilişinde de alınterinin tek damlası yoktu. Ona bu mevkileri, veren Milli Birlik Komitesi idi. O halde, iktidar ve kudretin komitenin elinde olduğunu kabul etmek lazımdır. Aslında tam kudretin kimde olduğu da pek belli değildi. Gürsel, 1 numaralı geçici Anayasaya göre, komiteyi feshedemezdi. Ama, bu kadar çok ve bu derece önemli yetkileri tek başına bir anda kullanacak bir adam her şeyi yapabilirdi." (Nitekim 13 Kasım 1960'ta yapmıştır da.)
        Lidersiz Devrim
         "Bu durum istikbal için pek ümit vermiyordu. '38 kişiden meydana gelmiş Komitenin başında otoriter, disiplin sağlayıcı, Türkiye sorunlarını derinliğine kavramış, Devlet idaresinin özelliklerinde bilgi sahibi, aşırı hareketleri gerektiğinde hizalamıya muktedir bir lider vardır' demiye kimsenin dili varmıyordu. Komitenin başında iyi bir adam vardır. iyidir, şefkatlidir, babacandır, merhametlidir, agadır' diyorlardı. Ama onu lider olarak pek kabul eden yoktu.
         "Bir gün Komiteye gelmiş, o güne kadar kendisine verilen yetkiler sanki yetmiyormuş gibi Komitecilerden şikayet etmiş, kendisinin yeniden ve açıkça Komitenin lideri olarak ilan edilmesini istemişti. Genç üyelerden biri kalkmış:
         "Paşam, sizi babam kadar çok seviyorum ve hürmet ediyorum. Ancak liderlik başka şeydir Allah vergisidir. O, böyle istemekle alınmaz. Ben liderlik vasıflarını sizde göremiyorum, deyivermişti. Gürsel:
        bsp; - Seni de çok severim, doğru sözlü çocuksun, diye cevap vermiş ve o gün Gürsel'e bir kahve dahi ısmarlanmamıştır." (s.6)
        Aranan Lider Niteliği
         Komite -bizde pek çokları gibi- "başsız deve"ydi. Çünkü "baş"ın ne olduğunu bilmiyordu. "Baş", herşeyden önce heybetli bir kelle değil, teorik düşünce ve pratik davranıştı. Teorik düşünce, modern toplumda ancak sosyal sınıflar açısından dünyayı kavrayıştı.
         Komitecilerin aradıkları öyle bir şey değil, "Türkiye'nin sorunları... Devlet idaresi..." gibi yuvarlak, lastikli üstünlüklerdi. "Aşırı hareket" devrimciler için neydi? Bilinmez. "Otorite", "disiplin" ise, işte koca, babacan ağa paşa... Bir soyut ordu kavrayışı için ondan başarılı "disiplin otoritesi" mi bulunurdu?
         Ondan sonra, lidersiz, ne parti, ne devrim elbet olamaz. Ama lider kim olabilir? Bütün dünyanın bildiği lider, en kritik anda, en güç işi üzerine alıp en başarıyla beceren kişidir. Komiteye göre ise lider; anın da, işin de, başarının da üstünde bir "Allah vergisi"ydi.
         Allah vermemişse lider de olamazdı. "Memleket sorunlarında", "devlet yönetiminde" kim kimi nasıl sınavdan geçirebilirdi? Allah, "vergi"sini nazar boncuğu gibi insanların alnı üstüne asmazdı ki... Bu koşullar altında lider C. Gürsel'den başkası olamazdı. O oldu.
         "Zinde kuvvetler"in en zindesi, böylece ister istemez "başsız" kaldı. Bu bir kör raslantı değil, zinde kuvvetlerin yapısı gereğiydi. Dertleri ortadan kaldırmak için her türlü olanağa sahip bir güç vardı ama, aslında tam gücün kimde olduğu da pek belli değildi...
        Küçük-Burjuva Yapı
         Neden? Çünkü, her küçük-burjuva grıbu gibi, devrimciler de "38 tilki, hep bir kayanın (genel vatanın) üstündeydiler; 38'inin de kuyruğu birbirine değmiyordu." Her komiteci "genç, dinç, yurtsever"di. 20. yüzyılda halkı idare için, halkın içine inmeyi de kararlaştırmışlardı.
         Bunun için kendilerine, işçi sınıfı açısından yollanmış iki "Açık Mektup" da vardı. Orada "Bütün milleti prejüjesiz (önyargıya kapılmaksızın) çağıracak bir İkinci Kuvayimilliye Partisi kurulmalıdır." (Açık Mektup I, S. 17) deniliyordu. "Birinci Kuvayimilliyecilerin, acil savunma durumlarıyla geciktirip sonra da unuttukları ilk Halkçılık Programını kitaptan hayata geçirmelidir... Birinci Kuvayimilliye seferberliğinde olduğu gibi: yedisinden yetmişine, çobanından mareşalına kadar, demir çarık, demir asa: Ucuz Devlet -Şuurlu Ticaret- Toprak Reformu uğruna, İkinci Kuvayimilliye Seferberliğine çıkmalıyız. Böyle bir çağırıya, bütün gençlik başta gelmek üzere bütün millet koşar" deniliyordu...
         Ne oldu? Gölgede yazılıyor:
         "Bir Milli Birlik Partisinin kurulması... o geceki toplantıda... tasvip görmüştü. Karar çıkmıştı. Ama, Komiteden ayrılıp halk arasına karışarak Partiyi kuracak tek adam ortaya çıkmamıştı. "Hiç kimse, üzerinde taşıdığı iktidarın 1 /38'inden feragat edip ayrılarak parti kurma işine yanaşmıyordu. Çoğunun, şu kurulacak partinin sağlıyacağı faydalara mis gibi aklı eriyordu. "Fakat, her biri diğerinin gözünün içine bakıyordu. Bakıyordu ki karşısındaki çekilip gitsin de, beher dışarı çıkandan arta kalacak 1/38 iktidarı aralarında bölüşsünler. Daha ilk planda, düşüncelerde bu derece samimiyetsizlik ve art fıkir taşınırsa, elbette ki, memleket hayrına feragatlı tertiplere girişmek mümkün olmazdı." (s.8)
        Samimiyet mi? Samimiyetsizlik mi?
         Bunu yazan devrimci-Dündar Seyhan'dır. Bu anlatılan "samimiyetsizlik" değil, tam tersine, küçük-burjuva aydınının en "samimiyetliliği" , olduğu gibi görünüşüydü.
         Onlar, içinden geldikleri geniş kalabalık küçük-burjuva yığınlarımızın -esnaflarımızın, köylülerimizin, aydınlarımızın- en aslına uygun. en "samimi" örnekleriydiler.
         Herkes; "kendi" dükkancığını, "kendi" tarlacığını, "kendi" maaşçığını düşünecekti. "Öteki"leri "rakip" sayacaktı. "Vatan" elbet vardı. ama benim dükkanım, benim tarlam, benim maaşım açısından görürdüm onu: "Özveri" mi? Tabii gerek. Dükkancığıma, tarlacığıma, maaşçığıma dokunmama koşuluyla. "Rakip"lerimi atlatmam koşuluyla. Küçük-burjuva açısından dünyaya bakıldıkça -esnaf da, köylü de, aydın da, zinde kuvvetler" de- başka türlü düşünüp davranamazdı.
         Asıl başka türlü davranıldığı zaman "samimiyetsizlik" etmiş olurlardı. Muazzam halk yığınlarımızın oluşturduklan mitolojik ulu deve, onun için daima bir tutam otla, en korkunç hendeklerden atlatılıp boynunu kırıyordu.
        Tefeci - Bezirgan Sinsiliği
        O, bir tutam otu kim gösterirdi? Bizde, "Kaalu Bela!"dan beri gösteren, tefeci-bezirganlıktı. Onlar bu işin eski ustası, kurduydular. Onun için MBK'ne 1. Açık Mektup, "Siyasi Gerçeklerimiz" başlığı altında; daha 27 Mayıs'ın 4. günü şunları yazdı:
         "150 yıl, gericilik üstte, Devrim altta güreşti. Meşrutiyetten sonra boğuşma bitmedi. Yalnız bu yolda 50 yıldır Devrim ,üstte, gericilik altta güreşiyor... Gericiliğin zaafı: Milletten kopmuş bir avuç azınlık oluşudur... Gericiliğin kuvveti: korkunç derecede ulusal ve esnek oluşudur. Bizans. hatta Etiler çağından beri topraklarımıza kök salmış bulunan derebeğilik ruhu, ne vakit zor gördüyse, kırılmamak için eğilir, bekler. Gürsel gidip kumi kalınca, yeniden başkaldırır. Tokadı yedi mi: siner, anasına söğsen tınmaz. Kuzu postuna bürünmüş eski kurttur. Öyle suretihaktan görünmeyi bilir ki, kaleyi içinden fethetmek için, gerekirse devrimciden aşırı devrimci kesilir. Bir yol da suyun başına kesti mi, dizginleri eline geçirdi mi, dönekliğinin utanmazlığı idrakleri çatlatır."
        MBK'nin Elini Kolunu Bağlayış
         Ne yazık ki, Açık Mektup'la haber verilenler fazlasıyla ortaya çıktı. "Başsız deve"ye daha o zaman hendeği atlatma manevralarının başladığını ise, gölgedeki adam parti dolayısıyla açıklıyor:
         "Bu partinin kurulamayış sebeplerinden bir başkası da Halk Partisi'nin aksi istikametteki gayretleridir. Komite üyelerinden bazıları Halk Partisi ileri gelenleriyle sıkı fıkı temas halinde idiler. Bu ileri gelenler, meydanın boşluğundan haklı olarak kendi partileri hesabına faydalanmak istiyorlardı... Komite içinde Halk Partisi hesabına çalışanlar yeni bir Parti kurulmasına şiddetle muhalefet etmişlerdir. Ve bu konu, 13 Kasım'a kadar temcit pilavı gibi zaman zaman ortaya getirilmiş, birçok anlaşmazlıklardan bir başkasını teşkil etmiye devam etmiştir." (s.8)
         Buradaki Halk Partisi kimdir? Zafer kazanılır kazanılmaz, "halkçı program"dan yalnız "halk" sözünü alarak, Türkiye'nin Birinci Evren Savaşı'nda biti kanlanmış modem burjuvaziyle antika tefeci-bezirgan sınıflarına (eşraf ve agaveta) devletçiliğimizi destek yapan sosyal sınıf örgütüdür.
         Yani, örgütlü bir sosyal sınıf, daha 27 Mayıs doğarken, onun içine gizli ellerini, lamiselerini sokmuştur. O varken başkalarına "şiddetle muhalefet" edecektir. Ta 14'leri temizleyinceye değin.
        "Sınıf " a Karşı, "Görevli" İkirciliği
         0 yarışı kazandıktan sonra, kündeye geldiklerini sezen devrimciler, 25 Ağustos akşamı Jandarma Genel Komutanı Tuğgeneral Abdurrahman Doruk yönetiminde "Silahlı Kuvvetler Genel Kurul" toplantısını yaptılar. Oturum sonunda 14'lerle temas yapmış delege şöyle konuştu:
         "Bugün, bir subay olarak katılmakla benim de gurur duyduğum Silahlı Kuvvetler Birliği'nin Türkiye'nin iktidarını re'sen kontrol etme durumuna gelmiş bulunduğunu müşahade etmekle, memleketin yakın geleceği için hepimizin inandığı ve sahibi bulunduğumuz fikirleri kuvveden fiile intikal ettirmek imkanına yeniden kavuşmuş bulunuyoruz."
         Bu, "zinde kuvvetler"in ikinci büyük yanılsamasıydı. Geçmiş hayal kırıklıklarını göz önüne getirecek kadar uyanıktı da. Açıkça uyarıyordu:
         "Her defasında, elinde silah ve iktidarı birlikte tutanların, kendilerine duydukları güveni aşırı derecede büyük kıymetlendirmeleri yüzünden, gerekli ve normal tedbir ve tertiplere girişmek lüzumunu ihmal etmiş olmaları, siyaset canbazlarına meydanda istedikleri gibi hileli politika alım-satımları yapmak fırsatını vermiştir. Memleketimiz bundan çok zararlı çıkmıştır. "Bugün, elimizde iktidarı kontrol etme imkanımız vardır diye, şu altında bulunduğumuz çatının cazip emniyetine sığınmakla yetinmenin yakın bir gelecekte ne büyük gaflet olduğu açıkça anlaşılacaktır." (s.23)
         Bu uyarının yazıldığı gazete yazısının ortasında "Jandarma Genel Komutanı Abdurrahman Doruk ve Jandarma Subay Okul Komutanı Albay Necati Ünsalan"ın fotoğrafları var. Meyva, şişe, tabaklarla dolu sofranın ortasında iki komutan koyu renk içki dolu bardaklarını dudaklarına götürmüşler...
         "'Zinde kuvvetler", bütün devletlular gibi, edinilmiş konforlu hayatlarına toz kondurmayacak bir "ihtilal" tavşanını devlet arabasıyla tutmak istiyorlardı. Kendilerince haklıydılar. İnsan olarak hiç kimse, daha kötü bir hayat için daha iyisini feda etmek istemezdi.
         Bu insancıl eğilim,-sosyal sınıf durumunda ve bilincinde olmayan kişiler için en beklenmedik psikolojilere kapı açar. Hele o kişilerin, en modern burjuva uzmanları da olsalar, aslında küçük-burjuva oldukları gözönüne getirilsin, onların birinci karakteri kararsızlıktan başka ne olabilir?
        İkircilikten İkiliğe
         İlk MBK'ni de, son SKB'ni de çökerten hep aynı "kararsızlık" oldu:
         "Ortada hazırlattırılmış ve kabul edilmiş bir anayasanın mevcudiyetine rağmen, Türkiye'ye yakın gelecekte verilecek siyasi statü hususunda hemen herkeste umumi bir tereddüdün derin izlerini müşahade etmemiye imkan yoktu." (s.22)
         Örnek: Talat Turhan, 1965 yılında yazdığı aynı mektubun başında MBK'ne antipati, sonunda 14'lere sempati gösterir:
         1- Antipati: "Şu kadarını söylemek isterim ki; tabii senatörlük müessesesi bugün ne kadar şimşekleri üstüne çekiyorsa, Milli Birlik Komitesi üyeliği de Silahlı Kuvvetler içerisinde o kadar antipati ile karşılandı. Fakat o günün şartları altında kimse ağzını açarak bu konuda konuşmıya cesaret edemedi." (s.17)
         "Neden ben değilim de o?" Her "zinde kuvvet"linin aklı bu açmaza düşmüştü. Bu, için için kaynamayı DP ve CHP'nin eski kurtları koklayıp geçerler miydi? Zinde kuvveti orasından yakalayıp kündeye getiren "köhne kuvvetler" kararsızlığı kaldırdılar mı?
         "Bu müessesenin (MBK'nin) Silahlı Kuvvetler mensupları için en haysiyet kırıcı tarafı, vatanseverliğin inhisar altına alınmış olduğunu görmeleri olmuştur."
         2- Sempati: "13 Kasım 1960 sabahı uyandığımız zaman duyduklarımız (14'lerin sepetlenmesi) sürpriz olmadı.
         "Bu tasarruf 27 Mayısa gönül bağlamış olanları, 14 Komite üyesinden daha çok müteessir etmişti... Bu kanaatte olanları (14)lerin adamı olarak nitelemek doğru olmaz."
         Kararsızlığın egemen olduğu bir toplulukta, ne denli "zinde" olursa olsun, "külahını kurtaran kaptandır" parolası yer eder. Bu parolanın küçük- burjuva dünyasında uygulanışı, zafer zamanı kayırıcılık, bozgun zamanı paniktir.
        Kapıkulu Yoldaşlığı: Kayırma
         Kayırma orduda,temizleme yapılırken görüldü:
         "Başta Cemal Gürsel olmak üzere bir kısım Komiteci toptan bir emeklilik tasarrufuna taraftar gözükmemişlerdi. Bazı generallerin emir ve kumanda kademelerini işgal etmelerinde fayda mühalaza etmişlerdi. Ancak bu faydanın ne olduğu bir türlü ortaya konamamıştır. Cemat Gürsel ve bazı Komite üyeleri prensiplerin sert ve insafsız niteliği karşısında yenilmişler ve bir kısım yakın gördüklerine karşı vefa duygusu gösterişine girişmeyi, prensiplere bağlı kalmıya tercih etmişlerdir. Bunlar meram anlamayınca (bu yol "prensipçiler" onlara taş çıkartmışlar) Komitenin diğer bir kısım üyeleri de onlarla vefa yarışına girişmiş. bu sefer, herkes vaktiyle kendisini medyun bulunduğu veya o günden kendine yakın görüp de ileride müzaheretini temin edeceğini tasavvur ettiği bir generalin eteğine yapışmakta ısrarla diretmişlerdir."
         Böylece, "zinde kuvvetler"in zindeliğinde "iş parmak hesabına bindirilmiş"tir. Generalden "fayda mülahaza"sının "ne olduğu" ise; körkörüne parmağım gözünedir. Egemen sınıf kendine en yakınları başta görmek ister.
        Kolay Kapıkulu Paniği
         Panik:1957 yılında 9 Subay tevkifedilince:
         "9 Subay olayının bizim teşkilata vurduğu darbe haylice ağır olmuştur. Daha tahkikat devam ederken tevkif edilmiş bir arkadaşımızın ortada kalan beş çocuklu ailesine gerekli ,maddi yardımı yapabilmek için çektiğimiz sıkıntıyı burada ayrıntılarıyla belirtmek altından kalkılmaz bir ayıp olur... Yalnız bu olay ortaya koymuştu ki; ihtilale karışmayı tekabül ,etmiş bir kısım arkadaşlar sadece kara ortak olmaya gelmişlerdir. Bunlar için düstur: 'Devlet başa'dır. O zaman kuzgunun leşlerine konması ihtimali bir kısım vatanseverleri (!) köstebek gibi toprak altında saklanmaya zorlamıştı." (s.3)
         Kayırna, küçük-burjuva kararsızlığının bir ucuysa, öbür ucu paniktir: Sosyal sınıfa değil, kişiye (ilkeye değil, çıkara) güvenme kural oldu mu, ilk çökenler ilkesiz çıkarcılar, yani kayrılmışlar olacaktı.14'lerin temizlenmesi:
         "İhtilal hareketini dar bir çerçeve içerisine itiyordu. Niteliğine sadece bir iktidar darbesi özelliği veren yeni bir zihniyet ile ele alamazlardı... Komitenin ilk günlerinden itibaren meydana vuran fıkir ayrılıklarının gruplaştırdığı taraflar arasındaki mücadele, statükocuların başarısıyla sonuçlanıyordu. Muhafazakar olanlar, reformcuları tasfıye ediyorlardı." (s.15)
         O zaman kayrılmışlardan ne beklenirdi? Küçük-burjuvaca destek her an için kuvvetli görünmeyi bilene, kararlıydı. Öyle oldu. Gölgedeki soruyor: "Kritik emir ve kumanda yerlerine kendi elimizde yerleştirdiğimiz eski ihtitalciler, neden Madanoğlu'nu destekliyerek yakın arkadaşlarının toparlanmasına derece derece katılmışlardır?" (s.15)
        Dört Tip Küçük-Burjuva
         Küçük-burjuva olduklarından, modern sosyal sınıf bilincine ermemiş olduklarından diyemiyor. Yalnız her küçük-burjuva abasının altında yatan yiğitlerden birkaçını ardarda diziyor: 1- "Olayın tertibinden evvelce haberdar olmayanlar (Jandarma Okul Komutanı, Kur. Alb. Necati Ünsalan gibi) tam bir baskın karşısında kalmışlar, neye uğradıklarını şaşırmışlar ve tamamen pasif hareket etmişlerdir." (Bunlar sosyal sınıf savaşını ciddiye almayıp, zafer sarhoşluğundan burnunun ucunu göremeyen küçük-burjuvalardır. Pozlarıyla bir sınıfı imana getirdiklerini sanırlar.)
         2- "Diğer bir kısmı (rahmetli Talat Aydemir gibi) durumdan haberdar edilmişlerdir. Bunlar, ne suretle olursa olsun Komitenin parçalanmasını ve mevcut statünün bozulmasını ilerisi için, şahsi hesapları bakımından uygun görmüşlerdir." (Yani küçük-burjuva kurnazlığı yüzünden burnunun ucunu görmeyen küçük-burjuvalardır. "Bugün sana ise, yarın banadır" gerçeğine aldırmazlar.)
         3,- "Bir kısmı da (Faruk Güventürk gibi) iktidar sende de olsa, bende de olsa, hangimiz vur dersek pestil çıkarmıya kalkar. Yaradılışı öyledir." (Bunlar: "Cehenneme gider misin" diyene, maaşın kaç olduğunu soran "Ekmek Partisi"nden küçük-burjuvalardır. Paye ver, babasını assın.) (s. 15)
         4- "Bazıları da (Nuri Hazer gibi) tertipçilerle yakın akrabalık dolayısıyla, kader birliği içindedir." (Bunlar küçük aile çemberini bütün bir ülke ve dünya ile değişen küçük-burjuvalardır. Viran olası hanede evlad'ü iyal var.) (s.15)
        Komitenin Prestiji
         Bu kararsız, panikar ve nereye çekilse akar küçük-burjuvalar karşısında kimler var?
         Onların hepsini bir hizaya getirip başlarına hiyerarşice kendisine en uygun şefi getiren finans-kapital zırhlı tefeci-bezirgan sosyal sınıfımız. O, gün görmüştür. Sosyal sınıf açısında ikirciksizdir.
         Öyle yüzeyde kalmış zaferlere, bindiği dalı kesen kurnazlıklara, başka sınıfların hesabına pestilciliğe, küçük aile kaygılarına metelik vermez. "Korkunç derecede uysal ve esnek"tir. (Açık Mektup, s. 7)
         Karşısındakilerin kim olduklarını ve ne istediklerini iyi bilir. Birinci raundu Madanoğlu ile atlatmışlardı. "Pek kısa zaman evvel, Madanoğlu'nun hepsine karşı kurmuş olduğu komployu beraber geçiştirmişlerdi. Bir kader birliği içindeydiler." (s.22)
         Sanki bütün komplo bir kişininmiş gibi, Madanoğlu, İsrailoğullarının günah tekesi gibi ortada bırakıldı. Burjuvazi: "Öyle şuret'i haktan görünmeyi bilir ki, kaleyi içinden fethetmek için, gerekirse inkılapçıdan fazla inkılapçı kesilir." (İkinci Kuvayimilliyeciliğimiz, s. 7). Devrimci küçük-burjuvalar içine soktuğu beşinci kolla çalışır.
         "Diğer bir kısım ileri gelenler; Komitenin Türk milletine dünya huzurunda vermiş olduğu sözün, Silahlı Kuvvetlerin prestiji bakımından mutlak yerine getirilmesi gerektiğini savunuyor ve iktidarın seçimler sonunda sivil idareye devredilmesinde ısrar ediyordu. Ancak bu kategoriye dahil olanlardan hiçbiri Demokrat Partinin mirasçısı olmak istidadında bulunan partilere asla rıza göstermiyordu. O günlerde kimsenin böyle bir ihtimale bile tehammül ettiğine rastlanmıyordu... O halde, bunlar için, açıkça itiraf etmemelerine rağmen, bir tek hal tarzını kabullenmek kalıyordu ki o da, CHP'ne l961 Anayasası çerçevesinde iktidarı teslim etmek..." (S.22) Yani, "komitenin prestiji" uğruna komiteyi yoketmek... Ve Türk ulusuna, hiç bir "iş" yapmamak için, "intihar" anlamında bir "söz" vermek!
         İkinci raund: "karma ekonomi"ci "koalisyon hükümetleri"ne oynatılacaktı. "Koca bir iktidarı birkaç saat içerisinde devirebilen bir güce sahip olanlar" oyunu farkedebilirler mi?
        "Piyasa"da "Tarafsız Uzman"
         Bütün kurnazlıkları, çıkarcılıkları, kapıkulluklarını gölgede seyreden, güneşte açıklayan adamın en güçlü günlerde nelerin yapıldığını anlatması yeter. MBK yasama ve yürütme yetkilerini eline almış. Ellerini yakan yetkilerden kurtulmak için iki gerekçe ortaya atıyor: 1- "Hayatlarını istihkar edercesine insan takatı üzerinde bir azim ile çatışan MBK... hizmetlerin görülmesinde gecikmelere ve belki de aksaklıklara meydan vereceği..." için;
         2- "İşlerin teferruatını, hukuki cihetlerini, vesair ihtisasa müteallik hususlarını... Tali Meclis Komisyonlarına" bırakmalı!
         Ne haklı gerekçeler değil mi:1) Teferruata boğulmamak, 2) Yorgunluktan ölmemek... için (hep MBK`nin sayın üyelerini rahat ettirmek için)... kurulacak komisyonlar nasıl şeylerdir?
         "Her Bakanlıkla alakalı olmak üzere ve beheri beşkişiden mürekkep birer tali komisyon kurulmalı. Komisyonların personeli, Bakanlıkların, Üniversitenin ve sırasında piyasanın tarafsızlık ve yeterlikle tanınmış şahısları teşkil etmelidir."
         "Bu teklif o geceki toplantıda tam bir tasvip görmüş ve sonra kısmen uygulanmıştır."
         Bu denli sıcağı, sıcağına "tam bir tasvip" görüşünden belli: Öneri bizim devrimcilere söyletilmiş "tam bir burjuva" planıdır. Amerikanvari işadamları devleti kurulacaktır.
         Piyasada "tarafsız" adam bulunduğuna inanılmaktadır: Ne işçi, ne köylü içinde "tarafsız" adam aranmamaktadır! Oysa demokrasi, bu en fukaraya bir şey getirmıe iddiasıyla icat edilmiştir. Zinde kuvvetlerin özledikleri "köklü reformlar" bu fukara için olabilirdi. Yoksa "piyasa" DP çağından yeterince yararlanıyordu. Devrime gerek yoktu.
        Çok Halk Dostuydular
         Acep "zinde"ler fakir halk düşmanı mıydılar? Hayır. Bir kez hepsi "Subay oluncaya değin yamasız pabuç giymemiş, sofrada lokmaları sayarak yiyen" (Cumhuriyet Röportajı: Orhan Erkanlı) fakir halk çocuklarıydılar.
         Sonradan değişebilirler. Değişmemişlerdir. Özlenen reformları piyasa adamlarına hazırlatan gölgedeki adamın kendisi bile, çıkmaza düşülünce halka inmekten başka çıkar yol göremediğini SKB'nin 25 Ağustos kongresinde şöyle savundu:
         "Silahlı Kuvvetler Birliğinin, iktidarı devam ettirmek bakımından en büyük noksanı, halk içinde kolunun bulunmayışıdır. Mahiyeti ne olursa olsun, ne derece büyük bir kuvvet ifade ederse etsin, gücünü halktan almıyan ve halka yaslanmayan bir iktidarın uzun müddet ayakta durmasına ve halkın kalkınmasını hedefliyen büyük reformların uygulanmasında imkan ve ihtimal yoktur."
         Halk içinde finans-kapitalin "beşinci kolu', tefeci-bezirgan sermayedir. O kol işledikçe, halka kim parmağını uzatabilir? O "beşinci kol"a karşı "gücünü halktan almak" ne kadar güzel bir söz ise, en az o kadar yuvarlaktır. Somut olarak nasıl "halkçı" değirmi laflar değil, onların gerçekliğimiz içinde uygulanışıdır.
        İki Cami Arasında Binamazlar
         Kim uygulayacak? "Zinde"ler. Salt "zinde" olarak bunu yapabilirler miydi?
         "Zindeler"den Talat Turhan, bir yanda devrimin hiyerarşiye aykırılığını affetmez. Ötede skolastik psikoloji üstadları gibi şöyle yazar:
         "Komite üyeleriyle Silahlı Kuvvetler mensupları aıasındaki münasebetlerden doğan ve müteakip olaylara en çok tesir eder mahiyette gördüğüm aşağılık, kompleksini birkaç satırla izaha çalıştım."
         Nedir o "aşağılık kompleksi"? Altlarin üstler önüne geçmesi. Küçük rütbelerde ezilenlerin fırsat düşünce büyüklük taslamaları. Ordu gibi katı hiyerarşi düzeni içinde, Genelkurmay Başkanına kadar her kişi psikolojisi, o kompleksle yaralı olmaktan kurtulamaz.
        27 Mayıs sonrasında görülen acıklı ve "olaylara en çok tesir eden" şey, kişi gerekçeleri bakımından elbet odur. Ordu hiyerarşisinin öbür zıt ama ayrılmaz kutbu aşağılık kompleksidir.
         Daha geniş anlamıyla, bütün küçük-burjuva geniş yığınlarının, bir avuç kurnaz büyük burjuva elinde oyuncak olmalarını sağlayan odur. Muazzam köylü, esnaf, aydın, halk kalabalıklarını birbirini tüketen zerreler halinde darmadağın eden odur. En sonunda demokrasinin canına okuyan ruh durumu, bir bakıma hep o "aşağılık kompleksi"dir. Nitekim T. Turhan da onu söylüyor:
         "Aynı konuyu Komite Halk olarak da etüd etmek gerek... Bunlardan sonra doğru yolu bulmak mümkün olur. Fakat bu konu benim vüs'atim dışındadır. Bu kadarını yazmadan geçemiyeceğim ki, bir kısım komite üyeleri, 27 Mayıs'tan sonra devekuşu misali başlarını kuma sokarak herşeylerin gizleneceğini tahmin ettiler ve bu tahmine uygun davranmakta bir sakınca görmediler."
         Başka deyişle Bay T.Turhan önce kendi "zinde" çevresine, sonra "halk" yığınlarına bakıyor. Hepsinde aynı kıranın kompleksi gizli. Buna çare? "Vüs'atim dışında"! diyor.
         Kendisine: Gel kardeşim. Sınıflı toplumun kişi olarak her insanı az çok aşağılık kompleksiyle hastadır. Burjuvalar da hastadırlar. Ama sosyal sınıf olarak davrandılar mı; birbirlerini kıracaklarına sınıf bilinciyle birleşirler ve toplumda kendilerine, halka karşı yardımcı güçler arar bulurlar.
         Halk da, o sizin tasavvur ettiğiniz gibi yuvarlak ve her tanesi aynı bir yumurta yığını değildir. Halk içinde burjuvaziye karşı modern ve bilinçli olabilen bir sosyal sınıf vardır: işçi sınıfı.
         Eğer gerçekten "halka" hizmet ve "büyük reform" götürülecekse, o işçi sınıfının manivelasına sarılmaktan başka çıkar yol yoktur denilse, ne karşılık alınır?
         T. Turhan kendisi Şöyle diyor: "Hepsi boş. Benim ne ikna olmıya, ne de etmiye ihtiyacım var." (s.17)
        Sosyal Devrim ve Halkçılık
         "Zinde kuvvetler"in bütün trajedisi, T. Turhan'ın bu içten açıklamasında yatmaktadır. Bir yanda "Vüs'atim yok" (kavrayamıyorum) der, ötede kavramak için insanların birbirlerini insanca uyarmaları (ikna etmeleri) gerektiği söylenince, "ikna ne ederim, ne olurum" afokonuyla tartışma Bütün kadim uygarlıklar gibi İslam dünyası da çökerken, dogmalar üzerinde her türlü tartışmayı yasak etmiştir. Ona "içtihat kapısı kapandı" denmiştir. Küçük-burjuvazi o antika uygarlıkların yadigarı bir kalabalık olduğu için köylüsü, esnafı, aydını, zindesi, köhnesiyle ancak dogmalara inanır.
         Hayatsa durmaz, akar, her an yeni gerçeklerin çözülmemiş sorunlarını önümüze yığar. Çağımız antika uygarlıklar çerçevesini çatlatıp aşmıştır.
         Toplumumuz bir görünmez heyelanla denizin dibine gömülüp gidecek antika dağlardan değildir. Dışarıdan gelecek bir tarihsel devrimle, başka bir yerde yeni bir uygarlıkla hayatın devam etmesi de beklenemez.
         Sosyal devrim Batıda önce İngiltere'yi, sonra Fransa'yı, Kara Avrupası'nı... ve dünyayı batmaksızın, tersine gittikçe daha yükselerek değiştirmiş ve değiştirmektedir. Bütün sorun sosyal devrimciliği durdurtmak değildir. O geçmiştir.
         En sunturlu tutalak (muhafazakar) sınıflar bile, değişikliğe dikine karşı çıkılamayacağını kavramışlardır.1760 İngiltere'sinde,1789 Fransa'sında krallıkların,1917 Rusya'sında çarlığın,1923 Türkiye'sinde padişahlığın, vb.. vb.. başına gelenler, yalnız karşı koyanın ölümünü çabuklaştırıp zorla başını yediğini anlatmış bulunuyor.
         Menderes (ve gerisindeki sınıf biraz daha esneklik gösterse, küçük- burjuva oy kalabalığına aşırıca güvenmese asılır mıydı? Bütün sorun sosyal devrimi, söz yerindeyse amortize etmektedir. Topluma en az yıkıntı getirecek yollarla gerçekleştirmektir.
         Akıllı Kennedy Güney Amerika'ya 2.000 milyar lira vererek, isyanların kanlılığını önlemeyi düşünmüştü.
         Akılsız Johnson (gerisindeki finans-kapital gangsterliği), Kennedy'yi kurşunlatıyor. Bin milyarın üçte biri para vermemek istiyor... Güney Amerika ülkelerine üç misli masrafla Amerikan orduları çıkartılıyor. Vietnam'da yüzbinlerce insanı kan içinde öldürmeyi "özgürlük" ve "demokrasi" gereği sayıyor.(*)
         Bu sosyal devrimler çağı açısından halka inme uygulanabilirdi.
        (*) "Latin Amerika ülkelerinin sosyal ve ekonomik kalkınma planı için Kennedy 200 milyar dolar sağlamayı tasarlamıştı. Birçok temsilci, Amerikan yardımının bu bölgeye ekonomik gereksinimden çok siyasal amaçlarla yapıldığını iddia etmişlerdir. Bunlara göre, Amerikan yardımı bu süre içinde, kararlaştırılanın ancak üçte biri olmuştur." (Buenos Aires, A.A., 23 Ağustos 1966)
        Partilerden Bir Parti mi?
         Devrimcilerimiz, halka inmeyi nasıl uyguladılar?
         Zaman içinde iki basamakta iki türlü denenmek istendi. Birincisi deneme oldu. 27 Mayıs henüz balayını yaşıyordu:
         "Memlekete geldiğim günden beri, arkadaşlarımın çoğu zaman öğünlerini bir sandviç ile geçiştirerek tehammül üstü bir çalışma ritmi içerisinde bulundukları için... sonunda işlerin çıkmaza girmesinden kaçınılamazdı.
         'Temmuz gecesi (1960) yapılan toplantıda, ileri sürdüğüm tekliflerden bir başkası da bir siyasi partinin kurulması lüzumu olmuştu.
         "Demokrat Parti'nin kapatılmasından sonra, bu Partiyi destekliyen veya Cumhuriyet Halk Partisi'nin karşısında bulunan geniş halk kitlelerinin siyasi eğilimlerine yön verecek ve bu küçük halk kitlelerinde siyasi şuur yaratıp memleket hayrına bir mihrakta toplıyabilecek yeni bir siyasi teşkilatlanma kaçınılmaz zorunluluk olarak ortada duruyordu." (s.8)
         DP'ye oyunu vermiş ya da CHP'yi yılan görmüş "geniş halk kütleleri"nin o yandan bu yana aktarılması nasıl olacak? "Yön vermek" , "siyasi şuur yaratmak" gibi edebi deyimler yetmez. "Yön" ne? "Siyasi şuur" hangisi? Devrimcilerin kendileri, silahlılardan ötürü, şunu kaleme almaktan kendilerini alamıyorlar:
         "Parti kurmanın kaçınılmaz zorunluğunu, başka sebeplerde ortaya koyuyordu. İktidar edenlerin halk içinde kendi gözü, kolu ve kulağı bulunmalıydı. Halka dayanmıyan bir idarenin çürük temelli olacağı bilinen gerçeklerdendir. Silahlara dayanarak devam ettirilmiye çalışılan iktidarların ya ömrü az olur veya Halkın devamlı reaksiyonu yüzünden hizmeti kısır kalırdı." (s.8) Sözün doğrusu şuydu: Silahsız olmazdı, yalnız silah zoruyla güzellik de olmazdı. Yalnız silahla gelen, gene yalnız silahla giderdi. "Dörtyüz aslandan bu vatan kaldı bize yadigar" şarkımızın ne dediğini bilmeliydik.
         İlk Osmanlılar aslandılar. Yalnız kılıç aslanı değil, devrim aslanı, tarihsel devrim aslanıydılar. Yüzeyde kılıç parlıyordu, derinliklerde toprak yatıyordu. Kılıç yaldızıyla toprak temeli arasında bütün bir antika zulüm sistemi bir anda temizleniyordu.
         Osmanlının en içten gelme meydan okuma çığlığı: "Bire Melum, şol Zalim!"di. "Zulüm" nedir? "İnsanın insanı ezip sömürmesi." Osmanlı, kendi açısından, çağı çapında o zulmü temizlemesiydi, kılıcın en iyisi göçebe çobanlardan çok zalim uygarlıklarda keskindi. Ulus önüne DP Golyatını<sup>2</sup> devirip yalın kılıç çıkan "ihtilalciler" onu yapabilecekler, insanın insanı sömürmesini kendi açılarından olsun çağlarının çapında gerçekleştirebilecekler miydi? Sorun parti kadar ve partiden önce buydu.
        Yağmurdan Kaçış
         Çağımızın zulme karşı çapı atla deve değildir. "Mısır'daki sağır sultan" (Binbaşı Abdülnasır) bile duymuştur. O sosyalizmdir. Yeryüzünden melun zalimi kaldırmanın adına 19. yüzyıldan beri sosyalizm denilmiştir.
         Sosyalizmin bilimi çoktan yapılmıştır. Ancak, bizim "aslanlar" işin bilimini derinleştirecek ne olanaklara, ne zamana sahiptirler. Başkan yaptıkları Gürsel Paşa'ya: "Türkiye'ye bir sosyalist parti gereklidir" dedirtebilmişlerdi. Kim yapacak bunu? Belli değildi.
         Sosyalizm dışarıdan, gavur icadı bir makineydi. Bir "Avrupa malı" gibi ısmarlanacağa, gümrüklerimizden geçebilirse "ithal" edileceğe benziyordu.
         Sorun o an için "konulmamış" demekti. Bunun üzerine partilerden bir parti kurmaya kalkışmak, konulmamış bir sorunu çözmeye kalkışmaktı. Şöyle düşünüldü: "Partinin kurulması serbest bırakıldığı takdirde, yine Halk Partisi ve inkılap düşmanlığı istismar edilecek, çıkar düşkünleri kolaylıkla parti üst kademelerini ele geçirecekler ve memleketteki siyasi ortam kısa zamanda 27 Mayıs evvelisi havaya bürünecekti.
         "Buna mukabil, Milli Birlik Komitesinin dirijanlığı altında kurulacak partiye, parti kurucusu ve idarecisi olarak dışarıdan ve Komite içinden katılacaklar, memlekette şuurlu bir siyasi anlayış yaratmayı hedef tutacaklar. Halk Partisiyle, inkilapların memlekette derinliğine yerleşmesinde gayret ve fikir birliği halinde bulunacaklar, hissi ve çıkarcı davranışların gelişmesine meydan vermiyeceklerdir." (s.8)
        Doluya Tutuluş
         MBK'nin Türkiye güreşinde birinci raund parti yenilişi bu anlatılan biçimde gerçekleşti. Amaç "şuurlu bir siyasi anlayış" ve "hissi ve çıkarcı davranışları" önleyiş gibi alabildiğine parlak, ama yüzeyde kalıyordu. Herkesin kendi kuruntusuna kalmıştı. İlkeler toplu iğne başıyla delinince sönmeye elverişli balon sözcüklerdi.
         MBK "içinden ve dışından" kurucular, "Halk Partisiyle... gayret ve fikir birliği" yapacaklardır!... Yaptılar. Askerler (içeriden), profesörler (dışarıdan) ile karışık CHP "Uğri Abbas"ların katıldıkları traji-dramatik "esrarengiz" siyasi toplantılar "alameleinnas-saklı" tutuldu.
         Sonuç? CHP kurtları, MBK kuzularını (ya da zinde yavru-aslancıkları) kemiriverdi. Çünkü, eski kurt CHP ile "gayret ve fikir birliği", finans- kapital "devletçiliği" ile "sosyalizm" kurmak demekti. Öyle bir girişkinlik, değil perde ardında ellerini oğuşturan hinoğluhin tefeci- bezirganları, en toy köylüyü bile kandıramayacak biçimdeydi.
         Bu, MBK'nin CHP'ye ve gizli ajanlara peşin peşin "kayıtsız şartsız" teslim olması demekti. Eğer gerçekten "halk" kurtarılacaktıysa, halkın içine "kol-göz-kulak" salmak yetmezdi. Bunu DP herkesten güzel yapmıştı. Halka,19. yüzyıl biçimi "göz kulak olmak",14. yüzyıl biçimi halk sürülerine çoban kesilme çağları geçmişti.
         Halkın içine inmek, yalnız halk için, halkla birlikte yönetmek değil, büyük Amerikalının dediği gibi, "halkça yönelilmek" demekti. Aksi yanda her yöneliş önce yönsüzlük, ardından başarısızlık getirirdi.
         Öyle oldu. geç ve güç anlaşıldı.
         "O günlerde, hesapsız kitapsız olarak söylenildiği gibi 3 veya 6 ay içerisinde yapılacak yeni bir Anayasa ile iktidar devredilecekse, Cumhuriyet Halk Partisi, karşısındaki siyasi rakipsizlik yüzünden hükmen galip ilan edilecek demekti." (s.8)
         CHP "hükmen galip" çıkınca, silahlı zindeler küplere bindi. Ne demekti? Onlar yaradana sığınıp kelleyi koltuğa alsınlar, kendilerine boyuna: "Sakın ha! Kıpırdamayın, karışmam!" diyenler, şimdi oynamaksızın parsayı toplasınlar? Bu ne işti?
         Devrimi silahsız "zinde kuvvetler" (üniversite) ile, silahlı "zinde kuvvetler" (ordu) yapmıştı. Elsiz, dilsiz, belsiz kara halka da "hayırhah tarafsızlık" (iyilikçi karışmazlık) yoluyla tutmuştu. Gökten kara toprağımıza rahmet damlası bekleniyordu.
         "Piyasadan tarafsız yetkililer"le perçinlenen devrim devleti, uzmanlık aşkına, sanki kendi kendisini baltalama yanşına girdi.
        Binilen Dalı Kesiş
         Üniversite cezalandırıldı. Yaşın yanında asıl kuruları yakan 147'ler temizliği yapıldı. Üniversite gençliğine doğrudan doğruya vurmak olmazdı. Gençliğin hareket simgesi olan dümdüz ve geniş Beyazıt Meydanı "Hüıriyet Meydanı" adı altında yangın yerine çevrildi.
         Ortalık sütliman kesilinceye kadar koca meydan, her toplantıyı yasaklayan volkan ağzından beterdi. Toplantı yapmak şöyle dursun, tek adım atılmaz korkunç kerbela çölüne döndürüldü...
         Ordu cezalandırıldı. "Mahrut" dediler, dengeye getirmek dediler, gölgedekilerin yukanda anlattıkları tipte bir kayırma sistemiyle: "Sen misin 27 Mayıs'a karşı silah çekmeyen? Al!" kabilinden, vur abalıya gitti.
         Daha 27 Mayıs günü, en zinde silahlılara: "Siz kısımlarınıza dönün. Lazım olursanız ben sizi çağırırım" denmişti.
         Daha MBK kurulurken "tersine arınım" (istifa) yapılmıştı. Gölgedeki adam gibi kafası işleyenlere: "İhtilal günü memleket dışında bulunma gerekçesi gösterilmişti." (s.8) Oysa onlar, devrimcilerin kendi ikrarları ile yenilgiye uğranılırsa, Washington ve Londra'da yardım bulmak üzere gönderilmişlerdi. "Ancak, o gün, Ankara'da ve İstanbul'da fiilen harekete katılmış ve altı yıl ihtilale hizmet etmiş arkadaşlarımızın (Nejat Kumaçoğlu, Turan Okan, Faruk Ateşdağlı, Nuri Hazer) hangi prensibe uyularak saf dışı bırakıldıklarının izahını, bugüne kadar ben kimseden duymadım.. 27 Mayıs'ta, memleketin çeşitli köşelerinde vazife gören ve bulundukları yerlerde ihtilale ilk andan itibaren destek ve kilit taşı haline gelen eski arkadaşlarımızı da (Necati Ünsalan, Şükrü İlkin, Faruk Güventürk, Naci Asutay, Necmi Berk, Rıza Akaydın) pek hatırlayan olmamıştır..." Onların yerine: "Sonradan Komite içinde görülmeleriyle etrafta reaksiyon uyandıran birkaç kişinin Komiteye alınması, pekala sağlanabilmiştir."
        Yanlış Değil Sosyal Determinizm
         Bu basit bir "yanlış" mıydı? Kişiler açısından yanlış, sosyal sınıflar bakımından bal gibi belirli bir yönelişti. Daha ilk adımda, bir taşla iki kuş vurulmuştu:
         1- İlk beklenen, içten devrimciler safında o "reaksiyon"u yaratmak, devrimcileri birbirine düşürmekti.
         2- İkinci beklenen sonuç, daha uzun vadeli komplolar kurmaya elverecekti...
         Sayın Dündar Seyhan bu keşmekeşi devrim için "doğal" bir şey sayıyor: "Aslına bakarsanız," diyor, "bize, o günkü tutum ihtilalin doğal bir sonucudur. Kimsenin kimseye darılmaya hakkı yoktur." Hayır, "devrim"in değil, "sosyal determinizm"in işiydi bu.
         Devrimciler arasında sosyal sınıf açısından bir mihenk taşı bulunmuyordu. "Ancak ihtilalde ciddi ve fiili rol oynamış ve hatırı sayılır eski arkadaşlarımızdan biri", yani iyi kötü en sonunda bir küçük-burjuvaca kişi açısından yakıştırma bir kayırı yapılmıştı.
         Her gün her yerde, en gericisiden en ilerici geçinenimize kadar bütün akım, yayın, parti, dernek vb. çevrelerimiz, o küçük-burjuvaca kendini beğenmiş keskin sirkeliğin tortu batağı içinde bocalamaktadır.
         Bir sosyal sınıf önderliğini beceren finans-kapital azınlığı ise, 30 milyon insanı hep o zayıf yerinden vurup çil yavrusuna çevirmekte, bir taşla hep iki kuş vurmakta, en sonunda üstün gelebilmektedir. Bu, hepimizin ulusal felaketinin bile bile ladesidir.
        Eyyam Efendiliği Felsefesi
         O zaman ne oluyor? 7 bin yıldır insanlığın geçirdiği bütün denemeleriyle sosyal ve tarihsel bilim bir yana, küçük-burjuva "akl'ı selim"i (sağduyusu) öbür yana geçiyor.
         Nasıl her mahallenin eskicisi, dünyanın en iyi ayakkabıcısı geçinirse, tıpkı öyle, her kulaktan kapma fikir ezbercisi, en ufak çıraklık süresi geçirmeksizin, sürüm buldukça, o fikrin seyyar satıcılığını yapıyor. Dahi "üstad`ı azam"ı, eşsiz örneksiz kurnazlıkta dehri "kutbül-aktap"ı kesiliyor.
         Bir dergi mi çıkarılıyor? O alanda en koftici "uzmanlar"ı çevresinde pinekletip, hepsinden üstün görünmenin reklamı değer ölçüsü yapılıyor. Bir parti mi kuruluyor? O alanda en kapıkulu ruhlu "uslulara" tekkesinde "hu!" çektirip hepsine emredici efendi çalımını satmanın kerameti, tarikat disiplini sayılıyor.
         Bir harekete, hatta devrime mi girişiliyor? O alanda en tabansız sünepe "Fırsat düşkünleri"ni, kulaklarından tutup süprüntülükten devlet kuşluğuna çıkartmanın verdiği yalancı emniyet "hikmet'i hükümet" biliniyor vb.
         Bütün bu yakıştırmalar iyidir. "Zamana" uygundur. Kişilere başarı, alkış, ün sağlar, Egemen sosyal sınıf, en geniş ve uzağı gören sezişlidir. Dünyanın ileri ülkelerinde yüz yıl önce yaşanmış olaylar geri ülkede deneniyordur.
         Kurtların planlıca çizdiği sınırlar içinde kalındıkça, oyunun tadına doyum olmaz. Küçük-burjuva kahramanlarının kolay zaferlerinin şerefine en tumturaklı "tak'ı zaferler" törenler, şölenler az gelir...
         Bir iş yapmaya sıra gelince, "kritik anda", bakarsınız, en vurdumduymaz gibi duran sosyal sınıf "saf harp nizamına", savaş düzenine girivermiştir. "Veto!" der.
         En keskin devrimciler bu küstahça meydan okuyuşa kızmaktan önce şaşakalırlar. Oysa, sosyal sınıf, koftici uzmanlarıyla, tarikat disiplini kapıkulu uslu akıllılanyla, fırsat düşkünü süprüntü kabadayılarıyla... çoktan, suyun başını kesmiştir. Sorun zaman kazanmak ve fikirleri çorbaya çevirmekti. O da olmuştur. Geriye olgun meyvayı dalından düşürmek kalmıştır.
        Gene Külahını Kurtaran Kaptandır
         "Diğer taraftan, iktidarı bir an evvel bırakarak, sırtlarının çekemiyeceği ağır bir sorumluluktan kurtulmayı, şahısları için tek emniyet garantisi olarak görüp kabullenenler, art düşüncelerini ne kadar saklamaya çalışırlarsa çalışsınlar, o günterde bile davranışlarıyla maksatlarını belli ediyorlardı.
         "Bunlar da ihtilalci sayılıyordu. Hayatlarında hayallerine bile getirmedikleri en büyük mertebeye bir anda erişivermişlerdi. İtibarları binbeşyüzdü. İstikballeri nasıl olsa herhangi bir şekil uydurularak teminat altına alınacaktı. İsimleri tarihe geçmişti. Bütün bu imkanlar hemen elde iken, şimdi reformdu, memleketti, falan filan tutturup, ellerindeki nimeti yitirmiye kalkmakta mana var mıydı? Bu derecesi, biraz değil, fazlaca safdilik olurdu!... Elbette ki, 'eldeki bir kuş, daldaki iki kuştan daha iyi' idi." (s.7)
         Görüyoruz. Pişkin tefeci-bezirgan karması finans-kapital için, fazla zahmete bile katlanmak yok. Devrimciler içine biraz küçük-burjuva molozunu serpiştir. Dışarıdan, içeriden iki üç blöf havafışeği pırlat. Molozlar kendiliğinden çözülürler, temele gedik açılır. Alttan kışkırtmasan bile, kendi atalet hassası, adalet gussası ile moloz duvarı yıkacaktır.
         Niye uğraşacaksın? Bırak birbirlerini yesinler, kendileri yıkılsın. Yıkılıncaya dek, gereken bütün manevraları o molozlar sayesinde rahatça yapabilirsin.
         Onun için, orduyu "tasfiye" (temizleme) işi, devrimi yaptığı için silahlı kuvvetleri "tecziye" (cezalandırma) haline soysuzlaştırılıverdi. Aktif tasfıyeci açıklıyor: "İtiraf etmek yerinde olur ki, bu tasfıye hareketinde emekli olacakları tesbit edebilmek için, hemen kolaylıkla ele alınabilecek sağlam ve objektif esaslar ortada mevcut değildi... Uygulama, meseleye bu ana düşünce açısından bakılarak yapıldığı için, orduda kalanların emekliye ayrılanlardan daha değerli olduğunu ve dışarıya çıkarılanların vasıfsız oldukları için emekli edildiğini kimse iddia edemez... Ortaya koyduğumuz ilk prensip, emekli edilecek arkadaşlara içeride kalanlardan daha çok maddi garanti sağlamak olmuştur." (s.10)
        Devrimle Halkın Arasını Açış
         Böylece ordu temizliği de, iki yüzü kesen bir kılıç oldu, bir yüzü, ordu değerlerini kesti, öbür yüzü, ordu dışı bırakılanlara sus payını andırır bol ikramiyeler verdi. Aydın işsizliğinin kıran yaptığı bir ülkede, işsiz emeklilere iş bulmak için, işsizler arttırıldı.
         Hiç yoktan, şirketlerde, şurada burada, "sivil savunma" gibi, fınans- kapitalistleri bıyık altından güldüren ve halkı askerlere karşı olmaya kışkırtan bahaneler yaratıldı. Silahlı kuvvetler zaafa ve birbirine düşürüldü. Halk, silahlı kuvvetlere güveninde ikirciliğe sokuldu. Bir taşla oynanan kaç türlü oyundu bu?
         Halk cezalandınldı. Halkın 27 Mayıs bahanesiyle uğradığı suçlama ve cezaların hepsini saymak için ayrı bir cilt yazılabilir. Bin tanesi içinden, hala yara gibi işletilen bir tanesini hatırlamak yeter; tasarruf bonosu!
         Sen misin ey halk kalabalığı, 27 Mayıs'ın karşısına çıkıp, kapitalistlerin uğruna kanını dökmeyen ve tarafsız iyi dilekle alkış tutan? Al sana, her yıl %20 pahalılıkla kesilen rızkından, sermaye için bir %10 tasarruf kısıntısı daha.
         Korkma, kesilen para gene senin, her yıl para fiyat alçalması ve 100 kuruşluk bonoyu 25 kuruşa elinden çıkarışın birkaç bono milyoneri yaratacaktır. Bekle, gelmez ayın son çarşambasında, devlet baba bono milyonerlerinin avuçlarına senin tasarrufunu trink parayla ödeyecektir...
        Devrimci "Maruf Bey!"
         Üniversiteye (ve meydana) ccza, silahlı kuvvetlere ceza, derdimend halka ceza... 27 Mayıs, çıktığı ringte kafasını gözünü yumruklayarak kendi kendisini diskalifiye eden boksöre dönmüştü. Gazete sütununda "Maruf Bey"in karikatürüne herkes gülmüştür.
         Maruıf Bey kasasını kurcalayan hırsızı görünce, süpürge sopasını kaldırır, hırsızı suçüstü yakalayıp dövmeye gider. Enseyi ele verdiğini gören hırsız, büyük bir bilgin edasıyla parmağını kaldırıp Maruf Bey'e şu dersi verir:
        nbsp; "Yoo! Süpürge sopası hırsızı dövmek için kullanılmaz, yerleri süpürmek için kullanılır" der.
         Bu çok "makul" sözü dikkatle dinleyen Maruf Bey: "Ya! Öyle ise peki!" kabilinden, hırsızı bırakır ve başlar süpürge sopasıyla yerleri süpürmeye!
         Maruf Bey'in başına gelen, 27 Mayıs'ın başına gelmiştir. Finans- kapital hırsızını Türk ulusunun kasasını soyarken suçüstü yakalamıştır. Silahlı kuvvetleri kaldırıp tam hırsızı temizleyecekken, yavuz hırsız ev sahibini şaşırtmıştır. Hırsızlık oyununu hırsızın kurallarıyla oynamaya oturtmuştur.
         Zinde kuvvetler, finans-kapital hırsızını değil, orduyu, üniversiteyi ve halkı cezalandırma yolunu tutmuştur. Benzetili akıllıca, bilgince, uzmanca laflarla yolundan çevrilmiştir.
         Bindiği bütün dalları kesmeye doğru "siyaset cambazları" adını verdikleri tarafından itilip gitmiştir. Finans-kapital hırsızına sermaye hazırlamak üzere halka tasarruf bonosuna kesmiştir.
         Onu bu çıkmaza sürükleyen "akıl hocaları", ulusun ve kendi kendisinin gözünden düşürdüğü devrimcilere karşı bu kez serinkanlıca dönmüştür. "Mağdur" ilan ettiği üniversite hocalarını, Eminsu'ları, hayal kırklığına uğramış halkı, tek savunucu "sosyal adalet" kahramanı pozuna girmiştir.
        Devrimi Gömme Törenciliği
         Doğuda 7 bin yıldır yapıldığı gibi, Türkiye'de de her devrimciyi bekleyen sonuç 27 Mayıs'ı da bulmuştur. Devrimciliği göklere çıkarılan 27 Mayıs, muazzam bir şanlı türbenin şeref kubbesi altına gömülmüştür.
         Mumyalanmış, kutsallaştırılmış, ritmik törenler, şölenler, patetik söylevler ortasında yerden ayakları kesilip göklere çıkarılmıştır. Devrimci tanrılar arasında istenilen hayırı ve şerri kendisine yakıştırabildiğimiz bir insanüstü sade suya tapınç konusu tanrıcık heykeli olarak dondurulmuştur.
         Bu sonuca dayanamayan devrimci silahlı kuvvetler, atı alan Üsküdarı geçtikten sonra, "Madanoğlu'nun hepsine karşı kurmuş olduğu komployu beraber geçiştirince" yeniden deprendiler!
         Şimdi, "birbirlerine ihtiyaçları vardı. İçinde bulundukları teşkilata bu sebeplerle lüzum görüyorlardı. lşte bu maksatlarının tahakkuku için faatiyet halindeydiler. Bu teşkilat, değişik fıkir taşıyan mensuplarının gayelerini önleme yönünde ortaya çıkacak her türlü ihtimale karşı elde bulundurulmaktaydı." (s.22)
         Bu satırlar iki alçakgönüllü itirafı saklıyor:
         1- Zinde silahlılar "değişik fikir"lerle bölünmüştürler. "Hazer ve diğer arkadaşlarla ayrı ayrı bir arada yaptığımız görüşmeler sonunda müşterek bir görüşün teşekkül etmediği ve etmesine de imkan olmadığı açıkça anlaşılıyordu."
         2- Artık saldırı durmuştur. En tasalı nefs koruma kaygısıyla savunma derdindedirler. Şimdi, ilericilikle gericiliğin rolleri tersine dönmüştür. Devrim yerine korku egemendir.
         İlericiler de, gericiler de korkunun paniğe dönmemesine çalışıyorlardı. Çünkü panik, baldırı çıplak başıbozukların değil, silahlı kuvvetlerin kargaşalığı olurdu.
         Bu ise, herkesten önce gericilerin işine gelmezdi. Bir umutsuzluk anında, eli silahlılar, boyunlarını büküp intihar etmektense, statükoyu bir daha düzelmemecesine bozmaya götürebilirlerdi. Durum aşırı kritikti.
         Korkuyu amortize etmenin tek yolu, cesaret gösterili bir çerçeve içine sokulup istenilen yönde alıştıra alıştıra güdülmekti.
         Onun için, devlet içinde devlet -hem de silahsız devlet içinde silahlı bir devlet- biçimlendirildi. Herkesin gözü önünde körkörüne parmağım gözüne ve gizli bir "Silahlı Kuvvetler Birliği" kurulmasına göz yumuldu.
         Bu "körebe" oyununa en elverişli ebe İsmet İnönü'den başkası olamazdı. Devrimcilere deli gömleğini yalnız o giydirebilirdi. İkinci raund (körebe oyunu) bu koşullar içinde başladı.
        Devrim mi? Hiyerarşi mi?
         Can kaygısından ve korku savunmasından başka ortak yanları kalmayan devrimcilerin kurabildikleri bir örgüt nasıl olurdu? Her yiğidin kendi yoğurt yiyişine göre... Yiğitlerimiz silahlı kuvvetlerdi. Onların yoğurt yiyişleri hiyerarşiye uygun olabilirdi.
         Devrimciler, sonradan, bozgunun değerlendirmesini yaparlarken bütün felaketlerin hep hiyerarşiye aykırı davranmaktan ileri geldiğine inanıyorlardı. Bunu bize en çıplacık anlatan, Talat Turan'ın olaylara nesnel tanık diye gösterilen ünlü mektubudur. Orada şöyle dertli dertli yazılır:
         "Silahlı Kuvvetlerin, mazisini asırlardan alan bir örf an'ane ve anlayışı vardı. Bu anlayış içinde hiyerarşinin rolü ve önemi münakaşa götürmiyecek kadar büyüktür. Komite üyeleri bu hakikati inkar eder göründüler, hal ve hareketlerini Ordu ve örf ve an'anesine tezat teşkil edecek şekilde ayarladılar... Şahsen ben, 27 Mayısta İskenderun'da idim. 27 Mayıstan itibaren 10 gün 250 metre mesafede bulunan eşim ve çocuğumu görmediğim gibi, telefonla konuşacak zaman dahi bulamadım. Böyle bir ruhla ve imanla 27 Mayısa hizmete çalışıyordum. Tesadüf 27 Mayıstan sonra ilk gördüğüm Komite üyesi yüzbaşı rütbesindeydi. Ve tümen komutanı olan generali arkasında yürütüyordu. Bu davranışlar her yerde böyle idi. Bu hal, Silahlı Kuvvetler mensupları için ağır bir darbe olmuştu. çünkü bu ordu mensupları, yüzbaşı arkasında general görmiye tahammül edemiyecek kadar ASKER'di." (s.17) ,
         Acep, İskenderun'da yüzbaşı, generalin ardında yürüseydi,14'ler daha mı erken, daha mı geç temizlenirlerdi? İlk devrim günü general Gürsel ihtilalcilere "kısımlarınıza dönün" deyince Paşa sözü dinlenseydi, DP daha mı çabuk, daha mı yavaş AP'ye dönerdi?
         Mısır'da Abdülnasır bir "binbaşı"ydı. Önce baş önde giden generalini, sonra arkasına aldığı için Mısır daha mutlu mu oldu, mutsuz mu? Bizde binbaşı Orhan Erkanlı, tank tümenini ardına takmakla mı, yoksa generalinin ardına takılmakla mı İstanbul'u 1 saatte ele geçirir ve 27 Mayıs'ı zincirinden boşandırırdı?...
         Ankara'da bir yüzbaşı, generallerin yattıkları tavanı makineli tüfekle taradığı zaman, telaşla aşağıya inip: "Ben de sizdenim" diyen generali önüne katıp jiple Harb Okulu'na göndermekle hiyararşiye uydu mu, uymadı mı?
         Bütün bu ve benzeri sorular tarih boyunca uzar giderler ve hiç değilse "münakaşa götürür' şeylerdir.
         Silahlı zindelerimizin başlıca yöntemleri, en tartışılabilir konuları "tartışma götürmeyecek kadar büyük" sayıp "resmi tazim"e geçmeleridir.
         "Çağdaş uygarlık" uğruna kelle uçururuz. Batılıların bütün "çağdaş uygarlık" güçleri, insan düşüncesi derecesinde yüce işleyiş önünde hiçbir konuyu eleştirisiz bırakmayışlarından ileri gelir.
        İlke Disiplin mi, Otomatik Birlik mi?
         Bizim on gün eşiyle telefonda konuşmaya zaman bulamayacak kadar devrimci silahlı zinde T. Turan'larımız, "mazisini asırlardan alan örf ve an'ane" uğruna 27 Mayıs'ı gözlerinden çıkarırlar.
         İnsanlar, ancak yaşamın canlı gerçekleri üzerinden tartışarak daha doğruya gidebilirler. Tartışılması yasak "dogma"lar, doğruda buluşmanın yerine, eğriyi büsbütün çatallaştırarak kısır çekişmeleri azdırır:
         Onun için silahlı zindelerimiz, kutsal dogmatizm yöntemlerine kurban gittiler, fıkir ayrılığına düştüler. Fikir ayrılıklarının en belirli belgesi bizde öteden beri "birlik" etiketi olur.
         Meşrutiyet çağımızın can düşmanı ikiz kardeş partileri vardı. Birisi "İttihat", öteki "İtilaf' adını almıştı. Anlatınca ikisi de aynıydı. "İttihat" birleşme, "İtilaf' uzlaşma demekti. İkisi de "birlik" demekti.
         Birbirlerini yediler, memleketi dağıtıp, imparatorluğu çökertmekte yarış ettiler. Çünkü "birlik" madalyasının içyüzü ilke ayrılığıydı.
         Milli Birlik Komitesi de Türkiye'de 27 Mayıs öncesi halkçı-demokrat kısır horoz dövüşlerinin milleti kardeş kavgasına götürmemesi için silaha sarıldığını ilan ederken adını "birlik" sözcüğüne bağlamıştı.
         Şimdi, finans-kapitalle zinde kuvvetler arasında beliren güreşin ikinci raundu, aynı "birlik" sözcüğünü takındı: Silahlı Kuvvetler Birliği!
        Körükörüne Birliğin Sosyal Kökü
         Fikir ayrılığını örten bir birlik nedir? Otomatizmdir. İstediğin kadar ayrı fikir taşı, "haydi!" dendi mi, hizaya gelip uygun adım atacaksın... Bu bilinçli birlik değil, "körükörüne itaat" otomatizmidir.
         Fikirleri birbirini tutmayanlar için de "körükörüne itaat"tan başka "birlik" biçimi olamaz. Silahlı zinde kuvvetlerimiz, yaratılışları gereği fikir ayrılıklarını öyle bir otomatik birliğe bağladılar...
         Kim "haydi!" diyecek?.. Otomatikman hiyerarşinin başında bulunan şef.
         En modern örgütlerin de liderleri bulunur. Lider, fikir ve ilke birliğinde olanların ayrıntılarını bağdaştıran fikir ve ilkenin en seçkin temsilcisidir.
         Otomatik itaatte fikir ve ilkece apayrı kişilerin yalnız davranış birliğini rütbe gelenek-göreneğiyle sağlayan baştır. SKB ancak öyle "körükörüne itaat" başı isterdi.
         "Teşkilatın iktidara bizzat elkoyma taraftarı olanları içinde (ki bunlar müfrit ihtilalcilerdi), Ordu hiyerarşik nizamı dışında münferit ve müstakil bir grup olarak olaylara müdahale fikrinde olan tek kişiye ve Silahlı Kuvvetlerin birlik, beraberlik ve bütünlüğünün Türkiye'nin geleceğine tek teminat olduğuna inanmıyan kısır düşünceli tek subaya rastlamak mümkün değildi. Böyle düşünenler mutlak Başkumandanın emrinde bulunmanın, emir ve kumanda müessiriyetinin bozulmamasının şiddetle taraftarı görünüyorlardı." (s.22)
         Bu neden böyleydi? Tek şeyden; harekete katılanların sosyal yapılarından. Bir sosyal sınıf olmayıp bir küçük-burjuva zümresi olmalarından. Bu sosyal determinizm, sonradan "ikinci raund" sırası değil, daha "birinci raund" başlarken her davranışa damgasını vurmuştu.
         Yapılanları biraz düşünmeye zaman bulabilenler, her ne pahasına olursa olsun "birlik ve beraberlik" parolasına yapışmaktan başka kurtuluş yolu görememişlerdi:
         "Ortada henüz belli fıkirler ve bu fıkirlere göre ayrılmış grupmanlar bulunmamasına rağmen, yakın bir gelecekte hizipler kurmaya aday olan arkadaşlar arasında birlik ve beraberliğin sağlanmasını üzerimize düşen en belli başı memleket hizmeti kabul etmiştik." (s.7)
        Birbirine Düşmenin Sosyal Nedeni
         Hepsi en az birer kurmay eğitim ve öğretimi geçirmiş, zinde silahların yalnızca "bilgisiz" ya da "eğitimsiz" olmalarından mı? Hayır.
         Burada ne bilgisizlik, ne budalalık rol oynamadı. Sayın Talat Turhan, 27 Mayıs önündeki "kurnaz" politikacıları şöyle değerlendirdi:
         "Onların görüş zaviyesi ve siyasi kanaati; mensup oldukları siyasi teşekküle göre ayarlanmaktadır çünkü.. Bu düşünceye istisnalar katılabilir ama. İstisna kaideyi bozar mı? O halde, 360 dereceyi 6 partiye bölersek, her partiye 60 derecelik görüş açısı kalıyor demektir. Partizanlar 360- 60=300 derecelik bir körlük içinde kalıyorlar demektir. Parti disiplini emrediyor da ondan..."
         Silahlı zinde güçler 360 dereceyi birden görme becerisini kendilerinde buluyorlardı. Bilgi ve görgü gibi korkaklık ve yiğitlik de sosyal olaylarda ikinci, beşinçi rolü oynar. Silahlı zindelerimizin belini kıran şey, ne bilgisizlikleri ne ürkeklikleriydi.
         Sosyal devrimler çağını yaşayan modern toplumda başlıca sosyal sınıflar açısından soruna koyamayışları onlara binilen dalları kestirdi. Küçük-burjuvazi, ister çarıksız köylü olsun; ister en parlak ve en modern kurmay bir sosya1 sınıf değildir...
         360 dereceyi birden görebilmek için; 0-180 dereceyi tutan kapitalist sınıfın açısıyla, 181-360 dereceyi tutan işçi sınıfının açısını iyi ayırdetmek ilk şarttır. "Ben bir noktada durup 360 dereceyi birden görürüm" sanmak, şeylerin doğasına sığmaz. Göz kamaşması, baş dönmesi kaçınılmaz olur.
         Küçük-burjuvazi, toplumumuzun en büyük kalabalığıdır. Ama, hepsi teker teker birbirini yok, eden bir kalabalıktır. Bu muazzam kuru kalabalığın en bilgili, en yiğit, en az başıbozuk olan en modern bölümü, seçkin silahlı kuvvetler kurmay ve subaylarıdır.
         Onlar da bir modern sosyal sınıf açısından sorunu koymadıkları anda, en yaman otomatik birliğin en "körükörüne itaat" ilkesi altında bile birbirine düşen küçük-burjuva rekabet duygularından kurtulamazlar: 27 Mayıs üzerinden henüz bir ay geçmemişti ki (9 Temmuz günü):
         "Bilhassa ordu kademelerinde, Komiteyi kuranların kimliklerine karşı bir kıskançlık duygusu ve eleştirme isteği doğmıya başlamıştı." '
        Proletarya Açısından Demokratik Devrim
         O anda sorun iki zıt açıdan konulabilirdi:1- İşçi sınıfı açısından, 2- İşveren sınıfı açısından.
         İşçi sınıfı açısından sorun 1954 yılında bütün soyutluklar dışında konulmuştu. Hemen iktidara gelecek bir gücün, en ufak ikirciliğe düşmeksizin, açıkça kavrayıp uygulayabileceği denli basit, kısa bir parti tüzüğü ve programı biçiminde ortadaydı. Parolası ikinci kuvayimilliyecilikdi.
         "Devleti milletten üstün değil, Milleti devletten üstün tutan gerçek hürriyeti fiilen kurmak ve Antidemokratik kanunları ayıklamak" teklifiyle (V.P. Tüzüğü Md. 2) başlıyordu. "Müzmin işsizlik ile azgın hayat pahası kanser"in atom enerjili ağır sanayi ile gidermek için ucuz devlet ve o bilinçli ticaretin ne olduğunu, hangi "ruh"la, kimlere dayanarak nasıl başarılacağını dupduruca ortaya seriyordu...
         Daha 15 Ağustos 1957 günü "İkinci Kuvayimilliye Seferberliğimiz istesek de istemesek de, günün meselesidir.. Mübarek iktisadi ve içtimai Kuvayimilliye seferimiz sevgili milletimize uğurlu olsun." (Gerekçe, s.4) öngörüşü yazılı basılı biçimde haber verildi.
         Bu haber verilirken 27 Mayıs'ın ilk öncü çarpışmasını yapan "9 subay olayı" nı kimse bilmiyordu. Olay kendiliğinden patlak verdiği zaman işçi açısını koyanlarla, 27 Mayıs davranışını muştulayanlar aynı "Harbiye" zindanlarında, birbirlerinden habersiz işkenceye vardılar. Her iki (Vatan Partisi ve 9 subay) dava da "beraat"le sonuçlandı. Konu böylesine canlı, gerçek ve günceldi.
         27 Mayıs, Vatan Partililerle 9 subaya işkence yaptıranları Yassıada'da rahatça dinlendirdiği gündü. Tüıkiye işçi sınıfı açısından MBK: "Tarihimizde daima kuvvetle çarpan kalbimizin: yiğit ordumuzun... İkinci Kuvayimilliye gazası" diye kutlandı.
         Bir hafta içinde "Birinci Açık Mektup" ile, 27 Mayıs'ın teorik ve pratik anlamı ve yapacakları özetlendi. 3 ay geçmeden "İkinci Açık Mektup' la "MBK ni ısıramayınca alkışlayanların" telaşının ta Londra'daki Times'ten nasıl geldiği belgelendirildi. Bütün sorunlarımız elde rakam, bir kez daha en pratik yanlarıyla ekonomik ve sosyal bakımdan bir daha "açık konuşuldu." Devrimcilere şöyle denildi: "Siz Millet hayatının yüzlerce yılında bir görünen güçlü HAKEM'siniz. Teker kişi olarak Arab'ın "Halitatül hataven-nisyan" (Yanlışlar ve unutkanlıklar katışımı) dediği birer insan olabilirsiniz. Ama; KOMİTE olarak -Halk dilindeki kutla 'ÜÇLER', 'YEDlLER; 'KIRKLAR' gibi. 'OTUZSEKIZLER' adı ile tarihe geçerek işler yapmaya çağrılı evliyalarsınız. (İkinci Kuvayimilliyeciliği) siz de başaramazsanız yazık olur Türk Milletine."
        Yön - TİP Küçük-Burjuvalıkları
         Ne çıktı? Yüzeyde kalan bir iki yankı. "Rezonans" yoktu işçi açısına... Bundan ötürü feleğe küsülmez. Hele silahlı kuvvetlerimizin zindeleri hiç mi hiç yadırganamaz. Onlara gelinceye dek nicelerini gördük, görüyoruz.
         Yön çıktı. Meğer "ikinci kurtuluş savaşı sloganı" atmışmış işçi sınıfı açısına. Rezonans yok! Neyse ki Yön bari işçiye karşı allerjisini gizlemiyor. Çıktığı gün katına iletilen Vatan Partisi tüzüğü, programı, gerekçesi havada bir dalga gibi başı üstünden geçip gitti.
         Çünkü Yöncülük, ne denli "modern", ne denli "bilimsel", ne denli "sosyalist" olursa olsun, sağduyucu bir küçük-burjuva "kadro"suydu.
         Üstelik, silahlı zindelerimiz denli yerli malı bile değillerdi. Batıda ayarlanmışlardı. Ve ancak Avrupa taklidi düşünce görürseler, onu mal diye satabilirlerdi. Ve bu mala "rakip" çıkacak her yöne dayanamazdılar...
         Bir TİP çıktı. O "rezonansın ta kendisi" olmalı değil miydi? Adı "işçi'ydi. Sonradan, doğru liderliğe atanan şefı, iki uzun yıl Vatan Partisi davasının her oturumunda işçi açısının bizde ne olduğunu, nasıl canlar dişlere takılıp savunulduğunu ve neden DP hakimleri önünde bile haklı çıktığını adım adım izlemişti.
         En son TİP programı, "ne ararsan bulunur derde devadan gayrı" tipinde , şişkinliği tıklım tıklım avukat çatlatan bir devletçilik yamalı bohçası oldu.
         Tüzük; dünyanın en gerici "Siyasi Partiler Kanunu" maddelerinden beceriksizce abartmalarla doludur. İşçi partisinde bilfiil üreticileri karantina altına sokmak için paravanlanmıştır. Düzeltme üstüne düzetmeyle yaz-boz tahtasına çevrilmiş, işçi açısını köreltme labirentidir.
         Yalnız ağızlarda -Fikret'in şiirinde alay ettiği- "Yaşasın sevgili Millet!" çığlığı gibi, ikide bir "ikinci Kuvayimilliyeciyiz"!..
         Çünkü TİP'in tabanı ne denli "işçi", "köylü", "eli nasırlı" olursa olsun, kurucuları burjuva partilerinde milletvekili seçilemediğine kızmış aristokrat işçi-küçük-burjuvalarıydılar, güdücüleri yarı işsiz yarı aydın küçük-burjuvalarıydılar.
         "İşçiler! Köylüler! Eli nasırlılar!" sloganını "antipatik" bularak, merkez kararıyla kaldırdıkları son seçimlerde alınan oylar da. bilfiil üretici olmayan küçük-burjuva oyları oldu. En ufak eleştirme onların "büyüklük" ve "dokunulmazlık"larına dokunurdu.
         Kendilerini anadan doğma "sosyalist" ya da "işçi" sayanlar işçi sınıfı açısına böylesine yan çizerlerken., hiçbir anadan doğma "nitelik" taslamayan silahlı kuvvetler devrimcilerinin rezonans göstermesi beklenemezdi.
        Burjuva Açısından Demokratik Devrim
         İşveren sınıfı açısından sorun 19. yüzyıldan beri konulmuştu. Bütün antenler o açıya çevrilmişti. Bütün beyin aygıtları o açının sonsuz dalgalarıyla yüklüydü.
         İşçi açısından yola çıkılsa, herkese "birinci Kuvayımilliyecilikte olduğu gibi demir çarık, demir asa" gerekecekti. MBKcileri "sandviç"le öğle yemeğinden güç kurtulacaklardı.
         Burjuva açısından devrim de, iktidar da başarılır başarılmaz en külfetsiz büyük nimetlere, ceberruta, saltanata kapı açıyordu.
         Silahlı zindelerimiz, "Biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz" diyorlardı. Neden rüzgarın kalbur üstüne çıkardıkları "taht'ı revan"dan inmesinler? Neden, asıl yükü taşıyanlar boşuna harman döve dursunlar? Neden bal tutan parmağını yalamasın?
         Sonra her ün salan bakalım altta kalandan daha mı değerliydi? Burjuva devrimciliğinde herşeyin tersine orantılı gittiği deneyimle biliniyordu.
         Meşrutiyetin tanrılaştırdığı Enver ve Cemal'ler, alabildiğine paşa, başkumandan olurlarken heptiler. Albaylığı güç bulan Mustafa Kemal ve İsmet Beyler, hiç gibi görünmüşlerdi.
         İş başa düşünce kimin daha paşalığa ve kahramanlığa elverişli olduğu beliriverdi. Madem ki devrim burjuva devrimiydi, arkada görünen Fikret'in "han'ı yağma"sında kim, niçin geri kalsındı?
         Bu uğurda her subayın yerden göğe dek haklı çıkarabileceği binbir gerekçesi olurdu. Hele daha ilk adımda, 40 kişiyi bulmayan MBK içine bile, taş atıp kolu yorulmaksızın girenler olmamış mıydı?
         "Hayallerine bile getirmedikleri en büyük rütbeye bir anda erişivermişler" yerleştirilince, "ordu kademelerinde... kıskançlık ve eleştirme"nin nerelere varacağı kendiliğinden anlaşılır.
        Son Cankurtaran Simidi: SKB
         Bu atmosferi yaşayanlar için, çok sıkı hiyerarşik bir "otomatik itaat" aygıtından başka türlü örgüt düşünülebilir miydi?
         Örgütçülükte en titiz kurmay incelikleri başarıldı. Yapılabileceğin en mükemmeli yapıldı: "Silahlı Kuvvetler Birliği!". .
         Bu örgütün kuruluşundan 22 Şubat'a kadar Milli Savunma Bakanlığı özel kalemi Kur. Yb. Talat Tahsin o birliğin tam bir parçalanmadan ileri geldiğini şöyle yazar:
         13 Kasım operasyonundan sonra bir kısım Komite üyesi muallakta kaldıklarını hissetmişler, kendi emniyetlerini sağlamak için böyle bir teşekkülün zulüm ve zaruretine arkadaşlarını ikna etmiş olabilirler... Komite üyesi olmaları gerekirken, bu payeye erişememiş ve ellerinde kuvvet bulunduran önemli mevkilerdeki kumandanların ön plana geçmek istekleri, insani vasıfları ve ihtirasları kendilerini bu istikamete itmiş olması ihtimalidir." (s.18)
         21 Mayıs davasında Talat Aydemir aynı şeyleri daha açık belirtti:
         "MBK'nin Anayasası, bizzat yapanlar tarafından çiğnenmişti. İşte bu hadise Silalılı Kuvvetler içerisinde çok yıkıcı bir reaksiyon yarattı. (14)ler yurt dışına sürüldükten sonra geri kalan 23 Komite üyesi, grup grup ordu içinde aşiret reisi gibi taraftar toplamıya başladılar. Ayrıca (14)lerin mağdur olduklarına inananlar da ordu içinde bir teşkilat kurmıya kalktılar. Artık ordu muhtelif fıkir ve cereyanlarına göre muhtelif zümrelere hizmet için siyasetin içerisinde bocalamıya başlamıştı. İşte bu durum karşısında kendimi vazifeli hissettim. Ankara'daki yakın arkadaşlarımla bir fikir etrafında toplanarak ordu içinde parçalanmama meydan vermemek, yavaş yavaş orduyu MBK üyelerinin elinden kurtarmak için Silahlı Kuvvetler Birliği adı altında bir teşkilat kurmıya başladık." (s.19)
         Amaç ne? Örgüt için örgüt kurmak! Asıl amaçsa korkuydu. "19 Şubat günü Başkumandanın odasında Kuvvet Komutanlarıyla yapılan toplantıda Alb. Ünsalan şöyle konuştu:
         "- Münferit bir hareket için endişeye mahal yoktur. Fakat siyasetçilerin tuttuğu yol bazı patlama ihtimallerini tahrik edici mahiyettedir. 27 Mayısın temelinde olan bizleri ortadan kaldırmak için her çareye başvuracaklardır. Bizi mukadder olan felaketten siz dahi kurtaramıyacaksınız." (s.23)
        Tecrübeli Kurtlar
         SKB orduyu 27 Mayıs'ın ve iktidarın sahibi sayıyordu.
         "27 Mayıs ihtilalini yapan Türk Silahlı Kuvvetleri, ihtilalin ve iktidarın gerçek sahibi olarak kendi malına el koymuş görünüyordu." (s.19)
         Örgütün kilit yerlerine; o "görünüşe" uygun, en "denemeli kurtlar" yerleştirildi:
         "Silahlı Kuvvetler Birliğinin kurulmasına öncülük eden ve bu birliği kuran kumandanların büyük bir çoğunluğu eski ihtilalci arkadaşlarımdı. İçlerinden, bizim eski ihtilalcilerin işgal ettikleri post yüzünden dayanmak zorunluluğunda kaldığı 'sonradan karışmaları' çıkarırsanız, bu teşekkül istisnasız hepsi bizim eski ekibe katılmış olan tecrübeli kurtlardan kurulmuştu. Kendileriyle, aramızdan uzun yılların kader birliğine dayanan köklü ilişkiler hiçbir zaman kopmamıştı." (s.19)
         Bu sıkı tutunmanın başına Genelkurmay başkanı kendiliğinden (hiyerarşiye uygun) geldi. Çünkü hiyerarşinin tepesinde bulunanlar da o sıra ayaklarının yerden kesildiğini hissetmişlerdi:
         "Genel Kurmay Başkanı ve Kuvvet Kumandanları Komitesinin tabii üyeleri olmaları şöyle dursun, MBK üyeleri bu zevatı emir ve kontrolleri altında gibi kabul eden bir görüş ve davranışın tezahürü olmaktan kendilerini kurtaramamışlardı. Bu davranışın tezahürü olarak Haziran 1961 olayları esnasında yüzbaşı rütbesindeki bir Komite üyesinin Genelkurmay Başkanının masasına yumruk attığını görmenin betbahtlığına uğradık." (s.18)
         Maazallah! Yer açılsın, yere girelim! Onun için, yani, MBK içinde yürütme ve yasama yetkisine sahip bir yüzbaşı, genelkurmay başkanının masasına yumruk atmasın diye hiyerarşi sağlamlaştırıldı.
         Ya bu hiyerarşi sağlamlaşınca, tepede duran bir tek kişi alttakilere "yumruk" atarsa? Alttaki "eski kurtlar"a güveniliyordu.
        Havadan İçe Düşen Kurt
         Oysa, daha SKB kurulurken içine "kurt" düşürülmüştü: "hava"dan bir kurt havacı Menteş. 14'lerin temizlenmesinde havacıların ve Menteş'in rolü unutulamazdı.
         Finans-kapitalin baş oyunu, havacılarla karacıları tepiştirmektir.
         "Halim Menteş'in Türkiye ye girmesinden sonra, Komitedeki havacılar belli bir fikrin savunucusu olarak ortaya çıkmışlardır. Onlara göre, iktidarın hemen devredilmesi hususunda millete verilmiş olan söz derhal yerine getirilmeliydi... Menteş, mevcut Komite kadrosunun memleketi idare edebilecek nitelikte olmadığı fıkrini ileri sürerdi. Memleketi içinden çıkılmaz badirelere sürüklemekten korkardı. Ona göre, iktidar, İsmet Paşa ve Partisine hemen devredilmeli, Komite sahneden çekilmeliydi... Böyde bir kanaat taşımaları, havacıları, ister istemez Madanoğlu grubu ile gaye birliğine götürüyordu." (s.14)
         Kimliği bu denli açık seçik olan Menteş (ve havacılar), Madanoğlu- Kızıloğlu ekibinin 14'leri "paketledikten" sonra pek kazaklaşan kişisel diktatörlüğü önünde tedirgin oldu ya da öyle göründü. Talat Turan diyor ki:
         "Kuruculardan olan Menteş, 13 Kasım'ın icrasında ön planda aktif rol oynamış bir şahıstır. Bu zatın (14)lerin intikamını almak için kurulan bir teşekkül içinde bulunduğu düşünülemez. Ancak fıkrin yayılmasında, teşekkülün Karacı mensupları tarafından, (14)lerle beraber olunduğu temasını işlemekten fayda umulduğu inkâr edilmemesi gereken bir gerçektir." (s.18)
        
        İçe Düşen Kurtun Makyavelizmi
         Bu kanıya göre, Halim Menteş, açıkça CHP adamıyken,14'leri ve SKB'ni içinden kontrol etmek üzere görevlendirilmiş olabilirdi.
         Gölgedeki adam Roma`da yarı sürgünken Halim Menteş'in hiçbir şey olmamış gibi yaptığı konuşmalar, araştırma ve yoklama karakterini taşır. Diplomasi kurallarına uyarak, hiçbir şey vermeksizin, karşısındakileri söylemek ve felce uğratmak makyavelizmini güder:
         "Mayıs'ın 15'inde Halim Menteş Roma ya geldi. Sanki hiçbir şey olmamış gibi birbirimizle hasret ve sevgi ile kucaklaştık. Menteş'le ihtilal sonrasında başlıyan zıt görüşlerimiz 22 Şubat'ta da ikimizi karşılıklı kutuplara ayıracak derecede derinleşmişti. Fakat, fıkri ayrılık ne derece büyük olursa olsun, arkadaşlık ilişkilerimiz değerinden hiçbir şey kaybetmemiştir... Birbirimizin karşısına dikileceğimizi daima evvelden haber verdik... Menteş, (14)ler tasfiyesinin doğruluğuna inanmış görünüyordu. Roma'da sabahlara kadar devam eden karşılıklı münakaşai ve fıkir alışverişinde, katılaşmış inancından uzaklaştırmanın mümkün olmadığı kanısına vardım. Ancak, Madanoğlu ve yakın çevresinin de Menteş'in güvenini kaybetmiş olduğunu konuşmalarındaki sızmalardan yakalamak pekala kabildi. Bana açıkça ifade etmemesine rağmen, devam edip giden iktidarın genel tutumundan pek memnun görünmüyordu. Fakat (14)lerin mutlak 2 yıldan evvet memlekete dönmemeleri geektiğinde ısrar ediyor ve bunda en ufak bir tavize yanaşmıyordu. "Menteş'in (14)lere karşı şahsi bir iğbirarı ve onlardan kendi şahsına müteveccih bir endişesi mevcut değildi. Asıl sebep: (14)ler tasfiyesinin tatbikatını fiilen idare etmiş havacı çevrenin, (14)lerin yurda dönmesinden duydukları endişe yüzünden, kendi üzerine yaptıkları baskının etkisi altında kalışıdır." (s.16)
        Kolay Provokasyon
         Halim Menteş budur. Bir albayın, elini kolunu sallayıp Roma'da gölgedeki adamı; Hollanda'da (14)leri kolaçan etmesi, kendiliğinden, eğlenti gezisi olmazdı. Şimdi bu aynı Menteş, SKB'nin 3 kurucusundan birisi olmuştu. T. Turhan mektubunda yazıyor: "... Talat Aydemir, Halim Menteş, Selçuk Atakan, Silahlı Kuvvetler Birliğinin nüvesini teşkil eden cuntanın kurucuları arasında sayılmaktadır. Bunlardan sonra, Nuri Hazer, Necati Ünsalan, Şükrü İlkin vs. sayılır. Nüve Cuntanın nema'lanması çok kolay oldu." (s.18)
         Şaşırtıcı "kolaylık" nereden ileri geliyordu? Gene en başta Halim Menteş'ten:
         "28'inci Tümen Komutanı Nuri Hazer, Emanullah Çelebi ve Menteş'in yakın akraba olmaları, Ankara'da yegane kuvvet olan 28'inci Tümenden azami ölçüde faydalanmayı mümkün kıldı... Halim Menteş'in hava kuvvetlerinde söz sahibi olması ve fikire Hava Kuvvetleri Kumandanını ikna ederek teşkilatın emin ve süratli kuryeler aracılığı ile yayılmasına geniş ölçüde hizmet etmiştir." (s.18)
         Bu, silahlı kuvvetler alt kademelerinde mayalanan kaynaşmayı, zavallı rahmetli Talat Aydemir'in kişiliğinde cezalandırıp sindirmek için tertiplenecek düpedüz bir provokasyona benzemiyor muydu?
         Çünkü halk çocuğu Türk subayı, 27 Mayıs'tan halka medet umuyordu. Onu susturmak için Amerikan usulü madde çıkarları göstermek, tatmin etmek, şöyle dursun, sinirlendiriyordu. Bütün güç halk çocuğunun elinde olsun, halka yaran dokunmasın, güçtü: "En önemlisi sayılabilecek diğer bir husus da, 27 Mayısın o tarihe kadar arzulanan reformları getirmemiş olmasıdır, denebilir. Silahlı Kuvvetler mensupları 27 Mayısca beklediklerini görmemiş olmanın ıztırabı içindeydi. Tabiidir ki, 27 Mayıstan sonra çıkan kanunlar Silahlı Kuvvetler mensuplarını maddeten kalkındırmış ve bir çok garanti ve kolaylıkları hizmetlerine amade kılmıştcr. Bu gerçeği inkar gayri-mümkündür. Bizim sözünü ettiğimiz tatminsizlik manevi alanda tezahür etmiştir. Bu memnuniyetsizlik ve tatmin edilmeme Silahlı Kuvvetler Birliğinin sür'atle vüs'at ve kuvvet iktisabına başlıca amil olmuştur. Müteakip hadiselerde bu halet'i ruhiyenin geniş ölçüde rol oynamış olduğunu kabul etmek lazımdır." (s.18)
        Uluslararası Finans - Kapitalin İhtarı
         Bu durum, tutalakları (statükocu muhafazakâr işveren partilerini) sonuna dek ihtiyatlı davranmaya zorlardı. "İhtiyatlı" ile "tereddütlü" taban tabana zıt iki davranıştır. Devrimciler ne kadar tereddütlüyseler (küçük-burjuva durumlu) tutalaklar o kadar ihtiyatlıydılar (kararlı burjuva-tutumlu)...
         "Başa güreş" böyle başladı. Birinci raundu kazanan parola, İnönü nün: "İktidarın sivil idareye bir an önce devrinde sayılamayacak kadar fayda vardır" sözü oldu.
         Bu söz, önce -Mısır deneyinde ağzı yanmış olan- Londra'nın Times gazetesinde çıktı. 8 Temmuz 1960 günü London Press Service şu fişeği havaya attıydı:
         " Türkiye'nin askeri yönetimden sivil yönetime geçişinin cayacağı, -ya da belki de- tam olmayacağı gibi bir olasılık Times'i tedirgin etmektedir."
         Times' ten sonra bizim "hür basın", ondan sonra da Paşa "tedirgin" oldular. Tutalaklarımızın işi kolaydı: Avrupa bizden en az 150 yıl önde gittiği için, onun "deneyimlerini" hatırlatması, işveren sınıfımızın Batıdan gelen uyarıya tanrı buyruğu görmüşcesine uymasını sağlıyordu.
        Yerli Finans - Kapitalin Yaşlı Adamı
         Batı burjuvazisinin bir yöntemi de bir ulusun başına yaşlı ve kendisine sadık bir tek "ulu kişi" geçirmekti. Celal Bayar örneği buydu.
         "Onların felsefesine göre: bir yaşlı adamı satın al, devletin başına geçir, milleti yıllarca soydur, ezdir. Çapulculara karşı isyan başarı kazansa bile, en soyut hak isteyen genç ağızlara kurşun sıktıran yaşlı adamlara 'ölüm cezasının gölgesi' dahi gösterilemiyecektir.
         "Eldeki beylik basın ve beylik muhalefet ortalığı kapladığı sürece nasıl olsa 'şefkat' damarları kabartılır. Mahşer günü canları kurtarılanların, ileride usturuplanacak bir afla hürriyetleri de bağışlanıverir.
         "Çapul yeniden eski hızını bulur, hatta geçer. Ve ecnebi 'dostlar' geçmiş gelecek kullarını ebediyyen garantilemiş bulunurlar." (H. Kıvılcımlı: İkinci Kuvayimilliyeciliğimiz, s. 20)
         1960 Temmuz'unda yazılmış ve ulemamızca okunması yasaklanmış olan bu satırlar,1966 Temmuz'unda olaylarca kanıtlanmadı mı?
         27 Mayısçıların başlarına kendi elleriyle boyunlarına ilmek geçirir gibi geçirdikleri ilk yaşlı adam sayın general Cemal Gürsel oldu.1960 yılı ortasında, göz göre baltalama yaptıkları anlaşılan "sivil" bakanlardan onu inince kimin bakan olacağı Milli Birlik Komitesi'ni altüst etti.
         Askerler, hiç değilse masa bürokratı olmadıkları için, aldıkları işi iş olarak daha temizce yürütebilirlerdi. Devletin hangi makinesine asker geçirildiyse orada olumlu iş yapıldı.
         Örnek; İstanbul Belediyesi başına geçirilen iddiasız bir askercik, birkaç hafta içinde Üsküdar, Fatih gibi bölgelerde hemen hiç masrafsız, halka ucuz tiyatro binaları kurdu. Sivil bürokratlar 40 yıl uğraşsalar, milyonları müteahhitlere çaldırarak, yapılmış tiyatroları inmeli duruma sokarlardı. Askerler kaşarlanmamışlardı.
         "Fakat Gürsel'in, boşalan yerlere yine sivilleri getirmekte ısrar etmesi karşısında teşebbüs başarıya ulaşamamıştır." (s.9)
        Küçük-Burjuvalığın İntihar Felsefesi
         Ne sayede? MBK'nin bir sosyal sınıfa dayanmayan aydın küçük- burjuva yapısı sayesinde. Çünkü:
         "Komite üyeleri aslında Bakan olmak istiyorlardı. Hemen hepsinde bu istek umumi idi. Ancak, Bakan olmak şansı bazılarında diğerlerine nazaran daha fazla görünüyordu. Hükümette 38 adet Bakanlık bulunsaydı, teklif oy birliği ile kabul edilir ve derhal uygulanıverirdi. Karşı koyma, daha çok, Bakan olma şansını kendisinde az görenlerle, Komite üyelerine, sivillere nazaran laf anlatmakta müşkilat çekeceğini yakından bilen Başbakandan geliyordu." (s.9)
         Dram ya da komedi burda yatıyor, "tavşan burada pusuyor"du. Yasama ve yürütme yetkilerini anayasaca ellerinde tutanlar, yasama yetkilerini piyasa ajanlarından "komisyonlara" bağışlıyorlardı.
         Yürütme yetkilerinde ise bir bakan olmayı bile "şan" sayıyor, birbirlerini kırmak yolundan bir tek yaşlı adamın insafına ısmarlıyorlardı.
         O yaşlı adamın "sivil idare" ilkesiyse, kendisi en masum "sağduyu"suna uyduğu hayaliyle avunurken, Londra'da kotarılmış bir formüldü.
        Sivil Bakan: Devrime Saatti Bomba
         Asker küçük-burjuvaların çekişmeleri sayesinde sivil tilkilere geçen yönetim ne yaptı? 27 Mayıs gemisini delerek batırmak için gemi ambarına safra diye konulmuş saatli bomba gibi işledi. Gölgedeki yakınıyor:
         "Çalışmalarımız normal şartlar altında eereyan etmiyordu. Yapılacak işleri azameti nisbetinde müşkilatla karşılaşıyorduk. Mücadelenin en büyüğünü yetkili makamları işgal edenlerle yapmak zorunluluğunda kalıyorduk."
         Batıcı akıl hocalarının tapşındığı "sivil idare" buydu.Yoksa amaç "sivil" ya da "asker" değil, halka doğru deprenen 27 Mayıs'ı kendi çarkları içinde boğmaktı.
         Babil çağından kalma bürokrat devleti düzeltmek isteyen devrimcilere karşı "laf anlatamaz" hale gelen birinci yaşlı adam:
         "Cemal Cürsel, genel olarak tensikatın yapılmasına taraftar görünüyordu. Fakat, sonucunda doğması muhtcmel görünen bazı ihtilatlardan endişeli ve bu yüzden mütereddit bulunuyordu." (s.ll)
         İkinci yaşlı adam:
         "Milli Savunma Bakanlığını işgal eden Fahri Özdilek, her türlü tasarrufu doğrudan doğruya kendi sorumluluğu adına girişildiği halde, meselenin Komitede konuşulduğu ilk gün çantasını toplamış ve bir daha Komitenin semtine uğramaz olmuştu."
         Silahlı kuvvetleri temizlemekle bir taşla iki kuş -ama ikisi de işveren torbasına giden iki kuş- vurarak ses çıkarmayan yaşlı adamlar, o zaman -hem de silahlara karşı- korkmamışlardı.
         "Doğması muhtemel bazı ihtilatlar" dolayısıyla şimdi silahsız sivillerden korkuyorlardı. Bürokratları temizlemekte "endişe... ve tereddüt" sakızını çiğniyorlardı. Demek, "doğması muhtemel ihtilatlar" Londra- Washington kaynaklı sivil finans-kapital ajanlarından geliyordu.
        Finans - Kapitale: Sivil mi Yarar, Asker mi?
         Temiz devrimcilerin deneyimsizliği önüne "siviller mi daha bilgili ve beceriklidir, askerler mi" diye bir şeytanın eğri kılı çıkarılıyordu. Bu düzelttirilmek isteniyordu. Oysa sorun o değildi. "Siviller mi işveren sınıfının çıkar oyunlarına daha yatkındılar, yoksa askerler mi?" Sorun buydu.
         Buna verilecek karşılık, en kör göze batacak kadar ortadaydı. Elbet, asker evlatlarımız az çok özel bir kapalı kutuda tutuluyorlardı. Yıllar yılı "siyasetten uzak" tutulma bahanesiyle işveren sınıfının nasıl devlet kasasını soyarak zengin edildiğine pek alıştırılamamışlardı. O yüzden, burjuva çıkar oyunlarına çok daha az yatkındılar.
         Finans-kapital oyununa düşmemiş askerlerin, millet ve memleket yararı denildi mi, onun mutlaka işveren çıkarı olması gerekeceğine inandırılmaları daha güçtü.
         Finans-kapital gözlüğünü takamamış genç askerler, elbet o gözlükle kör edilmiş sivillerden bin kez daha becerikli ve halksever olacaklardı. Zeki bir halk dostu ise, gereken gerçek "bilgi"yi, sersemletilmiş burjuva bürokratından daha iyi, çabuk ve doğru olarak elde etmeyi becerirdi.
        Amerikan Abdestli Sivil Bakanlar
         İşte bir örnek: Maliyeye üstad Alican sivil getirilmişti:
         "Maliye Bakanlığı ile resmi bir koardinasyon sistemi içerisinde çalışmaya imkan yoktu. Derhal, alışageldikleri her türlü müşkülatı önümüze yığacaklarından zerre kadar şüphe etmiyorduk... Yaptığımız mali portresi 100 milyon TL'sına baliğ oluyordu. En önemli husus bu parayı hem de çok kısa zamanda temin edebilmekti.. Bu iş için, hükümetin kuruluş özelliği yüzünden, pasif, iktidarsız ve hatta yetkisiz klasik kafalı bakanlarıyla da işbirliği yapmak imkansızdı." (s.ll)
         Sivil papağanlara bir şey öğretilmişti: Amerika`yla iş yapmak. Bu, onların pek hoşuna gidiyordu. Yolluğu, ödeneği komisyonu, ihalesi, denetlemesi vb., vb.. vardı. Hepsinden hem yersin, hem yedirirsin.
         Genç askerler bunu "beceremezlerdi." Doğru dürüst "bilmiyorlardı". Şöyle düşünüyorlardı:
         "Faaliyete geçtiğimiz günden itibaren ne ordu emir ve kumanda kademesinin, ne de Amerikan Yardım Kurulunun hiçbir şeyden haberi olmamıştı. Amerikalılardan bu iş için yardım istemek, işe burunlarının sokulmasına razı olmak demekti ki, bu takdirde tatbikatın çıkmaza girmesi, meselenin müzakere ve pazarlığa dökülmesi kaçınılmaz bir sonuç olurdu." (s.ll)
        Finans - Kapital Baltacısı: Sivil Bakanlar
         Bunu hiçbir "sivil" aklının kenarından geçirme zahmetine katlanamıyordu: Onun için Londra'nın Times'ı; "aman siviller yetişin!" diyordu. "Hür basın" ve sayın "siyasi partiler" hep bir ağızdan yankı veriyorlardı: "Aman siviller gelsin hükümete!" '
         Sayın yaşlı adamların da bilerek bilmeyerek "telaş" ve "tereddüt"leri buradan geliyordu.
         Genç askerler bir kez daha "kendi omuzlarının üstündeki başları" ile küçük bir finans baskını yaptılar. Sonra sayın sivil bakanı karşılarına alıp 100 milyon! dediler. O, işi "komisyona havale"ye kalktı.
         "Alican, haklı olarak alışageldiği gibi, binbir dereden su getirmiye, hükümetin o gün için ancak 25 milyon lirayı tasarruf edebildiğini, bu şartlar altında ödemenin mümkün olup olmıyacağının cay-ı mülahaze bulunduğundan bahsetmiye başladı. Meselenin Komisyona havaleye ve sonu gelmez müzakerelere tahammülü olmadığını kendiliğinden anlamasına imkan yoktu." (s.ll)
         Sivil bakan sabotajını önceden kestirmiştir genç subaylar. "Komisyona havale" hilesine çarpılmamak için, daha önceden bakan beye kaçamak bırakmayan bir sürpiz hazırlamışlardır. "Uzman" mı gerek'? Finans- kapitalin şişirdiği bilgin maskeli ajanları yutmazlar. Kendi bildikleri gibi "uzmanı" mumla ararlar.
        Devrimci Asker: Suikasti Önler
         "Maliye Bakanlığına giderek Bakanlığın işleyişine vakıf ve kişiliğine güvenilebilir bir adam aradım. Bana Bütçe Umum Müdürü Hikmet'i tavsiye ettiler... Bütçe Umum Müdürü, bize o günlerde tamtakır bırakılmış bulunan Devlet Kasasından 100 milyon liranın nasıl bir hafta zarfında, hiç bir mali sarsıntıya sebebiyet verilmeksizin, nakden tediye edilebileceğini öğretmiş bulunuyordu. Bakanlıklara mali yıl başında bütçe ile tahsis edilmiş maaş ödeneklerinin boş kadrolar karşılığı Maliye Bakanlığı emrine iade edilecek ve biz de, geçmiş yıllarda çarçur edilen bu para ile işimizi görecektik." (s.ll)
         Sonra hür siyasi parti lideri olacak sayın bakan, bilmez sayarak, genç subayları parasız bırakmıak istiyor. Subaylar ondan er davranıp, gerekli uzmanlar, her yıl sonu çarçur edilen 100 milyon lirayı rahatça çıkartıyorlar. İki, "uzman"; maliye: Hikmet, hukuk: Yüzbaşı Sait.
         "Yeminli ve gizli olarak Ankara Kumandanlığının bir odasına kilitlenip birkaç gün içinde 42 sayılı kanun tasarısını tamamladılar." (s.ll)
         "Bilgisiz, beceriksiz, yetersiz, vb.siz" sayılan insanlar, ne yaptıklarını bilirlerse, kendilerinde bulunmayan bilgiyi de, uzmanlığı da herkesten iyi emirlerinde kullanabilirlerdi ve kullanmışlardı. Yalnız, işveren sınıfı için uzman sömürme çıkarlarını haklı çıkarma aygıtıydı, burada devrim çıkarı önde geliyordu.
         Birinci raundun ilk basamağı finans-kapitale karşı devrimci subayların üstünlüğü biçiminde geçiyordu. Gerçekte finans-kapital usta pehlivan gibi altta güreşiyor, devrimcileri yıpratıyordu, sureti haktan görünerek onlara istediğini yaptırıyordu. Ufak tefek azarlanmaları olağan sayıyordu. Alican'ın D. Seyhan karşısındaki durumu onu gösteriyordu:
         "Sözünü kestim, ve sonradan, akrabası olan Talat Aydemir'e şikayet ettiğine göre kendisine hayli sertçe gelen bir ifade ile önümüzde Komitenin kabul ettiği bir kanun bulunduğunu,kanunun tabikatına Bakanlar Kurulunun memur edildiğini, tali mülahazaların yersiz bulunduğunu hatırlatarak ayağa kalktım. Bakan, elbette ödeme için imkan aranacağını söyledi ve toplantıya son verdik." (s.ll )
        Askerce Önlemler ve Yaşlı Tilkiler
         Bu uslu görünüş, devrimcileri bindikleri dalı kesip yapma bir güvenlik içinde oyaladı. Aldıkları tek önlem, sosyal bir sınıf açısından halka inmek yerine, kimi kilit sayılan noktalara, 9 devrimciyle, onların güvendikleri 3 askeri uzmanı geçirmekle kaldı: 1- Talat Aydemir: Harbokulu Komutanlığına, 2- Necati Ünsalan: Jandarma Okul Komutanlığına, 3- Kemal Güner: Jandarma Okul Kurmay Başkanlığına, 4- Necmi Berk: Kara Havacılık Okulu Komulanlığına, 5- Naci Asutay: Milli Emniyet Başkan Yardımcılığına 6- Nejat Kumuşoğlu: Milli Emniyet İstanbul Müfettişliğine, 7- Şükrü İlkin: Ankara Emniyet Müdürlüğüne, 8- Faruk Güventürk: İstanbul Merkez Komutanlığına, 9- İhsan Erkan: 229. Piyade Alayına (Ankara Merkez Alayı)...
         Güvenilirlerden: 1- Refik Kurttekin: Genelkurmay Başkanlığı İstihbarat Başkanlığına, 2- Faruk Gürler: Harp Akademileri Komutanlığına, 3- Yusuf Alpmansu: İstanbul Garnizonu ve 66. Tümen Komutanlığına...
         Bu 12 kat asker katıydı. Hepsi de hiyerarşice yaşlı generallerin emirlerine itaatla görevliydiler. Gölgedeki adam: "Orduda General bırakmanın hatasını daha ilk adımda gözlerimle görüyordum" diyordu. Ancak yaşlı adamlar, kendi yaptıkları sabotajla kalmadılar. MBK'nin içinde uyandırdıkları ateşi de ustaca körüklediler. Milli Birlik iki karşıt kutba parçalandı:
        Birbirinden Habersiz Cunta
         1. Kutup (Reformcular): Kabibay-Türkeş-Erkanlı üçüzü çevresinde: Karaman-Akkoyunlu-Baykal-Solmazer-Esin-Özdağ... Devleti "revizyona" uğratmak istiyorlardı. Hem çoğunluk hem güçlü görünüyorlardı. Kararlıydılar.
         "9 Temmuz gecesi aldığımız kararların uygulanması için hızla çalışıyorduk. İhtilal iktidarının emniyetini sür'atle sağlamak üzere Başbakanlıkta bir Merkezi İstihbarat Teşkitatı kurmaya karar verdik. Kadro ve Kanun teklifi gibi zaman alıcı formalitelerle vakit geçirmeksizin, teşkilatın başına Kurmay Yarbay Süreyya Yüksel'i geçirdik. O zaman seferberlik tetkik kurulu başkanı olan emekli Kurmay Albay Faruk Ateşdağlı'nın emrindeki istihbarat hizmetinden yetişmiş subaylardan teşkil ettiğimiz bir ekip ile Başbakanlığın bir odasında derhal faaliyete geçtik. "Bu teşkilat; Milli Emniyet, Emniyet Genel Müdürlüğü, Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı ve Jandarma Genel Kumandanlığı gibi organların aracılığı ile bütün Türkiye'nin gözünü ve kulağını bir noktaya topladı." (s.13)
         Bu, açıkça, bir albaylar hükümet darbesiydi. Tam cunta; hiçbir sosyal sınıfa dayanmıyordu.
        Karşı Grup ve Batak
         2. Kutup: "Sami Küçük'ün akıl hocalığı yaptığı ve Madanoğlu'nun baş olarak kullanıldığı grubu" idi. Çevreler, önce Rafet Aksoyoğlu-Fikret Kuytak, sonra Suphi Gürsoytrak-Ahmet Yıldız'dı. Azınlıktılar. Ama "Komite dışında siyasi çevrelerle irtibatlı olarak çalıştıkları ve Komite içinde Parti sözcülüğü edercesine ters bir yön tutturdukları intibaı günden güne kuvvetleniyordu." (s.13)
         Sosyal sınıfla ve onun siyasi örgütüyle el altından ilişiği, onun da en az birinci cunta kadar ilegal çalıştığını gösteriyordu. "Hiçbir zaman belirli bir inanç ile karşımıza çıkmamışlardır." Yalnız 1. Cuntayı iyi oyalamışlardı.
         Bu iki kutup arasında batak uzanıyordu: Ekrem Acuner: "başlı başına"ydı. Özdilek-Ulay Paşalar bakan, tarafsızdılar. Sezai Okan-Osman Köksal: Madanoğlu nu tutmakla birlikte Türkeş'e karşı (Küçük'inkine benzeyen) bir "alerji" besliyorlar, Özdağ'ın nutuk atışlarına sokranıyorlardı.
         Tam o sırada, Halim Menteş Roma-Nato'dan geldi. Komite Komisyonlarına girdi. l. cuntaya karşı açıkça İsmet Paşasız yaşamayacağı tezini tutturdu. Bir yandan "Madanoğlu grubu ile gaye birliği" güderken, ötede "Komite içindeki fikri ve hissi ayrılıkları ortadan kaldırma gayretine" Kabibay ve Seyhan'la "devamlı olarak katılıyordu." Bu, tavşana kaç, tazıya tut demekti. Paşa, Menteş kılığına girmiş, komiteyi içinden fitillemişti.
         Küçük - Burjuva Telaşı ve Bölünüş
         H. Menteş'in antitezi D. Seyhan'dı. İkisi de devrimden amaçladıklarını alamamış albaylardı. Menteş, paşaları D. Seyhan, paşa olmayanları temsil ediyordu. Paşalar, CHP ardında akıllı işverenleri tutuyorlardı. Paşa olmayanlar cunta gölgesinde küçük-burjuvaziyi temsil eder görünüyorlardı. Akıllı burjuvazinin ne düşündüğü belliydi. Duygucu küçük-burjuvazi için deli olmak işten değildi:
         "Biz, (diyordu D.S.'nin ağzıyla) 27 Mayıs ihtilalini tahakkuk ettirebilmek için altı yıl geceli gündüzlü çalışmıştık. Biz ihtilali, iktidarı CHP'ne devretmek için yapmamıştık. Altı yıl, her türlü feragat ve fedakarlıkla inandığın fikirlerin tahakkuku için ihtilal hazırla ve yap, sonra da fıkirlerinin karşısına dikilen ve siyasi gruplanmaların çıkarına hizmet etmiye kalkanların karşısında yılıp sahneden çekiliver!... Olmazdı böyle şey..." (s.l4)
         Ne yazık ki küçük-burjuvazinin modern toplumda alınyazısı buydu. Her küçük-burjuvanın gözü büyük burjuva olmaktaydı, her albayın paşa olma niyeti gibi...
         Ne var ki, paşa olma kısmeti gibi, büyük burjuva olmak da binde bir kişiye güç nasip oluyordu. MBK'nde herkesin gönlünde bir paşalık yatıyordu. Hiç kimsenin halka inmeyişi, herkesin saray üst katında kozunu paylaşma hesabı başka içgüdüye bağlanabilir miydi?
        İlkesiz Antika Kulis Oyalanışı
         Onun için, komitede kendi hegemonyası hesabına "birlik ve beraberlik" arayan her kişi, komitenin gövdesini gevrek bir çam ağacı gibi yaran kama rolünü oynuyordu.
         Komitede paşa olmayanların başı Kabibay'dı:
         "Kabibay: ihtilalin motoru, bel kemiği ve koordinatörü idi. Fikir anlaşmazlığı durumunda bulunduğumuz kişiler, Kabibay'a hâlâ, eksiksiz sevgi besliyorlardı, yakınlık gösteriyorlardı İhtilale Madonoğlu'nu ve Küçük'ü o karıştırmıştı. Onlardan, kendisine, dolayısiyle yakın çevresine bir düşmanlık tertiplenmesi aklının ucundan geçmiyordu, hayal edemiyordu.
         "Elinde kudret vardı. Komite, bir cemiyet grubu teşkil etmişti. Başkanlığına Kabibay'ı oturtmuşlardı. Yanına yardımcı olarak; Karaman'ı, Esin'i, Solmazer'i almıştı. Bu emniyet grubu, Komite namına Türkiye'deki bütün aktif kuvvetleri kontrol ediyordu. Kabibay'ın yaptığı bütün hesapların sonucu yanlış çıkmıştır. Hesaplarda, normal şartların formüllerini kullanıyordu. Halbuki, ihtilalin, ortalığı kasıp kavuran ortamında kullanılacak hesap makinesi piyasadan satın alınacak cinsten değildi." (s.14)
         Daha doğrusu, Kabibay'ın kullandığı hesap makinesi 1- "Piyasadan" satın alınmıştı ama, 2- Çok eskiden (belki Babil çağından beri) satın alınmış ve kullanıla kullanıla hurdalaşmış bir makinaydı.
         O makinenin dilinden, acemi albaylardan çok, usta paşalar anlardı. Sorun o makineyle iş görmeye kaldığı andan itibaren mekanizma, otomatikman eski ustaların insaflarına kalmış demekti. Bütün beklenen şey ilk şokun uyandırdığı şaşkınlığı geçirmek, zaman kazanmak, saatinin geldiğini görmekti.
        Keskin Karar: "Fikirsizleri" Budama
         Yarışı kim kazanacaktı? İkinci baskını yapabilen. Baskın ne denli erken olursa, o denli genç albaylar lehine olabilirdi, ne denli geç kalırsa, o denli yaşlı paşaların değirmenine su götürecekti...
         Komitedeki gençler yalancı bir güvenlik içindeydiler. Kabibay, yanına aldığı kuşkulu Türkeş grubu yüzünden, aleyhinde çalışanlara her gün biraz daha taraftar kazandırıyordu.
         Biçimsel iktidarı elinde tuttuğu sanısı ile boyuna zaman kaybettiriyordu. Heyelanı, komite dışında olanlar daha iyi seziyorlardı. Sezenlerin başında, Menteş'le açık kart iskambil oynayan ikiz düşman-kardeş Dündar Seyhan geliyordu:
         "Eylül ayının başlarında, bütün emeklerin boşa gittiğini ve artık birlik ve beraberliğin teessüs etmesinden şahsen ümidimi kestiğim zaman, başvurulacak tek çarenin, Komitenin fikirsiz kanadını budamak olduğu kanaatine varmıştım. İhtilalin mukadder tecellisine ve kanunlarına tabi olmaktan başka yapılacak iş kalmamıştı. Ya biz sahneden çekilecektik veya onlar çekilecekti.
         "Kanaatimi, derhal yakın arkadaşlarıma açtım. Kabibay, Erkanlı, Türkeş ve çevremizdeki diğer arkadaşlarla, tereddütsüz olarak başka bir hal çaresi kalmadığında birleşivermiştik. Komiteden, ihtilalin gayelerine aykırı çalışmaları görülen 4-5 kişinin memleket dışında ikamete gönderilmesi meseleyi kökünden temizleyecekti." (s.14)
         "Fikirsizlik" neydi? Pek belli değildi.
        Kararsız Uygulama Tökezleyişi
         Gelin görün ki, "tereddütsüz " iş küçük-burjuva işi değildi. Nitekim gençlerin en büyük tereddütleri "karar" alındıktan sonra başladı. Laf başka, iş başkaydı.
         1- Ne yapacaklarını bilmiyorlardı: "Sonradan birçok dedikodular ortaya çıktı: şu veya bu kişi, şu veya bu şekilde karar kesilmiş, diye. Açık belirteyim ki; hepimiz tam bir karar birliği içindeydik. Fakat, bu karar uygulandığı zaman, kimin memleket dışına gönderileceği ne tespit edilmiş, ne de bu konu tartışılmıştır. Hele, Cemal Gürsel'in gerek mevkii ve gerekse şahsı hakkında özel bir hükme varmak hiç kimsenin aklının ucundan geçmemiştir." (s.14)
         2- Ne zaman yapacaklarını boyuna erteliyorlardı: "Karar, bu sefer, bizim aramızda tartışma konusu olmaya başladı. Hepimiz başka bir şekil göremiyorduk. Ya onlar gidecek, ya biz temizlenecektik.
         "Fakat iş, kararın uygulanması sorununa dayanınca çekimserlikler doğuyordu. Türkeş her an hazır vaziyette bekliyordu. Mesele gelmiş Kabibay'a dayanmıştı." (s.14)
        "Sabahlara Dek Birbirine Girme"
         "Eylülün başındanberi, aramızdaki tek tartışma bu olmuştu. Her gece saat en az üçe kadar, çoğu zaman Türkeş'in odasında, birbirimize giriyorduk. Fakat, bütün bu çabalamalar, verilmiş kararın uygulanması için harekete geçmiye yeter görünmüyordu." (s.14)
         Dikkat edelim. Küçük-burjuvazinin ünlü bir "aklının ucu" vardır. Küçük-burjuvazi pek güvendiği "aklı"nın çerçevesi içinde her kurnazlığı, hâttâ her insafsızlığı düşünür de, "aklının ucu" dediği yere gelindi mi, o sınırı aşılmaz bulur.
         Aksi gibi de bütün tekinsizlikler hep o "aklının ucu" sınırında mahşerleşir. Türkiye'nin asker, sivil bütün gizli emniyet teşkilatlarını kaplayan komite Emniyet Grubu başkanı Kabibay'ın "aklının ucuna", düpedüz karşılaştıkları Madanoğlu ve Küçük'ün "bir düşmanlık tertiplemesi" gelmiyordu.
         Ve bütün genç devrimcilerin "aklının ucuna" "Cemal Gürsel'in gerek mevkii ve gerekse şahsı" gelmiyordu... Bir de ne görüyoruz? Bu her iki "aklın ucu" birleşiyor. Zaman kazanmak için "eksiksiz sevgi ve yakınlık" gösterilerinde kusur etmiyor. Hiç beklenmedik anda, umulmadık bahaneyle her iki "aklın ucu" gelip devrimcilere batıyor.
         Bir böcek vardır, avını yavrularına canlı et olarak yedirmek için, öldürmez, felç eder. Devrimcileri felce uğratan iğne, kendi "birlik ve beraberlik" iğneleri oldu. Bu iğnenin en aslına uygunu Yurdakuler'di.
         27 Mayıs öncesinde Ankara ile İstanbul arasında kopan ikiliği o gidermişti. Şimdi gene yalnız "birlik ve beraberlik" aşkıyla, keskin devrimcilerin "her gece saat en az üçe kadar birbirlerine girdikleri" tartışmaların yapıldığı yerin kapısına kulağını dayadı... ki, ne dinlesin?
         Komiteden bile olmayan bir gölgedeki adam, komitenin "birlik ve beraberliği"ni lafla da olsa paramparça ediyor:
         "Bir gün, Muzaffer Yurdakuler, yakın arkadaşlarımızla konuştuğumuz bir yerin kapısından, benim alınan kararı uygulamakta gecikmemizi eleştiren konuşmamı, tesadüfen duymuş ve derhal soluğu Komitede alarak duyduklarını genel kurula getirmiş. Ortalık, hemen kötüsüne karıştı. Aslında Yurdakuler'in telaşlı hareketi, benim şahsıma duyduğu iğbirardan doğmuyordu. O, bu konuyu örneği ile ortaya getirerek, anlaşmazlıkların, Komitenin sonucunu nereye kadar götüreceğini delilleriyle ispatlamak istemiştir. Gayret tam tersine hizmet etti. Niyetimizin duyulması, fıkir anlaşmazlığı içinde bulunduğumuz kişilere zamanında alarm işareti çekmek olmuştur." (s.14)
        Zaman Kazanan "Pratik Adam"lar
         Genç devrimci küçük-burjuvalar bir sosyal sınıf perspektifine dayanmıyorlardı. Dayansalar, bu ifşaat, birçok sosyal devrimde olduğu gibi, hareketi daha çabuk zembereğinden serbest kılmaya yarar, aceleleştirirdi.
         Bizim devrimcilerin bütün perspektifleri "baskın basanındır" yöntemine dayanıyordu. Basılacaklar, haberi almışlardı. Sosyal bir sınıfın sivil-asker örgütlerine ve çevrelerine yangın var, "silah başına" çığlığını basacaklardı:
         "Bu alarmı (silah başınayı) alanlar, hemen faaliyete koyuldular. Ordu birliklerinde yakın arkadaşları, Kumandan olan Komite üyeleri, bu sayın Kumandanlara hulus çakmıya başladılar. Birbirleriyle bu yönde yarışa koyuldular. Her fırsatta, herkes ordunun içerisindeydi. Kıta Kumandanlarının isteklerini yerine getirmek için çalışmak, Komitenin tek gayreti haline geldi." (s.l4)
         Devrimcilerin bu durumda başvurdukları tek davranış, meşhur "ordunun siyssetle uğraşmaması" ilkesi oldu. Kim uğraşacaktı ya siyasetle? Gölgedeki adam...
         Kendisi, komitedekiler, hükümet ve devlet başkanı "asker" değiller miydi? Hangi siyasetle uğraşmamışlar, uğraşmıyorlardı? Maymun gözünü açmıştı. Madem ki, sosyal sınıflar dışında sadece orduyla iş yapılacaktı, işte herkes orduda siyasetini yürütecekti.
         Herkesin "hulus çak"tığı "sayın komutanlar" kimlerdi? 6 Haziran "sessiz ihtilal"inde "orduda kalan diğer bazı generaller"di. Onlar dört aydır "ellerine geçirdikleri her fırsatta, ihtilalcilerden duydukları kompleksin acısını çıkarma yoluna sapmış" değiller miydi?
         Onlar için gölgedeki adam ne demişti?
         "Emeklilik zarflarını dağıttırdı. Kısaca:
         - Hepiniz tekaüt oldunuz. Üzülecek birşey yok, iyi de para veriyorlar, diyerek kesip atıverdi. Pratik adamdı doğrusu..." (s.l2) Gölgedeki adam onlara şöyle gözyaşı döküyordu:
         "Orduyu, siyaset dışı bırakma düşüncesi bu şekil davranışlarla her gün biraz daha boşa çıkıyordu. Kimse, artık prensiplere bağlı kalmayı aklına getirmiyordu." (s.14)
         Hep "akıl"!.. Oysa "sayın komutanlar" herşeyden önce "pratik adam"lardı. ,"Lisan'ı halleriyle", "ordu siyasetle mi uğraşmasın" diyorlardı, "Tamam; siz albaylar da ordudansınız. Bakın biz nasıl paşa gibi kırk yıl oturduk. İstediğiniz gibi orduyu siyasetten ayırmak için siyaseti sivillere bırakın!"
        "Mürşide Teslim" Ol: İlk Direkt!
         "Pratik adam" oldukları için lafta kalacağa da hiç benzemiyorlardı. "Orhan Kabibay, Birlik ve Beraberlik sağlıyabilmek için her vasıtaya başvurmaktan yılmıyordu." Ona güvenip suçüstü yakalanmakla felce uğrayan devrimciler, kendilerinden umudu kestiler. Tüm asker içgüdüsüyle hiyerarşinin tepesindekinin insafını beklediler
         "Umutlar yine Gürsel'e yöneldi. Dizginleri bir toparlasa diyorduk. Bekliyorduk bunu. Bir düzenlese ortalığı, diye herkes umudunu ona dikmişti." (s.14)
         Paşa (burada Gürsel Paşa da, İsmet Paşa da, başka herhangi paşa da olurdu), devrimcilerin kendi elleriyle uzattıkları "dizginleri" sımsıkı tuttu.
         Kimdi Paşa'nın MBK'ndeki evlatlarını kışkırtan? Dündar Seyhan. Kimdi bu kışkırtmaya "lebbeyk hazırım" diyen? Alpaslan Türkeş.
         Gölgeden artık iyice güneşe çıkmış olan Dündar Seyhan diyor ki:
         Roma kara ataşeliğine atandım. Amerika'da bulunan ailemi alıp Roma'ya nakletmek için memleketten geçici olarak ayrılmak zorunda kaldım. Türkeş'e veda etmiye gittiğim zaman, o da Başbakanlık müşteşarlığından ayrılmak üzere masasının gözlerini topluyordu... İçine düştüğümüz tereddüt havası, bize ilk raundda sımsıkı bir direkt çekiyor ve sersemletiyordu." (s.14)
         O besbelli durumda "tereddüt" geçti mi? Ne gezer. İ. İnönü'nün o sıralar C. Gürsel'le buluşmaları bir yana, 9.6.1966 günü gölgedeki adam bile hâlâ Paşa'yı o günlerde şöyle görüyordu:
         "İşlere karışmasının etkisiz kalabileceğinden çekiniyordu herhalde. Yahut da, onun için gerekli tedbirlerin tam olarak alınma zamanı gelmemişti. Hep pasif hep çekingen, hep babacan 'aga'lık davranışlarıyla yetiniveriyordu."
         1960 Ekim başında "Roma'daki görevine katılan" gölgedeki, sık sık haberleştiği Kabibay'a en sonra:
         "Madem ki siz... en yakın arkadaşlarınızı memlekete çağırabilmek gücünü kendinizde bulamıyacak hale geldiniz, o halde çok yakın zamanda, benim sizleri yurt dışında karşılamam, artık mukadder bir felaket olmak yolundadır.
         "Kabibay; Yassıada'dan telefonla aradı. Durumun iyiye gittiğini, endişe edecek birşey bulunmadığını söyledi." (s.14)
        Baskın Öyle Olmaz, Böyle Olur: Son Direkt
         Neye, kime güveniyordu? Herhalde 9 kilit noktaya yerleştirdikleri 9 devrimciye. 13 Kasım gecesi bu 9 kişiden 5'inin durumu şöyle oldu: 1- Aydemir: (asıl vurucu güç: Harbiye) "Komitenin parçalanmasını" istedi. 2- Ünsalan: (İkinci güç: Jandarma Okulu) "baskın"a uğradı. 3- Güventürk: (İstanbul Garnizonu) kime olsa "pestil çıkarır"... Bütün vurucu güçler arasında bağ kuracak olan: 4- Asutay: (Milli Emniyet Başkan Yardımcısı) ile, 5- Kumuşoğlu: (Milli Emniyet İstanbul Müfettişi)... belki de Roma'da gölgedeki adamla kumpas kurmaya gönderilerek Türkiye sınırları dışına atılmışlardı.
         "14 Kasım 1960... eski ihtilalci iki arkadaşım; Kurmay Albay Naci Asutay ve Nejat Kumuşoğlu İtalya'yı ziyarete gelmişlerdi... Napoli'de kaldığımız bir pansiyonda sabah gazetelerini elimize aldığımız zaman beklediğimiz korkunç sonucu öğrenmiş bulunuyorduk... Başta Kabibay olmak üzere, Türkeş ve diğer yakın arkadaşlarımızın Komite üyeliği hakları ellerinden alınmış, emekliye sevkedilerek tevkif edilmişlerdi... Biz eski ihtilalcilerin onlar için tam zamanında düşündüğümüzü, öne almışlar, onlar bize uygulamışlardı." (s.15)
         Ve uygulama adamına göre oldu. Tereddütlü Kabibay'a, uzattığı tabancası için : "İnşallah sana kendi elimle iade ederim" denerek "İnsanlık ve mahviyetkârlık gösterildi."
         Tereddütsüz "Türkeş'in evine Kızıloğlu'nun adamlarıyla saldırılmış, kapıları kırılmış, beş çocuğu çılgına dönmüş, polislerin elinden babalarını almaya savaşmışlar ve etraf felaketli bir manzara seyretmiş!.." (s.15)
        Birlik Yerine: Böl ve Hükmet
         Karşılarında; dolaysız olarak; kendilerinden başka hiç kimse görünmediği zaman bile kendi kendilerini yalnızca önyargıları ve tereddütleriyle nakavt eden devrimciler, sırtları yere gelince şaştılar.
         Kimdi onları kündeye getiren? Etliye sütlüye karışmaz görünen "hep çekingen, hep babacan" Gürsel "aga" mı? Kabibay'ın aş içinde bir kaşık tuz bulunsun gibilerden eliyle devrime kattığı, "eksiksiz sevgi, yakınlık" gösteren Madanoğlu ya da komitede bile bulunmayan Kızıloğlu gibi teknik aygıtlar mı?...
         Kurucu Meclis, örgütlü yurttaşların tayinleriyle kolay toplandı. Ona gerçi işçi sınıfının siyasi örgütleri sokulmadı, ama sendikalar sokuldu. MBK fiilen yoktu, ama kimse 27 Mayıs yoktur diyemiyordu.
         "Komitenin bir kısmını makaslıyarak ihtilalin devamlılık ve akıcılık niteliğini kökünden budadıklarını zannedenler, fikri doğuşların nedenlerini araştırıp meydana çıkarma yerine, olayları günlük olarak düzene sokma heves ve gayretinden ileri tek adım atamamışlardı." (s.16)
         Çünkü "13 Kasım operasyonu" ordu içinde devrimci küçük-burjuvaziyi "makaslamış", geri kalanları büsbütün ümitsiz bir hoşnutsuzluğa sürüklemişti. Subay kadrolarına, pek iyi anladıkları "birlik ve beraberlik" parolası atılmıştı. 27 Mayıs kardeşi kardeşe düşürmeyi önleyecekti.
         "Tabiidir ki, bu ne nutukla, ne de (Kardeşlik haftası) tertibi ile olabilirdi... (Partiler üstü) olamamıştı MBK. (Kardeşler arasındaki kavga) önlenmiş, fakat (Kardeşler arasındaki husumet) giderilememişti. Bilakis artmıştı. Yaygın bir kanaat (14'ler kalsaydı, bunlar gerçekleşecekti) şeklinde tecelli etti. Bu kanaate ulaşanları (l4)lerin adamı olarak nitelemek doğru olmaz. Esasen biz, fıkirlerin peşinde adam görmiye alışkın olmalıyız. Adamların peşine uşaklar yakışır." (T. Turhan)
        Finans - Kapitalin Dediği Olur
         Finans-kapital "birlik-beraberlik" ütopyasını değil, esnek egemenlik istiyordu. Azınlığın bir ülkede egemen olması için ise "böl ve hükmet" parolasıyla, bütün güçleri kendi aralarında dağıtıp, finans-kapital yönünde birleştirmek gerekir.
         CHP hizbi DP hizbini sözde orduya devirtmişti. Şimdi karşısında, emirlerine uymayan bir ordu küçük-burjuvazi görmek istemiyordu:
         "CHP partizanları, ihtilali kendi muhalefetleri ile hazırladıklarını, meyvayı olgunlaştırdıklarını, fakat bu meyvanın Silahlı Kuvvetlerce (MBK üyeleri tarafından) koparıldığını ve iktidarın kendi tabii hakları olduğu hissinden kendilerini kurtaramadılar."
         Bu kanıyla CHP bir yanda kendi gönüllüleriyle halka, 27 Mayıs'ı gaspetmiş bir ordu gösteriyordu, ötede eski DP gönülleri kanalından ordu, Menderes'i asacak bir CHP aleti gibi tanıtılıyordu.
         Böylece, azıcık reform isteyerek halkı tutmaya kalkışan ordu küçük- burjuvazisi, her iki (akıllı ve akılsız) finans-kapital hizbi tarafından halka karşıymışcasma kötüleniyordu.
         Ordu, solculara "faşist", sağcılara "komünist" diye umacılaştırılıyordu:
         "CHP teşkilatınca iktidara sahip çıkılmıştır. Bu husus, kutuplaşmaları önlemek şöyle dursun, artmasına sebep olmuştur. Bu hal, eski vahim duruma ilaveten, fıkri ve hissi alanda, Silahlı Kuvvetlerle CHP'li olmıyan halkı karşı karşıya getirmek gibi berbat bir sonuç doğurmuştur." (T. Turhan)
        

        Vatan Hizmeti
         27 Mayıs Devrimi'nin bitmez tükenmez ayrıntıları ve o zavallı "Canım kadar sevdiğim Talat Aydemir"lerin başını yiyen sarsıntılar üzerine nice şeyler söylenebilir. Sonuç bakımından hepsi aynı kapıya çıkar.
         Adsız devrimseverlerden T. Turhan, D. Seyhan'a mektubunda diyor ki:
         "Sene 1960.. Sene 1965. Sadece 5 sene.. Tarih ölçüleri içinde bir saniye... Oysa, bu beş sene bir asırlık ölçüye sığacak hadiselere sahne oldu."
         Yığınlar açısından devrimlerin bir gününde öğrenilenler, durgun yüzyıllar boyu propaganda ve ajitasyonla öğrenilemez. Ancak, finans- kapital çağındayız. En açık olaylar, en içine işlenmez mason perdeleriyle gizlenir. Talat Turhan da ona dikkati çekiyor:
         "Bence (diyor) bu devrenin önemli hususiyetlerinden biri de; perde önünde geçen olayların, perde gerisinde olanların ancak binde biri ölçüsünde olduğu hususudur. Geçen hadiseler, ihtilaller, açığa çıkmış veya çıkmamış diğer teşebbüsler, mahkemede dahi vuzuha kavuşmamıza imkan vermedi.
         "Gizlilik ve kapaklılık belki 27 Mayıs 1960 - 15 Ekim 196l arasında tabii bir özellikti. Ya ondan sonraki açık rejimdeki aynı tip davranışlar? Bütün bunlar düşünebilen, düşünmek istiyen, memleket sorunlarına bir çözüm yolu arayan münevverler için inkisar'ı hayal sebebi oldu.
         "O halde, bu devre hakkında yazılacakların hakikate hizmet etmesi, karanlıklara ışık tutması, bir vatan hizmeti olacaktır." (s.17)
         Aşağıdaki satırlar, o hizmeti, vatan hizmetini, ufak tefek tekrarlamalardan korkmaksızın yerine getirmek çabasıdır.
        Başlıca Kaynak Üzerine
         Bu incelemede en çok Dündar Seyhan`ın Gölgedeki Adam yazısına başvurduk. Gölgedeki adamı tanımıyoruz. Doğru mu yazıyor?
         Hatıraların çıktığı gazetede "Tabii Senatörler" genel imzalı bir açıklama çıktı. D. Seyhan'ın yazılarını "Yurt dışından takip ve tesbit edebildiği şahsi görüşler" olarak "ciddi" saymıyorlar ve "sorumsuz" buluyorlar. Ve bir müjde veriyorlar:
         "Tabii Senatörler olarak bütün olayları ileride objektif bir görüşle yüce Türk milletine ve ilgi duyan dünya efkar'ı umumiyesine sunacağız." "Bugün için açıklamayı milli menfaatler bakımından uygun bulmamaktayız."
         Yanılmıyorsak, "tarihe malolmuş ve gelecekteki genç kuşaklara ışık tutacak nitelikteki olayları" Tabii Senatörler diye bir kollegya yayınlamış olmadı. Yalnız o "açıklama"dan üç gün sonra, aynı gazetede, bu kez adı sanı belli bir tabii senatörün şu "açıklama"sı ile karşılaştık:
         "Tabü Senatör ve Senato Başkan Vekili Kadri Kaplan dün bir açıklama yaparak, Tabii Senatörler adına gazetemizde yayınlanan Gölgedeki Adam başlıklı yazılarla ilgili açıklamadan bir haberi olmadığını bildirmiştir.
         Kaplan, bu husustaki düşünce ve mütalaasını gerekirse ayrıca beyan edeceğini de söylemiştir."
         Ondan sonra gerekmemiş olmalı ki ilgili başka bir açıklamaya rastlanmadı.
         Emekli kurmay yarbay Avni Elevni (27 Mayıs devriminde Harbokulu 3. Tabur Kumandanı) imzalı öteki uzun açıklama, yalnız Muzaffer Özdağ'ın Gürsel'i İzmir'den getirmediğini yazıyor ve getirenler arasında Elevni'nin "müsaade"siyle bulunduğu gibi şeylerle uğraşıyor. Sonunda kimi orgenerallerin (C. Sunay, M. Alankuş) "Dündar Seyhan'dan çok daha vatanperver" olduklarına yağ çekiyor.
         Bize gelince, birincisi gibi sonuncu açıklamayı da pek "ciddi", yani aydınlatıcı bulmadık. Bizce gölgedeki adamın "sorumsuz" kalabilmiş olması daha "ciddi" oluşuna yaramış sayılabilir.
         Jandarma Genel Komutanı Em. General Abdurrahman Doruk'un kısa "açıklama"sı ise, kendisinin "güdümcü" sayılmasını "tarihin takdirine" bıraktıktan sonra, Eminsu`ların sivil görevlere girmelerine D. Seyhan'ın "Karşı ihtilal hazırlıyabileceklerini empoze ederek engel" olduğu, o yüzden "Komitenin karşısına Eminsu'ların dikilmesine sebep" olduğu, "halen Paris'te bulunan bir sınıf arkadaşım Albayla, emekli olan bir Albayın maddi zararının bir milyon liraya yakın" olduğu hesabını yapıyor.
         Bu arada, eskilerin "intaak'ı hak" (doğrunun dile gelmesi) dedikleri çeşitten de bir sözü hatırlatıyor. Dündar Seyhan:
         "Avrupa'dan döner dönmez, Komite arkadaşlarına: eğer siz orduyu yemezseniz, Ordu sizi yiyecektir. Birlik Komutanlarını derhal emekliye sevkedelim." demiş.
         Böyle demediği, yazılarından belli. Yalnız "orduda paşa bırakmanın" sakıncasını öne sürüyor. Ondan galat olmalı. Kimi paşa, ordunun ruhu olmakla birlikte, paşa demek ordu demektir sayılmasa gerek.
         Bütün bu nedenlerle, "gölgedeki adam"ın "ihticaca salih" (belgelenmeye elverişli) olduğu kanısına vardık. Ve yaralandık. Hâttâ biraz da fazlasıyla yaralandık.
        27 Mayıs'ta İki Cephe
         MBK'nin "temize havalesi", bundan çok önce finans-kapitalce "hazırlanmış"tı.
         27 Mayıs hangi sosyal çelişkileri ortaya vurdu? Bunun üzerine pek az belge verildi. Genel sözler bir yana, gözleme dayanan canlı olayı, 27 Mayıs'ın vurucu lideri şöyle anlatıyor:
         "Harbokuluna yüzlerce kişinin getirildiğini haber aldım. Bizim kararımız, Kabine üyeleri ile mahut takrire imza koymuş olan 4 mebus dışında başka kimseyi tevkif etmemekti. Fakat halk, büyüğü küçüğü, çoluğu çocuğu, hâttâ kedisi köpeği ile, bu hareketi o kadar candan bekliyormuşki, penceresini açan, eline telefon rehberini almış;
         "- Şu evde falanca var... Onu da götürün...
         "- Şu adam da onlardandır, milyonlar vurmuştur... şeklinde hemen bütün mebusları ve yakınlarını toplatmışlar." (C. Madanoğlu: "İfşa ediyor!", Adalet, 16 Aralık 1961)
         Türkiye halkı buydu. Duyguya, hayale kapılmıyordu. Karşısında "milyonlar vurguncusu"nu görüyor ve toplatıyordu. Çelişki açıktı: 1- Finans- kapital (milyonlar vurmuş), 2- Halk cephesi.
         Devrimci subaya tuhafca gelen bu olay finans-kapital (kodaman sermayeci ve toprak ağası) için korkunçtu. Halkın ordu ile tek cephe kurması bütün egemen çevreleri telaşa düşürdü.
        İflas Borusu
         Bir şey unutuldu. 27 Mayıs siyasi bir olaydı, ama o patlangıç, sosyal ve ekonomik çıkmazın ürünüydü. Eğer toplumun temel konularında gerekli çözüm yolu bulunmazsa, politika-kiremitliğinde başarılacak bütün kotarışlar, zaman kazanmaktan -tarihte boşuna zaman yitirmekten- öteye geçemezdi. 27 Mayıs, konuları çözmek şöyle dursun, koyamamıştı bile.
         27 Mayıs sabahı, "Örfi İdare Kumandanlığı çalışılamaz hale gelmişti... Saat 11'e doğru ihtilal subayları stenli muhafızların arasında ciplere binerek Genelkurmay Başkanlığına gittiler... Gürsel'i İzmir'den getiren uçak Güvercinlik alanına iniyordu... İhtilalci subaylar Şura salonunun önünde tek saf halinde sıraya girip kendisini karşıladılar. Gürsel, evvelce sadece üçünü tanıdığı subayları birer birer tebrik etti... Bütün Bakanlıkların müsteşarları çağırılmıştı... Maliye Bakanlığı Müşteşarı Sait Naci Ergin hazinenin elinde sadece 85 milyon lira kaldığını bildirmişti." (A. İpekçi, Ö.S. Coşar: "İhtilalin İçyüzü", Milliyet, 1 Mart 1965)
         Bu 85 milyon rakamı, Türkiye'nin 27 Mayıs sabahındaki ekonomi temelinin aynasıdır. 85 milyon lira 30 milyon nüfusa dağıtılırsa, adam başına 2 lira 85 kuruş düşer. Devletin 1960 yılı gideri 7 milyar 320 milyon, borcu resmi rakamla 9 milyar 342 milyon lira. Bırakalım milletin yaşamasını, devlet denilen şeyi 85 milyon lirayla yalnız ve ancak 4 gün ayakta tutmak (giderlerini karşılamak) olanaklı. Alacaklıları devletin karşısına çıksa, 110 lira istedikleri halde 1 lira bile ödeyemeyecek 4 günlük ömrü kalmış bir devletin 110 kere iflas durumu... Türkiye'yi emperyalizmin dümen suyuna sokmuş güdücü sınıfların egemen siyasetinden çıkmıştı.
        İki Egemen Sosyal Zümremiz
         Türkiye'nin egemen politikası, iki sosyal zümrenin tekelindeydi: l- Finans-kapital zümrelerinin politika örgütü, eski DP'ydi: (Bugün AP oldu); 2- Devletçiliğimiz zümrelerini geleneksel örgütü, CHP'ydi, CHP'dir.
         İkisi arası çırpınan MP-CKMP-Hür. P. vb. gibi yönsüz, yarı küçük- burjuva, yarı burjuva ve derebeyi partileri, ancak yukarıdaki çifte düşman ikiz-kardeş "büyük parti" gemileri için safra rolünü oynuyorlardı ve oynuyorlar.
         Sosyal ilişkileri bakımından iki egemen zümreden devletçiliğimiz, üstte güreştiği zaman bile, Türkiye'de yalnız finans-kapital zümrelerini yetiştirmek ülküsü altında çalıştı. İkinci evren savaşı Türkiye'nin finans- kapital zümrelerini yeni bir savaş zenginliğine kavuşturup kemiklendirince, uluslararası finans-kapitalin Amerikan emperyalizmi kanadına ("Amerikan yardımı"na) var gücüyle dayanan özel sermaye, artık devletçiliğimize haddini bildirmenin zamanı geldiğini açıkladı.
         Tek parti zamanı devletçiliğimiz, finans-kapitalin sırtında ve üstün görünüyordu, çok parti zamanı finans-kapital, devletçiliğimizin sırtına çıktı. Aslında bu hep böyleydi, ama, görünüşle millet aldatılmak isteniyordu. Devlet ve devletludan üstün şey olur mu denilerek, fınans-kapitalin aslan payı kesişleri "devletin hikmeti icabı" gösteriliyordu. Osmanlı alışkanlığıydı bu.. ikinci evren savaşından beri bu gösterişe gerek kalmadı. Finans-kapital "bu ülkede efendi, benim" dedi, düne kadar kapısında vurgun yaptığı velinimeti devletçiliğimizi kötüledi, devletlularımızı boğaz tokluğuna alt kapıkulu durumuna soktu. Efendi pozuyla yukarıdan konuşmaya alışkın devletlular şereflerinin zedelendiği ölçüde, enflasyon ve pahalılıkla keselerinin de dibine darı ekildiğini farkettiler.
         Devlet parasıyla geçinen askerlerin sayısını allah bilir, Amerikalı bilir, ama halk bilmez. O bilinmeyen askerlerle birlikte devlet kapıkulları net yarım milyon kişiyi çok aşar. Ortalama 4 kişilik aileleriyle sayılırsa, devlet kapısında geçinen nüfus 2 milyon insan ederdi. 27 Mayıs günü bu 2 milyon kapıkulu nüfusu ile 2 bin civarı finans-kapital zümresinin 8-10 bin kişilik nüfusu göz göze gelmişlerdi. Baskın basanın olduğu için, güç dengesi bir gecede finans-kapitalin aleyhine, devletçiliğimizin lehine dönüvermişti.
         Geri kalmış Türkiye'de, en "ileri" sömürü sistemini sağlamak isteyen finans-kapital, çok ağır ve kalabalık devletçiliğimizi yaratmış ve geliştirmişti. Bu devletçiliğimizin bir gün başına dertler açabileceğini, başına topladığı cinleri dağıtamayan sihirbaz durumuna düşeceğini 27 Mayıs gösterdi. Alt sınıf ve tabakaların hesabı yoktu.
         27 Mayıs, üst tabakalarda bir "kozların paylaşılması" oldu. Bu koz paylaşmada, ilkelerden çok pazarlık rol oynadı. O yüzden ihtilali tutanlar halkı bu işe karıştırmak istemediler. Sokağa çıkma yasağı koydular. İhtilale uğrayanlar bu beğenmekte kusur etmediler. Tek koşulları devrimcilerin çabuk gitmeleriydi.
        DP Kudurdu: CHP'yi Isıracak
         Finans-kapital, çarçabuk parti rekabetiyle "dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olacağını" kendi kendine kanıtlamak zorunda kaldı. DP dikttası ansızın iskambilden şato gibi yıkılmıştı. Aynı sarsıntıyı geçiren CHP kanadının kodamanları ölünün mirasına konacak mıydı?
         Birbirlerini gözü kararmışlıktan uyarmak için "düşük" DP finans- kapital grubu sınanmış provokasyon yöntemini tezgahladı. Londra'nın lanse ettiği "kuvvetli albay" "başbakan yardımcısı" Alpaslan Türkeş mızrabı ile aldı sazı eline, sen misin DP'ci "her mahallede bir milyoner"i vurguncu diye kündeye getiren? "Öleceksek hep birlikte ölürüz. Beni denizde boğulmaya bırakırsan, sana dört elle yapışırım. Hep birden denizin dibini boylarız!" Finans-kapitalin DP kanadı CHP'li rakiplerine o dille mızrağın ucunu gösteriverdi.
         Yerli, yabancı gizli servislerin himmetiyle bir Havadis gazetesi sahneye çıkarıldı. Orada işlenen ana tema şu oldu:
         "Bir defa DP kendi kendisinin kurbanı olmuştur." 1950'de: 'Devr'i sabık yaratmıyacağım' diye sanki Türkiye'de hiç hesap sorulmıyacakmış intibaını doğurmuştur. Sonra İsmet Paşa rakiplerini sinsice suça itmiştir. Ne demek: 'Benim zamanımda çekilirseniz kurtulursunuz' sözünün manası? Yani, ne yaptınızsa hesabı, sorulmıyacak!" (Havadis'den aktaran: Akis, 26 Kasım 1966, No. 649)
         "Kol kırılsın yen içinde", finans-kapital DP'de Amerika'yı iktidara getirir getirmez, Menderes "herkesin yaptığı yanında kâr kalacak" anlamında, "devr'i sabık yaratmayacağız" demişti. DP aşınınca, İsmet Paşa; aynı amaçla, DP'ye "benim zamanımda çekil" ki vurgunların yanına kalsın demişti. DP Yassıada'ya tıkılınca, fınans-kapital "Paşa"ya sen benim bir kolumu kurtarmazsan, "alacağın olsun", anca beraber, kanca beraber gideriz! "Öyleyse hepimizden hesap sorulsun!" Sorulsun da görelim, CHP vurguncularının boyunu. "Onlar mı has, biz mi has"? "Bu memlekette" "zenginlik" (yani vurgun) düşmanlığı ne demek?
         "DP devrinin zengini varmış. Atatürk devrinin zenginleri, İsmet Paşa devrinin zenginleri? Onlar ne oluyordu?" "Şimdi, İhtitale düşen görev, hem CHP ve hem de DP devrinin hesabını sormaktı." (a.g.d.)
         Bu uslup, tam Entelicens Servisin mutfağına yakışır alangle bir şantajdı. Churchill'in ikinci emperyalist savaşı sırasında anlattığı fıkranın ta kendisiydi. DP ısırılmıştı, kudurarak ölecekse, şimdi oturmuş, başka kimleri ısırıp kurdurtacağının listesini çıkarıyordu.
        27 Mayıs'ın Son Görevi
         Bu işlerde herkesten daha sınangılı olan İnönü, hemen kulağı delik damat beye sinyali çekti. Şu yazının altında kim yatıyordu? M. Toker açıklıyor:
         "İsmet Paşanın çok dikkatini çekti. Benden bunun kimin kaleminden çıktığını öğrenmemi istedi." "Peyami Safa'nın, dediler. Fakat başka bir söylenti: Türkeş... Havadis'i ele almış bulunan 'beg'ler grubuyla, Gökhan Evliyanoğlu ve arkadaşları ile temas kurmuştu... Türkeş'in bu ilgisi, Babıali'de, bu çevre tarafından açık açık söylenip duruyordu." (Akis)
         Ve finans-kapitalin gizli servisleri her yanda zincirlerinden boşandırıldı. Neymiş o "açık açık söylenti"? Hiç finans-kapitalin millet önünde alnı açık hesaplaşma namusu bulunur muydu? Toy Türkeş, görünürde bir zavallı yemdi. Amaç onun altında örtülü, "gizli" duran çelik olta iğnesini gereken balığın gırtlağına geçirmekti. Damat, ilk tehlike zili çalar çalmaz, hangi mekanizmaların nasıl işlediklerini güzel güzel anlatıyor:
         "Yaz (1960) içinde önce bir iki gün dergiye gelip benimle görüşen, sonra benim ve Nüvit Yetkin'in aracılığı ile İsmet Paşayı gören bir Kurmay Subay, Gürsel'le İnönü arasındaki ilk gizli teması teşkil etti. Kurmay Subay'ın Gürsel'den getirdiği haber şuydu: Albay Türkeş sanıldığı kadar kuvvetli değildi. Ve Gürsel kendisini Başbakanlık Müsteşarlığından alacaktı."
         Hapı yutmuştu "kuvvetli albay". Kötü bir solucan gibi, oltanın ucundan kullanılmadan atılıverecekti. Görevi, şu kombinezona bir teyel olmaktan ibaretti. Damat'ın matbaasına "roman tarzı eserler" bastırma bahanesiyle gide gele yol eden:
         "Binbaşı Elevli... 27 Mayıs günü Gürsel'i İzmir'den alıp Ankara'ya getiren uçakta bulunanlardan biriydi... İsmet Paşa, Binbaşıyla görüştü. Elevli ona, Gürsel'den naklen, Komite (MBK) içindeki gelişmeleri anlatmış." (Akis)
         "6 Ağustos 1960 akşamı saat 21 civarında Heybeli ada'da İsmet Paşa'nın evinin merdivenlerinde.. Gürsel ile İsmet Paşa'nın ikinci defa karşı karşıya gelişleri" (Akis) fotoğraflanır.
         Finans-kapital 27 Mayıs'a iki şey için razıydı:1- Kişi nedeni: Amerika'nın "artık" istemediği Menderes'ten kurtulmak; 2- Teknik neden: Yıkılacak kadar kademe enflasyonunu gidermek...
         Eskiyen iskambil kağıdı kişi 27 Mayıs gecesi değişmişti. Ordu ehramında dengesizlik yaratan durum da, tam o sıra giderilmişti. Öyleyse, görevi biten 27 Mayıs halkı da, üniversiteyi de, orduyu da karşısına almıştı. Finans-kapital rahatça 27 Mayıs'tan kurtulma ortamını 27 Mayıs'a hazırlatmıştı:
         "Cema1 Gürsel Heybeliada'da İsmet Paşa ya geldiğinde MMK meşhur 'ordudaki tensikatı' da yapmış ve kendisini bir desteğe muhtaç hissediyordu." (Akis)
        27 Mayıs'ın Başının Bağlanması
         İ. İnönü Paşa "tensikat"a karşıydı. Aralarında ne konuşulabilirdi? Cumhuriyet tarihinin iki "tükenmez" içkisi yürekler acısı bir yüzeylikle ortaya kondu:1- Din. 2- Kürt.
         Her iki konunun temeli toprak ve demokrasiyken, kırk yıldır ne yapılmıştı? Eşek arısının yuvasına hiç dokunmaksızın, deliği önünde değnek gösterilerine girişilmişti. Din duygularıyla oynamakta, tepede ağalıkla elense etmek de yığınlarda yalnız din ve ağalığa dört elle sarılmayı kışkırtırdı. Çünkü, hiç yoktan din adamı ile ağa "mazlum" durumuna sokulup, ezilen yoksul halk önünde ezilen kahramanlar rolüne itiliyordu.
         Ne çare ki 27 Mayısçılar, kırk yıldır devrimcilik deyince bu iki işlemden başkasını öğrenmemişlerdi. O gün de kırk yıllık sınangılı İnönü Paşa'dan ders almaya gelmişlerdi:
         1- Din Sorunu: Rahmetli Cemal Gürsel:
         "Dinde bir reform düşündüklerini dini irticai teşekküllerin elinden kurtarmak arzusunda olduklarını, bir Din Şurasını içtimaa çağıracaklarını söylemiş."
         Bu ütopyaya karşı eski Paşa:
         "İbadetin Türkçeleşmesini gözünüz tutuyor mu? diye sormuş. Gürsel, tutmadığını bildirmiş. Tepkiden korktuklarını anlatmış. İsmet Paşa: 'Yazık' demiş." (Akis)
         "Yazık", o ibadeti Türkçe'leştirmek, 27 Mayıs'ı daha kestirmeden temizleme yolunu açabilirdi.
         2- Kürt Sorunu: Antika sömürü sistemi, genellikle tüm Türkiye'de nasıl "din" konusu ile karıştırılıyorsa, tıpkı öyle özellikle Doğuda "Kürtçülük" sorunu ile maskeleniyordu. Ne var ki, bizim ("General" olduktan sonra, yasayla yasak edilmiş bulunan "Paşa" titriyle çağrılmaktan hoşlanan ve doğrusu da bu olan) paşalarımız, yerli-yabancı (antika + ultramodern) sömürüyü değil, ona giydirilen kaftanı önemsiyorlardı. O alışkanlıkla, Cemal Gürsel:
         "Kendisini tedirgin eden... Doğudaki Kürtçülük hareketine geçmiş.. Bunun Ağalar tarafından geliştirildiğini söylemiş ve ağalara karşı tedbir düşündüklerini açıklamış." (Akis)
         Ne tedbiri? Doğudaki toprak ilişkilerinin kılına dokundurmaksızın, İ. İnönü Paşa'nın zamanında yaptığı gibi, birkaç ağayı Batıya sürgün edip "modernleştirmek"... "Sivas'a 15 yıl sürgün"... Eski Paşa yenisine içinden kimbilir nasıl gülerek:
         "Bunun çıkar yol olmadığını, vaktiyle denendiğini, Halkın Ağasına o zaman daha fazla bağlandığını söylemiş. Kürtçülük cereyanına karşı en iyi mücadele usulünün Kürt asıllı kimseler arasındaki liderlerin Türklüğe ısındırılması, Memleket ve Millet hizmetinde onlara rol verilmesi, Topluma kazandırılması olduğu fikrini savunmuş, öteki yoldan kaçınılması tavsiyesinde bulunmuş." (Akis, s. 64)
         İ. İnönü Paşa, bunu söylerken, besbelli Gürsel Paşa'yı göz önünde tutuyordu. Orduda ona "Ağa" ya da "Kürt" denmemiş miydi?
         27 Mayıs kaptanı, gemisini burada karaya oturturken "deniz burada biter" demişti. "İzzet'ü ikram ile kab'ı hükümetten" çekilmenin adına "seçim" deniyordu. İ. Inönü Paşa açıkça, boyunlar kırılmadan, "seçim tarihini" soruyordu.
         "Gürsel, bunların ancak 1961 Ekiminde yapılabileceğini kesinlikle ifade etmiş." İ. İ. Paşa: "Bu tarihi kesinlikle derhal ilan ediniz" demiş.
         "Cemal Gürsel bunu yaptı." (Akis s. 64)
        İhtilale Baş Nasıl Seçildi?
         27 Mayıs'ın başı neden o kadar kolay ve çabuk bağlandı? Devrimcilerin parçalılığından. Niçin o denli "birlik" etiketi altında "bölünümlülük" ve çatışkanlık patladı? Elbet bunun temeli devrimcilerin "sosyal yapı "larına dayanıyordu. Modern toplumda, modern bir devrim, ancak modern üretimde dolaysızca ilişkili modern sınıflara dayanırsa ömürlü iktidardan söz edilebilirdi. Küçük-burjuvazi, antika toplum armağanı bir tabaka, kat kat tabakalaşmış bir yığındı.
         27 Mayıs devrimcileri o tabakalardan biriydiler. Kendi başlarına iktidarda sonuna dek kalamazlardı. İç yapıları gibi, toplum ilişki-çelişkileri buna elvermezdi. İktidarı iki rahmetten birinin temeline oturtmak zorundaydılar. Modern iki sosyal özgüç vardı: 1- Finans-kapital (En kodaman sermayeci + ağa ortaklığı), 2- İşçi sınıfı...
         Bu tartışılmaz gerçeklik açısından, 27 Mayıs bölünüş ve çözülüşleri, daha kuruluşundan belliydi. Vurucu gücün öncü örgüt tekniğine en kritik anda bakmak yeter. Durumu en açık ve edebi kesinliğiyle özetleyen sayın general Cemal Madanoğlu' ndan örnek almaktan daha öğretici hiçbir şey olamaz.
        BR> Devrime seçilen lider için iki versiyon var. Biri sayın Koçaş'ınkidir. Batıda NATO manevraları oluyor. Oto içinde Koçaş, Gürsel Paşayla yalnız kalınca, konuyu çıtlatıyor. Gürsel'in ilk sorusu şu oluyur:
         "- Kuvvetli misiniz?"
         Tam o sıra, devrimci genç subaylar, baskın ve panik geçirmektedirler. Ama "kuvvet" nerede? Kara Kuvvetleri Komutanı C. Gürsel'de. O katıldı mı, daha başka "kuvvet" aranır mı? Anlaşılan bunu bilen Koçaş, sözü bastırıyor: '
         "- Demir gibiyiz, Paşam!"
         Ve Cemal Gürsel 27 Mayıs Devrim'ine baş oluyor.
         Sayın Madanoğlu Paşa'nın anlattığı daha da kısa ve ilginç oluyor. Diyor ki:
         "Biz buna (ihtilale) karar verdiğimiz zaman, fazla kalabalık değil, 4-5 kişi idik. Kararımızı Gürsel Paşa'ya açalım dedik. Yanına gidip meseleyi açtığımızda:
         "- Tamam!... dedi, kabul ederim. Tek şartla. İhtilali yaptığımız tarihten itibaren, üç ay zarfında seçime gidilecek. Kabul mü?"
         "Derhal kabul ettik ve ilk kararımız bu oldu." (C. Madanoğlu: "İfşa Ediyor! ")
         Demek askerler de demokrattır. Demek, askerler de, sosyal temele oturtulmamış bir devrimin yaşayacağına inanmıyorlar. Yalnız, finans- kapitalden göbekbağı kopunca, Türkiye oylarının tefeci-bezirgan hacıağa ağlarından kurtulabileceğini, "hür" olacağını umuyorlar.
         "Aradan zaman geçti. Biz, Gürsel Paşanın da iştiraki ile lazım gelen planları hazırlıyorduk. Bir gün Gürsel bizi çağırdı:
         "Beni buradan alıyorlar, dedi. Fakat, gitmek istemiyorum. Ne yapacaksak hemen yapalım. Sonra fırsat kalmıyacak.
         "Düşündük. Hemen yapamazdık. Zira çok kan dökülmesi ihtimali vardı. Planlarımız, en ince teferruatına kadar hazırlanmıştı. Bu itibarla;
         "-Paşam, dedik, Siz hiç endişe etmeyin ve gidin. Biz planın geri kısmını, gene sizinle irtibatı devam ettirerek tamamlarız. Harekete geçtiğimiz gün gelirsiniz."
         "Paşa bunu makul karşıladı. Katiyen kan dökülmesini istemiyordu. Çaresiz, ayrılıp İzmir'e gitti." (C.Madanoğlu, a.g.y.)
         Devrimin başı böyle oldu.
        "Yar Bana Bir Eğlence", Çabuk Bize bir Anayasa!
         Devrimin "iktidar" sorunu daha az ilginç olmadı.
         "Planlarımıza orada (Askeri Şura'da) devam ederken vakit nasıl geçiyordu? Anlıyamıyorduk. Bir de baktık ki akşam olmuş. Yani 26 Mayıs akşamı."
         Komando başları, kimi "önce benim emrimi verin" der, kim "dört tank ister". "Bu arada, radyoda okunacak mesajlar da hazırlanmaktaydı."
         "Mesela tebliğin birinde:
         "-İktidar devralınmıştır.
         "Sözlü geçiyor, hemen atılıyorum:
         "-Yok yahu... Öyle değil, idareyi devralmıştır... deyin, şeklinde müdahale ediyorum."
         Devrim yapılıyor. "Köşe başları" tutulmuş. "İktidar" mı değişiyor, "yönetim" mi? "İktidar" ağır bulunuyor. "Yönetim"e daha yeğnik geliyor. Ve bu yeğniklik, nasıl bir "yönetim" kurulacağı sorun olunca, biraz daha "eterleşiyor. C.Madanoğlu Paşa anlatıyor
         "O tarihten (İhtilal gecesinden) 15-20 gün kadar evvel Bahçelievler'de ahbabın evinde yemeğe davetliyim. Yemekte yaşlı bir misafirleri daha vardı. Profesörmüş. Biliniyor ki, hemen her gün iktidarın suistimallerinden bahsedilirdi. Gene o mevzu açılmıştı. Üst katta oturan bir komşuları da aşağı indi. Genç bir adamdı:
         "Birader, dedi. 4 milyon lira falanca çalmış. Ne olacak bunun sonu? Benim burama gelmişti:
         -"Ne bağırıyorsun be adam!.. diye çıkıştım. Ne olacaksa olacak elbet...
         "İşte o gece, o evden çıkarken şöförüme:
         "-Bana bak, dedim. Şu boz ev var ya, burayı iyi belle."
         Komandolar ve halk Harbokulu'nu vurguncu ile doldurmuşlar. "Ortalık ana baba günü." "Radyoda tebliğler yayınlanmıya başlamıştı. Birden aklıma geldi. Şoförü çağırttım.
         "-Hani, dedim. Sana Bahçelievler'de bir ev göstermiştim. Boz bir ev. Hatırladın mı? Git o evdeki ihtiyar adamla üst katta oturan genci al, bana getir.
         "Ben, işe dalmıştım. Bir ara odada bir iki sivil vardı. Onlara işaret ederek:
         "-Ne bekliyor ,bunlar? dedim. Alın götürün Harbiye'ye...
         "Meğer, çağırttığım ihtiyar profesörle, üst katta oturan adammış. Derhal farkettim. Profesöre hitaben:
         "-Rica ederim, baba, birkaç profesör adı yazın.
         "Dedim. Bir liste yaptı. Meğer hepsi İstanbul'danmış. Neyse bunları çağırttım. Uçakla getirilmelerini söyledim. Niyetimiz, birkaç profesörün yanına Askeri Temyiz azalarını, Danıştay azalarını katıp Meclise sokmak. Güvendiğimiz adamları Meclisin kapısına dikip, gelen mebuslardan temiz olanları içeri almak, olmıyanlara:
         "- Senin adın şu hadiseye karışmış...
         "- Sen falan meseleye rey vermişsin...
         "Diyerek, onları sokmamak, içerdekilerin üzerine kapıyı kapatıp:
         "Çabuk bize bir Anayasa yapın, derhal seçimlere gideceğiz... demekti."
         Seyfiye (kılıççılar: silahli kuvvetler) devrimde "ilmiye" (bilimciler) ile böyle buluştular. "Yönetim" denilen "iktidar"ın ilkeleri o denli rastlantıya ve aceleye geldi.
        MBK - Kabine - İyi Saatte Olsunlar
         İlk devrim meclisinin kuruluşu büsbütün iğreti görünüyor. Eğer "ilmiyye" hocaları bizim kılıççıllara: "Siz mebusları serbest bırakırsanız kendiniz de gayrı meşru olursunuz" demeseler, devrimciler Menderes hükümetini devirmekle yetinip, eski meclisle anayasa ve yasa çıkaracaklardı. "Fazla düşünmeye vaktimiz yoktu." (Madanoğlu)
         Profesörlere: "Siz hukuken ne yapılması gerekiyorsa yapın" diyorlar.
         "Biraz sonra, iki genç subay geldi. Kurmay Subaylar. Muzaffer ile Numan imişler. Ben 'Çifte Kerametler' derim onlara... Selam verdiler:
         '- Biz de hukuk tahsil ettik. Müsaade ederseniz onlarla birlikte çalışalım paşam...
         "Dediler. Ben de:
         '- Hayhay, daha iyi olur...
         "Dedim. Bunlar da bu şekilde aramıza girdiler. Esasen, önüne gelen giriyordu. İstiyen içeride kalıyor, istiyen çıkıyordu. O arada, başkaları da kapı aralığından sızsa, onlar da girip bizimle çalışabileceklerdi. Neticede, içerde bitişik odada çalışan ilim heyeti, bir Komite kurmuşlar ve karar vermiş, biraz da, bizim Çifte Kerametlerin gayretile adedi arttırılmış, fakat; asıl alınması gerekenler değil, rastgele ve bu arada, Çifte Kerametler de dahil, bir Komite üyeleri listesi yapılmış. Bu Komitenin fazla bir iş görmiyeceğini düşünerek, üzerinde durmadık. Peki, teşkil etsinler de, kimden isterlerse etsinler şeklinde düşündük. Zira bu Komitenin geniş selahiyeti, o zaman mevzubahis değildi.
         "Eğer, Komitenin, geniş selahiyetler alacağını düşünseydik, bize o gece elinde harita ile yol gösteren, sokakların nasıl tutulacaklarını, kaç tankın kafi geleceğini söyliyen ve planı muvaffakiyetle tatbik eden Albayları, Yarbayları, diğer subayları alırdık. Asıl hizmeti onlar gördü."
         "Komite resmen faaliyete geçmişti.:. Komiteyi teşkil edenlerin ilan edilmesi lazımmış. Madem ki öyleydi:
         - Peki, ilan edin.
         Dedik. Tutup ilan ettiler. 38 kişi olarak, yani o anda orada bulunan subaylar olarak ilan edildi."
         "Kanunlar çıkarılmıya başlanmıştı. Şu halde Komiteyi teşkil edenler, Teşrii vazife görmektedir. Açık bir oturumda yemin etmeleri gerekir.
         - Öyle olsun, dedik. Artık icab ne ise yapalım." (C. Madanoğlu,: a.g.y.) Görüyoruz. Sanki gizli bir el herşeyi belirli yönde, rastlantıymışcasına kaydırıyordu. Hükümet de aynı elin işi oldu: "İçerdeki Komite, bir Kabine kurulmasını kararlaştırmış, kimlerin kabineye alınacağını aşağı yukarı tesbit etmişti. Haber verdiler. Gürsel Paşa ile görüşüp halletmelerini söyledik. Tayinler yapıldı. Alpaslan Türkeş'i de Başvekalet Müsteşarlığına tayin etmişler. Doğrusunu isterseniz, ben o zaman Müsteşarlığı mühimsemedim. Bir nevi memuriyettir, dedim. Ama, sonraları baktım ki, bu memuriyet değilmiş, bayağı Başbakanlık gibi bir şeymiş.
         "Bununla beraber üzerinde fazla durmadık." (C. Madanoğlu, a.g.y.)
        Asker Siyasette Uğraşmaz
         Burada, ezeli, "askerin siyasetle uğraşmaması" denilen "cilve" ve "alınyazısı" ile, sınıflı toplumun en önemli altüstlüğü yapılıyor. İktidar gibi yaşamsal konuda devrimciler en saf çocuksu gönül cömertliği içinde, herkese güveniyorlar; ne denirse yapıyorlar. Hele öneri "ilmiyye"den geliyorsa, en ufak tartışma düşünülmüyor. Meclise "isteyen" giriyor. Hükümet, "aşağı yukarı tesbit" ediliyor.
         "Bunları hep ilim adamları ileri sürüyordu.
         Askerler, eski alışkanlıklarıyla, iyi dilekli saydıkları her "otoriteye" kuzu kuzu itaat ediyorlar. Aslında, "bilim adamı"' dedikleri kimler? En az kendileri (askerler) kadar politikadan yasak edilmiş kapıkulları. Osmanlı İmparatorluğu'nda, "ilmiye" denilen bilgin hocalarla, seyfiye (kılıçlı)lar arasında gerçekten büyük ayrım olabilirdi. Asker, baltacılıktan paşalığa, sadrazamlığa çıkabilirdi. Onun bilgi eksiğini ilmiye hakkıyla bütünleyebilirdi. O gelenek güdülüyor.
         Bugünse, bir kurmay subay, pek çok profesörden çok daha gerçekçi bir politika kültürü edinebilir. Devrim yapmaya dek ilerlemiş askerler, profesörünkinden çok daha bol olan aylak saatlerinde biraz kendilerini bilime vermişlerse, devrim stratejisinde ve taktiğinde fazla bilgin olmadan da, yapılanları ana çizilerinde denetleyebilirler. Mustafa Kemal bunun en parlak örneğidir. Ama, gene de tarihsel gelenek ve görenekler, kılıççılarımızı, bilimciler önünde tam teslimiyet iyi dileğine büründürüveriyor. En ufak kuşku, içlerine doğmuyor.
         Bu iyi dileğe, çabuk ve kolay gelen başarının iyimserliği de katılınca, işi yapanların, öyle gelişigüzel kurulmuş bir komiteden çekinecek şeyleri kalmamış gibi gelebilir. "Hava" bu. Şeylerin kendiliğinden akışıyla iş sarpa sarınca ne olacaktı?
         "Komite'den fazla iş beklemediğimiz için -ki nasılsa derhal seçimlere gidecektik- Komiteyi kimlerin teşkil ettiği üzerinde durmamıştık. Fakat, Komite müzakereleri arttıkça durum değişmiye başladı. Hemen her gün, Komiteye yeni bir yetki tanınıyordu. Öyle hale geldi ki, Komite tam manası ile bir Kurucu Meclis havasına girdi." (C. Madanoğlu, a.g.y.)
         Ve "iktidar" gibi sınıflı toplum politikasının en önemli şahdamarı, şakacıktanmışcasına, kimse farkına varmadan, bütün ağlarını yurtiçine ve yurtdışına germiş finans-kapital şebekesinin pençesine düştü.
         Türkiye de, askerden başka siyaset altüstlüğü sağlayan hiç kimse bulunmadığı halde gene de evelallah, askerin siyasetle "asla ve kat'a iştigal etmemesi" ilkesi bundan daha güzel bir ucube yumurtlayabilir miydi?
        Devletçilik Yûkü ve Halkın Kırılışı
         27 Mayıs, "memleketi" öyle bir iflas durumunda teslim almıştı. Şimdi ne yapacaktı? Devrime katılan subaylardan Talat Turhan mektubun da yazıyor: "27 Mayıs, umutsuz insanlara umut, zulmette bulunanlara ışık, idealistlere şevk ve heyecan getirmişti."
         Konu Türk ulusu için taşınmaz bir yük haline gelen finans-kapital sömürüsüyle devletçiliğimizin baskısıydı. Finans-kapital, devletçiliği suçlamakla kendisini haklı çıkarmaya ve hoşnutsuzluğu devletçiler aleyhine çevirmeye çalışmıştı. Ülkeyi saran tefeci-hacıağa ağları sayesinde başarı da kazanmıştı. DP'nin üstüste aldığı oylar bunu gösteriyordu. Finans-kapitalle devletçiliğimiz, bir ipte iki canbaza dönmüşlerdi.
         Devletçiliğimiz, Menderes'in emperyalist ağalarını gocundurması gibi koşullardan yararlanarak bir anda DP iktidarını devirdi. Ama, tasarruf bonoları vb. davranışlarıyla, sermayedarlara verilecek kredileri halktan devlet zoruyla koparttı. Bununla kanıtladı ki, finans-kapital sömürüsünü sınırlandırma şöyle dursun, katmerlendirme yolunu tutmuştu.
         Kendi devletçi baskısı da azalmadı. Maaş ücret ve kadro sayıları 1957 yılı 351.293'ken, 1960 yılı 401.179'du. DP çağının son 3 yılında devletçiliğimizin yükü 50.114 kişi (% 12) artmıştı. DP'yi deviren 27 Mayıs çağındaki 3 yıl sonunda 1963 yılı devlet hazinesinden geçinenlerin sayısı 478.715'e çıktı. (Bunun içinde asker kadroları yoktu). "Devletlu"lar 77.596 kişi çoğalmışlardı. Devlet parasıyla geçinenler, finans-kapital (DP) döneminde her yıl %4, devletçiliğimiz (27 Mayıs) döneminde her yıl %5.3 oranında artıyordu. 3 yılda yalnız sivil memur yükünü 27 Mayıs % 16 dan fazla arttırmıştı.
         Halk, 27 Mayıs'ı neden bir kurtarıcı gibi karşılamıştı? Bu değişiklik sonunda sömürü (finans-kapital) ve baskı (devletçiliğimiz) yüklerinin hafıfleyeceğini umduğu için. Halk, üç yıl sonra açıklanacak istatistik rakamlarını bilmez. Ama, sırtındaki yükün eskisinden beter ağırlaştığını duyar. Artık dünyanın en güzel ve kandırıcı sözleri, onun derisi, kemiğiyle duyduklarını yalanlayamaz. Halkımızın bin yıllarca denemeleri de ona şu acı gerçeği öğretmiştir: "Gelen gideni aratır." 27 Mayıs'la gelen, yukarıdaki çıplak rakamların belirttiği şey, her gün artan hayat pahalılığıydı. Hele birdenbire, finans-kapital sabotajı yüzünden kriz biçiminde bastırmış olan işsizlik, çalışan yığınları aç bırakmıştı. Siz istediğiniz kadar, ekonomimizi baltalayanlar finans-kapitalistlerdir deyin. Patlak veren işsizlik karşısında, kapitali yağlamak için vergileri arttıran iseniz, halk gideni arayacaktır. Nitekim öyle oldu. Menderes'in tekerlenişinde işkilli bir bayram eden halk, işsizlik başlayınca, Menderes'i Eyüp Camiinden her gece Ak ata (Demir Kır Ata: AP kurulmadan önce, AP simgesine) bindirip dolaştırdı. Artık, halk oyları çoğunluğunun AP'ye akışı, fınans-kapitalin, sihirbaz kutusundan ejderha çıkar gibi, "sandıktan çıkışı" ve herşey gibi 27 Mayıs'la birlikte devletçiliğimizi de zafer arabasına AP'nin simgesi beygir olarak takışı önlenebilir miydi?
        Büyük Memur - Küçük Memur
         27 Mayısçılar, Türkiye'ye egemen olan iki zümreden devletçiliğimiz zümresi yiğitleriydi. Devletçiliğimiz kişilerinden tepede olanlar, finans- kapitalle kaynaşmış sayılabilirler. Bu yüksek gelirli kadro,1957 yılı 929 kişiyken, 1960 yılı 1222 kişi oldu. 3 yıllık finans-kapital egemenliği altında yüksek memur artışı 293 kişidir. DP'nin finans-kapital egemenliği altında 3 yıl geçerken devlet kapıkullarının toptan sayıları %12 artmış, bunlar içinde yüksek kapıkullarının sayısı %31.6 (neredeyse 3 kata yakın) artış göstermiştir. Her yıl enflasyon yüzünden maaşların, üçte bire yakın gerçek değerlerinden düştükleri düşünülürse, yüksek maaşlı memur artışı DP çağı için "normal" sayılabilir.
         Devletçiliğimizin keskin egemenlik günleri olan 27 Mayıs çağının üç yılında ne olmuştur? 1,2,3 (150 ile 100 lira asli maaşlı) ilk üç barem derecesine giren yüksek memur sayısı 2163 kişi olmuştur. Sayıca DP dönemindeki artışın üç katından fazla bir artış! 27 Mayıs'la birlikte enflasyonun durdurulduğu iddia edildiğine göre, devletçiliğimiz sanki bir yüksek memur furyası yapmıştır. Mutlak ve askerler dışı toptan memur sayısı üç 27 Mayıs yılında %16 oranında arttığı halde, yüksek memur sayısı %77 oranında çoğalmıştır.
         Finans-kapital egemenliği DP dönemi, memurlar toplamı içinde yüksek kapıkullarının sayısı üç kata yakın hızla artmışken, devletçiliğimizin egemen olduğu 27 Mayıs sıraları yüksek memur sayısı 5 kata yakın artmıştır. DP çağında enflasyon gibi bir özür öne sürülebilirdi, yüksek memur oranının gerçek olmaktan çok, para değerinin düşmesinden ileri geldiği söylenebilirdi. 27 Mayıs için öyle bir mazaret öne sürülemedi. O zaman, finans-kapital (DP ve AP ağzıyla): Siz para enflasyonunu durdurduğunuzu söylüyorsunuz, ama memur enflasyonunu üç kat, yüksek memur enflasyonunu beş kat fazla arttırdınız diyebilir. Ve bu suçlama halk önünde yapılırsa, oylar bir kez daha gericilerin kasalarına akar.
         Silahlı Kuvvetlerin Sosyal Yapısı
         Devletçiliğimizin kapıkulu zümresi (maaşlı, ücretli memur, müstahdemleri) genel bütçede 14 barem derecesiyle maaşlı,16 derecede ücretlidir. Maaşlıların ilk 3 derecesi 150-125-100 lira asli maaşlarıyla, en yüksek devletlular olarak kolayca finans-kapital zümrelerine kaynaşabilirler. Onlara burjuva devletluları diyebiliriz. 4. barem derecesinden aşağıdaki kapıkulları, bütün bitmez tükenmez -ve personel yasasıyla daha da içinden çıkılmaz ehram dehlizlerine çevrilmiş- basamaklarına karşın hepsi de toptan, küçük-burjuva adıyla Batı bilim diline girmiş olan geniş, alacalı tabakaların bir koludurlar. Büyük burjuva devletluları maaşlı kapıkulları içinde 1960 yılı % 0.7'ydiler. 27 Mayıs'ta biraz çoğaltılarak %1'e çıkarıldılar. Bu oran, tıpkı, Türk ulusu içinde burjuvaların sayıca oranını andırır.
         Demek, devletçiliğimizin temel zümreleri, kapıkullarımızın %99'unu tutan küçük-burjuva durumlu ve çıkarlı kişilerdir. 27 Mayıs'ta, finans- kapitali bir vuruşta sırtüstü düşüren devrimciler de bu devletlu küçük- burjuvalardır. İstanbul bir binbaşının, Ankara bir yüzbaşının vurucu gücüyle düştü.
         MBK içinde bir tür generaller "taklib'i hükümeti" (hükümet darbesi) yapılıncaya kadar, hatta yapıldıktan iki yıl sonralara dek albay cuntaları, finans-kapitale akla karayı seçtirtti. İntihar durumu gelişinceye kadar albay cuntaları ile paşalar arasındaki "harb'i dahili", küçük-burjuvazi ile büyük- burjuvazi arasında geçen tipik davranış ve düşünce ilişkileri çerçevesinde yürüdü.
         Silahlı kuvvetlerin bu sosyal yapısı göz önünde. tutulmadıkça, 27 Mayıs'ın ne kendisini, ne sonrasını anlamaya yol bulunamaz.
        Albay: Ordunun Nirengi Noktası
         Devletçiliğimizin bir de finans-kapitalle kaynaşmış, yüzde bir bile tutmamakla birlikte her zaman suyun başını kesmiş büyük devletlularını, paşaları izleyelim. Silahlı kuvvetler yığınının 10 basamağını aydın küçük-burjuva sayıp, onların her küçük-burjuva gibi iki uç (büyük- burjuvazi ile proletarya) arasında zikzak sallandığını belirtmiştik. Sallanan rütbe basamaklarını birer sarkaça benzetirsek,10 küsur basamak içinde yazgısına en az katlanan, dolayısıyla en büyük yaylım yapmaya elverişli sarkaç, albaylar grubudur. Çünkü, bir sağa gidişte paşa, bir sola gidişte emekli olma şansı albayın kapısını çalar. Albaylık, Sırat Köprüsü ne benzer. Binecek boynuzlu kurbanın varsa, seni paşalık cennetine dek götürür, yoksa, en ufak bir yanlış adım, insanı emeklilik denilen cehennemin gayya kuyusuna düşürür. Bu bakımdan albaylık basamağı, ya hep ya hiç parolalıdır. Sarkaçın bir ucu cennette, öbür ucu cehennemde gidiş gelişleri bundandır.
         Albayların generaller üzerine besledikleri kanılar, hiç de gülük gülistanlık değildir. 27 Mayıs'ta, silahlı kuvvetler temizliği, ehramı düzeltirken yapılan general kıyımı ve kırımı bunun belgesidir. Bir kalemde yüzlerce paşa saf dışı edildiği halde, albaylar hınçlarını alamamışlardı. D. Seyhan, eliyle emekliye gönderdiği ve dama taşı gibi oynadığı paşalar için şöyle der: "Orduda General bırakmanın hatasını ilk adımda gözlerimle gördüm." (s.12) Kendi açısından haksız da değildi. Finans-kapitalle değecek kadar yakın olan büyük devletlular, yıldırım savaşında nakavt olsalar, küçük-burjuva yangınlarının, harman yangınlan gibi çok yayılsa bile, zamanında yetişilirse, çabuk söndürülebileceğini binlerce yıllık denemeleriyle bilirlerdi.
         D. Seyhan eliyle hizaya getirdiği bir paşa örneği üzerine şöyle der:
         "Alkoç gibi sapına kadar asker doğmuş ve asker yaşamış bir general, daha ilk günde duyduğu reaksiyonu uzun müddet içinde saklıyamamış, l961 yılının 6 Haziranda patlak veren sessiz ihtilalde askerce direnmeleri yüzünden emekli olmuştur. Orduda kalan diğer bazı generaller ise, ellerine geçirdikleri her fırsatta, ihtilalcilerden duydukları kompleksin acısını çıkarma yoluna sapmışlardır." (s.12).
        Abdülhamit Paşaları
         Finans-kapital, devletçiliğimizin alt küçük-burjuva tabakalarından yediği yumrukla yere düşünce, ilk tutamağı, o zamana dek DP eliyle başına taş yağdırdığı ulu devletlu paşaların paşasına sarılmak oldu. İki tarafın ortak yanları vardı. Finans-kapitalle devletçilik çekişirken "söz ayağa düşmüş"tü.
         O kadarı denilmemişti. Güreş olmalı, ama takke düşüp, kel görünmemeliydi. Anladık, fınans-kapital devletçiliğimizi İsmet İnönü'nün kişiliğinde boğmaya kalkmakla boyundan büyük halt karıştırmıştı. Ancak, gemi azıya almış küçük devlet kapıkullarının da, içinde sıcak sıcak kar aşı pişen kazanı kaldırıp devirmeleri gibi devrimcilikler istenmiyordu. Neymiş o 50 tane ağayı yerlerinden tedirgin etmek? Gürsel Paşa'da, velev çarıksız köylüden gelmiş olsa bile, ağa paşa olmamış mıydı? Bizde demokrasi vardı. En despotumuz Abdülhamit, Birinci Evren Savaşı'nın başında, başkumandan vekili Enver Paşa'ya şöyle dememiş miydi?:
         - Enver Paşa, sana oğlum diyorum, evet, çünkü sen de bizim aileye karıştın... Cümlece malumdur ki, Gazi Müşir Osman Paşa, Tokatlı Osman iken, Plevne'deki kahramanlığından dolayı şan ve şöhret sahibi olmuş, müşirliğe kadar terfi ettirilmiştir. Onun oğullarını kendi hanedanımıza intisap ettirdim. Derviş payayı da Lofçalı bir vatandaş iken Batum'daki kahramanlığı üzerine Şan ve şöhret sahibi bir kumandan olarak terfi ettirdim. Oğlunu da hanedanımıza damat olarak kabul ettim. Gene bilirsiniz ki, Müşir Gaazi İsmail Paşa da Kürdistan'da lalettayin bir fert idi. Şarkta Moskoflara karşı kazandığı zaferler üzerine, onu en yüksek kademeye kadar terfi ettirmiş, oğlunu da hanedanımıza damat yapmıştım. Ahmet Muhtar Paşaya ge lince, o da Bursa'lı bir katırcının oğlu iken, Şarkta, Moskoflara karşı göslerdiği kahramanlık ve hizmetlere mükefaten, hükümdarlık payesinde Mısır fevkalade komiseri yaptım. Senelerce de aynı vazifede bıraktım. Hanedanımızdan bir gelin de vermek istedim, fakat o bir Mısırlı Prensesi tercih etti... Oğlum Enver, 33 sene saltanat sürdüm, Padişahlığım müddetince ferdin hürriyetine, şahsiyetine daima taraftar idim. Fakat, keyfe- mayeşa bir hürriyet, gelişigüzel bir serbestiyi de hiçbir zaman hoş görmedim. Milli ananelerimizin bozulmasına da taraftar olmadım. Avrupalıların medeniyetini daima takdir ederim... Ben de bu medeniyetin iyi taraflarını, hatta Sarayıma getirdim. Yıldız'da Cuma ve Pazartesi geceleri temsiller, konserler verilmesini emretmiştim... Bu toplantılara Haremi, Sultanları, Damatları, hatta Haremağalarımla kalfalarını dahi davet ettim. Ben de güldüm, onlarda güldüler; ben de dinledim, onlar da dinlediler, seyrettiler, neşelendiler veya mahzun oldular. Maksadım, Saray, halka örnek olsun, Garbin ilerlemeleri yukarıdan aşağıya memlekete kontrollu girsin diye idi. Arzum, Rumeli ve Anadolu halkının içtimai seviyesinin yükselmesini teşvik idi." (H. Ertürk: İki Devrin Perde Arkası, s. 158-160, İstanbul, 1957)
         Bizim Abdülhamidimiz bile tevekkeli "Kızıl Sultan" adını almamıştı. Batıcıydı, medeniyetçiydi, halkçıydı. Herşeydi. Yalnız "yukardan aşağıya"cı ve "kontrol"cuydu.
         "Kızıl Sultan"ı alaşağı edip onun yerine geçen fınans-kapital, sultanın (devletçiliğimiz denilen) velinimetinin temsilcisi İsmet Paşa ile Gürsel Paşa'nın neyi nasıl konuştuğunu bize ancak yarınki tarih öğretebilir demiştik. İ. Inönü Paşa'nın damadı onu açıkladı.
        Birlik Demek: Parçalılık Demektir
         Türkiye'de "birlik olma" sözü her ağzın parolasıdır. 27 Mayıs bile "Milli Birlik" adıyla iktidarını devirdi. Sonra, Milli Birlikçiler ikiye bölündüler. Önce içlerinde yarıya yakın ayrı düşünenlerden 14 birlikçiyi baskınla ayırıp sınır dışına attılar. Atılan 14'ler "birlik" miydiler? Hayır. 4'ü Türkeş çevresinde faşizan,10'u Kabibay ve Erkanlı çevresinde daha halkçı iki parçaya bölündiller. Faşizmi hoş görenler CKMP'ye girdiler. Halkçılığı hoş görenler CHP`ye girdiler.
         14'leri atanlar "birlik" miydiler? Hayır. Daha 14'ler sınır dışı edildiği gün, Madanoğlu grubu ötekileri ortadan kaldırmaya girişti. Ötekiler, Gürsel çevresinde (Menteş-Seyhan-Aydemir) grupları ile Silahlı Kuvvetler Birliği'ni kurdular: Kimin adına "diktatör" kesilmek istediği açıklanmayan Madanoğlu grubunu temizlediler.
         Sahnede "birlik" kalmış mıydı? Tam tersine, üçlük (Menteş-Seyhan- Aydemir) ve Gürsel grubu katılınca dörtlük, Sunay grubu katılırsa beşlik, altılık, yedilik vb. parçalılık besbelliydi. Hepsinin tek dayanağı silahlı kuvvetti. Ama silahlı kuvvet neydi?
         Daha doğrusu silahlı kuvvet kime, hangi ekonomi temeline ve hangi sosyal güce dayanıyordu? Bunu kimse düşünmedi. Herkes, elma şekerini yalayan bayram çocuğu gibi, kendi elinde tuttuğu "silahlı kuvvet"i yalayıp karşısındakine nispet veriyor, arasıra gözdağı veriyordu.
         Devletin başına cumhurbaşkanı Gen. Gürsel silahlı kuvvetlerin başına genelkurmay başkanı Gen. Sunay getirilmişti. Bu iki orgeneralin parçalı grupları kader birliği etmişlerdi. Gürsel'in "tabii senatör"leri, Sunay'ın "kuvvet kumandanları" vardı.
         Ama üç albaylar grubu gerçek gücü ellerinde tuttuklarına inanıyorlardı. Gürsel'in sivil güçler, Sunay'ın asker güçler başına getirilişleri, albayların dilekleriyle olmamış mıydı? Cuntalar, sivil ve asker güçleri kukla gibi ellerinde oynatabileceklerini sanıyorlardı... Maddi güç durumu buydu.
         Ondan sonra asıl önem manevi durumdaydı. Niçin ve neye karşı oynanıyordu? Genel sözlerden başka hiçbir şey söylenmiyordu. O genel sözlerde ise herkes, her zaman, kolayca oybirliğinde görünebiliyordu. Sözlerin altında yatan nesnel ve elle tutulur ekonomi ve sosyal gerçeklik herkesin özel durumuna göre yorumlanıyor ve boyuna değişiyordu. Toplum yaşantısı ise her türlü genel sözler ve özel eğilimler dışında bir gerçeklikti. Bu gerçeklikle, en az beş türlü özel eğilim arasında ütopyaya gelmez çatışma kaçınılmazdı.
        Türkiye'de Siyasetle Kim "Uğraşır"?
         Türkiye'de ekonomi temeli finans-kapitaldi. Banka ve şirketlerin egemen olmadıkları bir üretim dalı yoktu. Bu madde temeli üzerinde iki sosyal ve siyasi güç egemendi.
         1- Bilinçlenmiş biricik sosyal örgüt olan banka-şirket sermayesiyle ona göbeklerinden bağlı tefeci-bezirgan zümreleri,
         2- Özel teşebbüsü her ne pahasına olursa olsun Türkiye'de geliştirmek için kurulmuş olan devletçiliğimiz sermayesine midelerinden bağlı kapıkulu zümreleri... Silahlı kuvvet başları, bu ikinci devletçi zümrelerden başkası olamazdı.
         Yalnız o "başlar", bildiğimiz canlı baş değillerdi. İçine ne konulursa , onu çalan makinelerdendiler. Kimisi eski olurdu, fonograf, laterna gibi; kimisi en son model, ordinatör, teyp gibi... Ama hepsi, "disiplin gereği", isteseler içlerine konulandan başkasını çalamazlardı. Onların içlerini kimler doldurdu? Batı dünyasında bir tek sermaye doldurur. Biz de doldurucular iki tektir:1- Finans-kapital zümrelerinin örgütü eski DP, yeni AP'ydi. 2- Devletçiliğimizin geleneksel örgütü CHP'ydi... . İkisi ortası çırpınan MP-CKMP-YTP yönsüz küçük-burjuva, vahşi burjuva, kimi tefeci-bezirgan, cşraf, ayan partileri olarak, ancak iki büyük gemi için safra rolünü oynuyorlardı.
         İki siyasi zümreden beş bölük "Milli Birlik"çilere en yakın ve yetkili olanı CHP devletçiliğiydi. Çünkü beş bölüğün beşi de, CHP gibi devletçiliğimizin ürünüydüler., CHP lideri İnönü, bütün beş bölük gibi silahlı kuvvetlerden çıkmıştı.
         İnönü, 5 bölükten hangisine en yakındı? İsmet Paşa'yı elbet Gürsel ve Sunay Paşalar'dan iyi kimse anlayamazdı. Nitekim öyle oldu.
         AP, başına Pala Paşayı geçirmekle iyi maskelendi. Pala Paşa da, Gürsel ve Sunay Paşalar gibi, "bu memleketi" İsmet Paşa'dan başkasının güdemeyeceği kanısını saklamadı.
         Egemen sosyal sınıf ilişkileri, bir anda tek parti çağındaki kadar tek kişilerin diktatörce hakemliğine bırakıldı. Daha 27 Mayıs ertesi Gürsel Paşa İsmet Paşa'ya teslim olmuştu. Askeri cuntaların kuş uçurtmadığı günlerden bir 30 Ağustos "Zafer Bayramı" günü, İsmet Paşa, her normal parti şefi gibi silahlı kuvvetlerin başı olan genelkurmay başkanına "arz'ı tebrikat"a gider gitmez, Sunay Paşa'yı kendi yönüne çevirdi. Böylece egemen sosyal zümreler yeniden sivil devlet başı (cumhurbaşkanı Gürsel) ile silahlı kuvvetler başını (genelkurmay başkanı Sunay) kendi yörüngesine oturtmuştu.
        Asker Yalnız Hiyerarşi ile Uğraşır
         O sistem içinde kendilerini gerçek güç (zinde kuvvetler) sayan üç albaylar cuntasını yola getirmek basit bir gün sorunu oldu. Adı işitilmedikler bir yana, bilinen her 3 cunta,14'ler kadar birbirlerine de güvenli değillerdi. Aralarında ve hele cuntalarla silahlı kuvvetler arasında biricik ortak bağ hiyerarşi. Hepsi birden ast üste itaat eder düşünce ve davranışında oybirliğini yaşıyorlardı.
         Hiyerarşi çekici şeydi. Kurulan yeni silahlı kuvvetler birliği, 3 albaylar cuntası gibi, 3 paşalar düğümünü de sımsıkı kenetlemişti. Orada alınacak her karar, bir anda silahlı silahsız bütün devlet kuvvetlerini tek vücut olarak şahlandıracaktı. Başta genelkurmay başkanımız gelmek üzere bütün silahlı kuvvetler ayağa kalkıp uygun adım yürüdü mü, onun karşısına, evvel allah, kim çıkabilirdi? Sefil sivillere kim bakar! Asıl "zinde kuvvetler"; silahlı kuvvetler, mitoloji kahramanı Aşil'di. 27 Mayıs şahlanınca kim gık diyebilmişti?
         Herşey güzel, hesaplı, yerindeydi, Aşil'i atom bombası bile vuramazdı. Yalnız bir küçük noktacık unutulmuştu: Aşil'in topuğu! Bütün öteki kurmay planları, dönüp dolaşıp o topuğa dayanıyordu... Hani şu, bir üst karşısında: "Ol!" emri patlatıldı mı, "rap!" diye hep birden hizaya gelip birbirine mahmuz sesiyle çarpan topuklar yok mu? O hiyerarşi, Aşil'in topuğuydu. Ve hiçbir yerine ok, kurşun, mızrak işlemeyen yiğit Aşil, yalnız o topuğundan bir bir çöple bile vurulsa öldürülebilirdi.
         "Zinde kuvvetlerin" ruhu silahlı kuvvetlerdi, silahlı kuvvetlerin ruhu hiyerarşiydi: Hiyerarşinin ruhu... paşa!.. Üç paşa devletçiliğimize ve Pala Paşa halkasıyla finans-kapitale sırtlarını dayayınca, karşılarındaki üç albaylar cuntası o ruhla canlanan ve onsuz yaşamayacak olan bir beden durumunu peşin kabul etmiş oluyordu.
        Hiyerarşi Hiyeroğlifi
         Devrimin yaralanabilirliğini, 27 Mayıs'ın en ateşli düşünceler yansıtan bir en adsız kahramanı, özel mektubunda şöyle idealleştiriyordu:
         "Silahlı Kuvvetlerin mazisini asırlardan alan bir örf an'ane ve anlayışı vardı. Bu anlayış içinde hiyerarşi'nin rolü ve önemi münakaşa götürmiyecek kadar büyüktür." (Talat Turhan, Mektup, Gölgedeki Adam'a)
         İhtilal nedir? Altüstlüktür. Bu kural ordu için başka türlü nasıl olur? Bir küçük subay bir büyük rütbeliyi yerinden oynatamayacaksa buna ihtilal denir mi? Mustafa Kemal, kendisinden kat kat üst İzzet Paşa ve benzerlerini, kız kaçırır gibi, Eskişehir'den Ankara'ya tutsak getirmişti. O sıra İzzet Paşa sadrazam, Mustafa Kemal "silk'i askeriden tard" edilmiş bir idamlıktı. Buna "asırlardan... örf ve an'ane" ne yapsındı?
         Yüzyılların gelenek-görenekleri; hiç "münakaşa götürmeyecek" ise, "mazisini asırlardan alan" padişahlık "hiyerarşi"nin en dokunulmazı, insanüstü bir tepe, bir "allahın gölgesi" değil miydi? Sultan, yüzyılların tartışılamaz dokunulmazlığında bir tanrısal hiyerarşi anıtıydı. Mustafa Kemal, daha beş on yıl önce bir Makedonya kasabasında efkarlandıkça leblebiyle düz rakı içen yüzbaşı, ondan da beş on yıl önce bakla tarlasında karga kovalayan bir "çoban Mustafa"ydı. Yapmalı gütmeli miydi o Anadolu ihtilalini, devirmeli miydi koskoca "Al'i Osman" hiyerarşisini?
         Görüyoruz ki, herşey gibi, gerçeklikten kopmamak koşuluyla, hiyerarşi de "münakaşa götürür"dü. Ama bizim keskin devrimciler, ona dayanamıyorlardı. Örneğin, devrim komitesi yeni devlet yetkilileri seçmişti. Seçenler yüzbaşı, seçilenler orgeneral olduğu için kim kime yön verecekti? İhlitalci subaylar orada çarpılıyor. Ve acı acı yazıyor:
         "Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Kumandanları Komitenin tabii üyeleri olmaları şöyle dursun, MBK üyeleri bu zevatı emir ve kontrolları altında gibi kabul eden bir görüş ve davranışın zebunu olmaktan kurtulamamışlardır. Bu davranışın tezahürü olarak Haziran 1961 olayları esnasında yüzbaşı rütbesindeki bir Komite üyesinin Genelkurmay Başkanının masasına yumruk attığını görmenin bedbahlığına uğradık." (T. Turhan)
         Masaya da olsa "yumruk atma"nın yeri ve zamanı eleştirilebilir. Kumandanları MBK'ne almak da tartışılabilir. Ama, hiyerarşiye aykırı olduğu için, görev verilenleri "kontrol" etmemek nereye varır? Gene aynı devrimcinin aynı mektubunda az önce yakındığı oldu bittiye:
         "En önemlisi, 13 Kasım Operasyonunun, mütebaki 23 Komite üyesini memur derecesine düşürmüş olmasıdır.
         Öyle ya,14 Komite üyesini paketlemek gücünü kendisinde bulan zevat, diğerleri için de benzeri tasarrufta bulunabilirdi. Bu gerçek (23)ler için Demoklesin kılıcı olmıyacak mıydı""
         Ve o oldu.
        Siyaset Dizgini - Hiyerarşi Kantarması
         Ordu geniş küçük-burjuva yığınları içinde azınlığın azınlığı olan aydın zümrenin de onda biri güç sayılan bir azınlık (subaylar) kadrodur. Onu bütün ulu küçük-burjuva bocalayışlarından korumak için, burjuvazi otomatik hiyerarşiden başka yol bulamamıştır. 27 Mayıs'ı yapan silahlı kuvvetler de o niteliktedir.
         Ölüm cephelerinde kükreyerek dövüşmek için biçimlenmiş silahlı aslanları, sosyal konularda egemen sınıfların yörüngesine uslu uslu girmiş birer yumuşak başlı kuzu ya da at gibi kullanmak üzere, modern kapitalizm, iki yalın uysallaştırma ve otomatlaştırma aracı icat etmiştir: 1- Uysallaştırmanın özü, ordunun siyasatle uğraşmaması; 2- Otomatlaştırmanın biçimi, astın üste mutlak uyması, hiyerarşi...
         Siyasetin dışında, hiyerarşinin içinde kalmak, o sert, o keskin, o yalınkılıç çetin olmak üzere yetiştirilmiş insanları, her an, en akla gelmedik bahaneyle saf birer çocuk gibi yedmeye yeter de artar bile. 27 Mayıs'ın acıklı bir çöküşe yıkılışını, bütün "umut"ların, bütün "aydınlık"ların, bütün "idealist"liklerin yok oluşu sayan bir subay Talat (Turhan), başarısızlığı "hiyerarşi" kıtlığına bağlar. Devrimci asker geleneğini ölümüne dek savunan başka bir subay Talat (Aydemir), ordu "siyasetin içerisine" girdiği için, (orduyu siyasetten kurtarnıak için?) isyan bayrağını kaldırır!
         Güler misiniz, ağlar mısınız?
         Sonra aynı zeki subayların, "yumuşak başlı" general istemeyişlerine ne buyurulur? T. Turhan şöyle yakınır:
         "Generaller seviyesindeki tasfiye yapılırken, yumuşak başlı olanların orduda bırakıldıklarını anlamak, benim Ankara daki ilk müşahedelerimden biri olmuştu. Eğer bu müşahadem doğru ise ve eğer bunun bir vebali varsa, size ait olduğunu kabullenmeniz lazım."
         Burada gene "vebal", sosyal küçük-burjuva niteliğinde değil, kişilerde aranıyor. General yumuşak başlı olmayacakmış. Elde olmayarak, fıkra akla geliyor:
         "Adın ne? Mülayim. Sert olsan ne yaparsın!"
         Siyaset kimin elinde? Asker deyimiyle "cambazların" elinde. General de, siyaseti o cambazlara bıraktığı için, aynı cambazların emrinde. Sert olsa ne yapabilir? Dizginleri politikacıda. Kantarması da kendi hiyerarşisi. Kıpırdayabilir mi?
        Akrabanın Akrabaya Ettiği
         Madem asker hiyerarşi uydusudur, işte MBK en üstte. Ona da uysa ya!
         Bunu sanmak, küçük-burjuvaziyi tanımamaktır. Silahlı kuvvetler denilen ayrıcalı aydın subaylar, belki de çok haklı olarak, devrimi hep birden yaptıkları halde, içlerinden önce 38, sonra 24 kişinin neden parsayı toplayacağına katlanamıyorlardı. En tepedeki 27 Mayısçılardan bile hangisini dinleseniz, MBK'ne seçilenlerin "haksız iktisap" suçlusu olduğuna inanacak olursunuz. Hele, Gürsel İzmir'e kirişi kırınca yerine getirilen Madanoğlu için, MBK hemen hemen gelişigüzel ne idüğü belirsizler göstergesidir.
         Bir de MBK'ne çıkamamış aslanları düşünelim. "Neden o tepede de, ben değilim? Ne eksiğim var? Artığım ortada" kompleksi, küçük- burjuvazinin vazgeçilmez iflah olunmazlık felsefesidir.
         "Ama, şu kadarını söylemek isterim ki; tabii senatörlük müessesesi bugün ne kadar şimşekleri üstüne çekiyorsa, Milli Birlik Komitesi üyeliği de Silahlı Kuvvetler içerisinde o kadar antipati ile karşılandı. Fakat, o günün şartları altında, kimse ağzını açarak bu konuda konuşmaya cesaret edemedi." (T. Turhan)
         Hep aynı okulda, aynı kışlada, her gün birbirlerinin en insancıl zaaflarını kaçırmamışlar. Tanımadıkları politikacı vurgun ya da hacıağa çocukları ise, subaylara, burjuva hür basınınca, her gün birer yarı tanrı kapasitesinde insan gibi şişirilmişler. Senin, benim gibi "asker parçası" da ne oluyomıuş, o "esrarengiz" devlet yücelerinde? Kompleks bu.
         "Bu müessesenin (MBK'nin) Silahlı Kuvvetler mensupları için en haysiyet kırıcı (a.b.ç.) tarafı, Vatanperverliğin inhisar altına alınmış olduğunu görmeleri olmuştur. Zamanla bu vatanperverlik inhisarı MBK üyelerine yakın olanlarda da teşmil edilmiş veya böyle zannedilmiştir. Bu camia dışındakiler psikolojik olarak bu hassas konuda aşağılık kompleksine düçar olmuşlardır." (T. Turhan)
         "Kimse kendi köyünde peygamber olamamış" denir. En satılık finans- kapital uşağı, siyaset dehası gibi sunulur, en beyinsiz hacıağa yarması politika kaplanı diye gösterilir, tutar. Subay, subayın kendisi gibi insarı olduğunu düşündükçe, en küçük eksikliğe karşı isyan eder. Vurguncu saltanatını melankolik bir stoisyence süzer de, tepedeki arkadaşının gizli günahına engizisyonu az görür.
         "Şu kadarını yazmadan geçemieyeceğim ki, bir kısım Komite üyeleri, 27 Mayıs'tan sonra devekuşu misali başlarını kuma sokarak herşeylerin gizlenebileceğini tahmin ettiler ve bu tahmine uygun davranmakta bir sakınca görmediler." (T. Turhan)
         Bu "akrabanın akrabaya, akrep etmez ettiğin" psikolojisi, sermayeci rekabet dünyasında, küçük dükkan eğiliminin "affetmez" küçük-burjuva ham sofuluğudur. Her küçük-burjuva ortamını kasıp kavurarak, kodaman tuzağına gözü bağlı av eder. Artık ne söylense "boş" olur:
         "İhtilal Komitelerinin kuruluş ve icraatından bahsedilir. Yasama ve yürütme organlarını elinde bulunduran kimse ile bir Tümen Kumandanı arasındaki münasebetten söz edilir... Hepsi boş..." (T. Turhan)
         Ve, gerçekte de, MBK'nin yıkılışına "en çok tesir eden" şey, "Komite üyeleriyle Silahlı Kuvvetler mensupları arasındaki münasebetlerden doğar." (T. Turhan)
        Yapıdan Gelen Bocalama
         27 Mayıs silahlı kuvvetlerin eseriydi. Silahlı kuvvetlerin %1'i büyük burjuva devletluları, %99'u küçük-burjuva kapıkullarıdır. İster silahlı, ister silahsız olsun küçük-burjuvazi, modern bir sosyal sınıf değildir. Ya üst (finans-kapitalist) zümrelere katılmak ve sivrilmek "mutluluğuna" kavuşacaktır (paşalar gibi), ya da alt (işçi) sınıfına karışıp onun kaderini paylaşacaktır.
         Albaylıktan yukarı, paşalığa fırlamak şansı, ister istemez devede kulaktır. Menderes çağı silahlı kuvvetleri tepesi üstünde duran bir piramid gibi paşa enflasyonuna uğramıştı. 27 Mayıs'ın ilk işi, aşırı sayıda paşaları azaltmak oldu. Paşa kalabalığına atılan tırpanda, onun için, önlemden çok paşa olamamışların paşa olmuşlara karşı duydukları küçük-burjuva altlık kompleksi rol oynadı.
         Küçük-burjuvazinin pek çok patlangıçlara kapı açan bu altlık kompleksi, o tabakaları boyuna iki uç arasında bocalatır. Şimdi inanılmaz atılganlık gösteren bombalaşmış küçük-burjuva, az sonra en küçük başarısızlık önünde çatlayarak en korkunç paniklere uğrayıverir. Bu yüzden ölümü de göze alır da, tutarlı ve sürekli kararlılığı göze alamaz. Olmadık bir nedenle yanardağlaşır, akla gelmedik bir bahaneyle söner, kül olur gider. 27 Mayıs devrimcilerinin sonuna dek kurtulamadıkları kararsızlık ve istikrarsızlıklarına bakıp da, şu ya da bu kişinin özel davranışını suçlamak yanlıştır. "Birbirine düşmek" diye tanınan ve adım başında rastladığımız davranış çaprazlığı, kişileri belirleyen sosyal sınıf olamamak ya da sosyal bir sınıfın oturaklı durumunu bilincine çıkaramamış olmak yüzündendir.
        İlk Coşkunluk
         Devrimcilerin nasıl, en iflah olmaz küçük-burjuvaca bir uçtan öbür uca sallandıklarını en iyi anlatan, gene kendileridir. 27 Mayıs'tan üç yıl önceydi. Menderes Harbiye hücrelerine 9 subaydan önce, Vatan Partisini sokmaya hazırlanırken, devrimciler yalınkılıç, ateş püskürüyorlardı:
         1957 seçimlerinin arifesinde iktidar rahatsızdı, muhalefet rahatsızdı, ve biz (yani ihtilalci subaylar) rahatsızdık. İki Komite halinde çalışan birliğimiz, 1957 Ağustosunda Ateşdağlı'nın müdahalesiyle birleşmişti. Aydemir'in de bulunduğu teşkilatta Güventürk Başkan, ben Genel Sekreterdim."
         Devrimin hükümet darbesi için örgüt tamam. Türkiye'nin dizginlerini elinde tutan üst tabakalar. İktidar da, muhalefet de, silahlı kuvvetler de "rahatsız" (Halkı sormayalım, o evvel ezel, "bir yangın olsa da, azıcık aydınlık görsem" der ebedi şarkta). Alttakiler "artık, edemiyoruz", üsttekiler "artık güdemiyoruz" demişler Tam devrim havası egemen. Devrimci örgütler görünmeyen gizli ellerle itilir gibi kendiliğinden -daha doğrusu kendiliğindenmişcesine- çığ büyütülüyor. Gidişe herkesten çok devrimciler şaşıyor:
         "Bizim ekip, o günlerde çoğu ile Ankara'da toplanıyordu. Kimse kimseyi davet etmiş değildi. İçgüdü mü desem, aklı selim mi desem, Türkiye'nin yarınına olan endişe mi desek, yahut memleketin o eşsiz, kahraman ve fedakar evlatlarına tanrının bir İlhami midir bilmem, birer, ikişer Ankara'ya kayı kayıveriyorlardı."
         Dikkat edelim. Derlenişte belirli hiçbir ilke ve düşünce görülmüyor. O ezelden beri varmış gibi geliyor yiğitlere. "Kayı kayıverişler" de, yetmiş yedi buçuk "entelicens"in, "istihbarat"ın cirit attığı bir ülkede "tesadüf" sayılıyor. Ve bütün "ideoloji", en tipik küçük-burjuva tükenmezi, mistisizmdir. "İçgüdü", "aklı selim", "endişe", "itham"...
         Bu denizin içinde yüzen devrimci silahlı kuvvetler DP'yi (finans- kapital hizbini) "bıraktırıcı, usandırıcı" buluyordu. Her gün baklava yenilse bıkılır ya... O kabilden, ağzımız başka bir çeşni tatsın gibilerden "değişiklik" nasıl olacak? Başka şık yok: "İki Rahmetten biri"... DP olmayınca CHP'ye tutunulacaktı. Devletçiliğimiz, silahlı kapıkullarına elbet daha yakın akrabaydı.
        Birinci Panik
         "Hepimiz iktidarın değiştirilmesi konusunda birleşiyorduk. O halde mesele kendiliğinden ortaya çıkıyordu. Memleket idaresinde tecrübeli bir teşkilat olan CHP ile iş ortaklığı yapmak. CHP ile anlaşabilirsek, hemen iktidara son vermeliydik. Böylece Ateşdağlı CHP ile temasa vazifeli kılındı."
         DP'nin dayandığı finans-kapitali kim beslemiş büyütmüştü? Devletçiliğimiz CHP'si. Devrimcilik, CHP'ye sırtını dayamakla, küçük- burjuvaziyi, dolaylıca da olsa finans-kapital arabasına çeki beygiri yaptığını farkedemiyordu. Bunun üzerine en ufak bir umut kıvılcımı, küçük-burjuva heyecanını alevler içinde bıraktı. "Barutçu (CHP kapıkulu), Orduevinde yapılan teklifı gayet müsait karşılamış ve esaslarını Paşaya ulaştırıp ertesi gün kararı bildireceğini söylemiş."
         Söyler söylemez, bütün küçük-burjuva "içgüdü", "ilham" okları yaylarından firlıyor. Ne durursun? Vurun allahını seven!
         "F. Güventürk (ihtilal başkanı) Polatlı'da Topçu Okulunda tekamül kursundaydı... Bir kısım subayları etrafına toplamış ve hemen bir harekete ikna etmişti. Yine Polatlı'da bulunan Kurmay Yarbay Baha Vefa Karotay, arkasına bir hayli tabancalı subay katarak Ankaraya gelmiş, Orduevinin alt salonunda postu sermişti. Havada kısmi bir aleniyet vardı. Pervasız bekleyiş hemen hemen açıkça göze çarpıyordu."
         Küçük-burjuvazi böyle kolayca ateş alırdı. Ne zamana dek? "İlham"ın yerini "endişe" tutuncaya dek. Heyecan bir dinamitti, kayayı da uçururdu, insanı da. "Aklı selim"in tekerine bir çöp takılsa, akan sular durur, hoşafın yağı kesilirdi küçük-burjuvazide. Nitekim öyle oldu. D. Seyhan acıklı acıklı anlatıyor:
         "O akşam İsmet Paşa'nın cevabını getirecek Ateşdağlı'yı bekliyorduk. Sinirler herkeste açıkça gergindi. Her ne pahasına olursa olsun, işi bitirmiye azimli Subayların içlerinde birikmiş potansiyele akım kanalı bulamamaktan asabiyet; biraz sonra tam bir kırgınlık haline gelecek, bir kısmı umudunu yitirmiş olarak bir kısmı da yeni umut ufuklarına doğru dağılıp gideceklerdi... Ateşdağlı, İsmet Paşa'nın cevabıyla dönmüştü. Paşa: 'Onlar böyle şöylere karışmasınlar, CHP seçimi mutlak kazanacaktır' demiş."
         Ve panik başlamış. Paşa'ya hangi gün başvurulduğunu bilmiyoruz. Ama, 9 subay olayının "Kasım ayı ortalarında" başladığını gölgedeki adam pekiştiriyor. iki olay arasında bağ kurmayalım. Sonuç değişmez.
        9 Subay: İkinci Panik
         27 Mayıs devrimcilerimizde, ilk günden son güne dek hiç şaşmaksızın sürüp gitmiş bulunan düşünce ve davranış zaafı, hep ve yalnız küçük- burjuva karakteristiklerinden doğmuştur.1957 yılı, albaydan alt subaylar; bir toplanışta hükümeti toz etmeye karar verivermişler.
         Patavatsızlık, küçük-burjuva karakterinin ikinci vazgeçilmez ekidir. Bindiği dalı kesmek, kendi kendine güvensizliğin ihanete varan kaypaklığıdır. Böyle bir davranış üzerine, 9 subay tutuklanınca, bütün o gün "ya devlet başa, ya kuzgun leşe" diyen kahramanlar, "külahını kurtaran kaptandır" durumu ile çil yavrusu oluvermişlerdir. Kasım ortalarında Ankara'dan İstanbul'a dönen D. Seyhan, gördüklerini şöyle özetler:
         "9 Subay hadisesi ortaya koymuştur ki, ihtilale karışmayı tekabbül etmiş bir kısım arkadaşlar, sadece kara ortak olmıya gelmişlerdir. Bunlar içinde düstür: 'Devlet başa'dır. O zaman, kuzgunun leşe konması ihtimali, bir kısım vatanseverleri (!) köstebek gibi toprağın altına saklanmıya zorlamıştı " (s.3)
         Bu durum, D. Seyhan`ın alaya aldığı "vatanseverler"in korkaklıklarından mı ileri geliyordu? Kişi olarak hepsi şerefli Türk ordusunun seçme yiğitleriydiler. İyi dilekleri ve fedakârlıkları, ha deyince, her zaman ölüme seve seve atılışlarından belliydi. Ancak, sosyal bir konuda, bilinçlerine çıkaramadıkları politika dalgaları içine düşünce, kararsız küçük- burjuva eğilimleri, bir kısmını olsun, pek de neden yokken, fare deliği aramaya kendiliğinden itmişti.
         Ayrı ayrı her birine sorsanız, onların kendileri de neden öyle sindiklerini bilemezlerdi. "Ellerinde değildi" başka türlü davranmak. İçlerinden anlayamadıkları bir güç (sosyal yapılışları) hepsini farkına bile varmaksızın böylece yöneltivermişti. Buna, cesaret, kahramanlık ya da yurtseverlik ölçüleri vurulamazdı.
         İnsan, herşeyden önce sosyal hayvandı. Bu bakımdan politik davranış ve düşüncede, belirli bir sosyal sınıf açısından yola çıkmamak, yolu şaşırtmak ve şaşkına dönmek için en kestirme yoldu. Devrimcilerin pusulayı şaşırmalarının baş nedeni modern toplum politikasında, modern olmayan bir kalabalığın (küçük-burjuva yığınlarının) düşünce ve davranış eğiliminden sıyrılamamasıydı.
        Sınıf Pusulasızlık
         27 Mayıs'a, bu salt küçük-burjuva yaylımıyla girildi. Bir anda "yer yerinden oynadı". Baskın zafer getirince, hava cümbüş fişekleriyle donandı. Artık bu gidişi ejderhalar çıksa durduramazdı. Yalnız, küçük-burjuvazinin kendisi bal gibi durdurur, hatta tersine yüzgeri ettirebilirdi. Başkalarının onları vurmasına gerek yok, onlar kendi kendilerinin hakkından gelirlerdi. Burjuvazi için yapılacak tek iş azıcık beklemekti. Küçük-burjuvalar er geç, kararsızlıkları içinde birbirlerine düşecek, birbirlerini ele vereceklerdi.
         Sınıf pusulası bulunmayan küçük-burjuvazinin, sınıf pusulası bulunan büyük burjuvaziye alt oluşunu en açık seçik kanıtlayan belge, "14'ler" olayıdır. 27 Mayıs, dostun, düşmanın karşı duramadığı bir gerçeklik olmuştu. Finans-kapital örgütü DP, "müslimanım" diyemeden tuz buz olmuştu. "Kimdi o, milletin ruhu bile duymaksızın deli gömleği giydirilerek enterne ediliveren Cumhurbaşkanından polis kabadayısına dek 300 kişicik?" Finans-kapitalin "artık güdemiyorum" diyen son sözü.
         Şimdi ne yapılacaktı? İktidara gelmek değil, orada tutunabilmek için, finans-kapitalin 7 bin yıldır turşuya çevrilmiş Doğu küçük-burjuva yığınlarını esrarkeş durumuna soktuğunu unutmamak, yeni bir sosyal sınıfa, modern işçi sınıfımıza güvenerek, fırsat kollayan büyük burjuvaziyi geniş halk yığınlarından dışlamak gerekti.
         Türkiye'de fınans-kapitalin yaydığı afyonkeşlikten halkı uyaracak program ve tüzük 1954 yılından beri, teorik gerekçesi ve pratik davranışlarıyla hazırdı. Vatan Partisi, hemen yapılabilecek işi, 27 Mayıs'ın ertesinde MBK'ne birinci açık mektubuyla sundu.10 Temmuz'da geniş ikinci açık mektup ve gerekçe-program-tüzük ile önerilerini belirtti. MBK'nde "rezonans" görülmedi.
         Bugün "sosyalist" olduklarını savunan TİP ve Yön liderlerinin bile, sloganlarına dek kendilerine mal ettikleri Vatan Partisi ne karşı duydukları alerji ve güttükleri baltalanma göz önüne getirilirse, siyasetle ömründe uğraşmamış MBK yiğitlerinin duymazlıkları anlaşılmayacak şey değildir.
         Zafer, 27 Mayısçıları sarhoş etti. Politikanın sosyal sınıflara dayandığını,unutturdu. Basit devrim tekniğiyle, herşeyin yürüyebileceği sanıldı. Ahbaplık ve kişi güvenliğiyle her düğümün çözüleceğine inanıldı. Bu tutumun ne denli temelsiz, ve en ufak bir çöp kaçmasıyla tepesi gitiğini gölgedeki adamdan iyi anlatan olamaz.
        Komite Kurulurken
         Komite kurulurken durum şuydu:
         "İhtilalciler ve böyle olağanüstü olaylarda külah kapmasını becerebilen bazı fırsat düşkünleri, bir masa etrafında oturabilmektedirler. Bu türedilerden bir kısmı peşinen tasfıye edilir. Bazıları da sorumluluktan kaçar.. Komite teşvik edilinceye kadar bütün yetki ve ihtilalcilerin akibeti, Cemal Gürsel'in iki dudağının oynamasına bağlıdır. Aslında, ihtilale, yıllarca çalışmış bir komite önayak olmuştur, ama, Cemal Gürsel, pekala, ordunun yüksek rütbelilerinden bir konsey kurarak, duruma, bir anda, istediği ,şekilde hakim olabilirdi." "İhtilaciler kendi gelecek statülerinin derdine düşmüşlerdir... İhtilalcilerle harekete katılan bir takım kimselerin, birlikte ele geçirdikleri iktidarı paylaşmada herşeyden cvvel; kendi yetki ve şahıslarını garanti altına almayı esas kabul etmeleri kadar tabii bir davranış olamaz." (s. 5)
         MBK ilkeden önce kişileri garanti edince aslında nasıl seçildiklerini kimsenin bilmediğini D. Seyhan`ın da yazdığı kişiler karşı karşıya kaldılar. Aylar geçiyor, finans-kapital zaman ve insan kazanıyordu. Halk unutulmuştu. Ortada hâlâ, sağcısının "muasır medeniyet seviyesi" dediği, solcusunun "çağdaş uygarlık düzeyi" tilcikleriyle "öztürkçe"ye çevirdiği bir genel söz dolaşıyordu.
         "Bu iş için bilim otoriteleri görevlendirilmişti... Onlarda ciddi bir çalışma düzeyine giren pek yoktu... Komite üyeleriyle birlikte resim çektirmek ve basına demeç vermek pek hoşlarına gidiyordu... Komitecilerin çoğunda ise zafer sarhoşluğunun ağdalı sersemliği devam ediyordu. Koca bir iktidarı birkaç saat içerisinde devirebilen bir güce sahip olanların, ayrıntısı çokça problemlerin halline medar olacak ciddi bir planlama düzeni içine girmeyi kabul edecek manevi bir olgunluğa kavuşmamış olmalarını, belki tabii görmek lazımdı. Ama, aradan bir ay geçmiş, bolca laf etmekten başka hiçbir işe başlanmamıştı. Hâttâ yapılacak işlerin ne envanteri, ne önceliği tespit dahi edilmemişti." (s. 6)
        Ruhları Saran Panik
         İş "bolca laf"la kalsa ne iyi. Kimlerin niçin alındığı bilinmeyen komitede finans-kapital boş duracak değildi. Önce "demokratik" yönden "fikir ayrılıkları" çıkacaktı. "Ortada henüz belli fikirler ve bu fikirlcre göre ayrılmış grupmanlar bulunmamasına rağmen, yakın bir gelecekte hizipler kurmaya kadar' gidileceği çabuk anlaşıldı. "Bilhassa Ordu kademelerinde, Komiteyi kuranların kimliklerine karşı bir kıskançlık duygusu ve eleştirme isteği doğmaya başlamıştı."
         Küçük-burjuvazinin tükenmez şarabı "kıskançlık" işletilmeye başlamıştı. Gerisini kızıştırmak kolaydı. Çünkü: "Yüzyıllarca el sürülmemiş Türkiye problemleri... içinde geleceğin birçok kuşakları, kurtulamadıgı Taş devri koşullarında savaşmıya mahkum edilecekti." "İktidarı bir an evvel bırakarak, sırtlarının çekemiyeceği ağır sorumluluktan kuıtulmayı şahısları için tek emniyet garantisi olarak görüp kabullenenler, ard düşüncelerini ne kadar saklamıya çalışsalar, davranışlarıyla maksatlarını belli ediyorlardı." (s: 7) Bu, ruhlardaki panikti. Küçük-burjuvazi, finans- kapitalden kopmuş, ama oturaklı bir sosyal sınıfa bağlanamamıştı.
         Kendisini havada asılı kalmış duyuyordu. O sıra 2 milyon örgütlü işçi sınıfını göremediğine göre, nereye dayanacaktı? D. Seyhan açıkça yazıyor: "İhtilalcilerin hangi kuvvete dayanarak iktidarı devam ettirdikleri belli degildi." (s. 7) Sözde, şu farkediliyordu:
         "CHP'nin karşısında bulunan geniş halk kitlelerinin siyasi eğilimlerine yön verecek ve bu büyük halk kitlelerinde siyasi şuur yaratıp memleket hayrına bir mihrakta toparlayabilecek bir siyasi teşkilatlanma kaçınılmaz zorunluk olarak ortada duruyordu." (S.8) İş olarak ise, yapılan birinci öneri komitenin her davranışını baltalamaya başladığı açığa çıkan "sivil hükümet"i kontrol etmekte toplandı.
         Bunun için her bakanlığa ayrılan 5 kişilik komisyonda kimler bulunacaktı? "Resim çektirme, basına bildiri verme" dalgacılığıyla anayasa hazırlığını çıkmaza sokan "üniversite" -gençliği değil, onu frenleyen kodamanlığı- bir yana bırakılırsa, bakanlığı denetleyecek olan komisyona gene bakanlığın kendisiyle... büsbütün şaheser bir seçki olarak piyasa öne sürülüyordu:
         "Komisyonların personelini, Bakanlıkların, Üniversitenin ve sırasında Piyasanın tarafsızlık ve yetkililikle tanınmış şahısları teşkil etmelidir." (s.8) deniyordu.
        Binilen Dalı Kesiş Emniyeti
         Ondan sonra alınan bütün önlemler bütün milleti MBK'ne düşman etmek için özene bezene seçildiler. Hepsi bir yana, 27 Mayıs'ı iki "zinde kuvvet" yapmış sayılıyordu: Üniversite ile ordu. Çarçabuk, ordudaki kadro enflasyonu, en acıklı kayırmalarla tırpan atma biçimine sokuldu. Üniversitede kimin, neden atıldığı bilinmeyen tasfiye yapıldı. 27 Mayıs'ın ilk heyecanlı simgesi olan Beyazıt Meydanı bile atılan satırdan payını aldı, 7 yıldır çamur kusan bir yanardağ ağzına çevrildi.. Bırakalım halkı, milleti, 27 Mayıs kendi kendisini cezalandırıyordu.
         Bu işe finans-kapital, katıla katıla gülmediyse bile, saygısından değil, daha çevirecek nice dolapları bulunduğu için, kıs kıs güldü. Yönsüzlük, pusulasızlık son haddine varmıştı. Bütün ihtilal, silahlı kuvvetlerin eseriydi. MBK'ne silahlı kuvvetler de gocunmuştu! İktidar "kaba bir hırsız tutum"a dönmüştü. Devrimciler, en büyük zafer şarkıları söylenirken, kişi olarak yarınlarından korkuyorlardı. Hazır ellerinde dizginleri tutarken başvurulacak son önlem kişilerin emniyetini sağlama bağlamaktı: "İIk olarak yaptığım teklif bir Milli İstihbarat Teşkilatının kurulması luzumu olmuştur." (s.8)
         Bu nasıl oldu? Çok basit: "Komite bir Emniyet Grubu teşkil etmişti. Başkanlığına Kabibay'ı oturtmuşlardı. Yanına yardımcı olarak Karaman, Esin, Solmazer'i almıştı. Bu Emniyet Grubu, Komite namına. Türkiye'deki bütün aktif kuvvetleri kontrol ediyordu."... Komitenin reformları yapmadıkça gitmemesini isteyen albaylar grubu böylece kendisini "emniyete" almıştı.
         Finans-kapitale dayanan paşalar grubuysa, bir an önce tası tarağı toplatmak istiyordu. MBK'nin halk içindeki saygınlığını kırmak için yapabileceği her çareye başvurdu.
        Birbirini Yeme
         Birinin ötekisini temizlemesine sıra geldi. Onlar zaten kişi çatışmasındaydılar. "9 Temmuz çankaya toplantısında kurulmasına karar verilen 9 kişilik Komite Grubu, ikinci toplantısından sonra hiç bir zaman bir araya gelmedi: Sami Küçük böyle bir grubun kurulduğunu hemen komiteye açıkladı ve bu da yeni çekişmelere konu oldu... Komitenin mihrakını teşkil eden kişiler birbirlerini çekemiyorlardı... Sami Küçük, sınıf arkadaşı olmasına rağmen, Türkeş'e karşı... Sezai Okan ise Özdağ'ın demeçlerine içerlemekte... Halim Menteş, Napoli'den gelir gelmez Komite Komisyonlarında vazife almış ve o günden itibaren de; Havacı Komite üyeleriyle aynı fıkir ve yönde görülmüştü." (s. 13) .
         Bu çıkmazda hayır görmeyenlere göre "Komitede ihtilalin gayelerine aykırı çalışmaları görülen dört-beş kişinin memleket dışında mecburi ikamete gönderilmesi meseleyi kökünden temizleyecekti." (s. 13)
         Karar? İşte o güçtü. "Her gece, saat en az üçe kadar çoğu zaman Türkeşin odasında birbirimize giriyorduk." "Türkeş her an hazır... Kabibay, ihtilalin motoru, belkemigi, ve koordinatörü idi... İhtilale Madanoğlu'nu ve Küçük'ü o karıştırmıştı. Onların, kendisine, dolayısiyle yakın çevresine bir düşmanlık tertiplemesi, aklının ucundan geçmiyordu, hayal edemiyordu."
         Böyle içtendir küçük-burjuvazi. Ahbaplığa büyük değer verir. Bütün hesapları küçük psikoloji, içgüdü, ilham üzerine yapar. Çoban aşkı besler. Herkesi kendi gibi bilir ve çoğu da evindeki pazarı, çarşısına uymaz. D. Seyhan'ın deyimiyle:
         "Halbuki, ihtilalin, ortalığı kasıp kavuran ortamında kullanacak hesap makinası, piyasadan satın alınacak cinsten değildir."
         Çünkü piyasa, finans-kapital kurdunun ağzıdır. Ve o kurdun çoban aşkı yok, dini, imanı çıkardır. Çıkarına gelmeyen babası olsa ezer, ısıramayacağı eli, sonra koparmak için, şimdi öper.
        Finans - Kapital Alarm
         "Türkiye'deki bütün aktif kuvvetleri kontrol" eden ateşli albayların bütün planlarını bir anda altüst etmek için en entipüften bir kör rastlantı yetiverdi.
         "Açık belirteyim (diyor Gölgedeki Adam) hepimiz tam bir karar birliği içindeydik. Fakat, bu karar uygulandığı zaman, kimin memleket dışına gönderileceği ne tespit edilmiş, ne de bu konu tartışılmıştı. Hele Cemal Gürsel'in gerek mevkii, ve gerekse şahsı hakkında özel bir hükme varmak hiç kimsenin aklının ucundan dahi geçmemiştir." (s. 14)
         Demek, "sabahın üçlerine dek birbirlerine girmeleri" havanda su dövmekti. Bir yanda "karar birliği içinde" olmak, ötede kararın "kime uygulanacağını" "aklın ucundan" geçirmemek, küçük-burjuva kararsızlığını maskelemenin en tehlikeli kaygan zeminiydi. Finans-kapital delisine taş andınp, "gel beni ye" demekti.
         Finans-kapital, Gürsel Paşayı çoktan açmaza getirmişti. Bunu farketmeyen kudretli albayların, karanlık küçük-burjuva dehlizlerinde birbirlerini çarpmaları bekleniyordu: O zaman, Gürsel Paşa'ya "gidiyorsun ha!" demek belgesi ele geçecek ve bütün "fincancı katırları" kolayca ürkütülecekti. Nitekim, kararsızlığın ve iki uç arasında sallanışın alacakaranlığında beklenen yarı komik, yarı trajik karambol ansızın gelip çattı:
         "Bir gün Yurdakuler (27 Mayıs'ın Ankara-İstanbul bağını centilmence kollayan en samimi Albay), yakın arkadaşlarımızla konuştuğumuz bir yerin kapısından, benim alınan kararı uygulamakta gecikmemizi eleştiren bir konuşmamı, tesadüfen duymuş ve derhal soluğu Komitede alarak duyduklarını Genel Kurula getirmiş. Ortalık hemen kötüsüne karıştı. Aslında Yurdakuler'in bu telaşlı hareketi, benim şahsıma duyduğu bir iğbirardan doğmuyordu." (s. 14)
         Görüyoruz. Hep o karanlıkta esrarengiz çelik çomak oynamaktan hoşlanır temiz yürekli küçük-burjuva ikirciliği, kendi kendisinin dizbağlarını kesiyordu. Kimin ne yapacağı bilinmezse, herkes birbirinden kuşkulanacaktı. Ve bu ara, kimsenin kötü niyeti yokken, bütün küçük- burjuva eğilimleri birbirlerini dehşet içinde bırakarak "kötüsüne" karışacaktı.
         "O (Yurdakuler), bu konuyu, örneği ile ortaya getirerek, anlaşmazlıkların, Komitenin sonucunu nereye kadar götüreceğini delilleriyle ispatlamak istemiştir: Gayret tam tersine hizmet etti. Niyetimizin duyulması, fikir anlaşmazlığı içinde bulunduğumuz kişilere zamansız alarm işareti çekmek olmuştur.
         "Bu alarmı alanlar, hemen faaliyete koyuldular. Ordu birliklerinde yakın arkadaşları, kumandan olan Komite üyeleri bu sayın Kumandanlara hulus çakmıya başladılar. Birbirleriyle bu yönde yarışa koyuldular. Her fırsatta herkes ordu içerisindeydi. Kıta Komutanlarının isteklerini yerine getirmek için çalışmak, Komitenin tek gayreti haline geldi.
         Böylece, MBK, bir vuruşta tuzla buz edilen aynaya dönmüştü. Her parçası, başka insan yüzü gösteriyordu. Yuvasındaki örümcek gibi ağlarını germiş bekleyen finans-kapitalin işi, şimdi o "puzl" parçalarından, teker teker yararlanıp, "kudretli albayları" sinek avlar gibi avlamaktı. Bunu en çok albaylar sezip, külahını kurtaran kaptandır parolasına sarılmışlardı. "Kimse artık prensiplere (hangi prensiplere?) bağlı kalmayı aklına getiremiyordu." En büyük külah Gürsel Paşa'nın elindeydi. Bütün albaylar, namluları indirip, yeniden o külahın altında dizi kol nizamına girmişlerdi:
         "Umutlar, yine Gürsel'e yöneldi. Dizginleri bir toplasa diyorduk. Bekliyorduk. Bir düzenlese ortalığı diye herkes umudunu ona dikmişti. Paşa ise: Hep pasif, hep çekingen, hep babacan 'AGA'lık davranışlarıyla yetiniveriyordu."
         Küçük-burjuva (istediği denli "aydın" olsun), gene ezeli esnaf ve tevekkülcü köylü katlanışıyla gözlerini "Ağa"sına dikmişti. Gökten ne yağar ki, yer kabul etmezdi? Gökte nelerin geçtiği yere yağanlardan belliydi. İlk hamlede Ağa bir taşla iki kuş vurmuştu bile. Bunlar her şeye hazır "Türkeş" kuşu ile, "Ne duruyoruz" diyen Seyhan kuşu'ydu. Seyhan kuşu, çok doğal bir şeymiş gibi cepheden uzaklaştırılışını şöyle anlatıyor:
         "Roma kara ataşeliğine atandım. Amerika'da bulunan ailemi alıp Roma'ya nakletmek için memleketten geçici olarak ayrılmak zorunda kaldım. Türkeş'e veda etmek üzere uğradım. O da Başbakanlık müsteşarlığından ayrılmak üzereydi.. Türkeş'in müsteşarlıktan ayrılmak zorunda bırakılması bizim grubun ilk yenilgisiydi... Yanlış durum muhakemeleri yüzünden içine düştüğümüz tereddüt havası, bize ilk rauntta sıkı bir direkt çekiyor ve sersemliyorduk." (s. 14)
         Albaylar, bir vuruş yapacaklar. Kime? Bilmiyorlar. Yakalanıyorlar. Sürgün edilişlerini "Amerika'daki aileyi" getirmeye bağlıyorlar, en kritik günde küçük-burjuva bahanesi: "Viran olası hanede evlad'ü iyal var!". Yedikleri "sıkı direkt"in nereden geldiğini bilmezlikten geliyorlar. Onu cankurtaran simiti yapıyorlar... Küçük-burjuva tepkisi buydu: "vurdumduymaz". Oysa, "hep çekingen, hep babacan" Paşa-Aga, Ekim'de yaptığı vuruşu, daha Temmuz'da paşaların paşasıyla çoktan kararlaştırmıştı. Türkeş adlı Altay Zümrüt-Anka kuşuyla, Seyhan Hüma kuşu kafeslendikten sonra, öteki yırtıcı kuşlar torbada kekliktiler.
        MBK'nin Büyüklüğü
         MBK'nde kimse kimsenin kılına dokunmayacaktı. Anayasa derecesinde yeminli namus, şeref kararları alınmıştı. Kararı kim uygulayacaktı?... Bir, iki, ya da üç paşa. Siyaset paşaların "elinde" görünüyor. Paşalar kimin elinde?
         Görünüşte 1 numaralı Paşa, Cemal Gürsel. Ömründe hiyerarşiye itaat tan başkasını öğrenmemiş bulunan C. Gürsel, daha 1960 yazı başlarken siyasette bir süzeren (üst) arama sancısına tutulmuştur. Aradığıyla 6 Ağustos 1960 günü buluşmuştur. Hiyerarşi yasasınca İsmet Paşa, elbet Cemal Paşa'dan kat kat üsttür. Ve o gün MBK'nin; "kesin tarihte", beceremeyeceği politika alanından çekilip gitmesini emretmiştir.
         Bundan kimsenin haberi yok. Paşa damadı bir Bab'ı Ali sivilinin bilgisi, hâttâ suç ortaklığı var da, koskoca anlı şanlı, ihtilalci, ateşli asker 38 kişilik yasa üstü, insanüstü MBK'nden hemen hemen kimseciklerin haberi yok. "Böyle gecenin, hayır umulur mu seherinden?" Siyaset dışı ordunun hiyerarşisi böyle buyuruyor.
         2 ay 6 gün sonra, eski siyaset + hiyerarşi mekanizması kendiliğinden yürüyüşe geçiyor. Artık, şu "Silahlı Kuvvetler mukaddes topluluğunun" (Güventürk) "Mazisini asırlardan alan" (T. Turhan) kutsal hiyerarşisini tedirgin eden kendini bilmezlere hadleri bildirilmelidir. Kim bildirecek? Kimi isviçre saatleri gibi "hors consours" (yarışma dışı) paşaların paşasından buyruk almış 1 numaralı "ihtilal lideri" Cemal Gürsel "Aga"- Paşa.
         "12 Kasım 1960 Cumartesi günü öğle üzeri, Gürsel, Milli Savumıa Bakanlığı Müsteşarı odasında, Milli Savunma Bakanı ve Kuvvet Kumandanlarına (14)'leri paketlemek üzere verilmiş kararı açtığında, fikir tasvip görmüş ve hemen hemen eski tezi savunan, veya bu tasarrufun mahzurlarını mütalea etmek, hazırundan (orada bulunanlardan) hiçbirinin aklına gelmemişti. Esasen böyle olduğu için, Gürsel ancak yarım saat bu toplantıda bulunarak ayrılmış, kalan zevat işin teferruatını görüşmek üzere toplantılarına devam etmişlerdi. (s.18)
         Bunu kim yazıyor? Genelkurmay başkanının masasında kutsal hiyerarşinin zedelendiğini "görmenin bedbahdığına uğradık" diyen kahraman. Gerçi, Gürsel'in yarım saatini anca verdiği "Milli Savunma Bakanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Kumandanları" (hepsi topu 5 kişicik), MBK'nin görevlendirdiği memurlardı. İhtilal devletinin yeminli yapısını nasıl değiştirebilirlerdi? Bu isyan, o memurların görevlerine meşruluk veren anayasayı çiğnemeleri demekti.
         O yan "hiçbirinin aklına gelmemişti" diye şaşıyor mektupçu. Gelse şaşardık. Beş paşanın beşi de siyaset dışı + hiyerarşi kulu değil mi? Onlarca hiç karışmayacakları siyasete tek Gürsel karışıyor. "Hiyerarşi" dersen, hiçbir meşrutiyet padişahı, Gürsel'e verilen yetkilerden birini rüyasında görmemiş. Devlet başkanı o, hükümet başkanı o, MBK başkanı o, silahlı kuvvetler başkanı o. Allah yeryüzüne inse, ancak bunca yetkili olurdu. Beş paşacık ona itaat etmeyip kime etsin?
         Gürsel ise, üzerine bindiği MBK dalını kesmenin teorisini kendi "üst"ü İ. İnönü paşayla 66 gün önce altmış altıya bağlamış, pratik tek- niğini beş paşaya varmadan, başka iki paşayla kotarmış. Bunu T. Turhan yazıyor mektubunda:
         "Takdir edileceği üzere, bu teferruat (14'lerin nasıl kapana kıstınlacakları teferrruat) icraya müteallik hususların koordinasyonundan ileri geçmiyordu. çünkü, bu karar İçişleri Bakanı Kızıloğlu ve Ankara Komutanı (Madanoğlu) tarafından evvelden verilmiş ve teferruatı esasen planlanmıştı."
         Gitti, "bir top Amerikan beziyle" 14'ler "tahtalı köye" bile giderler.
        Silahlılık - Devrimcilik - Kardeşlik
         14'lerin "paketlendiği" "yorgan" gitti. "Kavga bitti" mi? Asıl o zaman, ortalık bütünü ile ilkesizliğin mahşer yerine döndü. En başta,14'leri paketleyenler, kendilerini bekleyen sepetlenmeyi görür gibi oldular.
         "13 Kasım operasyonundan sonra bir kısım Komite üyesi muallakta kaldıklarını hissetmişler, kendi emniyetlerini sağlamak için" (S. 18) davranmaya kalkmışlardır.
         Çünkü, o zamana dek perde ardında pusuya yatmış, devrimcileri adım adım birbirine takıştıran finans-kapital, eski yemleme oyununa girmiş, "bir tutam otla deveye hendek atlatma" yolunu tutmuştu. Hani o hazineyi tam takır 4 günlük parayla bırakan ve devletin parasını devrimcilerden saklayan fınans-kapital ajanları yok mu? Onlar kesenin ağzını açmışlardı.
         "Tabiidir ki, 27 Mayıs'tan sonra çıkan kanunlar Silahlı Kuvvetler mensuplarını maddeten kalkındırmış ve bir çok garanti ve kolaylıkları hizmetlerine amade kılmıştır. Bu gerçeği inkar gayri-mümkündür." (T. Turhan)
         Ancak rüşvetle kaç kişi satın alınabilirdi? Hele Horasan erleri gelenekli halk çocuklarının çoğunluk oldukları Türk ordusu, yalnız "bahşiş"le, aylıklı asker durumuna sokulabilir miydi? Madde alışverişini Menderes de giderayak denemişti. Şimdi "tatminsizlik manevi"ydi.
         "Silahlı Kuvvetler mensupları memlekete hizmet etmek yarışında ön planda olmak için vasatı müsait addediyorlardı... En önemlisi sayılabilecek diğer bir husus da, 27 Mayıs'ın o tarihe kadar arzulanan reformları getirmemiş olmasıdır denilebilir. Silahlı Kuvvetler mensupları 27 Mayıs'tan beklediklerini görememiş olmanın ıztırabı içindeydiler." (T. Turhan)
         MBK'nden halka yararlı iş beklerken onun kendi kendisini kökünden kazımaya girişmesi üzücüydü.14'leri "paketleme", çözüm getirmek şöyle dursun, kapılan devrimcilerin yüzüne kapamaktı.
         "Bu tasarruf 27 Mayıs'a gönül bağlamış olanları,14 Komite üyesinden daha çok müteessir etmişti."
         14'ler aranmıyordu.
         "MBK'ne bel bağlıyan idealistler muztaripti. Ondan beklediklerinin kuvveden fiile çıkmadığını görüyorlardı. (Partiler üstü) olamamıştı MBK... (Kardeşler arasındaki kavga) önlenmiş, fakat (Kardeşler arasındaki husumet) giderilememişti. Bilakis arttırılmıştı. Yaygın bir kanaat (14'ler kalsaydı, bunlar gerçekleşecekti) şeklinde tecelli etti." (T. Turhan)
         Genç subaylar böyle koyuyorlardı sorunu. Hz. Muhammed "İnnemel müslimüne İhve! " (Hiç kuşku yoktur ki, müslümanlar kardeştirler) dememiş miydi? Ezici çoğunluğu müslüman olan Türk ulusu büsbütün kardeşti. Kardeşlik neden bozuldu? Onlar kiremitlikte miyavlayan DP- CHP vb. politika mart kedilerini görüyorlardı. Kardeşliği bu partiler bozuyordu. Silahlı kuvvetler "partiler üstü" olmalıydılar.
         Olabilirler mi? Olmuşlardı. Silah, yasama, yürütme ellerindeydi. Neden Türkiye bir kardeşlik ülkesi olmamış, beterleşiyordu? Çünkü CHP'nin tek parti pekliği 27 yıl ekonomimizi tekelci vurgunda dondurmuş, o peklikten kurtuluş umudu ile tututan DP'ci çok parti, ülkeyi yetmiş yedi buçuk emperyalist çıkarına allak bullak etmişti. Tefeci-bezirgan sermayenin 27 yıl köye yasak ettiği traktör, finans-kapital eliyle köye girince sosyal sınıf bölümlenme ve çatışmalarını azdırmıştı. 20. yüzyıl ortasında kapitalizm yolundan kalkınma, kardeşi kardeşe düşürmekten başka sonuç getirmezdi.
         Şimdi kardeşlik mi isteniyor? Kapitalizm şerrinin yarattığı bir hayır vardır. Türkiye'de hızla yeni insan ilişkileri ve işçi sınıfı doğmuştu. Gittikçe büyüyor, örgütleniyor, bilinçleniyordu. Böyle gelişen bir milyonluk üretici güçler ordusu hesaba katılmadıkça, hiçbir devrim tutunamaz, hiçbir "reform" gerçek değer kazanamazdı. İşçi sınıfının gerçekleştireceği kardeşlik sosyalizm adını alıyordu. İşçi sınıfı ne kendisini, ne başkasını sömürtmek istemediği için, toplumumuzun eksiksiz kardeşlik özlemini kayıtsız şartsız gerçekleştirebilecek biricik sosyal sınıftı.
         Küçük-burjuvazi hem antika yığındır, hem ölürken bile gözü sömürü çöplüğünde kalan horozdur.
        Silahlı Kuvvetlerin Parçalanışı
         1960 yılı, silahlı kuvvetlerimizden, katıksız kardeşliğin tükenmez özgücü olan işçi sınıfını görmesi beklenemezdi. O yalnız kendi silah gücüne güveniyordu. Özlediği kardeşlik için de elden bir "birlik" daha yaratmaya girişti. "Milli Birlik Komitesi" ölmüştü. Yaşasın "Silahlı Kuvvetler Birliği".
         Onu kimler kuracaktı? Onu, devrimci subaylardan iyi kim anlatabilir? Rahmetli Talat Aydemir, 21 Mayıs savunmasına şöyle başladı:
         "MBK'in geçici Anayasası bizzat yapanlar tarafından çiğnenmişti. İşte bu hadise Silahlı kuvvetler içerisinde çok yıkıcı bir reaksiyon yarattı."
         Böylece ne oldu? 27 Mayıs Devrimi ile silahlı kuvvetler milleti kardeş kavgasından kurtarmak istemişti. Bu kez 14'ler ve MBK intihar edince orduyu kardeş kavgasından kurtarmak günün parolası yapıldı. "Çok yıkıcı tepki"yi kimler göğüsleyecekti? MBK içinde kalanlar ikiye bölünmüşlerdi. MBK dışında olanlar da, içlerinde ayrı ayrı parçalar olarak gene ikiye bölünmüşlerdi. 4 bölük birbirlerine zıt, içlerinde pek çok çelişikti.
         1- MBK'nde kalanların bir bölüğü başının çaresine bakıyordu. "23 Komite üyesinin bir kısmı, bilhassa havacılar kanadı, kendilerini emniyette hissetmemişlerdir. Karşılıklı ve gizli çekişmeler arasında kendilerine elinde kuvvet bulunduran ihtilalciler arasından müttefık aramışlardır. Bunu da bulmakta güçlüğe uğramamışlardır. Çünkü, Madanoğlu ve yanındakiler, 14'leri tasfıye ettikten sonra, iktidarı kayıtsız şartsız kullanma yoluna sapmışlar, Komitenin gerisine pek aldırış etmez olmuşlardı." (s.19)
         T. Aydemir savunmasında bu olayı şöyle belirtir:
         "(14)ler yurt dışına sürüldükten sonra geri kalan 23 Komite üyesi, grup grup ordu içinde aşiret reisi gibi taraftar toplamıya başladılar."
         2- MBK'nde kalanların öbür bölüğü kendisini kendisine yeterli buluyordu: MBK'nden başka her birliğe karşıydı: "Silahlı Kuvvetler Birliğine elinde Kuvvet bulunduran MBK üyelerinin girmemeleri ve bu teşekkülün devam üzere karşısında bulunmaları" (T. Turhan)
         Böylece, MBK içinde kalanlar iki büyük gruba parçalanmışlardı. MBK dışında olanlar da gene iki büyük gruba parçalanmışlardı.
         3-14'ler ya da onlardan görünenler: T. Aydemir, savunmasında,14'leri karşısında görüyor. Çünkü 14'ler de, onları atan 23'ler gibi, Aydemir'i devrim sırasında saf dışı bırakmışlardır. Ama,14'lere arka çıkanlar bulunduğunu ve örgütlenmeye çalıştıklarını, onlara karşı çıkmak için neden yapmıştır: "Ayrıca (l4)lerin mağdur olduklarına inananlar da ordu içinde bir teşkilat kurmıya kalktılar." (T. Aydemir, Savunma)
         Bunlar Turhan'a göre idealistler olmalıdırlar.14'leri değil "reform"ları isterler.
         4- Bu iki zıt kutup karşısında önce bir yığın gibi görünen "eski ihtilalciler" duruyor: "Bu hal (14'leri tasfiye edenlerin zılgıdı), kuvveti elinde bulunduran eski ihtalalcileri de tedirgin etmiye başlamıştır. Komitenin bir kısmı ile müşterek hareket, kendi istikballerinin garantisi bakımından uygun görünmüştür." (s.19)
         Ancak, bu sonuncu yığın, bir bütün değil, tam bir Babil kulesidir. Başlıca: a) Ankara grubu, b) İstanbul grubu diye ayrılan, sonra birleşmeye çalışan, en sonunda darmadağın olan derlenmeler sayılıyor. Ama, öyle şehir adıyla bir araya konulamazlar. Ancak, kaç kişiyseler, o kadar eğilim ve akımı temsil ederler. Her grup, T. Aydemir in dediği gibi, birer "aşiret reisi" çevresinde, zaman zaman toplanıp dağılan kaynaşmalardır.
         Bunları kişi adıyla nitelemek olasıdır a) T. Aydemir grubu: Kara Kuvvetleri; b) H. Menteş grubu: Hava Kuvvetleri; c) F. Güventürk grubu: Konspirasyon için konspiratörler.
         Silahlı kuvvetler için "birlik" sözcüğü son kerteye dek "birliksizlik" gerçeğinin tersine deyimlendirilmesi oluyordu.
        Cuntaların Özeti
         Üç albaylar cuntası, daha söylenirken "bir" değil, "üç"tüler. Başka türlü olamazdı. Çünkü hepsi halk çocuklarıydılar. Halkımızın ağır basan sosyal yapısı köylü-esnaf-aydın denilen en az üç kümeli ve Batıda küçük- burjuvazi adı verilen yaygın tabakadan kaynak alıyordu.
         Bu küçük mülk düşkünü muazzam kalabalığımız "küçük" oluşu ile alt tabakalara ve işçi sınıfına yatkındı, "mülk" özlemiyle üst sınıflara ve finans-kapital zümresine tutkundu. Aşil'in topuğu hiyerarşiyse, topuktan girecek okun zehiri durduracağı yürek, rütbe-mülk eğilimiydi.
         Topukta açılacak her yara, yıldırım çabukluğuyla kalbe giden büyüklük yolunu bulmamazlık edemezdi. Nice yoksul çocuğu küçük aydın, o yoldan akılları durduran çabuklukla büyük, ulu, evliya, peygamber, hâttâ tanrı olmuştu.
         İnönü devletluları ekseninde dönen üç paşa uzun denemeleriyle bu madeni işletmek için yaratılmış üç varyant oldu. Küçük mülklü geniş tâbakanın içinde sanki İsmet Paşa aydın, Sunay Paşa esnaf, Gürsel Paşa köylü yığınlarımızın eğiliminde işbölümü yaptılar.
         Üç albay cuntalarında, ufak bir ayarlama ile, Menteş grubu aydın, Seyhan grubu esnaf, Aydemir grubu köylü eğilimli sayılabilirlerdi.
         İsmet Paşa, silahlı kuvvetler içinde en parlak ve bol gelirli aydın durumunda olan havacılar grubunu Menteş ile gereken yöne kolayca çekti. Sunay Paşa cuntaların içine ustaca girip başa geçti, Dündar Seyhan grubunu aktif hizmetten pasif istihbarata çekerek tecrit etti.
         27 Mayıs'ın sezdiği reformlar mı yapılacaktı?.. İki şartla: 1- Dört Silahlı Kuvvetin (Kara, Deniz, Hava, Jandarma) katılması ile; 2- Hiyerarşi kuralı bozulmaksızın...
         Genç subaylar Silahlı Kuvvetler Birliği biçiminde, çok demokratik bir toplantıdaydılar. İsmet ve Sunay Paşalarla fotoğraflar çekildi. AP'nin seçim zaferi üzerine meclisi dağıtma kararı çoğunlukla alınınca iş değişti. Hareketin tekerine önce birinci şart sokuldu. Menteş grubu karma hükümet denenmelidir diye çekildi. Devrim masasının havacılar ayağı koptu.
         14'ler yoklandı. Seyhan-Aydemir (esnaf köylü) eğilimi direnince ellerinden ikinci şart çekildi. Genelkurmay başkanı Sunay Paşa, "ben yokum" dedi. Genç subaylar cuntasının başsız ve havada asılı kalması, devrim arabasının ikinci tekerine çomak soktu. Esnaf eğilimli D. Seyhan grubu da, o dramatik "alarm" gecesinde tapayı attı.
         Gönderilmiş olduğu besbelli bir havacı subay Aydemir'e havacıların isyana hazır oldukları haberini getirdi. 21 Mayıs olayını zorla kışkırttı. Bu provokasyona rağmen; Harbiyelilerin beklenmeyen hava saldırısına uğrayınca panik yapmalarına karşın son küçük-burjuva zaafı, ihtilalcilere finans-kapitalin acımaksızın sinsi sinsi hazırladığı öldürücü oyunu oynadı.
        Cunta Kuruluşu ve Prensipsizliği
         T. Turhan'a göre:
         "Talat Aydemir, Halim Menteş, Selçuk Atakan, Silahlı Kuvvetler Birliği'nin nüvesini teşkil eden Cuntanın kurucuları arasında sayılmalıdırlar. Bunlardan sonra: Nuri Hazer, Necati Ünsalan, Şükrü İlkin vs. sayılabilir."
         Grupların ilişkileri tam küçük-burjuva "aile münasebetleri" ya da "hısım akraba", "eş dost" deyimleriyle çeşitlenen "ahbap çavuş meclisleri" (coterie) örneğine uyar.
         "28. Tümen Kumandanı Nuri Hazer, Emanullah Çelebi ve Menteş'in yakın akraba olmaları, Ankara'da yegane kuvvet olan 28'inci Tümenden azami ölçüde faydalanmayı mümkün kıldı.
         "Halim Menteş'in Hava Kuvvetleri Kumandanını ikna ederek teşkilatın emin ve sür'atli kuryeler aracılığı ile yapılmasına geniş ölçüde hizmet etmesi."
         "Harbokulu Kumandanı Talat Aydemir in aynı safta bulunması, müteakip iştirakçilerin katılmalarını kolaylaştırdı." (T. Turhan)
         Böylece teyellenen Ankara Cuntası ne yaptı? Türkiye "iki payitahtlı"ydı. İstanbul ve Ankara "baş"larını elinde tutan, geri kalan Türkiye "gövde"sini sürüklerdi. Bu basit kural, yalın asker mantığından kaçamazdı. Aydemir-Menteş'le Ankara "torbada keklik" olunca, İstanbul'a sıra geldi. Orada "kuvvet" her ne olursa olsun konspirasyon tiryakisi bir paşanın elindeydi: Güventürk!
         "Ankara'da Aydemir, Ünsalan, Atakan, Hazer ve diğerleriyle 'Silahlı Kuvvetler Birliği'ni kurmada antant kalan Halim Menteş ve Komite üyeleri, İstanbul'da en uygun kumandan olarak Güventürk'ü gözlerine kestirmişler (a.b.ç.) ve ona başvurmuşlardır. Güventürk'ün karakterini iyi bilen Menteş için bu, gayet akıllıca bir kapı çalış olmuştur. Paşanın, gizli teşkilat kurmıya ve teşkilat içerisinde lokomotif olmıya dayanamıyacağı bir eğilimi vardır. Menteş, Paşanın bu niteliğini çok iyi kullanmış ve onun aracılığı ile 1 inci Ordu bölgesindeki kumandanları da, aynı isimli teşkilat altında toplamıya muvaffak olmuştur.
         "Pek kısa bir zaman sonra, İstanbul ve Ankara'da kurulan bu iki ayrı teşkilat birleştirilmiş ve ucu Genelkurmay Başkanınına kadar uzatılarak zincir tamamlanmıştır" (s. 19)
         Burada herhangi bir ilke yok, delikanlının hoşuna giden kızı "gözüne kestirmesi" gibi yöntemler var. Amaç? "Türkiye'de iktidarın bir elden başka bir ele kayma"sı. Niçin? Çünkü "Silahlı Kuvvetlerde.. çeşitli fikir akımlarına katılmış olanların, çeşitli zümrelerce siyasi istismar vasıtası yapılmasını önleme hareketi, elbette atılmış olumlu bir adım" imiş!
         Silahsız bir devlet içinde bir silahlı devlet "zinciri" kuruluyor. Diyarşi (çifte iktidar) sivil-asker ikiliği kuruyor. Tek ilke, "siyasete alet edilmemek", Hangi siyaset? Belli değil, "çeşitli fikir-çeşitli zümre". Ordu siyasetin değilse neyin aletidir? Kimse bilmez ve sormaz. Yeniçeri Gülbankı: "Nice başlar kesilir bu meydanda: soran bulunmaz!"
         Bu gerçeği anlamayışın en son kurbanı olan rahmeti Albay Aydemir, 21 Mayıs davasında, savunurken, şöyle diyordu:
         "Artık Ordu, muhtelif fıkir cereyanlarına göre muhtelif zümrelere hizmet için siyasetin içerisinde bocalamıya başlamıştı." (s.19)
        Cunta İşleyişi
         Böyle kurulan bir cuntanın nasıl işleyeceği bellidir. Bunu bize en ilginç biçimiyle 6 Ağustos 1961 olayı gösterir. Finans-kapital politikası, o küçük-burjuva "kazan kaldırışı"nı bastırmak için, sorumlu yerlere getirdiği paşalarla temizleme hareketine geçti.
         "İktidarın fiilen sahibi olduklarını iddia edenler kurulmuş bu teşkilatı dağıtmak ve ileri gelenlerini tasfıye etmek yollarını araştırmaya başlamışlardır. (s.19)
         "Bir Cumartesi günü Korgeneral Cemal Madanoğlu, zamanın Kara Kuvvetleri Kumandanı Celal Alkoç, Milli Müdafaa Vekili Orgeneral Muzaffer Alankuş ile birlikte, Türk Silahlı Kuvvetleri Birliği teşkilatını tasfiye etmek tçin emeklilik listesini hazırlamışlardı." (Talat Aydemir, Savunma)
         İlk vuruş, hava gücünden başladı. "O zaman liderlik yapan Hava Kuvvetleri Kumandanı İrfan Tansel'i emekli etmek için Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay'a teklif ettiler." (T. Aydemir)
         Bu, deliye taş andırmak mıydı? Yoksa, silahlıları birbirine düşürme oyunu muydu? 6 Ağustos günü Güventürk'ün "SKB arkadaşlarına yazdığı mektup" ilginçtir:
         "Silahlı Kuvvetler mukaddes topluluğunun elbette birdenbire meydana gelmediği hepimizce malumdur. Milli Birlik Komitesi'nin infısah etmesiyle memlekette 3-5 kişilik bir diktatorya kurulması ihtimali müvacehesinde her türlü maddi mevkileri ve ihtirasları bir tarafa atarak ve benim odamda yazılan anda el basarak kendimizi milletimize feda ettiğimizi bildirdik ve bu ahdin etrafında üzüm salkımı gibi toplandık, kuvvetlendik ve idealist Erkanı Harbiye Reisimizin etrafını çelik bir ağ gibi sardık. Kuvvetimizin ilk tezahürü de göz bebeğimiz Hava Kuvvetleri Kumandanı Korgeneral İrfan Tansel'in uğradığı haksız muamelenin tashihinde oldu." (F. Güventürk)
         Bütün "güvenç" henüz "odamda", "feda", "üzüm salkımı"nın genelkurmay başkanı Cevdet Sunay elinde bulunuşuna dayanıyordu."Genelkurmay başkanı (Tansel'in temizlenmesini sözde) kabul etmedi. Fakat Washington daimi üyeliğine tayininin çıkmasına mani olamadı." (T. Aydemir)
         Ve İ. Tansel l. Washington dönüşünde 1. Nolu statükocu kesilecekti.
         Masum çocuklarla böyle oynanılıyordu. Onlara sahne, heyecan, ahd, yemin yetiyordu. Şu dramatik çıkışlara bakın: "Proudhon".
         "Sizlere hitap edecek olan son sözlerim olduğu için ve yarının da tarihine mal olacağı için açıkça yazıyorum. Mucip (Ataklı), Şükran (Özkaya), Çelebi (Emanullah) ve Halim Menteş benim odama gelip:
         "Gürsel Paşa bizi feshedecek, dediği anda masanın gözünden tabancamı çıkarıp, elimi üzerine koyup:
         "Şerefım üzerine yemin ederim ki, tek tabanca kalsam yine silahla mukavemet ederim, dediğimi onlar hatırlarlar. Arkasından derhal Emin Arat'ı çağırdım ve onunla ilk konuşmayı yaptım. Bu heyetin Ordu Kumandanına (Cemal Tural) çıkmalarını kararlaştırdık. Ve onlar gidip konuşacaklar, ben yarıda iltihak edecek idim. Ertesi günü Ordu Kumandanının yanına tayin edilen randevu saatinde gittiğim zaman, hiçbirisi mevzuu açmıya cesaret edememiş (a.b.ç.) idi. Mevzuu ele alarak derhal ortaya attım ve Ordu Kumandanım (Cemal Tural!) da bu fıkirde olduğunu bize izah etti.
         "Bir gece, mahdut bazı arkadaşlarla benim odada toplandık ve yeminin sureti yapıldı. Faruk Gürler Paşamız tarafından tashih edildi. Bu konunun da Faruk Paşamıza nasıl açıldığını kendileri iyi bilirler. Ve idealist ağabeyimin bu işe el atıp o gün, bugün ne kadar büyük bir tevazu içerisinde bize başkanlık ettiğini de hepimiz biliriz." (Güventürk)
         Sen, ben, bizim oğlan. Benim oda, senin oda. Tabanca, antlaşma. "Şeref üzerine yemin"... "Son söz... Tarihe mal olacak.." Hep "Paşa (C. Gürsel) bizi feshedecek". "Aman Paşaya (C. Tural) çık". Derken "cesaret" tükenmiş. Paşa (F. Gürler) "bu işe el atıp.. bize başkanlık et."
         "Buna muvazi olarak" canım kadar sevdiğim Talat (Aydemir), Nuri Hazer ve Ankara grubu aynı düşünce etrafında toplanmışlardı. İş sür'atle genişledi.. 61 inci Tûmen karargahında vaki büyük toplantımızdaki konuşmalarımızı, ondan sonra daimi kurula seçilmeyi müteakip Ordu Kumandanı ile vaki 4.5 saatlik görüşmeyi ve müteakip bütün hadisleri yaşıyan bütün arkadaşlarım bilmektedir." (Güventürk: Mektup, 6 Ağustos 1961)
         Bu satırları yazanın Talat Aydemir asılırken, canını daha fazla sevdiği görülecektir. Ve genelkurmay başkanı Cevdet Sunay Paşa, Gürsel Paşa yerine cumhurbaşkanı olurken, yazarın 4.5 saat görüştüğü ordu kumandanı, genelkurmay başkanı olacaktır. Çünkü, Güventürk'ün tam yukarıdaki mektubunu kağıda döktüğü gün, İ. İnönü Paşa ile C. Gürsel Paşa, Heybeliada'da 27 Mayıs'ın başını bağlamışlardı.
        27 Mayıs Mirasının Reddi
         Aslında bütün o heyecanlı filmler niye oynanıyordu? Onu yalnız gizli rejisör finans-kapital hazretleri biliyordu. Aktörler, kendilerine pay edilmiş mutlu, mutsuz oyunları başarı ya da başarısızlık ile oynuyorlardı. 27 Mayıs'a özenen mutsuz 21 Mayıs'ın "baş" kahramanı Talat Aydemir, kurban kesilirken bile şöyle savunuyordu:
         "İşte bu durum karşısında kendimi vazifeli hissetim. Ankara'daki yakın arkadaşlarımla bir fıkir etrafında toplanarak Ordu içinde parçalanmıya meydan vermemek, yavaş yavaş Ordu'yu MBK üyelerinin elinden kurtarmak için Silahlı Kuvvetler Birliği adı altında bir teşkilat kurmaya başladık."
         Demek "fikir" denilen şey, orduyu parçalamamak, ordu devrimciliğini temsil ederken, üç beş paşaca kuşa çevrilen 27 Mayıs ruhunun inmeli bedeni MBK'ne coup de grace (son "lütuf vuruşu")nu indirmekti... Acep, yanlış mı? Sözü yapılan işe bırakalım. Heybeli'de Gürsel'le İnönü Paşaların buluşmasından tam 11 ay sonrası, 6 Haziran 1961'di.
         Tasfiye haberi genelkurmay ikinci başkanı korgeneral Muhittin Onur'dan alınınca: "Ankara'daki Kuvvet Kumandanları birbirimizi alarma geçirdik." "Örf İdare Kumandanı Madanoğlu, Muhafız Alay Komutanı Osman Köksal'dan başka kendisine yardımcı bir tek kıt'a kumandanı bulamamıştı." Sunay "İstanbul'dan uçakla acele geldi... Tarihi bir gün yaşandı. Arkadaşlar namına ben konuştum." (T: Aydemir, Savunma)
         Arada gene hiç tınılmayan bir "sıvış" oluyor. Yazılı karar, tasfiyenin muhbiri eliyle akşam Sunay'a iletiliyor, "Sabahleyin yerine ulaşmadığını gördük" deniyor. Belli ki yerine gitmiş. Finans-kapitalin eline geçmiş ve zaman kazanılmış. Babacanlar aldırmayıp, şimdiki genelkurmay başkanı (o zaman Kara Kuvvetleri Kurmaybaşkanı Tümgeneral) "Memduh Tağmaç ve M.M.V. Müsteşarı Tuğgeneral Nüshet Bulca ile aynı ültimatomu" genelkurmaya dayıyorlar.
         Bu tuhaf uygulamadan çok, dayatılan "ültimatom" önemlidir. 6 maddeden birincisi, Tansel'i "Hava Kuvvetleri Kumandanlığına iade" ediyor. 2: madde: M. Alankuş (M.M.V.) ile C. Alkoç'u (K.K.K) ve 2. Ordu K. Korg. Şefik İlter ile Deniz Kuvvetleri Kumandanı Kora. Zeki Özek'i "emekliye sevk" ediyor. İlter'le MBK'ne, Özek'le Kara Kuvvetlerine karşı Deniz Kuvvetleri çıkarılıyor.
         Ondan sonra, 3. madde: "Hava Kuvvetlerinde bizim harekatımıza karşı duranlar.. tanzim edilecek listeye göre emekliye sevkedilecek" diye Havacılar' da Karacılara karşı çıkartılıyor.
         İlerideki bütün kıpırdanmalar gibi, Aydemir'in 21 Mayıs darbesi de hep o havacıların -hatta önce birlikmiş gibi görünerek kışkırtıkları- yumruklarıyla bozguna uğratılacaktır.
         Geri kalan 4., 5. ve 6. maddelerin üçü de hep MBK'ni tuz etmenin "ültimatom"udur. Aynen:
         "4- Korgeneral C. Madanoğlu Örfı İdare Kumandanlığından, Albay O. Köksal Muhafız Alay Komutanlığından alınacak, MBK'deki eski vazifelerine dönecekler."
         "5- Orduda yapılacak tayin, terfi ve tasfıyelere MBK üyeleri karışmıyacak."
         Bu iki madde MBK'nin her gerçek güçten bıçakla kesilip ayrılmasıdır (tecrit).
         "6- MBK üyelerinden hiçbirisi bundan sonra MBK'nden tasfiye edilmiyecek ve istifaya zorlanmıyacaktır."
         Yani, erkekliği çıkarılmış MBK, içinden herhangi bir canlılık çıkmaması için, bütünüyle mumyalanıp zararsız hale getirilerek rafta saklanacaktır.
         D. Seyhan diyor ki: "Olay Türkiye'deki ihtilal zincirine yeni bir halkanın eklenmesidir. 27 Mayıs ihtilalini yapan Türk Silahlı Kuvvetleri, ihtilalin ve iktidarın gerçek sahibi olarak kendi malına el koymuş görünmektedir." (s.19)
         Öyle mi? Sonuç ortada. Ordu siyaseti "politika cambazlarına" (fınans- kapitale) bırakmış. Ordu otomatik hiyerarşiyle, bütün dengesini bir tek kişi tepesi üzerine oturtmuş. İyi kötü ordunun malı MBK'ne birinci "14'ler operasyonu" takma bir kalp dikmiş, ikinci "6 Haziran operasyonu" kalbin kaç saat işleyeceğini belirten ölüm kronometresini takmış.
         Bu ordu nasıl, hangi "malına sahip" çıkabilirdi? 6 Haziranda ordu "mirasın reddini" yapmıştı. Kendi 27 Mayıs'ını kendi eliyle fosilleştiriyordu. Türk ulusunu bir avuç sadakaya satmış en köpoğlu (fınans-kapital + tefeci-bezirgan) DP'yi, mezarından AP biçiminde hortlatmakla, 27 Mayıs'ı ana babası bilinmeyen, köşe başında bulunmuş bir aşk çocuğu gibi, Amerikan üstlerine teslim ediyordu.
        Devrimci Kararsız - Karşı-devrimci Kararlı
         Yurt dışındaki: "14'ler, Ordu içinde azımsanmıyacak bir kitlenin desteğine mazhardır." (s. 23). Ama: "Havacılardan bir kısmı: Fevzi Arsın, Komite'den Haydar Tunçkanat en katıları olmak üzere, (14)lerle kat'i surette bir işbirliğine yanaşmıyorlardı." "Mucip Ataklı ve Halim Menteş... İleride ancak (14)lerin bir kısmı ile" (s. 23) işbirliği yapılabilir fikrindeler.
         14'lerin kendilerine gelince.. 22 Eylül'de Bern'de:
         "Dündar Taşer'in evinde 3 gün geceli gündüzlü devam eden toplantılarda... teşkilat haline gelmeleri sorunu tekrar ortaya atıldı... Evvelden beri devam edegelen ve bir teşkilat haline gelmelerine engel olan liderlik meselesi (Türkeş mi olacak. Kabibay mı?) yüzünden, 14'lerin bir teşkilat haline gelme ümitlerini bir hayli sarsarak toplantı dağılmıştı." (s. 24)
         Ya SKB? "Ankara'da, siyasi ortam hepten karma karışık olduğu günler yaşanıyordu." (s. 24) Müdahaleciler çoğunluktu. Meclis'i toplanmadan dağıtacaklardı. "Güdümcüler", Meclis'in kuracağı hükümeti dışarıdan güdeceklerdi. Gittikçe azalıyorlardı.
         Devrimci cephe böyle en sallantılı küçük-burjuva kişisel dağınıklık içinde bocalarken finans-kapital, yedek gücü taşra tefeci-bezirgan sınıfını kuyruğuna takıp iktidarı tekeline geçirmek için herşeyi yapıyordu.14'ler içinde hâlâ "lider" yapılmak istenen Türkeş'in desteklediği "DP"nin varisi AP": "27 Mayısçılara kin ve intikam gazabı içinde", "Gözlerimin içine bakın, ne dediğimi anlarsınız gibi sloganlarla elin 3 parmağı aşağı doğru tutularak sehpa işareti " (S. 24) veriliyordu.
         Paşa statükosu çoktan tutunmuştu. 6 Ağustos 1961 günü Heybeli'de ihtilalin lideri C. Gürsel Paşa, 30 Ağustos 1961 günü Zafer Bayramında silahlı kuvvetlerin lideri C. Sunay Paşa kafese konmuştu.
         "30 Ağustos 1961... Protokola dahil zevat, Kurmay Başkanını tebrik etmişlerdi. Bu vesile ile CHP Genel Başkanı ile Orgeneral Sunay arasında hususi bir görüşmeden sonra, Sunay'ın görüşünde tam bir değişme olduğu bilinmektedir." ("Rahmetli Avni Doğan" yazısı, Gölgedeki Adam, s.26)
         Nitekim, kesin seçim sonucunun ertesi günü, İstihbarat Başkanı Tuğgeneral Refik Kurttekin'in odasında Jandarma Genel Kumandanı Tuğgeneral Abdurrahman Doruk "Durumun yürüyebilmesi için tek hal tarzı" olarak şu iki "Şartı yazıverdi": "1- Cemal Gürsel Cumhurbaşkanı olacak; 2- İsmet Paşa Başbakan olacak.
         "Bana ve benim gibi düşünen SKB'nin çoğunluğuna göre bu hal tarzı, uygulanması tasavvur edilenlerin en kötüsü idi."
         Bu plan üzerinde roller paylaşılıyor.14'leri Genelkurmay Başkanı Sunay tehdit ediyor (eski Türkçe yazısıyla talimat):
         "1- Badema kat'iyyen siyasi hayatta bulunmıyacaklar.
         "2- Ordu personeline her ne şekilde olursa olsun siyasi bir telkinde bulunmıyacaklar.
         "3- Kat'iyyen toplantı yapmıyacaklar.
         "Bu hususlara riayet ettikleri takdirde kendilerini her zaman onore edeceğimi, aksi takdirde kendileriyle hiçbir suretle ilgilenmiyeceğim gibi, aksi hareketlerinin hesabını da soracağımı bilmeleri gerekir."
         İşte 27 Mayıs sabahı, "vasıtalarına el konulduğu" için "evlerinden karargaha kadar yürüyerek gelmiş", "haberdar edilmemelerine karşı anlayış göstermiş" (s. 2) olan Sunay, iktidara çıkıp öğüdü alınca böyle zılgıt vuruyordu.
         14`leri ihtilal başkanı Gürsel her zamanki "babacan"lığıyla okşuyor:
         "Kadri Kaplan ve M. Yurdakuler'in gayretleriyle Gürsel'in ağzından 14 üyenin vatanperver olduğu, demokratik nizamı korumıya kararlı bulundukları, aradaki ihtilafın metod farkından ileri geldiği" "deklarasyon" yapılıyordu. (s. 25)
        Dost Vücuda Düşman Baş
         21 Ekim 1961 günü saat 14.30 Harp Akademisi'nde İstanbul SKB 11 general (içlerindc R. Tulga ve C. Tural korgeneral, 2 tümgeneral,1 tümamiral, 3 tuğgeneral, 3 tuğamiral), 28 albay (3 deniz, 2 hava,1 topçu,1 istihbarat olmak üzre hepsi kurmay) ve 1 tek tanecik de kurmay yüzbaşı! ittifakı şu kararı alıyor:
         "A- Türk Silahlı Kuvvetleri 15 Ekim 1961 günü yapılmış olan seçimden sonra gelecek yeni Türkiye Büyük Millet Meclisi fiilen toplanmadan evvel duruma müdahale edecektir.
         "B- İhtilali milletin hakiki ve ehliyetli mümessillerine tevdi edecektir.
         "C- Bütün Siyasi Partiler faaliyetten menedilecek, Seçim neticeleri ile Milli Birlik Komitesi feshedilecektir.
         "D- Bu kararın tatbiki 25 Ekim 1961'den sonraki bir güne tehir edilemiyecektir."
         Burada ilgi çeken şey artık MBK'ni dolduran albaydan küçük rütbeli kimseciklerin "protokola" sokulmamasıdır. Millet Meclisi yerine "milletin hakiki mümessili" kim? Belli değil. Yalnız arada MBK yokediliyor! Ankara SKB'nden Aydemir, Atakan, Akkoç, Menteş uçakla İstanbul'a koşuyorlar. "Hava Kuvvetleri... tasvip etmemekle beraber çoğunluğun kararına uyacaklar." Gece, Ankara Mürted Havaalanında Ankara SKB'de protokolu imzalar.
         Ama: "Güdümcüler hemen haberi gerekli yerlere ulaştırdı, tabii... " (s. 26) Kim o? ".. göz önünde tutmadığımız faktör: İsmet Paşa ile mücadele etme usulünü gerektiği gibi öğrenememiştik... O, kaleyi... içinden fethederdi... Hasımlarını kendi aralarında çarpıştırır ve her iki taraf en mecalsiz hale düştüğü zaman, kat'i darbeyi iki tarafa birden indirirdi... Olayların olgunlaşması ve fırsatlardan azami faydalanmak için... tam siper, uzun bir sabırla avını beklemek taktiği..." (s. 27)
         O zaman ne olacak? Hiçbir karar yokmuş gibi meclis toplanacak. İstihbarat şefinin "hal tarzı" ile Gürsel cumhurbaşkanı, İnönü başbakan olacak. Gemlerini kemiren subaylar içlerine sokulan "statüko" ajanlarıyla "başkumandan" emrinde ordu parlamentolaştırılacak. "Müdahaleciler-Güdümcüler mücadelesi bitip tükenmek bilmiyen müzmin bir hal alacak."
         "Başkumandan" kim? Sunay. Ne diyor? "Siyasi akış gayet iyi" diyor. "Bugünü beğenmiyoruz, istikbalden de çok endişeliyiz" diyen Jandarma Okul Kumandanı Alb. Ünsalan'a, "Memleketi mutlak yeni bir ihtilalin kurtaracağını, Ordu içinde çeşitli grupların ihtilal teşkilatı kurmaya devam ettiğini, ancak Başkumandan başta olmak üzere yapılacak bir müdahalenin Silahlı Kuvvetleri parçalanmak felaketinden kurtarabileceğini" söyleyen Aydemir'e:
         "Orgeneral Sunay... her ne şekilde olursa olsun bir ihtilale taraftar olmadığını kat'i surette ifade eder." "Başkumandan: İsmet Paşa bir tarafa, Türkiye öbür tarafa' demektedir." (s. 28)
         Merkez Kumandanı Kur. Alb. Selçuk Atakan: "Alt kademelerden kumanda mevkilerinde bulunanlara yapılan tazyik, tesirini her gün arttırmaktadır... Biz bu tazyikin müşevviki değiliz. Eğer öyle telakki ediliyorsak, derhal istifa etmekliğimize veya emekliye sevkedilmemize müsaade buyurulmasını arz ediyoruz" diye konuşunca, piyaz hazırdır.
         "Başkurandan, kendi mevkiini işgal ettiği müddetçe (Sakın beni bırakmayın H.K.) hiç kimsenin genç kumandanların kılına bile dokunamıyacağını kesin olarak vadeder ve orduca İnönü iktidarının desteklenmesi gerektiğini söyliyerek toplantıyı dağıtır." (s. 28)
         Lafla "başkumandan" ihtilale yürütülür mü?
         Böylece, kelleyle vücut birbirine mükemmel çatıştırılmıştır. Vücut kelleye "buyur, yürüyelim" diyor, kelle vücuda; "beni atarsan, sen de ölürsün. Otur haltetme!" buyuruyor. Sanki muzip bir operatör, dost bir vücuda, düşman kellesi takmıştır.
        Vücut: Lafla İktidar Arar
         Bari vücut ne istediğini biliyor mu? O hepsinden firaklı. Ellerinde müthiş kuvvetler bulunduran "birlik kumandanları" tarihöncesindeki gaziler meclisini andıran silahlı parlamentodan kuzu usluluğu ile "dağıtılınca", haplar patlıyor. "Aralarında birleşerek... alt kademedeki subaylara vardıkları kararı yazılı olarak duyururlar:
         "1- Demokratik rejimde Silahlı Kuvvetler bir şahıs veya zümreyi destekliyemez. Bu hareket Anayasaya aykırıdır." (Ne güzel söz değil mi? Ardından gelene bakalım) "Silahlı Kuvvetler CHP'ni desteklemiye devam ederlerse , siyasetin içinde kalacak ve muhalefet tarafından yıpratılacaktır." İsmet Paşa, İsmet Paşa aleyhtarlığı yapıyordu!
         Mantığa "pes!" değil mi? Gene meşhur "siyaset" ortaya çıktı. Aman siyaset yapmayalım. Ne yapalım? CHP'yi desteklemeyelim. Eğer söylenene inanılıyorsa, sonuç ne ola ki? CHP'nin düşmesi... Finans- kapitalin allahtan istediği bir gözdü, allah ona iki göz veriyordu. Silahlı kuvvetler CHP'yi ve İsmet "şahım" desteklemedi mi, yerine Morrison fırmasının yedeğe başka hazırladığı AP gelecek. Belki İ. İnönü Paşa da onu istiyor. Ama, henüz "zamanı mı ya?"
         "2- İnönü ve CHP'den başkasına iktidarın verilmesinin memleketi anarşiye götüreceği Kumandanlarca kabul ediliyorsa, hiçbir şahıs ve zümre menfaatine olmamak. ("Hadi canım sen de!" diyor böyle laflara İ. İnönü Paşa) ve Atatürk ilkelerini esas alan bir düşünce etrafında plan yapmak şartile ancak iktidara el konulabilir." Felsefe bu. Ve bu felsefeye en çok cuntacı CIA'nın aklı yatmaz mı? Hem, bu "iktidara el koyma" yolu "siyasetin içi" olmayacak mı? Hepsi bir yana, "Atatürk" bu işe niçin karıştırılıyor? Cumhuriyetin ilan edileceği gün, meclisteki hocalar, saltanatı kaldırmanın "şer'i serife" (o zamanki anayasaya) uyup uymayacağını tartışıyorlardı. Tatışma uzayınca Mustafa Kemal ne yaptı? Bir sıranın üstüne fırlayıp, o derin ülema efendilere haykırdı:
         "- Efendi, efendi! Saltanat kimseye Şer'i Şerif icabıdır diye ne verilmiş, ne alınmıştır. İktidar kuvvetle, zorla alınır.!"
         Kritik durumda "Atatürk ilkeleri" buydu. Değerli birlik komutanlarımız ise, kırk yıl önceki ülema efendilerin ilkesine, tartışmayla ihtilal yapmaya girişiyorlardı! Bu, tartışmayla gelmemiş olan 27 Mayıs'ı, tartışmayla gömme törenine dönüyordu. İktidar finans-kapitale başka türlü geçebilir miydi? Aksiyon adamları, sözebesi kesilmişlerdi. Samimi olunduğu ölçüde birliği dejenere ediyorlardı.
         Bu "samedani komedi"yi "siyasetçilerin manevrası" gibi gören D. Seyhan "ilk cephe çatlağı " sayıyor. "Ve sonradan ustalıkla kullanılmak üzere bu çatlak daima büyütülmüş ve bir gedik haline getirilmiye çalışılmıştır" diyor. "Siyasetçilerin (fınans-kapital aygıtları denilmek isteniyor)... bu vesayet müessesesine artık bir son verilmesi lazım geldiğini gizliden gizliye hesapladıkları muhakkaktı.
         "Fakat, herşeyden evvel, Silahlı Kuvvetler Birliğinin ortadan kaldırılması meselesi bir siyasi manevra işiydi ve zamana ihtiyaç gösteriyordu. Bundan evvel, yapmaları ihtimali her gün kuvvetlenen bir müdahaleye karşı tedbirli davranmak, müdahale taraftarı olanları oyalamak icap ediyordu.
         "Yapılan bu toplantı, siyasi kışırı patlatmak derecesine varan baskı tesirini azaltmak için, sisteme takılmak istenen muvakkat bir emniyet supahı idi." (s. 28)
        Karşıt Cepheler Kurulur
         Finans-kapitalin "fit sokma" oyunları için, her bakımdan, maddesi ve manası yıpratıcı bunalımlarla, hayır-şer bocalayışlarıyla kıvranan, çaresiz dargelirli küçük-burjuvaziden daha hasret ortam bulunur mu? Burasını herkesten iyi, firavunlar ve nemrutlar çağından Bizans kanalı ile her türlü "böl ve hükmet" mirasına konmuş bulunan finans-kapital bilir.
         Ansızın ve sinsi sinsi bütün devrimcilerin arasına bir kuşku girmişti. Menteş, D. Seyhan'a: "Aydemir ve etrafının Silahlı Kuvvetler Birliği teşkilatını sabote edici faaliyetini anlattılar. Talat, herkesin altından adam çalıyor, kendine bağlıyordu." (s. 29)
         "Bana 'Şah damarım' kadar yakın olan arkadaşlarımdan Necati Ünsalan durumun nezaketini tamamen kavramış.. Fakat, o da Aydemir'in ve çevresinin, Silahlı Kuvvetler Birliği teşkilatını kundaklamaktan çekinmediği kanaatinde... Selçuk Atakan ateş püskürüyordu. Birlik ve beraberlik fıkrinin dejenere edilmesinden doğacak elim akibeti sayıp döküyor, bunun başlıca sorumluluğunu kıs men havacılara ve çokça Aydemir'e yüklüyordu."
         Ötede "Aydemir, kendisine atfedilen faaliyetten ve art fıkir isnadından tamamen habersiz göründü. Havacıların güdümlü demokrasiyi dayatmak için kendilerini alet olarak kullanmaya devam ettiklerini, Silahlı Kuvvetler Birliğinin bu yüzden yıpratıldığını, her zaman siyasetçilerle işbirliği halinde olduklarını alt kademedeki teşkilat unsurlarının bir müdahalenin yapılması istikametindeki zorlamalarına dayanmanın büyük güçlükle mümkün olabileceğini izah etti." (s. 29)
         Böylelikle silahlı kuvvetler içinde fınans-kapitalin daha başlanırken açtığı karacı-havacı yarası, alabildiğine irinlendirilip işletiliyordu. Bu işi ancak istihbarat başkanlığı yapabilirdi. Gen. Kurttekin tam "tavşana kaç" ama hele "tazıya tut" diyordu. Görünüşte "ne şiş yansın ne kebap" stilini kullanıyordu.
         a) Bir yanda: "Kurttekin de, Talat ve destekçilerinin tutumunu tasvip etmez görünüyordu."
         b) Öte yanda: "Ancak, General, evvelce verdiğimiz prensip kararının bozulmaması hususunda tam bir anlayış ve gayret göstermekteydi." (s. 29)
         Bu birbirinden ayrı iki varyantmış gibi gösterilen iki davranış da aynı şey değil miydi? Daha "dargelirli" olan karacıların sözcüsü T. Aydemir, devrimcileri değil, gerici finans-kapitalistleri "siyasetçiler" sayıp kötülüyordu. İstihbarat Aydemir i "tasvip" etmemekle devrimden yana olmadığını sezdiriyordu. Yalnız, "prensip kararı" dediği şeyle "suret'i haktan gelerek" devrimcileri oyalama taktiğini güdüyordu. 'Prensip kararı" neydi? Devrimcileri birbirine düşürme kesinleşinceye değin, "başkumandan" gemi altında dizginleyip; durgunluğu kokuşmuşluğa çevirtmenin düzmeceliğiydi. Kurttekin o noktada açıktı:
         "Başkumandan etrafında parçalanmaksızın toptanabilmek için toplanabilmek ümidini kaybetmemişti. Bu bakımdan, hangi taraftan gelirse gelsin, ayrılığa müncer olan davranışları reddediyor, Başkumandanın karar ve emirleri çerçevesinde kalmayı memleket hayatiyetinin tek şartı görüyor, sadecc, Kumandanın noktai nazarına göre hareketi ve grupların hiçbirine katılmamayı esas olarak kabullenmiş bulunuyordu." (s. 29)
         Bundan daha açık seçiği can sağlığıydı. Başkomutan çoktan kararını vermişti. Ona "göre hareket" devrimin karşı-devrime dönüşmesiydi. Direnen albayları dondurmak için "başkumandan"dı. Devrimcilerin başucuna en büyük yetkiyle dikilmişti. "Taraf" tutmamak, ayrılanları birleştirmek değil, daha çok birbirine kapıştırmak için oluyordu. "Gruplardan hiçbirine katılmama" onları çil yavrusu gibi dağıtma taktiğinden geliyordu.
         Yoksa, fnans-kapitalin "sincabı hazretleri" kendi cephesinde kararını vermişti. "İti hinziyre musullat" edecekti. Ordunun üst kaymağını kendine çekip açıkça savaşa katmıştı bile:
         "Genelkurmay Başkanlığında vazifeli generallerden bir kısmı, başta İkinci Başkan Memduh Tağmaç (şimdiki Genelkurmay Başkanı H.K.), Silahlı Kuvvetler Birliğine tamamen dirsek çevirmişler, bulundukları mevkiden alabildikleri yetki oranında teşkilatın ileri gelenleriyle çatışma halinde bulunuyorlardı."
         Finans-kapital avını, sabırlı bir örümcek çabasıyla her yanından öldürücü ağlarıyla sarmıştı. Devrimciler o ağ içindeki sinekler gibi, birbirlerine düşüp çırpındıkça, büsbütün kıskıvrak bağlanıyorlardı. Önce deniz ve hava ile kara kuvvetleri arasında açılan çatlaklar, gittikçe "kuvvet"in kendi içine işliyordu. Hele kara kuvvetleri kalabalığı ölçüsünde çatırdıyordu:
         "İşte, Kara Kuvvetleri kanadında meydana gelmiş anlaşmazlıkları bertaraf etmek üzere, bu Kuvvetlerin ileri(geride gelenler hep yok. Hiyerarşi!) unsurları arasında bir toplantı tertip etmekle başladık" (s. 29)
        Bir "Bomba" Protokol Daha: Devrimin Dinamiti
         Devrimcilerin korktukları şey, herbirinin ta içinin içinde yatan tek kişi-kahraman olarak ortaya çıkıvermek tehlikesiydi. Onun için daha önce sözleşmişlerdi:
         "Şartlar ne olursa olsun, katiyen birbirimize haber vermeden münferit bir harekete katılmamaya karar verdik." (s. 29)
         Hava kara vb. çatlakları yarılınca, karacılar olsun bir derlenme denediler:
         "Ünsalan, Aydemir, Arat, Atakan, Kemal Güner ve diğer bazı arkadaşların katıldığt toplantıyı Jandarma Okul Kumandanlığı odasında yaptık. Herkes o güne kadar aralarındaki anlaşmazlığa sebep olan söylenti ve şahsi görüşlerini, karşısındakini itham etmekten çekinmeksizin tam bir rahatlık ve açıklıkla ortaya döktü."
         Ve hepsi de nasıl bir fitne oyununa geldiklerine içten şaştılar: "Sonunda, bütün söylenenlerin ve evlam derecesine varan görüşlerin, teşkilat mensuplarının yüzyüze gelmemelerini fırsat bilen bozguncu unsurlar tarafindan inşa edilmiş, maksatlı tertiplerden başka bir ciddiyet taşımadığı kolaylıkla anlaşılıverdi." (s. 29)
         Oyuncak edildiklerini gören 54 yüksek subay 9 Şubat günü bir "bomba" (protokol) daha imzalıyorlar.
         "1- Türk Silahlı Kuvvetler Birliği hiyerarşik nizama uygun olarak iktidara elkoyacaktır.
         "2- Hareket için hava kuvvetlerinin muvafakatinin alınması şarttır.
         "3- Hareket, 28 Şubata kadar icra edilecektir."
         Niçin? "seçkin"lerle "reformlar" yapmak için. Ne reformu? Kimse tartışmaz. Ne var ki, araç 3 madde "harekat"ın yapılamayacağını 3 defa tekrarlamaktan başka pratik hiçbir anlam taşımıyordu. Küp küp üstüne konmuştu:
         1- Hiyerarşi başkumandan karşıydı:
         "Başkumandanın kesin surette bir müdahaleye taraftar olmadığını" Gen. R. Tulga bildiriyordu.
         2- Havacılar karşıttı:
         "General Tulga'ya karşıttı:
         "General Tulga'ya hitaben:
         "- Paşam size gelip dayanıyor."
         General müteredditti:
         "- Haklısınız. Fakat, Hava Kuvvetlerinin durumunu halledemedik ki..."
         3- "İmzalanan protokol tarihi ile uygulama arasına, büyük bir gafletle, 19 günlük bir mühlet koymuştuk. Halbuki 21 Ekim protokolunu önlemek için Paşaya 19 saatin bile kafı geldiğini çok iyi biliyorduk." (s. 31)
         Demek bu protokol "bomba" değil, "gel beni ye!" idi. Ya da "bomba" ise, devrimciler onu kendi temellerini dinamitletmek üzere koyduklarını "çok iyi biliyorlardı."
         Öyleyse? Bizim silahlı çocuklar ihtilalle bile bile lades oynuyorlardı. Bir yanda "memleketin üzerine çığ gibi yuvarlanmıya hazır o muazzam gücün önüne kim dikilecekti?" sorusunu açıyorlar, ötede: "Ortada da gizli olarak cereyan eden bir faaliyet yoktu" diyorlar. Biri (Alb. Ünsalan) bağırıyor: "Ya şimdi harekete geçeriz, yahut bu müzmin duruma kat'i son veririz." Ötekisi (R. Ülgenalp: V. Kor. Komut.) sesleniyor: "Arkadaşlar, Lakırdı ve fıkir gösterileriyle zaman kaybediyoruz. Biz, Kumandan olarak, maiyetimizin yüzüne bakamaz hale geldik. Ne olacaksa bir an evvel olsun." (s. 30)
         "Bütün bu kargaşalığın ve feci durumun sorumluluğunun birkaç kişinin sırtına yıkılacağını daha o geceden anlamak için kahin olmıya lüzum yoktu." (s. 32)
         O gece 18 Şubattı.19 Şubat. "Başkumandanlık odasında" bir toplantı. Kuvvet komutanları, jandarma genel komutanı ve 3 albay. Alb. Ünsalan bütün o blöfü andıran ajitasyonların korku nedenini açıklıyor:
         "27 Mayıs temelinde olan bizleri ortadan kaldırmak için her çareye başvuracaklardır. Bizi mukadder olan felaketten siz dahi kurtaramıyacaksınız."
         Alb. Atakan panik içindedir:
         "Sizin düşüncelerinize bizimkiler uymıyabilir. Bu takdirde, emekli edilmiye veya istifa etmiye hazırız."
         "Başkumandan.. samimi olarak" neredeyse ağlıyacak.
         "Evlatlarım, beni bırakıp nereye gidiyorsunuz? Ben bugüne kadar bütün icraatimi sizlere güvenerek yaptım. Size şeref sözü veriyorum, cesedim sokaklarda çiğnenmedikçe kılınıza kimse dokunamıyacaktır." (s. 33)
         Bu babayani çığlık, Aydemir evlat asılırken kulaklarında çınladı mı kim bilir? Çünkü, "Evlatlarım!" çığlıklı ardarda uzun toplantı ve tartışmalar, finans-kapital şebekesine zaman kazandırıp, devrimci kanadı soyup deşarjlarla yalnız gevşetmeye yarıyordu:
         "19 Şubat toplantısı, gerilmiş sinirlerde, 20 Şubat gecesine kadar genel bir gevşeme etkisi yaptı. Durumun normale döndüğüne dair ortada henüz belli emareler görünmüyordu, ama huzur havasının tatlı meltemini de hissetmiyor değildik" (s. 33)
        Provokasyon
         "Halbuki siyasetçiler varkuvvetleriyle taktiklerini uygulamaya girişmişlerdi." (s. 23)
         Finans-kapital, her devrimci davranışı yasaklamakla kalmaz, kışkırtır da. Devrimcilerden kurtulmanın en zararsız biçimi provokasyondur. Biraz daha kazançlı havacılara karşı züğürtçe karacıları kullanmaktan kolayı var mıdır? "Siyasetçiler ve statükocular, koskoca Silahlı Kuvvetlerin iki ayrı Kuvveti ile oyun oynamıya kalkmışlardı. Türk Devletini felakete sürükliyen korkunç bir oyun. '
         "Bir tarafa gidiyorlar, 'Albaylar Cuntası'nın ihtilal yapacağı haber veriliyor. Bu haber İstanbul'a kadar ulaştırılıyor." İstanbul örgütünün kara organlarını bile endişeye atıyorlar.
         "Öbür tarafa koşuyorlar, 'Havacılar alarma geçti. Başkumandan ve Kara Kuvvetlerinin ileri gelenlerini tevkif ettiler' diye haber veriyorlar... Birlikleri kendi kendilerine alarma ve harekete geçiriyorlar.
         "Bir Kuvvet, diğerlerinin aleyhine alarma geçiyor... İhtilal yapmasına mani olacak... Ne ile? Silahlarıyla tabii... Gözü kızmış, bulanmış tahrikçilerin.
         "Hedef kimdir? Ve nedir? Artık açıkça belli olmuştur. Türk Silahlı Kuvvetler Birliğinin ileri gelenleri arasına nifak sokmak, bir kısmını bir kısmına yedirmek.
         "Bir kısmını bir kısmına yedirdikten sonra, geride kalanları da kendileri yiyecek, ona da vakit gelecek... Evvela iktidarın bir ucuna oturmuşlar temizlensin, geriye kalanların da elbet kârı görülür... Nitekim gördüler de..." (s. 34)
         "Herşey su üstüne çıkmıştı denebilir? Hükümet ve statükocular, her sonucu göze alarak tam bir saldırıya geçmiş bulunuyorlardı. Fakat bu taarruzlarında direkt olarak kendilerini karşınızda görmüyordunuz. Silahlı Kuvvetler içinde zamanla edinmiye muvaffak oldukları taraftarlarını üzerinize salıyorlardı. Hedeflerini de iyice küçültmüşlerdi. Sorumlu olarak ortaya sadece birkaç Albay atıyorlardı. Sanki 12 gün evvel 9 Şubat protokolunu 54 yüksek rütbeli subay imzalamamıştı. Bütün hedefleri Ankara'daki "Albaylar Cuntası" idi. İlk hamlede onun da hepsini karşılarına almıyorlar, sadece Aydemir'e çullanmakla yetiniyorlardı." (s. 36)
         Hani ya vatan, millet, sakarya"? Finans-kapital için hiçbiri yok. Siyasi iktidar var. Küçük-burjuvaziye bırakır mı hiç iktidarı? Onlar, Türk subayı kadar zeki, aydın kişiler de olsalar, çocuk oyuncağı bahanelerle birbirine düşürülebilir ve kullanıldıktan sonra acımaksızın kırılıp atılırlardı.
        Provokasyonda Ele Verilenler
         Bu trajediyi, gölgedeki adamın hatıraları sonunda polis romanından daha heyecanlı akışıyla okuyabiliriz. 21 Mayıs olayının yargılanması sırasında T. Aydemir`in savunması şöyle özetler: "22 Şubat 1962 günü Genelkurmay Başkanı beni saat 11.00'de makamına çağırdı. Yanında Kara Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Muhittin Önür, Jandarma Genel Kumandanı General Abdurrahman Doruk, Jandarma Okul Kumandanı Kur. Alb. Necati Ünsalan, Merkez Kumandanı Selçuk Atakan vardı. Bana hitaben:
         "Evladım, seni himayeme alıyorum. Avrupaya nereye istersen dört seneliğine tayin ediyorum. Okul Kumandanlığından alıyorum. Çünkü dün gece tank taburuna ve kıt'alara alarmı sen vermişsin."
         Oysa, saat 02.00 suları, Tank Taburu Kumandanı Yarb. Haldun Dora sorulunca şöyle diyor:
         "Havacıların alarma geçerek evlerden subay ve ast-subaylarını otobüslerle topladıklarını tesbit ettik. Arkadan Kumandanlarımızı ve siz büyüklerimizi Havacıların tevkif ettiği haberi geldi. Biz de Kara Kuvvetleri olarak sizleri kurtarmak için harekete geçtik. Bu gece herşeyi yapmıya hazırız."
         Buna karşı Ünsalan: "Öyle şey yok. Tabura dön ve alarma son ver" demiştir. Aydemir'in gönderdiği Kur. Bnb. Bahtiyar Yalta da: "Albay Aydemir'in ricası, hemen Tabura dönmeniz ve alarma son vermenizdir." emrini vermiştir. Bunu "başkumandan" duymamış olabilir mi?
         Aydemir, onun için savunmasına şöyle devam ediyor:
         "Böyle birşey yapmadığımı, kıtaların daha önceden yapılan planlara göre otomatikman, Hava Kuvvetlerinin alarma geçmesiyle, karşı alarma geçtiklerini, bilakis bir yanlışlığı ve faciayı önlediğimi söyledim. inanmak istemiyordu: 'Ne yapayım? Hükümet Başkanı İnönü böyle istiyor' dedi.
         "Anlaşamadık Dışarı çıkarıldım. Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı Hüsnü Özkan Hava Kuvvetlerini alarma geçirmiş. Genelkurmay Başkanlığına bir ültimatom vererek, bizim başımızı istiyordu.
         (Tabancasını Başkumandanın masasına koyarak):
         "Buyrun tabancamı, ihtihar et, deyin edeyim Fakat ben Hava Kuvvetlerinin emriyle şuradan şuraya kımıldanmam."
         Bu oyunun birinci perdesi: İkinci perdeyi gölgedeki anlatıyor:
         "Generaller ve Albaylar Başkumandanın odasının yanındaki salona geçerler.. Bir akşam evvelki olaylar hakkında yüzleştirme yapılmak üzere Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı General Hüsnü Özkan'ın çağırılması uygun görülür.
         "General Özkan tam bir şiddet ve hakaret pozuyla salona girer. Kara Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Önür'e hitaben: Sen beni ne yüzle çağırırsın? Sen değil misin bizi alarma geçiren ve alarmda tutan? Şimdi de bizi albaylara muhatap ediyorsun: Ve Aydemir'i göstererek:
         Tekmil bozgunculuğu meydana getiren budur' dedikten sonra, Ünsalan ve Atakan'a döner:
         Bunları severim' der.
         "Sonra da, Hava Kuvvetleri Kumandanı'ın İstanbul'dan dönüşüne kadar, alarmı kaldırmıyacağını söyliyerek çıkar gider..." (s. 35)
         Karşı-devrimin saldırış taktiği son kerteye dek gizli, geniş ve rahat tutulmuştur. Genede olaylar önünde, başkumandan İ.İ. Paşayı ele vermiştir, Havacı Gen. Özkan Kara Kuvvetleri Komutanı Org. Önür'ü ele vermiştir. Yiğitlik yarışı için yetiştirilmiş bulunan askerler, küçük hesaplara pek kötü alet edildiklerini görünce dayanamamışlar, baklaları ağızlardan çıkarı çıkarıvermişlerdir.
         Finans-kapital, fakir Türkiye'nin kaç yılda nelerle yetiştirdiği halk çocuğu subayı çerez niyetine harcamakta hiçbir vicdan üzgüsü duyamaz. Ya havacılar yenilirse? Finans-kapital: "İt ölürse kardan, kurt ölürse kârdan" demiştir. Umurunda mı? Hangisi üstün gelse, en son oturumda kendisi hakem olacaktır.
        Finans - Kapital Münafıklığı Askeri Donduruş
         Finans-kapital, MBK'ni SKB'ne yedirmişti. Şimdi SBK'ni yenilir kılmak için, mülayim ateşte pişiriyordu. Pişirim iki türlü oldu:1- Tecrit: Devrimcileri kuvvet kumandanlarından uzaklaştır. 2- Fit: Devrimci arasına sinsice münafıklık ve fıt sok.
         Bu olağanüstü basit, çocuk kandırmaz oyun, cin gibi kurmay subaylara nasıl uygulanabildi? Sırf küçükburjuva sosyal karakterleri ince ince sömürülerek...
         Güçlerden uzaklaştırmanın örneği Dündar Seyhan'dır.
         "Ekim 1961'de bana vaadedildiğinin aksine, Zırhlı Birlikler Okul Kumandanlığı yerine, Genelkurmay Başkanlığı Sivil İşler Şubesi Müdürlüğüne tayinim çıkmıştı.
         "Bu tayinim, tasmim ve vaadedildiği gibi çıkarılmamasına sebep, başkumandanın etrafında kurulu olan tezvir makinesinin aleyhimde işletilmesi olmuştu.
         "27 Mayıs evvelisinde ve sonrasındaki davranış ve kanaatlerimi, kendi çıkarlarına uyacak şekilde eğip bükmesini beceren tezvir halesi beni, hangi şartlar altında bulunursam bulunayım, mutlak bir ihtilal taraflısı olduğum şeklinde yetkililere taktim etmekte kusur etmemişlerdir." (s. 29)
         "Yetkili" tepedeki "başkumandan" kişi olunca, kişi ise çoktan "atı alıp Üsküdar'ı geçmiş" bulununca, devrimcilere sabotaj ve tecritten başka ne beklenebilirdi? O zaman dükkancık ve sen-ben rekabeti, küçük-burjuva gerisinin bütün kurtları vıcık vıcık "tezvir" ve dedikodu pisliğini fışkılaştırmaktan daha lezzetli bir halt yiyemez olur. Hem bu, yalnız tek yandan, yalnız bitmez tükenmez (umulmaz, beklenmez) "düşmancıklar" yanından gelmekle mi kalır? Nerede! "Dostlar yağmada ciddayı mephut" (düşmanları şaşakalmış) bırakacaklardır.
         "Beni yakından tanıyanlar da aksi yönde gayretlerini esirgememişlerdi. Bu birbirine ters yönde çalışmalar üzerine, ortalama bir hal çaresi bulunmuş, her ihtimale karşı emrimde kuvvet bulunmaması uygun görülmüş." (s. 29)
         Her gün, her alanımızda akan dizboyu pislik, düşman "Sakın ha! Patavatsız, ihtilal patlatır" temasını işler, dost: "Sakın ha! Beceriksiz, ihtilali engeller..." akılcıl soysuzlaştırmasını yutturur. Ve en sonunda namuslu bir tek adam kalmışsa, onu da şu kepaze keçiboku "fikir" sahtekarlıklarıyla örtüp, gübreleri üstünde rahatça eşelenip, finans-kapital efendilerinin ahırında tavukları yumurtlatan horoz efe geçinirler.
         Küçük-burjuvazi bu rezilliğinde öylesine "samimi", öylesine "masum"dur ki, en gülünç maskaralıklarını, kimseciğin çakmayacağı son derece "kurnazlık"mışcasına bayağı ciddi ciddi pozlarla uygular. Devrimci askeri nasıl tecrit edelim? Sivil sektöre atmakla. E, silahlı kuvvetler içinde "sivil" ne arasın? Uyduruveririz. İşte yolu:
         "İstihbarat Başkanlığı emrinde yeniden ve idareten açılacak özel bir Şube Başkanlığında, Türk Silahlı Kuvvetleri Birliği faaliyetini yakından koğuşturmak (14)ler ve sair siyaset pozisyonu içinde bulunan teşekküllerle temas temin etmek ve bu hususlarda Başkumandanlık karargahının bir yetkili cüz'ü olarak çalışmam karar altına alınmıştı."
         Devrimciye "seni göz hapsine aldık" denmeyecek de, sen ne kadar devrimci ("siyaset pozisyonu") varsa onların hepsini göz hapsine almaya yetkili ve de "başkumandanlık"tansın denecek! Bu derece şatafatla karşı- devrim emrinde devrimcileri casuslama görevinin bir küçük-burjuva için aldatıcılığına bakın ki, rolünün tersine çevrilişi önünde devrimci de şundan başka söyleyecek söz bulamıyor:
         "İstihbarat Başkanı General Kurttekin, Başkumandanın bu hususta muvafakatini almıştı. Görevimi tebliğ ettiler, yadırgamadım. Vazifenin yerini ve şeklini kıymetlendirmede alışkanlığım teşekkül etmemişti." (s. 29)
         Ondan "kıymetlendirme" bekleyen kim? Devrimci devrimcilere karşı "muhbir'i saadık" "pozisyon"una sokuluyordu. Hepsi o kadar. Ve bir kez daha devrimci askerlerin kafasına sofislerden beri herkesçe anlamı bilinen siyaset en abrakadabran bir tanımlamayla çivileniyordu. Siyaset sosyal sınıflar arasındaki ilişki ve çelişkiler zanaati değildi. Ya neydi?
         Asker finans-kapital politikasına kul köle oldukça bu, "siyaset" yapmamak oluyordu. Asker, halk ve devrim yararına sosyal sınıf ilişki ve çelişkilerini mi değerlendiriyor? Aman tanrım! Yangın var. Siyaset yapılıyor, mazallah "asker siyasetle iştigal ediyor." Bu kıyamet alametini yazdıysa bozsun. Tü, tü; tü!... Tövbe estağfurullah: Siyaset ha? Asker dediğin yalnız gericiliğin ve sermayenin emrine sokulmamış "siyasi pozisyon içinde bulunan teşekküller"i kovuşturabilir. Yoksa, dünya batar! Asker siyasetle... asla ve kat`a ne münasebet, ölse uğraşamaz, zinhar!
         Amma velakin, en domuzuna gerici politika şampiyonluğu yaptın mı, korkma. Ha bak "ağa" bu, "kaka siyaset" değil, "cici vatanperlik"tir. Asker de olsan, yap yapabildiğin kadar, şereftir.
         İhtilal mi? Blöf mü?
         Devrimciler soyut ülkü içiyorlardı, ideal sarhoşuydular. Finans-kapital olağanüstü ayık, somut hedefleri teker teker kitabına uydurup yıkıyordu. Çünkü siyasi iktidar ihtilalin eliyle ona teslim edilmişti. O yaparsa haklıydı. Devrimci, kuvvetliyken bile haksız düşüyordu. Ve hem, ne orostopoğlu Doğu kurnazlıklarıyla birer birer yoklaya korka insan harcıyordu?
         Şu albaylar içinde bir gölge dolaşıp işleri karıştırıyordu. Onu nasıl durduralım?" Emrine birlik "kuvvet" vermemek için istihbarat başkanlığında bir uydurma "sivil" göreve atalım. Ya orada da boş durmazsa? Öyleyse oyalayalım. D. Seyhan yazıyor:
         "12 Şubat günü, Başkumandanın verdiği emre uygun olarak Genelkurmay İstihbarat Başkanlığındaki özel görevime başlamak üzere... gittim... Yazılı emri koğuşturduk.
         II. Başkanın (hani şu oldum Allah dirsek vuran M. Tağmaç'ın) masasında takılıp kaldığını... haber verdiler. Doğru amirim Harekat Başkanı Gen. S. Sancar`a gittim... General meseleye yeni muttali olduğunu, oraya bir miktar zaman koymanın uygun olacağını söyledi ve bana 15 gün izin verdi." (s. 31)
         Harekat 28 Şubat'a kalmayacaktı. D. Seyhan 26'sına dek açıklar livası finans-kapital elebaşıları bellemiş, teker, çifter icaplarına bakıyor. İçlerinde en atılgan lider durumunda olan Aydemir'i parmakla gösteriyor. MBK havacılarından Mucip Ataklı'ya Haydar Tunçkanat'a resmi, emekli Alb. Ekrem Acuner'e sivil kıyafette: "Ne oluyor, ihtilale mi kalktınız?" dedirtiyor.
         22 Şubat. Havacılar bile, ne kötü role düştüklerini anlayınca, kahırlarından ağlıyorlar. Ünsalan telefon ediyor:
         "Hv. Alb. Fevzi Arsın yanımda. Bizi içine düşürdükleri durumdan fevkalede müteessir, ağlıyor." (s. 37)
         Devrimciler o gün: "Ataklı ve Tunçkanat hakkında kanuni işlem yapılmasını" istiyorlar. (s. 37) Karşı taraf, son vuruşu için, toptan temizliğe girişmiş. Hem saat 10.00`da, hem saat 13.00'de:
         "Emir Subayı, Merkez Kumandanı Alb. Selçuk Atakan, Harbokulu Alay Kumandanı Alb. Alpagut, Muhafız Alay Kumandanı Alb. İlkin, 229. Piyade Alay Kumandanı Alb. Erkan ve Tank Tabur Kumandanı Yb. Dora'nın Genelkurmay Karargahında enterne edildiklerini bildirdi. "10 dakika sonra, Genelkurmay Karargahından da haberi teyit eden bilgi aldık." (s. 37)
         Bütün bu ve benzeri olaylar finans-kapitalin saldınya geçtiğini, Türk subayını Türk subayına kırdırmakla da olsa dilediğini yapacağını yüzde yüz kanıtlıyor. Devrimciler ne yapıyorlar? "Beklediğimiz uzlaşmayı kolaylaştırmak" diyorlar.
         Ordu devrimcilerden yana "229. Piyade Alayı hariç Ankara' daki bütün birlikler bizim emrimizdeydi. Çubuk'taki 230. Piyade Alayı Ankara'ya çağrılmış, Alay Kumandanı gelir gelmez bize katılmıştı... Etimesğut'tan Genelkurmayın emriyle Ankara ya celbedilen Tank Birliği Bnb. Şükrü İnanç'ın emrinde Bahçelievler yol kavşağına gelince bizim emrimize girdiler... Harb Okulu öğrencileri ne beklediğimizi soruyorlardı. Sizin bir damla kanınız dünyaya bedeldir" karşılığını veriyordum." (s. 39)
         Besbelli, ihtilalciler kararsızdılar. 27 Mayıs gibi "kansız ihtilal" umuyorlardı. Oysa 27 Mayıs gizli ve apansız bir baskındı. Kendileri güpegündüz, caddelerde, İnönü'nün oğlundan paşa babasına öğüt vermesi isteniyordu. "Savunmaya düşmek Devrimin ölümüdür" denir. Devrimcilerinki bir savunma bile değildi. Tam bir küçükburjuva blöfüyle oyunu kazanmak, "sayıyla galip" çıkmak sevdasıydı. Onu fınans-kapital kurdu çakmaz olur muydu?
         İhtilalci şöyle diyor:
         "Biz iktidar için silah arkadaşlarımızın kanına susamış vampirler değildik... Sonuna kadar her çareye başvurmalı bir uzlaşma ve çıkar yol aranmalıydı." (s. 38)
        İhtilalle İşimiz Yok
         "Siyasetçiler ve statükocular, iktidarlarının sonu anlamına aldıkları bir uzlaşma dairesine yanaşmaktansa, memleketi şu korkunç durumun içerisine atmayı göze almış bulunuyorlar." (s. 40)
         Nelerine güveniyorlardı? İhtilalciler de orasını üstü kapalı geçiyorlar. "İhtilal hareketini durdurmak demek, eldeki Kuvvetlere rağmen boynunu bile bile ipe uzatmaktır." (s. 40) diyorlar. Kuvvet ihtilalcide değil mi? İşte insana en güç gelmesi gereken şey burada yatıyor:
         İhtilalcileri asıl yüzgeri eden gerekçe başkadır. Onu şu rümuzlu satılarda okuyoruz:
         "Durumun Türkiye aleyhine beynelmilel ihtilatlar yaratması mümkündü. Oluk gibi kan akacaktı. Ya Alb. Ünsalan'ın çizdiği müthiş tablo..." (s. 40)
         "Beynelmilel ihtilat", Türkiye'yi üs yapmış Amerika'dan başka kim olabilir? Demek, alınyazımız bir kez daha yabancıların elinde. Ancak bu da, devrimsel düşünce ve davranışa benzemiyor. Mustafa Kemal, Erzurum ve Sivas Kongrelerine katılırken, beynelmilel ihtilâtlar şimdikinden korkunçtu. Emperyalizm Türkiye'yi silah gücüyle dize getirmişti.
         Açıkçası, ihtilalci ihtilalden korkuyordu. İkide bir yazıyor
         "Birliklerin yeni gelen kumandanları tutuklıyarak kendiliklerinden, kendi akıllarına estiği gibi hareket etmiye kalktıklarını şöyle bir göz önüne getiriniz.. Memleketin ne büyük bir felakete sahne olacağını, korkunç bir anarşinin ortalıkta nasıl kol gezeceğini tasavvur etmek çok kolay olur. Ve bizim Harbokulunda neden birliklere alarm vermedigimiz ve emir ve kumanda sorumluluğunu neden omuzlarımıza aldığımız açıkça anlaşılır." (s. 38)
         Kurtuluş Savaşı'nda Mustafa Kemal'in böyle düşündüğünü "gözönüne" getirelim. "Kurtuluş" nereye varırdı? Çünkü, saltanat ve emperyalizm orada da Anzavur Paşalar, Yunan orduları bulmuştu. Bütün görünenlere göre 27 Mayıs'tan sonraki bütün çöküşlerin temeli, herşeyi küçük-burjuva ikirciliğiyle ele almaya dayanıyordu. Bunun insanı en şaşırtan örneği şu olaydı:
         "Genclkurmay Başkanlığında enterne edilen kumandanlar yerine yeni atananlar gönderilmeye başlandı.
         "Kur. Alb. Cihat Alpan, Muhafız Alayına giderek Alayın kumandasını ele almış. Bu esnada, Harbokulu emrinde bulunan Muhafız Alayı Suvari Grubun Kumandanı Bnb. Fethi Gürcan, kendi inisiyatifı ile Alay Karargahına giderek Alb. Alpan'ı tevkif etmiş ve Alayın Kumandasını ele geçirmiş.
         "Binbaşı Gürcan namuslu, mert, memleket sever ve cesareti hudutsuz olan bir kişiliğe sahipti. Muhafız alayının emir ve kumandasını aldığı zaman Köşk'te: Cumhurbaşkanı, Başbakan, Hükümet üyeleri ve Kuvvet Kumandanları toplantı halinde bulunuyorlarmış.
         "Bnb. Gürcan, Alb. Aydemir'e telefonla bu toplantıyı haber vermiş ve harekat tarzı hakkında talimat istemiş. Aydemir de:
         "- Bizim onlarla işimiz yok, bırak gitsinler.. demiş.
         "Bu olaydan 18.00'de haberim oldu." (s. 38)
         Albay ihtilal yapacak ama, iktidardakilerle işi yok.
         Bu tutum içinde elbet, ikircilikle sallanan: "Bir kısım birlikler meşru nizama bağlılıklarını bildirmişlerdi. İleri harekatın bir iç harbe müncer olması kaçınılmaz bir sonuç olacaktı." (s. 39)
        Finans - Kapitalin Öcü
         Devrimin anası başka nasıl ağlatılır? Çocukları da ağlatılır.
        "Aydemir, Birliklerin irtibat subaylarına ve okulduki subay öğrencilerine: Harekattan vazgeçildiğini bildirdi.
         "Harbokulunda, saat üçten sonraki tablo da hazindir... Gençlerin gözlerinden ip gibi yaş iniyordu.
         "Hiçbirinin kendi akibetine aldırış ettiği yoktu. Hep, kafalarda 27 Mayıs'ı hedeflerine ulaştırmayı ideal olarak taşımışlardı. İşte herşey yine bitmişti. Türkler kimbilir daha neler çckecekti." (s. 40)
         "Bnb. Gürcan 21 Mayıs 1963 olayları sonunda idam edildi." (s. 38) Hem, Aydemir'den kaç gün önce asıldı. Suçları, kurulmuş provokasyon tuzağına düşmekti. İdamdan kurtulanlar "Şeref ve haysiyetini ihlal etmek suretiyle disiplinsizlik" suçunu tarif eden madde ile emekliye atıldılar. 21 Mayıs'ta aynı suçsuz subaylar başlarından geçenleri şöyle yazdılar:
         "Dört gün Emniyet Birinci şubede sandalya üzerinde bekletildik... Et kamyonlarıyla nakledildik... 14'lerden Rıfat Baykal vardı. Birbirimize kelepçelediler... Demir kapı... Tepeleme pislik dolu hela... Laf anlamamak için emir almış nöbetçi. Bize işkence etmek için tatimat almışlardı.. Akkoyunlu devamlı kusuyor, kendini taştan taşa atıyordu. Doktor hastahaneye kaldırılması gerektiğini söylüyordu... Ama, bu yetkiyi elinden almışlardı... Bu korkunç manzara önünde Muzaffar Özdağ'ın kahrından hüngür hüngür ağladığı gözlerimin önünden hiç gitmez.
         "Ziyaret günleri ailelerimize çektirdikleri eziyet ve cefa anlatmakla bitirilemez... Bir memleketi işgal eden düşman bile tutukladığı kişilere böyle eziyet ettirmez. Esir kamplarında, hâttâ tahşit kamplarında bize yapılan muamelelerin misallerini göstermek kolay değildi. Bir de Yassıada tutukluları 27 Mayısçılardan şikayet ederler." (s. 41)
         Evet, fınans-kapital, Türk subayından Yassıada'nın öcünü böyle aldı, ve onunla yetinmeye de hiç niyetli görünmüyor. "E pu si move!"
         Acıklı ayrıntılar uzundur... MBK, aslında bir cunta taslağıydı. Sosyal ilkeli bir parti değildi. Ne değişik bir ekonomi düzeni tanıyor, ne belirli bir sosyal sınıf bilinci taşıyordu. Milletin DP çığıyla hızlanan proleterleşme (çelişik sınıflar çatışması) gidişinden tedirgindi. O gidişin ekonomik ve sosyal kaçınılmazlığını bir politik klişe formülüyle önlemeye çalıştı. Cuntalardan ve kışkırtıcı elemanlardan gelişigüzel derlenmiş komiteye Milli Birlik adını verdi.
        Türk Ordusu Hanımlaşamaz
         Oysa birlik, modern toplum anlayışında birliksizliğin ta kendisi oldu. Çünkü, antika toplum anlayışında bir lonca, ustayla çırağı nasıl birlik gösteriyorsa, tıpkı öyle, paşayla subayı birlik göstermek istemişti. Orduda, paşalar ustalardı, albaylar kalfalardı, daha alt subaylar çıraklardı. Ordu ilişkileri bu lonca ilişkilerine uygundu. Yetki ve sorumluluk ustadaydı (paşadaydı). Kalfalar (albaylar) ancak ustaları kandırabildikleri ölçüde etken olacaklarına inanmışlardı. Çıraklar ne yapsalar, kendi başlarınaysalar, isyancı durumuna düşerlerdi.
         Bu antika yapısıyla silahlı kuvvetler, kaç paşa varsa o kadar bölüktü, kaç albay varsa o kadar eğilimdi, kaç subay varsa o kadar asiydi. Gerçekten birlik olmak için, ister istemez lonca dışı modern toplum sınıflarından birine uymak zorundaydılar.
         19. yüzyılda o sınıf, egemen kapitalist sınıfıydı. Ordu, bu sınıfın emrinde az çok oturaklı ve tutarlı, kendi siyaset dışı hiyerarşisini yaşardı. Burjuva ordusu adını alırdı. Derebeylik yadigarı toprak ağaları nasıl kapitalizmde modern (büyük emlak sahipleri) sınıfı oldularsa, tıpkı öyle, lonca armağanı ortaçağ geriliği de siyasetten uzak tutularak kapitalist düzeni içinde özel bir Töton Şövalyeleri gibi silahlı tarikat halinde saklandı.
         20. yüzyılla birlikte, kapitalist sınıfı, bütünüyle sınıf olarak egemen olmaktan çıktı. Yalnız finans-kapital adını alan tekelci-rantiye bir zümre mutlak güçlülüğe erdi. Toplumda kapitalist sınıfın çoğunluk zümreleri ikinci dereceye atılınca, burjuva ordusu sosyal dayanaklarını yitirdi. Artık eski milli ordunun yerine, antika çağın aylıklı askerlerini andıran, sömürge orduları türedi. Anayurdun silahlı kuvvetleri de, kast durumuna sokuldu.
         Türkiye'de, oldu olasıya tümüyle ülkeye bir genlik getirmiş kapitalist sınıfının, kayıtsız şartsız egemenliği tanınmadı.19. yüzyıl boyunca kapitalist sınıfının yalnız kompradorlar zümresi (yani yabancı sermaye ajanları) Türkiye'ye egemendiler. Cumhuriyetle birlikte kompradorların yerini finans-kapitalist zümresi tuttu. Türk ordusu birinci kurtuluş savaşında kompradorların dolaylı dolaysız ihanetleriyle dövüştü. Zafer üzerine bir klasik burjuva ordusu olması düzmantıkla beklenebilirdi. Serbest rekabetçi kapitalizm çağı geçmişti. Finans-kapitalin sömürge ordusu olması içinse; ne ekonomik, ne sosyal şartlar elverişli değildi.
         Türkiye'nin finans-kapital zümresi, tarihsel devrimler gelenekli ve daha dün ulusal kurtuluş savaşı yapmış Türk ordusunu, Kore Savaşı gibi uzak serüvenlerde sömürge ordusu yapmayı denedi. Türk askeri, emperyalist lüks ayrıcalıkları içinde yaşayan Amerikan askerine "hanım" adını takarak döndü. O basit "hanım" sözcüğünün çok yanlı derin anlamlarını, Türk olmayan bilemez.
         Finans-kapital, antika "moskof', modern "gomoniz" korkuluğunu var gücüyle sömürerek Türk ordusunu nato vb.ne katarken "hanım"laştıracağını umdu. Ekonomik ve sosyal olarak bunun olanağı yoktu. Ne Türkiye genlikli bir modern kalkınmış ekonomi temeline sahipti, ne finans-kapital oturaklı ve tutarlı bir kapitalist sınıfın bütünlüğünü ve kendince haklılığını, meşruluğunu temsil ediyordu. O yüzden Türk ordusu gerek maddesi, gerek ruhuyla, finans-kapitalin ne ayrıcalıklı metropol kastı, ne sömürge aylıklı askeri olamadı.
         27 Mayıs bu ekonomik ve sosyal kritik durumu gidermek yerine büsbütün açığa vurdu. Menderes DP'si, Türk subayını lojman vb. yem borularıyla "evcilleştireceğini" umdu. Aldığı karşılık umut verici olmadı. Demirel AP'si Orko vb. yem borularıyla DP'nin CİA'dan öğrendiklerini yeniden uygulamaya çabalıyor. Bu, hacıağa çocuklarını meclislerde "transfer" etmek, ya da halk oylarını kasaba tezgahında pazarlamak kadar kolay olacağa hiç benzemiyor.
         O zaman T'ürk ordusuna tek yol kalıyor. Halk ordusu olmak. 27 Mayıs ve sonrası, o çabanın bir denemesidir. Bilince çıkamadığı için kördövüşüne dönmüştür.
        

        Notlar:
        * TİP'in "sahnede" görünmediği 27 Mayıs ertesi (1961) güçleri "Sorumlu Aydınlar"a okunan, hayli "Yönsüz" ve densiz bir devletçilik mavalı patlak vermiştir. O zaman, bir adsız sendika yayınları arasına eksik gedik sıkışık yiten bu yazıcığı, sözcüklerine dokunmaksızın yeni kuşağa sunmayı yersiz bulmadık.
        1 Kaynağı belirtilmeyen bütün alıntılar, Dündar Seyhan'ın Gölgedeki Adam adlı kitabından alınmış, yalnızca alıntının sayfa numarası parantez içinde verilmiştir. (y.n.)
        2 Tevratta Hz Davud'un sapanla öldürdüğü dev (y.n.)